Parazitoloji

Hayvancılıkla uğraşan bir hastanın, sağ kulağında şiddetli ağrı, dolgunluk hissi ve kanlı akıntı şikayetiyle yapılan fizik muayenesinde, dış kulak yolunda çok sayıda hareketli larva saptanmıştır. Bu larvaların laboratuvar incelemesi sonucunda, biyolojik döngülerini tamamlamak için mutlaka canlı bir konak dokusuna ihtiyaç duyan 'zorunlu miyaz' (obligat miyaz) etkeni oldukları belirlenmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu klinik tabloya neden olan sinek türüdür?

Nil Deltası çevresinde uzun yıllar tarım işçisi olarak çalışan $35$ yaşındaki erkek hasta, karın şişliği ve kanlı kusma şikayetleriyle hastaneye başvuruyor. Yapılan fizik muayenede masif splenomegali ve asit saptanıyor. Karaciğer biyopsisinde portal ven dalları çevresinde belirgin fibrozis (Symmers'ın "pipo sapı" fibrozisi) izleniyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tıbbi parazitolojide parazitlerin biyolojik döngüleri ve konak ilişkileri sınıflandırılırken farklı kriterler esas alınır. Buna göre; yaşam döngüsünün tamamlanması için zorunlu olarak birden fazla konak türüne (ara konak ve son konak gibi) ihtiyaç duyulması durumu ile parazitin filogenetik olarak birbirinden uzak çok sayıda farklı canlı türünü enfekte edebilme (geniş konak spektrumu) yeteneği, sırasıyla aşağıdaki kavramların hangisinde doğru verilmiştir?

Tıbbi parazitolojide, bir parazitin normal yaşam döngüsü içinde yer almayan bir canlı türüne girmesi ve bu canlıda gelişimini tamamlayamayıp yaşam döngüsünün 'çıkmaz sokak' (dead-end) şeklinde kesintiye uğraması durumunda, söz konusu canlı için kullanılan en uygun terim aşağıdakilerden hangisidir?

Halsizlik, yorgunluk ve ekstremitelerde uyuşma şikayetleriyle başvuran 38 yaşındaki erkek hastanın yapılan fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk saptanmıştır. Laboratuvar incelemelerinde hemoglobin değeri düşük, ortalama eritrosit hacmi ($MCV$) $110 \text{ fL}$ bulunmuştur. Hastanın anamnezinden düzenli olarak çiğ balık (lakerda) tükettiği öğrenilmiştir. Dışkı incelemesinde ise kapaklı (operküllü) parazit yumurtaları görülmüştür. Bu klinik tabloya neden olan en olası parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitoloji terminolojisinde; bir parazit türünün yaşam döngüsü içerisinde erişkin (olgun) formunun barındığı veya parazitin yaşam siklusunun eşeyli üreme (seksüel siklus) safhasının tamamlandığı konak tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu Karadeniz bölgesinde yaşayan ve diyetinde sık sık çiğ tatlı su balığı tüketimi öyküsü bulunan 42 yaşındaki bir kadın hasta; halsizlik, dilde yanma, ishal ve dengesizlik şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde hemoglobin düzeyi $9 \ g/dL$, ortalama eritrosit hacmi (MCV) $112 \ fL$ ve serum $B_{12}$ vitamini düzeyi düşük saptanıyor. Hastanın dışkı incelemesinde ortalama $70 \times 45 \ \mu m$ boyutlarında, sarı-kahverengi renkli, bir ucunda kapak (operkulum) bulunan yumurtalar görülüyor.

Bu klinik tabloya neden olan parazit ve saptanan yumurta morfolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$26$ yaşında erkek hasta, iç çamaşırında ve dışkısında hareketli, beyaz renkli, şerit benzeri parçalar saptaması üzerine parazitoloji laboratuvarına başvuruyor. Yapılan makroskobik ve mikroskobik incelemede, bu halkaların uterus ana yan dal sayısının her bir tarafta $15$'in üzerinde (yaklaşık $20$ adet) olduğu belirleniyor. Bu olguda saptanan parazit ve etken olduğu enfeksiyon ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir ilköğretim okulunda yapılan sağlık taramasında, kaşıntı şikayeti olan bir grup öğrencide ektoparazit yumurtalarının (sirkelerin) saçlı deride veya vücut kıllarında değil, özellikle atlet ve iç çamaşırlarının dikiş yerlerinde kümelendiği saptanmıştır. Bu bulguya dayanarak, söz konusu ektoparazit türü ve doğal şartlarda vektörlük yapabileceği hastalık aşağıdakilerden hangisidir?

Geceleri artan şiddetli kaşıntı ve el parmak aralarında tipik tünel lezyonları (sillon) ile karakterize uyuz (*scabies*) hastalığının etkeni olan *Sarcoptes scabiei* ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Trematodlar (yaprak solucanları) genellikle hermafrodit yapıda olmalarına ve metaserkarya formunun oral yolla alınmasıyla bulaşmalarına rağmen, Schistosomatidae ailesi bu özellikler bakımından istisnadır. Yaşam döngüsünde ara konak olarak belirli tatlı su salyangozlarını kullanan, enfektif serkarya formunun deriden direkt penetrasyonu ile bulaşan ve erişkinleri venöz pleksuslarda yerleşen parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Astım tanısıyla uzun süreli ve yüksek doz kortikosteroid tedavisi görmekte olan 55 yaşındaki bir hastada; yaygın karın ağrısı, sulu ishal, öksürük ve nefes darlığı şikayetleri gelişmiştir. Yapılan radyolojik incelemede akciğerlerde bilateral infiltrasyonlar izlenmiştir. Bu hastada 'hiperenfeksiyon sendromu' tablosuna yol açan ve tanısı için dışkıda rhabditiform larvaların görülmesi beklenen nematod aşağıdakilerden hangisidir?

Parazitlerin yaşam döngüsünde biyolojik vektörlerin rolü, parazitin geçirdiği biyolojik süreçlere göre farklılık gösterir. Bazı artropodların vücuduna giren parazitler, burada sayıca herhangi bir artış (çoğalma) göstermeksizin sadece morfolojik bir gelişim (metamorfoz) evresi geçirerek enfektif hale gelirler. Bu tip bir parazit-vektör etkileşimi aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Özellikle immün sistemi baskılanmış hastalarda hayatı tehdit eden hiperenfeksiyon tablolarına yol açabilen, yaşam döngüsünde otoenfeksiyon (kendi kendini enfekte etme) kapasitesi bulunan ve tanısı dışkıda karakteristik olarak rhabditiform larvaların saptanmasıyla konulan nematod aşağıdakilerden hangisidir?

Akdeniz bölgesinde yaşayan $38$ yaşındaki bir erkek hasta; yaklaşık $3$ aydır devam eden halsizlik, düzensiz aralıklı ateş ve karın bölgesinde dolgunluk hissi ile polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede dalağın kosta kenarını $10$ cm geçtiği (masif splenomegali), karaciğerin ise $3$ cm palpe edildiği saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin $8.2$ g/dL, lökosit $2,400$/mm $^3$, trombosit $85,000$/mm $^3$ (pansitopeni) ve total protein $9.2$ g/dL (albümin düşük, globulin yüksek) saptanıyor. Bu hastada kesin tanı koymak amacıyla yapılacak kemik iliği aspiratının Giemsa boyalı yaymasında görülmesi beklenen etken formu aşağıdakilerden hangisidir?

Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeydoğu kıyılarına yaptığı seyahat sonrası ateş, titreme, terleme ve hemoglobinüri şikayetleriyle başvuran 50 yaşındaki erkek hastanın öyküsünden, beş yıl önce geçirdiği bir trafik kazası sonrası splenektomi olduğu öğreniliyor. Periferik kan yaymasının incelenmesinde; eritrositlerin içinde pigment içermeyen, bazıları tetrad (dörtlü) yapısı oluşturmuş pleomorfik halka formları gözleniyor.

Bu hastadaki klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu Anadolu bölgesinde yaşayan $55$ yaşındaki bir erkek hasta; iştahsızlık, kilo kaybı ve sarılık şikayetleriyle hastaneye başvurmuştur. Fizik muayenede karaciğerin palpe edildiği ve oldukça sert kıvamda olduğu saptanmıştır. Çekilen abdominal bilgisayarlı tomografide (BT); karaciğer sağ lobda sınırları net izlenmeyen, çevre dokulara infiltrasyon gösteren, içerisinde milimetrik kistik odaklar ve düzensiz kalsifikasyonlar bulunan bir kitle saptanmıştır. Başlangıçta alveolar karsinom (karaciğer kanseri) ön tanısı alan hastada, ileri radyolojik ve serolojik tetkikler sonucunda bir sestod infeksiyonu olduğu saptanmıştır.

Bu klinik tabloya neden olan parazit ve büyüme özelliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$34$ yaşında bir kadın hasta, bir haftadır süren kramp tarzında karın ağrısı ve günde $5-6$ kez tekrarlayan kanlı, mukuslu ishal şikayeti ile başvuruyor. Fizik muayenede sol alt kadranda hassasiyet saptanıyor. Dışkı örneğinin taze preparat incelemesinde, sitoplazmasında fagosite edilmiş eritrositler bulunan ve tek yönlü hızlı (progressive) hareket eden trofozoitler görülüyor. Bu hastada hem invaziv hastalığın tedavisi hem de nükslerin önlenmesi ve kist taşıyıcılığının sonlandırılması için en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

$6$ yaşında bir çocuk, aralıklı karın ağrısı ve ishal şikayetleri ile pediyatri kliniğine başvuruyor. Yapılan dışkı incelemesinde yaklaşık $40$ $\mu m$ büyüklüğünde, şeffaf kabuklu, içinde $6$ çengelli bir onkosfer barındıran ve onkosferi çevreleyen membranın her iki kutbundan çıkan $4-8$ adet ince filamanın (polar filamanlar) izlendiği yumurtalar saptanıyor. Bu parazitin biyolojisi ve yaşam döngüsü dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Parazitlerin yaşam döngüleri incelendiğinde; parazitin gelişimini tamamlayarak erişkin (matür) forma ulaştığı ve eşeyli (seksüel) çoğalma evresini geçirdiği konak türü aşağıdakilerden hangisidir?