Ağır Metal Zehirlenmeleri ve Şelatörler

Kırk beş yaşında bir tarım işçisi, ayak tabanlarında şiddetli yanma hissi, yürüme güçlüğü ve son günlerde başlayan saçlarında yaygın dökülme (alopesi) şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Öyküsünden, yaklaşık üç hafta önce tarlasında eski ve içeriği bilinmeyen bir kemirgen ilacı kullandığı öğreniliyor. Nörolojik muayenesinde alt ekstremitelerde belirgin hiperestezi saptanıyor.

Bu hastanın klinik tablosuna neden olan ağır metal intoksikasyonunun tedavisinde kullanılması gereken spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

Beş yaşındaki bir erkek çocuk; belirgin irritabilite, avuç içleri ve ayak tabanlarında ağrılı ve parlak pembe renkli şişlik, yaygın terleme ve deri döküntüsü şikayetleri ile pediatri polikliniğine getiriliyor. Öyküsünden evde kırılan bir termometreden dökülen madde ile oynadığı öğrenilen ve 'akrodini' (pembe hastalık) tanısı konulan bu hastada, cıva eliminasyonunu sağlamak amacıyla kullanılması gereken en uygun oral şelatör aşağıdakilerden hangisidir?

Kıyı şeridinde yaşayan ve düzenli olarak büyük dip balıklarıyla beslenen 42 yaşındaki bir hastada; ilerleyici parastezi, dizartri, ataksi ve görme alanında konsantrik daralma ($tünel$ $vizyon$) saptanıyor. Yapılan toksikolojik analizlerde organik civa ($metil$-$civa$) düzeyi yüksek bulunuyor.

Bu hastada, lipofilik yapısı nedeniyle metalin santral sinir sistemine redistribüsyonuna yol açarak nörotoksisiteyi şiddetlendirme riski taşıdığı için kullanılmaması gereken şelatör aşağıdakilerden hangisidir?

Eski bir yapının restorasyonunda çalışan 42 yaşındaki erkek hasta, yaklaşık bir haftadır devam eden ve giderek şiddetlenen kolik tarzda karın ağrısı, inatçı kabızlık ve baş ağrısı şikayetleriyle başvuruyor. Öyküsünden, boya sökme işlemi sırasında uzun süre ısı tabancası kullandığı ve koruyucu maske takmadığı öğreniliyor. Acil serviste takibi sırasında hasta aniden ajite oluyor, oryantasyonunu kaybediyor ve jeneralize tonik-klonik nöbet geçiriyor. Fizik muayenede kan basıncı 180/110 mmHg, diş etlerinde mavi-siyah renk değişikliği saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hipokrom mikrositer anemi ve periferik yaymada bazofilik noktalanma izleniyor.

Bu hastada gelişen tablonun acil yönetiminde, şelatörün ağır metali santral sinir sistemine redistribüye etmesini (yeniden dağılımını) önlemek amacıyla en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Wilson hastalığı tanısıyla bakır eliminasyonunu artırmak amacıyla şelatör tedavi başlanan 26 yaşındaki bir hastada, tedavinin ilerleyen dönemlerinde masif proteinüri ve nefrotik sendrom tablosu geliştiği saptanmıştır. Bu klinik yan etkiye neden olma olasılığı en yüksek olan farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Evde bulduğu çok sayıda demir içeren vitamin hapını yuttuğu öğrenilen ve akut demir zehirlenmesi şüphesiyle acil servise getirilen $3$ yaşındaki bir çocukta, serbest demiri şelatlayarak kompleks oluşturan ve idrarla atılımını sağlayan spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

Akut gelişen şiddetli karın ağrısı, fışkırır tarzda kusma ve 'pirinç suyu' görünümünde diyare şikayetleriyle acil servise getirilen bir hastanın fizik muayenesinde nefesinin sarımsak koktuğu fark ediliyor. Laboratuvar incelemelerinde hemolize bağlı indirekt hiperbilirubinemi saptanırken, EKG'de $QT$ intervalinde uzama izleniyor. Bu hastada hayat kurtarıcı olarak başlanması gereken ilk seçenek parenteral şelatör ilaç ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tarım ilaçları hazırlarken kazara yüksek doz maruziyet öyküsü olan 35 yaşındaki bir çiftçi; şiddetli karın ağrısı, "pirinç suyu" şeklinde diyare ve nefesinde belirgin sarımsak kokusu şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hipotansif olduğu saptanan hastanın EKG'sinde $QT$ mesafesinin uzadığı gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan metal zehirlenmesinin tedavisinde kullanılması gereken en uygun şelatör aşağıdakilerden hangisidir?

Herediter hemokromatozis dışı nedenlerle (örneğin sık transfüzyon) gelişen kronik demir yüklenmesinin tedavisinde kullanılan şelatör ajanlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurşun zehirlenmesi tedavisinde şelatör olarak kullanılan EDTA'nın vücuda kalsiyum disodyum tuzu ($CaNa_2EDTA$) şeklinde verilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik kan transfüzyonu (örneğin talasemi majör) nedeniyle vücudunda demir birikimi ($hemosiderozis$) gelişen bir hastada, tedaviye uyumu artırmak amacıyla tercih edilen ve oral yoldan kullanılan şelatör ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Kıyı bölgesinde yaşayan ve yüksek miktarda yırtıcı balık (ton balığı, köpek balığı vb.) tüketim öyküsü olan 42 yaşındaki erkek hasta; ilerleyici ataksi, dizartri, parestezi ve görme alanında belirgin daralma (tünel görüşü) şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan incelemeler sonucunda hastada organik cıva ($metil\ cıva$) intoksikasyonu saptanıyor. Bu hastanın farmakolojik tedavisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik civa buharı maruziyetine bağlı gelişen tremor, nöropsikiyatrik bozukluklar (erethizm) ve diş eti bulguları ile seyreden tabloda; cıvanın santral sinir sistemine redistribüsyonuna yol açmadığı için tercih edilen, oral yolla etkili şelatör aşağıdakilerden hangisidir?

Yarı iletken endüstrisinde çalışan bir teknik personelde, iş yerindeki bir sızıntı sonrası ani gelişen baş ağrısı, halsizlik ve karın ağrısını takiben koyu renkli idrar (hemoglobinüri) ve skleralarda ikter saptanmıştır. Yapılan analizde hastanın arsin ($AsH_3$) gazına maruz kaldığı doğrulanmıştır. Bu klinik tablo ve spesifik metal formu göz önüne alındığında, en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşında bir mücevher imalatçısı, gıda zehirlenmesi şüphesiyle acil servise getiriliyor. Hastada şiddetli kolik tarzda karın ağrısı, "pirinç suyu" görünümünde diyare ve ekspirasyon havasında belirgin sarımsak kokusu saptanıyor. Akut arsenik zehirlenmesi tanısıyla hastaya intramusküler dimerkaprol (BAL) tedavisi başlanıyor. Bu tedavi sırasında şelatör-metal kompleksinin renal tübüllerde dissosiye olup serbest metalin nefrotoksisiteye yol açmasını engellemek için yapılması gereken en uygun uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Wilson hastalığı tanısıyla başlanan bir şelatör tedavisi sırasında hastada nefrotik düzeyde proteinüri, pemfigus benzeri deri lezyonları ve $Myasthenia$ $Gravis$ kliniğini taklit eden ptozis ile kas güçsüzlüğü gelişmiştir. Bu hastada kullanılan ilaçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Beta talasemi major tanısıyla uzun süredir düzenli eritrosit süspansiyonu transfüzyonu yapılan 24 yaşındaki bir hastada, ferritin düzeylerinin 2500 ng/mL'nin üzerinde seyretmesi üzerine sekonder hemokromatoz tanısı konuluyor. Hastanın parenteral tedaviye uyum sağlayamaması nedeniyle tedavi protokolünün oral bir şelatör ile değiştirilmesine karar veriliyor. Hekim, seçilecek ilacın miyokardiyal demir birikimini temizlemede oldukça etkili olduğunu, ancak ciddi agranülositoz riski taşıdığı için hastanın mutlak nötrofil sayısının haftalık olarak takip edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Klinik özellikleri ve yan etki profili tanımlanan bu şelatör ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Laboratuvar kazası sonucu elementel cıva ($Hg^0$) buharına maruz kalan bir hastada jinjivit, el parmaklarında ince tremor ve nöropsikiyatrik belirtiler (eretizm) gözlenmektedir. Bu hastada planlanan şelatör tedavi ve kullanılan ajanların farmakokinetik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$52$ yaşında bir tersane işçisi; şiddetli karın ağrısı, irritabilite ve nöbet geçirme şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde diş etlerinde koyu renkli çizgiler (Burton çizgileri) ve laboratuvar tetkiklerinde mikrositik anemi ile periferik yaymada bazofilik noktalanma izleniyor. Kurşun ensefalopatisi tanısı konulan hastada şelatör tedaviye başlanacaktır. Bu hastada, hem kurşunu yumuşak dokulardan beyne mobilize etmemesi hem de kan-beyin engelini geçebilmesi nedeniyle kalsiyum disodyum $EDTA$ öncesinde veya onunla birlikte uygulanması gereken; ancak eş zamanlı bir demir veya selenyum zehirlenmesi şüphesi varsa nefrotoksik kompleks oluşumu riski nedeniyle kullanımı kontrendike olan şelatör ajan aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında bir tersane işçisi; yaygın karın ağrısı, şiddetli kabızlık ve halsizlik şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde her iki el bileğinde ekstansiyon kaybı (düşük el) saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde periferik yaymada eritrositlerde belirgin bazofilik noktalanma (basophilic stippling) görülüyor ve kan kurşun düzeyi $60 \mu g/dL$ olarak ölçülüyor. Bu hastanın tedavisinde kullanılan, oral yolla etkili olan ve suda çözünürlüğü yüksek olan şelatör ajan aşağıdakilerden hangisidir?