Parazitoloji

Yaz tatilinde tatlı su gölünde yüzme öyküsü olan $14$ yaşındaki bir çocukta; ani başlayan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, ense sertliği ve koku alma duyusunda bozukluk (anosmi) gelişmiştir. Beyin omurilik sıvısının (BOS) mikroskopik incelemesinde nötrofil hakimiyetinde pleositoz saptanmış, ancak yapılan Gram boyamada herhangi bir bakteriyel etkene rastlanmamıştır. BOS'un taze preparatının direkt mikroskopisinde ise psödopodları ile hızlı hareket eden amip formları gözlenmiştir. Primer amibik meningoensefalit (PAM) tablosuna neden olan ve burun mukozasından kribriform laminayı geçerek merkezi sinir sistemine yerleşen bu parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Gebelikte primer enfeksiyonun fetal hasar riski taşıdığı bilinen $Toxoplasma$ $gondii$’nin yaşam döngüsünde; son konak olan kedilerin dışkısıyla atılan, ancak dış ortamda $1-5$ gün içinde olgunlaştıktan sonra insanlar için enfektif hale gelen form aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında erkek hasta, bir Uzak Doğu restoranında çiğ balık (sashimi) tükettikten yaklaşık $8$ saat sonra başlayan şiddetli epigastrik ağrı, bulantı ve lokalize ürtiker şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede epigastriumda hassasiyet ve defans saptanıyor. Yapılan acil üst gastrointestinal sistem endoskopisinde mide korpus mukozasına penetre olmuş, yaklaşık $20$ mm uzunluğunda, kıvrımlı ve beyaz renkli bir larva izleniyor. Larvanın biyopsi forsepsi ile çıkarılmasının ardından hastanın klinik semptomları hızla düzeliyor. Bu klinik tabloya yol açan ve biyolojik sınıflandırmada 'nematodlar' (yuvarlak solucanlar) grubunda yer alan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlarda enfeksiyon oluşturan trematodlar (yaprak solucanları) biyolojik özellikleri ve doku yerleşimlerine göre farklı klinik tablolar oluştururlar. Bazı trematodlar karaciğer içi safra yollarında yerleşirken, diğerleri venöz sistemde yaşayarak dokularda kronik enflamasyona ve buna bağlı komplikasyonlara yol açarlar.

Buna göre; erişkin formları mezenterik venlerde yerleşen, yumurtaları dokularda granülom oluşumuna ve portal hipertansiyona neden olan, yaşam döngüsünde ise metaserkarya evresi bulunmayan trematod türü aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşındaki bir erkek hasta, dışkısında ve çamaşırında hareketli, beyaz renkli yassı parçalar görme şikayetiyle polikliniğe başvurmuştur. Yapılan makroskobik incelemede yaklaşık $2 \times 1 cm$ boyutlarında proglottidler saptanmış ve bu parçaların çini mürekkebi ile boyanması sonucunda ana uterus kanalından ayrılan lateral dal sayısının $20$ olduğu gözlenmiştir. Bu hastadaki enfeksiyona neden olan etkenle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Okul çağındaki bir çocuk, saçlı deride özellikle ense ve kulak arkası bölgelerde yoğunlaşan şiddetli kaşıntı şikayetiyle revire başvuruyor. Yapılan muayenede saç tellerine sıkıca yapışmış, parlak beyaz renkli, oval ve hareket etmeyen sirkeler (yumurtalar) gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan ektoparazit aşağıdakilerden hangisidir?

Afrika’nın kırsal bir bölgesinde iki ay süreyle gönüllü sağlık hizmeti veren $28$ yaşında bir kadın hekim, Türkiye’ye döndükten $10$ gün sonra sırt ve omuz bölgesinde ağrılı, kaşıntılı ve ortasında santral bir delik bulunan fronkül benzeri üç adet lezyon fark ediyor. Lezyonların içinden zaman zaman seröz bir akıntı geldiğini ve içeride bir hareket hissettiğini belirten hastanın öyküsünden, Afrika’da iken yıkadığı giysilerini kuruması için dışarıdaki çimler üzerine serdiği öğreniliyor.

Bu klinik tabloya neden olan ektoparazit ve insana en olası bulaşma yolu aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

$65$ yaşında, romatoid artrit tanısıyla uzun süreli yüksek doz metilprednizolon kullanan bir erkek hastada; yaygın karın ağrısı, distansiyon, ishal ve ardından gelişen öksürük, nefes darlığı ve ateş şikayetleri üzerine yapılan incelemelerde balgamda hareketli larva formları saptanmıştır. Hastanın kan kültüründe *Klebsiella pneumoniae* üremesi olması üzerine "hiperenfeksiyon sendromu" tanısı konulmuştur. Bu klinik tabloya temel teşkil eden patofizyolojik mekanizma ve parazitin laboratuvar tanısında dışkıdaki rabditiform larvaları yoğunlaştırmak için kullanılan en duyarlı yöntem aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Evinde köpek besleyen $5$ yaşındaki bir çocuğun annesi, çocuğun dışkısında ve anal bölgesinde hareket eden, taze iken pirinç tanesine veya salatalık çekirdeğine benzeyen beyaz renkli yapılar fark ederek polikliniğe başvuruyor. Yapılan mikroskobik incelemede, bu yapıların içinde $15$-$20$ adet yumurta içeren embriyoforlu kapsüller (ovokapsül) saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan parazitin insanlara bulaşmasında rol oynayan enfektif formun (sistiserkoid larva) geliştiği ara konak aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitoloji terminolojisinde parazitlerin yaşam döngüleri ve artropod vektörlerle olan biyolojik ilişkileri değerlendirildiğinde; bir etkenin vektör vücudunda hem sayısal olarak çoğalması hem de morfolojik bir farklılaşma (evrim) geçirerek enfektif forma ulaşması durumu 'siklo-propagatif gelişim' olarak tanımlanır. Eğer söz konusu vektör, parazitin yaşam döngüsündeki eşeyli üreme (seksüel siklus) evresine de ev sahipliği yapıyorsa, bu canlı için yapılan en kapsamlı ve doğru tanımlama aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında, Brezilya'da uzun yıllar tarım işçisi olarak çalışmış bir erkek hasta; son bir yıldır artan yutma güçlüğü, yenilen gıdaların ağza geri gelmesi ve kronik kabızlık şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde belirgin bir özellik saptanmayan hastanın baryumlu özofagus grafisinde distalde daralma ve proksimalde dilatasyon ("kuş gagası" görünümü), kolon grafisinde ise yaygın dilatasyon izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan paraziter etken ve patogenezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Helmintler morfolojik özelliklerine göre nematodlar (yuvarlak solucanlar), sestodlar (şeritler) ve trematodlar (yaprak solucanları) olarak sınıflandırılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi nematodlar sınıfında yer alan bir parazittir?

Endemik bir bölgede tatlı su göletlerinde yüzme öyküsü bulunan bir bireyde, maruziyetten yaklaşık $4-6$ hafta sonra ortaya çıkan; yüksek ateş, titreme, yaygın ürtiker, lenfadenopati ve belirgin eozinofili ile karakterize sistemik aşırı duyarlılık reaksiyonu (Katayama ateşi) aşağıdaki parazitlerden hangisinin akut infeksiyonu sırasında görülür?

Şistozomiyazis (bilharziyozis) ön tanısıyla takip edilen bir hastada portal hipertansiyon ve hepatosplenomegali bulguları mevcuttur. Dışkı incelemesinde, yaklaşık $150$ $\mu m$ boyutunda, belirgin bir lateral (yan) dikeni bulunan yumurtalar saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan etken aşağıdakilerden hangisidir?

Geceleri artan şiddetli kaşıntı şikayetiyle başvuran ve fizik muayenesinde el parmak aralarında tipik tüneller ($sillonlar$) saptanan bir hastada uyuz ($scabies$) tanısı konulmuştur. Bu hastalığın patogenezi ve klinik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özellikle geceleri yatağa girince artan şiddetli kaşıntı şikayeti ile başvuran bir hastanın fizik muayenesinde; parmak aralarında, el bileğinin iç yüzünde ve koltuk altında grimsi beyaz renkli, zikzak seyirli, yaklaşık $1-10$ $mm$ uzunluğunda tüneller (sulkuslar) saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan ektoparazit aşağıdakilerden hangisidir?

Karın ağrısı ve şişkinlik şikayetiyle başvuran bir hastanın dışkı incelemesinde; yaklaşık $75 \mu m$ çapında, içerisinde altı çengelli onkosfer bulunan, ancak onkosferi çevreleyen zardan köken alan polar filamanların izlenmediği küresel ve kalın kabuklu yumurtalar saptanmıştır. Bu parazit ve yaşam döngüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsan patojeni trematodlardan (yaprak solucanları) biri olan *Clonorchis sinensis* (Çin karaciğer kelebeği) enfeksiyonu, insanların aşağıdaki gıdalardan hangisini çiğ veya az pişmiş olarak tüketmesi sonucu bulaşır?

Fasciola hepatica (karaciğer kelebeği) yaşam döngüsü incelendiğinde, enfektif formun alınmasını takiben parazitin hedef organ olan safra yollarına ulaşma süreci, *Clonorchis sinensis* gibi diğer birçok trematoddan belirgin bir biyolojik farklılık gösterir. Buna göre, duodenumda metaserkarya kistinden çıkan genç parazitlerin (adöleserkarya) safra yollarına ulaşmak için izlediği biyolojik göç yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Trematodların (yaprak solucanları) büyük bir kısmında yaşam döngüsü, dış ortama atılan yumurtalardan çıkan mirasideyumun tatlı su salyangozuna (birinci ara konak) aktif olarak penetre olmasıyla başlar. Ancak bazı türlerde yumurtalar salyangoz tarafından yutulmadığı sürece mirasideyum açığa çıkmaz ve gelişim durur.

Aşağıdaki helmintlerden hangisi, hem bu şekilde (yumurtanın yutulmasıyla) salyangozu enfekte eden hem de kronik enfeksiyonu sürecinde safra yollarında kolanjiosarkom gelişimiyle güçlü bir ilişki gösteren bir trematoddur?