Sitotoksik Antineoplastik İlaçlar

Metastatik kolorektal kanser nedeniyle irinotekan, 5-florourasil ve lökovorin (FOLFIRI) protokolü ile tedaviye başlanan 58 yaşındaki bir erkek hastada, ilk kürün ardından nötropenik ateş ve tedaviye dirençli, şiddetli geç başlangıçlı diyare tablosu gelişmiştir. Hastanın anamnezinden, geçmişte uzun süreli açlık veya stres durumlarında gözlerinde hafif sararma olduğu, ancak bunun için herhangi bir tedavi almadığı öğrenilmiştir.

Bu hastada gelişen ciddi toksisite tablosunun altında yatan en olası farmakokinetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Allojenik hematopoietik kök hücre nakli planlanan $42$ yaşındaki bir hastaya nakil öncesi hazırlık (kondisyonlama) rejimi uygulanmıştır. Tedaviden aylar sonra hastada ilerleyici nefes darlığı ve kuru öksürük şikayetleri gelişmiştir. Fizik muayenesinde cildinde yaygın hiperpigmentasyon (bronzlaşma) dikkati çeken hastanın yüksek çözünürlüklü akciğer tomografisinde yaygın interstisyel fibrozis saptanmıştır.

Bu hastadaki klinik tabloya yol açması en muhtemel sitotoksik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Meme kanseri tanısıyla siklofosfamid içeren bir kemoterapi rejimi uygulanan 48 yaşındaki kadın hastada, tedavi sonrası makroskobik hematüri ve dizüri gelişiyor. Yapılan değerlendirmede ilaca bağlı hemorajik sistit tablosu saptanıyor. Bu klinik tablodan sorumlu olan toksik metabolit ve bu toksisiteyi önlemek amacıyla tedaviye eklenmesi gereken ajan aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Meme kanseri tanısıyla doksorubisin içeren kemoterapi rejimi uygulanan $50$ yaşındaki bir kadın hastada, ilacın kümülatif dozuna bağlı olarak gelişebilecek olan dilate kardiyomiyopati riskini azaltmak amacıyla tedaviye eklenen ve hücre içi demiri şelat eden ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Kombine kemoterapi rejimi uygulanan bir hastada, tedavi sürecinde ekstremitelerde parestezi, derin tendon reflekslerinde kayıp ve konstipasyon geliştiği gözleniyor. Hastanın laboratuvar incelemelerinde tam kan sayımının normal sınırlarda olduğu ve belirgin bir kemik iliği supresyonu gelişmediği saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında Akut Lenfoblastik Lösemi tanısıyla 6-merkaptopurin içeren idame tedavisi alan bir hastaya, eşlik eden hiperürisemi nedeniyle allopurinol başlanmıştır. Kısa bir süre sonra hastada derin lökopeni ve trombositopeni ile karakterize ağır kemik iliği supresyonu gelişmiştir. Bu hastada gelişen toksisitenin en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik kolon adenokarsinomu nedeniyle kemoterapi alan $55$ yaşındaki bir erkek hastada, tedavi sürecinde avuç içlerinde ve ayak tabanlarında ağrılı eritem, şişlik ve deskuamasyon ile karakterize el-ayak sendromu (palmar-plantar eritrodizestezi) gelişmiştir. Bu klinik tabloya en sık neden olan ve etki mekanizması timidilat sentetaz enziminin irreversibl inhibisyonu olan antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Antineoplastik bir ajan olan $5$-Fluorourasil ($5$-FU), aşağıdaki enzimlerden hangisini irreversibl olarak inhibe ederek pirimidin sentezini ve dolayısıyla DNA sentezini bozar?

Akut lenfoblastik lösemi ($ALL$) tanısıyla tedavi gören $12$ yaşındaki bir çocukta, kemoterapi küründen bir hafta sonra ani gelişen şiddetli epigastrik ağrı ve sırt ağrısı gelişiyor. Laboratuvar incelemesinde serum amilaz seviyesi $950$ $U/L$ (N: $28-100$), lipaz seviyesi $1200$ $U/L$ (N: $13-60$) ve kan şekeri $280$ $mg/dL$ olarak saptanıyor. Ayrıca hastada protrombin zamanında ($PT$) uzama ve hipofibrinojenemi tespit ediliyor. Bu hastadaki klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına yol açma olasılığı en yüksek olan antineoplastik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik kolon kanseri tanısıyla irinotekan içeren bir kemoterapi protokolü başlanan $62$ yaşındaki erkek hastada, infüzyonun ilk $15$ dakikası içerisinde karın krampları, şiddetli diyare, aşırı terleme ve lakrimasyon gelişmiştir. Fizik muayenede bilateral miyozis saptanmıştır. Bu hastada gözlenen akut yan etki tablosundan sorumlu olan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Osteosarkom tanısıyla yüksek doz metotreksat ($12 \text{ g/m}^2$) infüzyonu uygulanan $18$ yaşındaki bir erkek hastada, tedavinin $24$. saatinden itibaren gelişebilecek ciddi kemik iliği baskılanması ve mukozit gibi sistemik toksisiteleri önlemek amacıyla "lökovorin kurtarma" (leucovorin rescue) tedavisi başlanmıştır. Bu hastada uygulanan lökovorin kurtarma tedavisinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?