Devletlerin Tanınması

Uluslararası hukuk doktrini ve devletler genel uygulaması çerçevesinde, yeni kurulan bir devletin tanınması ile o devlette meydana gelen ihtilal veya darbe gibi anayasa dışı bir değişiklik sonucu iş başına gelen hükümetin (yönetimin) tanınması arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin tanınması genellikle kayıtsız ve şartsız bir işlem olsa da, uygulamada devletlerin bir siyasi oluşumu tanırken demokrasiye geçiş, azınlık haklarının korunması veya silahsızlanma taahhüdü gibi belirli koşulların yerine getirilmesini talep ettikleri (şartlı tanıma) görülmektedir.

Buna göre, "şartlı tanıma" ve bu şartların ihlal edilmesinin hukuki sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukuk doktrininde devletlerin tanınmasına ilişkin "Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori" ile 1933 tarihli Montevideo Devletlerin Hak ve Ödevleri Sözleşmesi'nin 3. maddesi temel bir ilkeyi vurgular. Bu yaklaşıma göre, bir devletin siyasi varlığı, diğer devletler tarafından tanınmasından bağımsızdır.

Buna göre, Montevideo Sözleşmesi ve Açıklayıcı Teori çerçevesinde, bir devletin kurucu unsurlarını (insan topluluğu, sınırları belirlenmiş ülke, egemen otorite) fiilen bir araya getiren ancak henüz hiçbir devlet tarafından tanınmamış olan bir siyasi oluşum için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin tanınması kural olarak tek taraflı ve ihtiyari bir işlem olsa da, bazı durumlarda uluslararası örgütlere üyelik gibi süreçler "kolektif tanıma" tartışmalarını beraberinde getirmektedir. Bir devletin Birleşmiş Milletler (BM) üyeliğine kabul edilmesinin diğer üye devletler bakımından doğurduğu hukuki sonuçlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta bir devletin, başka bir devletin ülkesi üzerinde bağımsızlık ilan eden ancak henüz devlet olmanın temel unsurlarını (özellikle ülke üzerindeki etkin ve sürekli egemenliği) tam olarak gerçekleştirememiş bir siyasi oluşumu "devlet" olarak tanıması, aşağıdaki hukuki sonuçlardan hangisine yol açar?

X bölgesi, bağlı bulunduğu Y devletinden ayrılarak bağımsızlığını ilan etmiş ve uluslararası hukukta bir devletin sahip olması gereken maddi unsurları (ülke, insan topluluğu, etkin siyasi iktidar) fiilen sağlamıştır. Bu gelişme üzerine uluslararası alanda farklı tepkiler ortaya çıkmıştır:

I. Z devleti, X bölgesi ile derhal tam diplomatik ilişki kurmuş ve başkentinde büyükelçilik açmıştır.
II. W devleti, X bölgesinde kontrolü sağlayan idarenin fiili hakimiyetini dikkate aldığını, ancak bölgenin nihai statüsüne ilişkin siyasi ihtilaf barışçıl yollarla çözülene kadar resmi ve nihai bir hukuki tasarrufta bulunmayacağını belirterek, yalnızca vatandaşlarının korunması ve zorunlu ticari ilişkiler için geçici konsolosluk işlemleri başlatmıştır.
III. Y devleti ise ayrılıkçı hareketin yasadışı olduğunu ve X'in uluslararası toplum tarafından tanınmadığı sürece hiçbir şekilde uluslararası hukuk kişiliği kazanamayacağını ileri sürmüştür.

Günümüz uluslararası hukuku ve tanıma kurumunun niteliği dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

X coğrafyasında yaşayan ayrılıkçı bir halk, bağlı bulunduğu Y Devleti'ne karşı yürüttüğü silahlı mücadeleyi kazanarak "Z Cumhuriyeti" adıyla bağımsızlığını ilan etmiş ve ülke üzerinde etkin bir siyasi otorite tesis etmiştir. Bu gelişme üzerine W Devleti, Z Cumhuriyeti ile ticari ilişkilerini sürdürmek maksadıyla başkentte gayriresmi bir irtibat bürosu açmış, ancak eş zamanlı yayımladığı diplomatik notayla "Z Cumhuriyeti'nin statüsü barışçıl yollarla nihai çözüme kavuşturulana dek bu yapıyı bağımsız bir devlet olarak tanımadığını" sarih biçimde beyan etmiştir. İki yıl sonra Z Cumhuriyeti'nde gerçekleşen anayasa dışı bir askeri müdahaleyle yönetim el değiştirmiştir. Yeni cuntanın ülke genelinde asayişi sağlaması ve uluslararası yükümlülükleri üstleneceğini duyurması üzerine W Devleti, bu yeni idare ile "karşılıklı büyükelçilikler açılması" hususunda resmi bir antlaşma akdetmiştir.

Uluslararası hukukun kişileri ve "tanıma" (recognition) kurumu bağlamında, bu olay örgüsüne ilişkin aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi doğrudur?

Okyanusya coğrafyasında yer alan 'Zephyria' bölgesi, bağlı bulunduğu ana karadan silahlı mücadele yoluyla koparak tek taraflı bağımsızlık ilan etmiş ve kendi siyasi otoritesini kurmuştur. Komşu 'Aethelgard' Devleti Dışişleri Bakanı konuya ilişkin şu resmi açıklamayı yapmıştır:

*"Zephyria'da kurulan yeni yapının an itibarıyla toprakları üzerinde fiilî bir kontrol sağladığını gözlemliyor ve kendileriyle zorunlu idari ve ticari konularda geçici temaslar kuruyoruz. Ancak bu yapıyı nihai ve geri dönülemez bir hukuki statüde resmi olarak muhatap almamız şu aşamada mümkün değildir. Zira uluslararası hukukta bir yapının devlet sıfatını kazanabilmesi ve hak ehliyetini tam olarak kullanabilmesi, münhasıran uluslararası toplumun diğer üyelerinin onu bu sıfatla tanımasına bağlıdır."*

Buna göre, Aethelgard Devleti'nin Zephyria'ya yönelik uyguladığı tanıma türü ve Dışişleri Bakanının açıklamalarında savunduğu tanıma teorisi aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Pasifik Okyanusu'nda yer alan 'Maris' adasında yaşanan iç çatışmaların ardından, adanın güney bölgesi ana vatandan ayrılarak 'Lumina Cumhuriyeti' adıyla bağımsızlığını ilan etmiştir. Bu gelişme üzerine komşu 'Terranova' Devleti, Lumina Cumhuriyeti'nin egemen bir yapı olarak ortaya çıkışını kabul etmiş ve taraflar arasında derhal karşılıklı büyükelçilikler açılmıştır. Aynı dönemde, Terranova Devleti'nin ticari ortaklarından 'Aethel' ülkesinde anayasal düzen askıya alınmış ve bir cunta yönetimi idareye el koymuştur. Terranova Devleti, Aethel'deki bu yeni yönetimle diplomatik bağlarını resmi olarak sürdürmekten kaçınmış, ancak vatandaşlarının güvenliği ve temel ticari gemi geçişlerinin aksamaması gibi fiili zorunluluklar nedeniyle cunta makamlarıyla alt düzeyde geçici temaslar yürütmüştür.

Uluslararası hukukta tanıma kurumu ve teorileri dikkate alındığında, Terranova Devleti'nin uygulamalarına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?

Kıtalararası bir birlik olan 'Osteria' Federasyonu'nun dağılma sürecinde, eski federe devletlerden biri olan 'Noveria' tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etmiştir. Bu gelişme üzerine uluslararası toplum üyelerinden iki devlet aşağıdaki resmi işlemleri tesis etmiştir:

I. 'Kratos' devleti, yayımladığı resmi bildiride; Noveria topraklarında kamu düzenini sağlayan mevcut otoritenin fiili kontrolünü kabul ettiğini, sivil halkın mağduriyetini önlemek amacıyla ticari ve konsolosluk düzeyinde zorunlu ilişkiler yürüteceğini ancak nihai statü belirlenene kadar tam diplomatik ilişki kurmaktan imtina edeceğini duyurmuştur.
II. 'Solaris' devleti ise, Noveria'nın bağımsızlık ilanını resmi bir notayla tanıyarak derhal karşılıklı büyükelçilikler açılmasına karar vermiş ve notasında 'Noveria Devleti, tarafımızca gerçekleştirilen bu tanıma işlemiyle birlikte uluslararası hukuk sahnesinde hak ve borç ehliyetine sahip tam bir süje niteliği kazanmıştır.' ifadesine yer vermiştir.

Bu duruma ilişkin uluslararası hukuk kuralları ve tanıma teorileri bağlamında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin tanınmasına dair 'Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori'yi savunan bir hukukçuya göre, yeni kurulan bir devletin tanınması işlemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin tanınmasına ilişkin 'Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori'yi benimseyen bir hukukçuya göre, kurucu unsurlarını (ülke, halk, etkin hükümet) tamamlamış ancak henüz diğer devletler tarafından tanınmamış bir siyasi topluluğun hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin tanınması; yeni bir siyasi oluşumun bağımsızlığını ilan etmesi durumunda, mevcut devletlerin bu yeni oluşumu bir uluslararası hukuk kişisi olarak kabul ettiklerini bildiren tek taraflı bir tasarruftur. Bu işlem, tanıma biçimine ve hukuki dayanaklarına göre farklı sonuçlar doğurabilir.

Tanıma işlemi ve bu işlemin hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Uluslararası hukukta, yeni bir siyasi oluşumun bağımsızlığını ilan etmesi durumunda, tanıyan devletin bu oluşumu "fiili bir gerçeklik" olarak kabul etmesine rağmen; oluşumun istikrarına veya hukukiliğine dair çekinceleri nedeniyle tanımanın hukuki sonuçlarını geçici, sınırlı ve geri alınabilir bir çerçevede tutması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletlerin ve hükümetlerin tanınması süreciyle ilgili doktriner yaklaşımlar, tanıma türleri ve bu işlemlerin hukuki sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Uluslararası hukukta devletlerin tanınmasına ilişkin baskın görüş olan Açıklayıcı (Beyan Edici) Teori uyarınca, yeni bir devletin uluslararası hukuk kişiliği kazanma anı ve tanımanın bu süreçteki rolüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta bir devletin, başka bir siyasi oluşumu 'de facto' (fiili) olarak tanımasının hukuki mahiyeti ve 'de jure' (hukuki) tanıma ile arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta tanıma kurumunun işleyişi ve hukuki mahiyeti göz önüne alındığında; yeni bir siyasi oluşumun devlet kimliği kazanmasıyla ilgili usuller, tanıyan devletlerin niyetlerine ve izledikleri diplomatik yollara göre farklılık göstermektedir.

Bu çerçevede, devletlerin tanınması ve bu işlemin doğurduğu sonuçlar hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletlerin tanınması kural olarak devletlerin egemenlik yetkileri çerçevesinde kullandıkları takdiri bir işlem olsa da; Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1970 tarihli ve 283 sayılı kararı (Namibya vakası) ve Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 'Devletin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak metninin 41. maddesi çerçevesinde, emredici bir normun (jus cogens) ciddi ihlali ile ortaya çıkan durumların tanınmaması bir yükümlülük (duty of non-recognition) olarak kabul edilmektedir. Bu yükümlülüğün hukuki mahiyeti, kapsamı ve istisnaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukuk doktrininde bir siyasi oluşumun devlet niteliği kazanması ve uluslararası hukuk süjesi haline gelmesiyle ilgili tartışmalar devam etmektedir. 1933 Montevideo Sözleşmesi ile de desteklenen; bir devletin varlığının diğer devletler tarafından tanınmasından bağımsız olduğunu, tanımanın yalnızca mevcut bir hukuki durumun saptanması ve diplomatik ilişkilerin kurulması iradesinin beyanı olduğunu savunan teori aşağıdakilerden hangisidir?