İlaçların Metabolizması (Biyotransformasyon)

Simetidin gibi karaciğer mikrozomal enzimlerini (Sitokrom P450) inhibe eden bir ilacın tedaviye eklenmesi, aynı enzim sistemiyle metabolize edilen başka bir ilacın farmakokinetiğinde ne gibi bir değişikliğe yol açar?

$62$ yaşında erkek hasta, geçirdiği akut miyokard enfarktüsü sonrası koroner stent yerleştirilerek taburcu ediliyor. Hastaya ikili antitrombositik tedavi (aspirin $+$ $P2Y_{12}$ inhibitörü) başlanması planlanıyor. Hastanın tıbbi öyküsünden, peptik ülser profilaksisi amacıyla uzun süredir yüksek doz omeprazol kullandığı öğreniliyor. Hekim, ilaç etkileşimi riskini minimize etmek amacıyla $P2Y_{12}$ inhibitörü olarak klopidogrel yerine tikagrelor tercih ediyor. Bu tercihin temel farmakokinetik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta, $10$ yıldır jeneralize tonik-klonik nöbetler nedeniyle fenitoin tedavisi almaktadır. Son bir aydır latent tüberküloz profilaksisi amacıyla izoniazid başlanan hastada; çift görme, dengesizlik ve dizartri şikayetleri gelişmiştir. Fizik muayenede nistagmus ve ataksi saptanmıştır. Bu hastada gelişen klinik tablonun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ülseratif kolit nedeniyle remisyonda olan ve idame tedavisi için azatioprin kullanan bir hasta, eklemlerde ağrı ve şişlik şikayetiyle başvuruyor. Yapılan tetkiklerde hastanın ürik asit düzeyinin yüksek olduğu saptanıyor ve tedaviye allopurinol ekleniyor. Tedavinin ikinci haftasında hasta yüksek ateş, halsizlik ve diş eti kanaması şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Tam kan sayımında lökosit ve trombosit değerlerinin kritik düzeyde düşük olduğu görülüyor.

Bu hastada gelişen ağır kemik iliği depresyonunun temel nedeni, eklenen ilacın aşağıdaki metabolik yolaklardan hangisini inhibe etmesidir?

Böbrek nakli (renal transplantasyon) sonrası idame immünsupresif tedavide siklosporin, mikofenolat mofetil (MMF) ve prednizolon kullanan 45 yaşındaki bir erkek hastada, gelişen gingival hiperplazi ve hirsutizm yan etkileri nedeniyle siklosporin tedavisi kesilerek, eşdeğer immünsupresif dozda takrolimus tedavisine geçilmiştir. MMF dozunda herhangi bir değişiklik yapılmamasına rağmen, ilaç değişiminden iki hafta sonra hastada şiddetli diyare ve nötropeni (MMF toksisitesi bulguları) gelişmiştir. Bu klinik tablonun ortaya çıkmasındaki en olası farmakokinetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kalp nakli sonrası sirolimus ($2 \text{ mg/gün}$), mikofenolat mofetil ve prednizolon tedavisiyle stabil seyreden ve sirolimus kan düzeyi $8-10 \text{ ng/mL}$ (hedef aralık) ölçülen bir hastada, gelişen invaziv aspergilloz nedeniyle tedaviye oral vorikonazol eklenmiştir. Bu eklemeden dört gün sonra yapılan kontrolde sirolimus kan düzeyinin $45 \text{ ng/mL}$'ye yükseldiği ve hastada nefrotoksisite bulgularının başladığı saptanmıştır.

Bu klinik tabloda gözlenen ilaç etkileşiminin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında erkek hasta, geçirilmiş miyokard enfarktüsü sonrası koroner stent takılması nedeniyle klopidogrel kullanmaktadır. Hastaya mide şikayetleri nedeniyle omeprazol reçete edildikten bir süre sonra kontrol anjiyografisinde stent trombozu saptanmıştır. Bu klinik tablonun ortaya çıkmasında rol oynayan farmakokinetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında, şizofreni tanısıyla klozapin ($400 \text{ mg/gün}$) tedavisi alan ve uzun süredir günde $2$ paket sigara içen bir erkek hasta, zorunlu bir yatış nedeniyle sigara içilmeyen kapalı bir servise alınmıştır. Yatışının $5$. gününde hastada jeneralize tonik-klonik nöbetler ve konfüzyon gelişmiştir. Yapılan ölçümlerde klozapin kan düzeyi toksik sınırda bulunmuştur. Bu hastada gözlenen durumun temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

62 yaşında atriyal fibrilasyon nedeniyle kronik varfarin tedavisi alan bir erkek hastaya, yeni tanı konulan akciğer tüberkülozu nedeniyle rifampin içeren bir kombinasyon tedavisi başlanıyor. Tedavinin ikinci haftasında yapılan kontrolde hastanın INR (International Normalized Ratio) değerinin klinik hedefin altına düştüğü ve subterapötik düzeye gerilediği saptanıyor. Bu hastada gözlenen klinik tablonun en olası mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?