Otakoidler ve Antiinflamatuar İlaçlar

Romatoid artrit ($RA$) tanısıyla izlenen ve eşlik eden farklı bir klinik durum nedeniyle siklosporin tedavisi alan $55$ yaşındaki erkek hastada, hastalığın progresyonu üzerine tedaviye bir interlökin-$6$ ($IL-6$) reseptör antagonisti olan tosilizumab eklenmiştir. Bu ilave sonrası siklosporin plazma düzeylerinde gözlenmesi beklenen değişim ve bunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Romatoid artrit ($RA$) tanılı $34$ yaşında kadın hastanın tedavisinde kullanılan ve pirimidin sentez yolağındaki dehidroorotat dehidrogenaz enzimini inhibe eden ilacın, hastanın gebelik planlaması nedeniyle vücuttan hızlıca uzaklaştırılması hedeflenmektedir. Bu ilacın aktif metabolitinin ($teriflunomid$) belirgin enterohepatik sirkülasyona girmesi nedeniyle eliminasyonunu anlamlı derecede hızlandırmak amacıyla kullanılması gereken en uygun ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrek fonksiyonlarında hafif azalma (Evre $3$ kronik böbrek hastalığı) bulunan $67$ yaşındaki erkek hasta, tekrarlayan gut ataklarının profilaksisi amacıyla günde tek doz bir ilaç kullanmaktadır. Hastaya alt solunum yolu enfeksiyonu tanısıyla ampirik olarak klaritromisin tedavisi başlanıyor. Antibiyotik tedavisinin $4.$ gününde hasta; şiddetli sulu ishal, yaygın kas zayıflığı ve oligüri şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Laboratuvar incelemelerinde ciddi miyoglobinüri, yüksek kreatin kinaz (CK) seviyeleri ve pansitopeni saptanıyor.

Bu hastada hayatı tehdit eden söz konusu toksisite tablosunun ortaya çıkmasına neden olan gut ilacı ve bu tabloyu tetikleyen asıl farmakokinetik etkileşim mekanizması aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Astım profilaksisi için teofilin kullanmakta olan bir hastaya, semptomların kontrol altına alınamaması üzerine tedaviye yeni bir ilaç eklenmiştir. Bir süre sonra hastada çarpıntı, bulantı ve titreme gibi teofilin toksisitesini düşündüren bulguların yanı sıra serum transaminaz ($ALT$, $AST$) düzeylerinde belirgin yükselme saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan ve araşidonik asit metabolizmasında 5-lipoksijenaz ($5-LOX$) enzimini inhibe ederek etki gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Bipolar bozukluk nedeniyle lityum karbonat tedavisi görmekte olan $45$ yaşındaki bir kadın hastaya, kronik bel ağrıları için bir nonsteroid antiinflamatuar ilaç ($NSAİİ$) reçete ediliyor. İki hafta sonra hastada belirgin el titremesi (tremor), yürüme güçlüğü (ataksi) ve kafa karışıklığı (konfüzyon) gelişiyor. Laboratuvar incelemesinde plazma lityum düzeyinin $2,5$ mEq/L (toksik düzey) olduğu saptanıyor.

Bu klinik tabloda gözlenen ilaç etkileşiminin temel farmakolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

64 yaşında erkek hasta, kronik gut artriti tedavisi için allopurinol kullanırken vücudunda yaygın makülopapüler döküntüler gelişmesi üzerine polikliniğe başvuruyor. Yapılan değerlendirme sonucu allopurinol tedavisi kesilen bu hastada, ürik asit sentezini azaltmak amacıyla kullanılabilecek, pürin yapısında olmayan selektif ksantin oksidaz inhibitörü aşağıdakilerden hangisidir?

Sempatik sinir uçlarından norepinefrin ile birlikte salınan, damar düz kası üzerinde doğrudan vazokonstriktör etki gösteren ve santral sinir sisteminde iştahı artırıcı (oreksijenik) özelliği ile bilinen vazoaktif peptid aşağıdakilerden hangisidir?

Romatoid artrit tanısıyla takip edilen ve yakın zamanda gebelik planlayan bir kadın hastada; yapısında $Fc$ (kristalize fragman) bölgesi bulunmadığı için neonatal $Fc$ reseptörlerine ($FcRn$) bağlanamayan, bu sayede plasentadan aktif transport ile geçişi minimize edilmiş olan pegile anti-TNF ajanı aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında bir kadın hasta, dirençli migren ataklarının profilaksisi amacıyla yaklaşık dokuz aydır bir ergot türevi olan metiserjid kullanmaktadır. Son zamanlarda artış gösteren efor dispnesi şikayeti ile kardiyoloji polikliniğine başvuran hastada yapılan ekokardiyografik incelemede, mitral kapakta kalınlaşma ve fibroplastik değişikliklere bağlı yetmezlik saptanmıştır. Bu hastadaki kardiyak patolojinin gelişiminden sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik nonsteroid antiinflamatuar ilaç ($NSAİİ$) tedavisi alan bir hastada, gastrointestinal yan etkileri ve peptik ülser gelişimini önlemek amacıyla profilaktik olarak kullanılan prostaglandin $E_1$ ($PGE_1$) analoğu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Yaygın anksiyete bozukluğu olan bir hastada, psikomotor performansı bozmayan ve bağımlılık potansiyeli taşımayan bir tedavi planlanmaktadır. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi $5-HT_{1A}$ reseptörleri üzerinden parsiyel agonist etki göstererek bu endikasyonda kullanılır?

Histamin reseptörleri ve bu reseptörlerin uyarılması sonucu ortaya çıkan fizyolojik etkilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Geçirilmiş peptik ülser öyküsü olan bir hastada, diz osteoartritine bağlı ağrıyı dindirmek amacıyla nonsteroid antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) tedavisi başlanacaktır. Gastrointestinal sistem üzerindeki koruyucu prostaglandinlerin sentezinden sorumlu olan siklooksijenaz-1 ($COX-1$) enzimini daha az etkileyen selektif $COX-2$ inhibitörü ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında romatoid artrit tanısıyla haftalık düşük doz metotreksat tedavisi alan bir kadın hasta, şiddetli bel ağrısı nedeniyle bir haftadır reçetesiz olarak temin ettiği yüksek dozda bir nonsteroid antiinflamatuar ilaç ($NSAİİ$) kullanmaktadır. Hastanın son birkaç gündür ağzında yaralar çıkması (stomatit), halsizlik ve yaygın vücut ağrısı şikayetiyle yapılan tetkiklerinde pansitopeni saptanmış ve serum metotreksat düzeyinin toksik aralıkta olduğu görülmüştür.

Bu klinik tabloda $NSAİİ$ kullanımı sonrası gelişen metotreksat toksisitesinin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik gut artriti nedeniyle hiperürisemi tedavisi planlanan $60$ yaşındaki bir erkek hastanın tıbbi öyküsünde, geçirilmiş miyokard enfarktüsü sonrası koruyucu amaçla günde $100$ mg aspirin kullanımı olduğu saptanmıştır. Bu hastada ürikozürik bir ajan olan probenesid tedavisine başlanmasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Peptik ülser öyküsü olan $55$ yaşındaki bir hastada, osteoartrit nedeniyle gelişen inflamasyonu ve ağrıyı kontrol altına almak için gastrointestinal yan etki riski diğerlerine göre daha düşük olan bir ilaç tercih edilmek istenmektedir.

Bu amaçla kullanılabilecek, siklooksijenaz-2 ($COX-2$) enzimini siklooksijenaz-1 ($COX-1$) enzimine göre selektif olarak inhibe eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz iki yaşında, depresyon tanısıyla fluoksetin kullanan bir hasta; pnömoni nedeniyle yeni bir antibiyotik başlanmasından üç gün sonra ajitasyon, terleme, tremor ve alt ekstremitelerde belirgin hiperrefleksi şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde klonus saptanan bu hastada gelişen klinik tablodan primer olarak sorumlu olan serotonin reseptör alt tipi aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, son bir yıl içinde üç kez sağ ayak başparmağında (podagra) ani başlayan şiddetli ağrı, ısı artışı ve şişlik ile karakterize akut gut atakları geçirmiştir. Hastanın tıbbi öyküsünde tekrarlayan nefrolitiyazis (böbrek taşı) atakları olduğu bilinmektedir. Bu hastada kronik hiperürisemi kontrolü için tercih edilmesi gereken en uygun ilaç ve tedavi başlangıcında gelişebilecek "mobilizasyon atağını" önlemek için eklenmesi gereken ajan aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Akut migren krizlerinin tedavisinde kullanılan, kraniyal kan damarlarında vazokonstriksiyona neden olan ve trigeminal sinir uçlarından pro-inflamatuar nöropeptidlerin salınımını inhibe eden $5-HT_{1B/1D}$ reseptör agonisti ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında erkek hasta, romatoid artrit ($RA$) tanısıyla metotreksat ve etanersept tedavileri altında yeterli yanıt alınamaması üzerine yeni bir oral farmakoterapiye başlanmıştır. Tedavinin $3$. ayında yapılan laboratuvar incelemelerinde, başlangıç değerlerine göre $LDL$ kolesterol düzeyinde belirgin artış ve mutlak lenfosit sayısında azalma saptanmıştır. Bu hastada kullanılan ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?