Vitamin D (Kalsiferoller)

52 yaşında bir erkek hasta, son 6 aydır giderek artan yaygın kemik ağrıları, proksimal kas güçsüzlüğü ve yürüme güçlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde serum kalsiyum düzeyi $8.9$ mg/dL (N: $8.5-10.5$), inorganik fosfor düzeyi $1.7$ mg/dL (N: $2.5-4.5$), ALP düzeyi $410$ U/L (N: $<120$) ve PTH düzeyi $55$ pg/mL (N: $10-65$) olarak saptanıyor. Hastanın serum $25$-hidroksikalsiferol [$25(OH)D_3$] düzeyi normal sınırlarda iken, $1,25$-dihidroksikalsiferol [$1,25(OH)_2D_3$] düzeyi belirgin olarak düşük bulunuyor. Batın görüntülemesinde tesadüfen saptanan küçük bir mezenşimal kitlenin cerrahi olarak çıkarılmasını takiben hastanın tüm biyokimyasal parametrelerinin normale döndüğü gözleniyor.

Bu klinik tabloya neden olan mediyatörün renal proksimal tübül hücrelerindeki doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Aktif Vitamin D ($1,25(OH)_2D_3$), ince bağırsak enterositlerinde kalsiyum emilimini artırmak amacıyla genomik bir mekanizma ile belirli proteinlerin sentezini uyarır. Bu süreçte, kalsiyumun sitozol içerisinde luminal membrandan bazolateral membrana taşınmasını (difüzyonunu) sağlayan ve sentezi kalsitriol tarafından indüklenen temel protein aşağıdakilerden hangisidir?

Vitamin D metabolizmasında homeostazın korunması ve kalsitriol ($1,25(OH)_2D_3$) toksisitesinin önlenmesi amacıyla; hem $25(OH)D_3$ hem de $1,25(OH)_2D_3$ moleküllerini kalsitroik asit gibi inaktif, suda çözünür metabolitlere dönüştüren temel enzim aşağıdakilerden hangisidir?

D vitamini metabolizmasında, kalsiyum ve fosfor dengesinin korunması amacıyla aktif form olan $1,25$-dihidroksikolekalsiferol ($1,25(OH)_2D_3$) sentezini gerçekleştiren renal $1\alpha$-hidroksilaz enziminin aktivitesini doğrudan artıran en önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik böbrek yetmezliği seyrinde gelişen hiperfosfatemi, kemiklerden fibroblast büyüme faktörü $23$ ($FGF23$) salınımını tetikler. Bu hormonun böbrek proksimal tübül hücrelerinde D vitamini aktivasyonu üzerinde gösterdiği temel etki aşağıdakilerden hangisidir?

45 yaşında kronik ishal ve kilo kaybı şikayetleri olan bir kadın hastada yapılan incelemeler sonucunda Çölyak hastalığı tanısı konuluyor. Hastanın laboratuvar bulgularında serum kalsiyum ve fosfor düzeyleri düşük, paratiroid hormon ($PTH$) düzeyi ise yüksek saptanıyor. Bu hastada kemik ağrılarını açıklayan osteomalazi tablosu geliştiği düşünülürse, D vitamini metabolizmasındaki değişimler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Diyetle alınan veya deride sentezlenen kolekalsiferolün (Vitamin $D_3$), vücuttaki temel depo formu olan $25$-hidroksikolekalsiferol ($25(OH)D$) molekülüne dönüştüğü ana organ aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrek proksimal tübül hücrelerinde gerçekleşen aktif D vitamini ($1,25$-dihidroksikolekalsiferol) sentezi, kalsiyum ve fosfat homeostazı için kritik bir basamaktır. Bu süreçte görev alan **$1\alpha$-hidroksilaz** enziminin aktivitesini baskılayarak (inhibe ederek) aktif formun üretimini azaltan temel regülatör aşağıdakilerden hangisidir?

Vitamin D metabolizmasında homeostazın korunması ve aktif form olan kalsitriol ($1,25(OH)_2D$) düzeylerinin aşırı yükselerek toksisite oluşturmasının önlenmesi amacıyla, hem $25(OH)D$ hem de $1,25(OH)_2D$ moleküllerini inaktif ve suda çözünür bir form olan kalsitroik asit metabolitine dönüştüren temel enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Kalsitriolün ($1,25(OH)_2D$) hedef hücrelerdeki genomik etkilerini başlatmak üzere Vitamin D Reseptörü ($VDR$) ile girdiği etkileşim ve gen transkripsiyonunun regülasyonu süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik böbrek yetmezliğinde izlenen hiperfosfatemi ve artmış $FGF23$ (Fibroblast Büyüme Faktörü 23) düzeyleri, aktif Vitamin D ($1,25(OH)_2D$) sentezini baskılayarak renal osteodistrofiye zemin hazırlar. Bu durum, böbrek proksimal tübüllerinde yer alan $1\alpha$-hidroksilaz enziminin aşağıdaki moleküllerden hangisi üzerindeki etkisinin inhibe edilmesine bağlıdır?

Kemik ağrısı ve bacaklarda eğilme (genu varum) şikayetleriyle getirilen 6 yaşındaki bir çocukta yapılan incelemelerde; serum fosfat düzeyi düşük ($1.8 mg/dL$), idrar fosfat atılımı yüksek ve serum alkalen fosfataz ($ALP$) aktivitesi artmış olarak saptanmıştır. Hastanın serum kalsiyumunun normal ($9.4 mg/dL$), paratiroid hormon ($PTH$) düzeyinin ise düşük-normal ($12 pg/mL$) olduğu, ayrıca belirgin hiperkalsiürinin eşlik ettiği görülmüştür. Genetik analiz sonucunda proksimal tübül apikal membranındaki sodyum-fosfat kotransportörü ($NaPi-IIc / SLC34A3$) geninde inaktive edici mutasyon saptanarak 'Hiperkalsiüri ile birlikte seyreden herediter hipofosfatemik raşitizm ($HHRH$)' tanısı konulmuştur.

Bu klinik tabloda, X'e bağlı hipofosfatemik raşitizmin ($XLH$) aksine, serum $1,25(OH)_2D_3$ (kalsitriol) düzeyinin belirgin şekilde artmış olmasının temel biyokimyasal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir erkek hasta, yaygın kemik ağrısı ve proksimal kas güçsüzlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde serum kalsiyumu $9.2 \text{ mg/dL}$ (normal: $8.5-10.5$), serum fosforu $1.8 \text{ mg/dL}$ (normal: $2.5-4.5$), alkalen fosfataz ($ALP$) düzeyi ise belirgin yüksek saptanıyor. İdrar analizinde belirgin fosfat kaybı (fosfatüri) izleniyor. Hastanın serum $25(OH)D_3$ düzeyi normal sınırlardayken, serum $1,25(OH)_2D_3$ düzeyinin belirgin derecede düşük olduğu görülüyor. İleri incelemelerde fibroblast büyüme faktörü-23 ($FGF23$) düzeyinin patolojik olarak yüksek olduğu saptanıyor.

Buna göre, bu hastadaki Vitamin D metabolizması bozukluğunun altında yatan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Laboratuvar incelemelerinde serum kalsiyum ve fosfor düzeyleri düşük saptanan, fizik muayenesinde ise göğüs duvarında "raşitik rozary" (rachitic rosary) ve uzun kemiklerde eğrilme gibi bulguları olan bir çocukta D vitamini metabolizması değerlendirilmektedir. Bu hastada aktif D vitamini ($1,25(OH)_2D_3$) sentezinde görev alan böbrekteki $1\alpha$-hidroksilaz enziminin aktivitesini negatif yönde etkileyen (baskılayan) faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Raşitizm bulguları (genişlemiş el bilekleri, bacaklarda eğilme, büyüme geriliği) nedeniyle getirilen 14 aylık bir çocukta yapılan biyokimyasal analizlerde; hipokalsemi, hipofosfatemi ve belirgin düzeyde artmış serum $PTH$ seviyesi saptanmıştır. Hastanın serum $25-hidroksivitamin D_3$ ($25(OH)D_3$) düzeyi normal sınırlarda bulunmasına rağmen, aktif form olan $1,25-dihidroksivitamin D_3$ ($1,25(OH)_2D_3$) seviyesinin oldukça düşük olduğu görülmüştür. Bu klinik tabloya yol açan temel moleküler kusur aşağıdakilerden hangisidir?

Bacaklarda 'O' şeklinde eğilme, yürüme güçlüğü ve büyüme geriliği şikayetleriyle getirilen 6 yaşındaki bir erkek çocuğun laboratuvar bulguları aşağıda verilmiştir:

- Serum Kalsiyum ($Ca^{2+}$): $8.5$ mg/dL (N: $8.8-10.8$)
- Serum Fosfat ($P_i$): $2.1$ mg/dL (N: $4.5-5.5$)
- Serum Alkalen Fosfataz (ALP): $1150$ U/L (N: $150-400$)
- İdrar Fosfat Ekskresyonu: Belirgin artış (Fosfatüri pozitif)
- Serum $25(OH)D_3$ (Kalsidiol): $38$ ng/mL (N: $30-100$)
- Serum $1,25(OH)_2D_3$ (Kalsitriol): $18$ pg/mL (N: $20-60$)

Hastanın serum $1,25(OH)_2D_3$ düzeyinin, mevcut hipofosfatemi ve düşük kalsiyum düzeyine rağmen paradoksal olarak düşük/normal sınırlarda kalmasına neden olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Altı aylık bir bebekte iştahsızlık, kusma ve gelişme geriliği şikayetleriyle yapılan incelemelerde; hiperkalsemi, hiperkalsiüri ve nefrokalsinozis saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum paratiroid hormon ($PTH$) düzeyinin baskılanmış, $25-hidroksivitamin\ D$ ($25(OH)D$) düzeyinin normal sınırlarda, ancak $1,25-dihidroksivitamin\ D$ ($1,25(OH)_2D$) düzeyinin ise belirgin yüksek olduğu görülüyor. Tanısal amaçla bakılan $25(OH)D_3 / 24,25(OH)_2D_3$ oranının normalin çok üzerinde olduğu saptanan bu hastada, aşağıdaki enzimlerden hangisinin aktivitesinde bir defekt olduğu düşünülmelidir?

Bacaklarında yay şeklinde eğrilme ve büyüme plaklarında genişleme saptanan (raşitizm) bir çocukta, barsaklardan kalsiyum emilimini artırmak amacıyla böbreklerde paratiroid hormon ($PTH$) uyarısıyla sentezlenen en aktif D vitamini metaboliti aşağıdakilerden hangisidir?