Examkin

Question

Difficulty: MediumDevletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)

A Devleti'ne ait olan ve ticari faaliyet yürüten bir kamu iktisadi teşebbüsü havayolu şirketinin, B Devleti'ndeki bir özel şirketten uçak yakıtı satın almasına ilişkin imzaladığı sözleşmeden doğan bir alacak uyuşmazlığı bulunmaktadır. B Devleti mahkemesi, 'sınırlı yargı bağışıklığı' (restrictive immunity) teorisini benimsemekte ve uyuşmazlığın çözümünde 'işlemin niteliği' (nature of the act) kriterini esas almaktadır.

Buna göre, B Devleti mahkemesinin A Devleti'nin yargı bağışıklığına ilişkin vereceği karar aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Havayolu şirketinin bir devlet kuruluşu olması nedeniyle, devletlerin eşitliği ilkesi gereği yargı bağışıklığından yararlanacağına karar verir.
  2. B
    Yakıt alımının bir kamu hizmeti olan ulaşım faaliyetini sürdürmek amacıyla yapılmış olması nedeniyle yargı bağışıklığı tanınmasına hükmeder.
  3. Yakıt satın alma işleminin, niteliği itibarıyla özel hukuk kişileri tarafından da yapılabilecek ticari bir tasarruf (jure gestionis) olması nedeniyle yargı bağışıklığı tanınmayacağına karar verir.Answer
  4. D
    Sözleşmenin bir devletin bakanlığı yerine bir kamu iktisadi teşebbüsü tarafından yapılmış olması nedeniyle, konunun uluslararası hukuk yerine sadece iç hukuk kurallarına göre çözüleceğine karar verir.
  5. E
    Sınırlı bağışıklık teorisi sadece taşınmaz mallara ilişkin davalarda uygulandığından, taşınır mal olan yakıt alımında mutlak yargı bağışıklığı uygulanacağına hükmeder.

Answer

Yakıt satın alma işleminin, niteliği itibarıyla özel hukuk kişileri tarafından da yapılabilecek ticari bir tasarruf (jure gestionis) olması nedeniyle yargı bağışıklığı tanınmaz.
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisi çerçevesinde devletin işlemleri ikiye ayrılır: 'Acta jure imperii' (egemenlik tasarrufları) ve 'acta jure gestionis' (özel hukuk/ticari tasarruflar). Bir işlemin niteliğine bakıldığında; eğer o işlem özel bir kişi tarafından da yapılabilecek türden bir hukuki işlem (örneğin bir mal alım sözleşmesi) ise, devlet bu işleminden dolayı yabancı bir devletin mahkemesinde yargılanabilir. Yakıt satın alma sözleşmesi, niteliği itibarıyla ticari bir tasarruf olduğu için yargı bağışıklığı tanınmaz.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlık konusu işlemin türünü belirle.
Yakıt satın alma sözleşmesi.
Sınırlı bağışıklık teorisinde işlemin egemenlik tasarrufu mu yoksa ticari tasarruf mu olduğunu anlamak için ilk adımdır.
2
Soruda verilen 'işlemin niteliği' (nature of the act) kriterini uygula.
Bu işlem, herhangi bir özel hukuk kişisinin (şirket veya birey) yapabileceği bir alım-satım sözleşmesidir.
İşlemin niteliği kriterine göre, işlemin 'neden' yapıldığına (amacına) değil, bizzat 'ne' olduğuna bakılır.
3
Sınırlı bağışıklık teorisi uyarınca karara var.
Jure gestionis (ticari tasarruf) niteliğindeki bu işlem için devlet yabancı mahkemede yargı bağışıklığından yararlanamaz.
Modern uluslararası hukukta devletlerin ticari faaliyetleri bağışıklık koruması altında değildir.

Key Concept

Sınırlı Yargı Bağışıklığı (Restrictive Immunity): Jure Imperii vs Jure Gestionis Ayrımı
Rate this question

Topics

Devletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)