Parazitoloji

24 yaşında erkek hasta, kasık bölgesinde yaklaşık iki haftadır devam eden ve geceleri artış gösteren şiddetli kaşıntı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede pubik bölgedeki kılların diplerine sıkıca tutunmuş, yassı, yaklaşık $1-2 \ mm$ boyutunda ve yengeç benzeri morfolojiye sahip ektoparazitler saptanıyor. Bu parazit türü ($Phthirus \ pubis$) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Halsizlik, kuru öksürük ve düşük dereceli ateş şikayetleriyle başvuran $28$ yaşındaki bir hastanın akciğer grafisinde yaygın ancak yer değiştiren (geçici) infiltrasyon alanları izleniyor. Periferik yaymasında $\%15$ oranında eozinofili saptanan ve balgam incelemesinde Charcot-Leyden kristalleri görülen hastanın anamnezinden, birkaç hafta önce kırsal bir bölgede iyi yıkanmamış bahçe sebzelerini tükettiği öğreniliyor. Bu klinik tabloya (Loeffler sendromu) yol açan nematodun tanısında, dışkı mikroskopisinde görülmesi beklenen tipik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

*Trichomonas vaginalis* enfeksiyonlarının tedavisinde ilk seçenek olarak kullanılan metronidazol, parazit hücresi içerisinde indirgenerek aktif sitotoksik formuna dönüşen bir ön ilaçtır (prodrug). Bu ilacın aktivasyonu için gerekli olan elektron transfer reaksiyonları, parazitin hangi hücresel yapısında ve hangi enzim sisteminin faaliyeti sonucunda gerçekleşir?

Güneydoğu Asya seyahati sonrası şiddetli baş ağrısı, fotofobi ve ekstremitelerde parestezi şikayetleriyle başvuran $30$ yaşındaki kadın hastanın beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemesinde protein düzeyinde artış ve belirgin eozinofilik pleositoz saptanmıştır. Hastanın öyküsünden seyahati sırasında çiğ salyangoz tükettiği öğrenilmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası nematod aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşındaki erkek hasta; yüksek ateş, özellikle baldır ve çiğneme kaslarında belirgin olan şiddetli miyalji ve göz kapaklarında şişlik (periorbital ödem) şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın öyküsünden iki hafta önce bir av partisine katıldığı ve yaban domuzu eti yediği öğreniliyor. Laboratuvar incelemesinde belirgin eozinofili ($\%25$) ve yüksek kreatin kinaz (CK) düzeyleri saptanıyor. Bu hastada etkeni kesinleştirmek için başvurulması gereken en uygun tanı yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Parazitlerin karmaşık yaşam döngüleri incelendiğinde; parazit etkeninin sadece eşeysiz (aseksüel) olarak çoğaldığı veya olgunlaşmamış (larva) formlarının gelişimini tamamladığı canlı türünü tanımlayan terim aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşındaki erkek hasta, bir restoranda çiğ balık (sushi) tükettikten yaklaşık $6$ saat sonra başlayan ani ve şiddetli epigastrik ağrı, bulantı ve kusma şikayetleriyle acil servise başvurmuştur. Yapılan fizik muayenede epigastrik hassasiyet ve defans saptanmıştır. Hastaya uygulanan gastroskopik incelemede mide mukozasına penetre olmuş, yaklaşık $2$ cm uzunluğunda, beyaz renkli ve hareketli bir larva görülmüş; bu larva biyopsi pensi ile çıkarılmıştır. İşlem sonrası hastanın ağrısı dramatik şekilde düzelmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası nematod aşağıdakilerden hangisidir?

Bir patoloji preparatında safra yolu epitelinde adenokarsinomatöz değişiklikler ve çevre lümende küçük, operkulumlu (kapaklı) parazit yumurtaları saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan parazitin yaşam döngüsü ve biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi *doğrudur*?

Kan transfüzyonu veya kontamine iğne batması gibi yollarla, eritrositer evredeki parazitlerin (trofozoit, şizont vb.) doğrudan alıcının dolaşımına geçmesi sonucu gelişen "indüklenmiş sıtma" (transfüzyon sıtması) tablosunda, anofel cinsi dişi sivrisinek ısırmasıyla oluşan doğal enfeksiyondan farklı olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

Fasciola hepatica (karaciğer kelebeği) enfeksiyonunda, insanlar için enfektif olan ve genellikle su bitkileri (su teresi vb.) üzerinde kistleşmiş halde bulunan yaşam formu aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Amerika’da ormanlık bir alanda kamp yaptıktan sonra Türkiye’ye dönen $32$ yaşında bir erkek hasta, sol omzunda yaklaşık $2$ haftadır devam eden, giderek büyüyen ve ağrılı, fronkül benzeri bir lezyon şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede lezyonun merkezinde küçük bir delik saptanıyor; bu delikten zaman zaman seröz bir akıntı geldiği ve hastanın lezyon içerisinde bir "hareket" hissettiği öğreniliyor. Lezyonun ağzı vazelin ile kapatıldıktan kısa bir süre sonra delikten bir larvanın uç kısmının (posterior spiraküllerinin) çıktığı gözleniyor. Bu klinik tabloya en sık yol açan etkenin biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Karın ağrısı ve ishal şikayetiyle getirilen $7$ yaşındaki bir çocuğun dışkı incelemesinde; yaklaşık $75-80 \mu m$ çapında, küresel-oval yapıda, sarı-kahverengi renkli, kalın çeperli ve içinde onkosfer (altı çengelli embriyo) barındıran ancak polar filamentleri bulunmayan yumurtalar saptanmıştır. Buna göre, saptanan parazitin biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Evsizlerin barındığı bir sığınma evinde yaşayan $52$ yaşındaki erkek hasta; yaklaşık her beş günde bir tekrarlayan, $3$-$4$ gün süren ateş, şiddetli baş ağrısı ve kaval kemiği ($tibia$) bölgesinde belirgin hassasiyet şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde hastanın vücudunda yaygın kaşıntı izleri ve çamaşırlarının dikiş yerlerinde çok sayıda bit saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ve bu etkenin vektörü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hijyen koşullarının yetersiz olduğu bir toplulukta, vücut biti ($Pediculus \ humanus \ corporis$) enfestasyonu ile birlikte yüksek ateş, titreme ve şiddetli kas ağrıları ile seyreden bir salgın saptanıyor. Yapılan incelemeler sonucunda bu tabloya epidemik dönek ateş ($Louse-borne \ relapsing \ fever$) hastalığının neden olduğu anlaşılıyor.

Bu hastalığın etkeni olan $Borrelia \ recurrentis$'in insana bulaş mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında erkek hasta; son $6$ aydır devam eden, aralıklarla düzelip tekrarlayan karın ağrısı, aşırı şişkinlik ve pis kokulu, yağlı dışkılama şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünde Yaygın Değişken İmmün Yetmezlik ($CVID$) tanısı mevcuttur. Dışkı incelemesinde armut biçimli, ventral yüzünde içbükey bir emici diski bulunan, iki adet nükleusa sahip kamçılı trofozoitler izleniyor. Bu hastada enfeksiyonun eliminasyonunun zorlaşmasına ve kronikleşmesine neden olan, parazitin antikor yanıtından kaçmasını sağlayan temel moleküler düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Gastrointestinal şikayetlerle başvuran bir hastanın dışkı incelemesinde; yaklaşık $60 \times 40$ $\mu$ m boyutlarında, bir kutbu operkullu (kapaklı), diğer kutbunda ise küçük bir çıkıntısı (topuz) bulunan ve içinde henüz embriyo gelişmemiş yumurtalar saptanmıştır. Bu parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Halsizlik, solukluk ve ayaklarda karıncalanma şikayetleriyle başvuran $48$ yaşındaki erkek hastanın öyküsünden düzenli olarak lakerda (tuzlanmış çiğ balık) tükettiği öğrenilmiştir. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin $9.2$ g/dL, MCV $112$ fL (makrositer anemi) ve serum B12 vitamini düzeyi düşük bulunmuştur. Bu hastanın tanısını kesinleştirmek amacıyla yapılacak dışkı incelemesinde aşağıdaki yapılardan hangisinin görülmesi beklenir?

Tıbbi parazitoloji terminolojisinde zoonozların epidemiyolojik döngü modelleri incelendiğinde; parazit etkeninin biyolojik döngüsünü tamamlayabilmesi için hem omurgalı bir konağın hem de zorunlu olarak bir omurgasız konağın (vektör veya ara konak) varlığına gereksinim duyulan döngü tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Doğal yaşam döngüsü vahşi karnivorlar ve belirli artropodlar arasında süregelen bir parazit türü, tesadüfen bir insana bulaşmıştır. İnsanda dokulara yerleşerek ciddi bir klinik tablo oluşturmasına rağmen, parazit bu konakta biyolojik evrimini sürdürememekte, çoğalamamakta ve bir başka canlıya nakledilemeden ölmektedir. Bu biyolojik özellikler dikkate alındığında, söz konusu insan parazitoloji terminolojisinde aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Tıbbi parazitolojide parazitlerin konak seçiciliği (spesifisite) özellikleri incelendiğinde; filogenetik olarak birbirine uzak çok sayıda farklı canlı türünü enfekte edebilen ve geniş bir konak spektrumuna sahip olan parazitler (örneğin $Toxoplasma\ gondii$) aşağıdaki kavramlardan hangisi ile tanımlanır?