Parazitoloji

Biyolojik vektörler, taşıdıkları parazitlerin yaşam döngüsünde aktif bir rol oynayarak etkenin gelişimine veya çoğalmasına olanak sağlarlar. Vektörün vücuduna aldığı parazit etkeninin, vektör içerisinde sadece morfolojik bir değişim (başkalaşım) geçirdiği ancak sayıca herhangi bir artış göstermediği geçiş mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) nedeniyle $1$ yıldır yüksek doz kortikosteroid tedavisi alan $62$ yaşındaki erkek hastada; son bir haftadır karın ağrısı, diyare ve eozinofili ile birlikte gelişen dispne ve hemoptizi saptanıyor. Gaita incelemesinde parazit yumurtası görülmemekle birlikte, hareketli rhabditiform larvalar izleniyor. Bu hastada hiperenfeksiyon sendromuna yol açan ve tanısında Baermann konsantrasyon yöntemi ile larvaların saptanması en güvenilir yöntem olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında erkek hasta, on gündür devam eden kramp tarzında karın ağrısı, tenesmus ve günde $8-10$ kez olan kanlı-mukuslu ishal şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde karın sol alt kadranda hassasiyet saptanıyor. Dışkının direkt mikroskobik incelemesinde bol eritrosit ve sitoplazmasında eritrositler bulunan, tek çekirdekli, aktif hareketli trofozoitler saptanıyor. İnvaziv intestinal amebiyazis tanısı konulan bu hastanın klinik yönetimi ve laboratuvar özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sokak hayvanlarına yönelik bir barınakta gönüllü çalışan $28$ yaşındaki bir kişi; kollarında ve gövdesinde, özellikle akşamları artan şiddetli kaşıntı ve papüler döküntüler şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan dermatolojik muayenede el parmak aralarında veya bileklerde "sillon" (tünel) yapısına rastlanmıyor. Öyküsünden, barınaktaki bazı köpeklerde de benzer kaşıntı ve tüy dökülmesi olduğu öğreniliyor. Bu hastadaki klinik tablonun tipik "insan uyuzu" tablosundan farklı seyretmesinin ve tünel lezyonlarının görülmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanda ektoparazit olarak yaşayan vücut bitleri (*Pediculus humanus corporis*), çeşitli enfeksiyon hastalıklarının bulaşmasında vektörlük yapmaktadır. Bu hastalıklardan birinde, etken bitin tükürük bezlerinde veya dışkısında bulunmaz; bitin hemolenfinde yer alır. Bu nedenle enfeksiyonun bulaşması için bitin deride ezilmesi ve serbest kalan etkenin derideki yaralanmalardan girmesi gerekmektedir. Bahsedilen bu bulaş mekanizmasına sahip olan vücut biti kaynaklı hastalık aşağıdakilerden hangisidir?

Hijyen ve sanitasyon koşullarının kısıtlı olduğu bir toplulukta, vücut biti (*Pediculus humanus corporis*) enfestasyonu ile ilişkili bir ateşli hastalık salgını gözlenmektedir. Hastalarda 4-5 gün süren yüksek ateş, titreme ve baş ağrısı ataklarının ardından bir haftalık ateşsiz dönemler görülmekte ve bu döngü tekrarlamaktadır. Bu klinik tabloya neden olan mikroorganizmanın insana başlıca bulaşma yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Malezya'da ormanlık alanda uzun süre kamp yaptıktan sonra Türkiye'ye dönen $34$ yaşındaki erkek hasta; her gün tekrarlayan (günlük/quotidian) ateş, şiddetli titreme ve kas ağrısı şikayetleriyle başvurmuştur. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin değeri $9.2$ g/dL, trombosit sayısı $45,000/\text{mm}^3$ ve total bilirubin $3.2$ mg/dL saptanmıştır. Giemsa ile boyanan periferik kan yaymasında; eritrositlerin normal boyutta olduğu, olgun trofozoitlerin eritrosit boyunca uzanan 'bant formu' oluşturduğu ve parazitemi oranının $\%6$ olduğu görülmüştür.

Bu hastada, morfolojik özellikleri $\textit{Plasmodium malariae}$ ile benzerlik göstermesine rağmen $24$ saatlik eritrositer siklüsü nedeniyle hızla yüksek parazitemi ve ağır klinik tablo geliştirebilen en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu Karadeniz bölgesinde yaşayan ve dere kenarlarından topladığı yabani su teresini çiğ olarak tüketen 45 yaşındaki erkek hasta; sağ üst kadran ağrısı, ateş ve sarılık şikayetleriyle hastaneye başvuruyor. Fizik muayenesinde hepatomegali, laboratuvar incelemesinde ise belirgin eozinofili saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan parazit ile ilgili olarak insana bulaş şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Periferik kan yayması incelemesinde; parazitin genç trofozoitlerinin eritrosit sitoplazmasını enlemesine kat eden bir "bant" görünümü oluşturduğu, enfekte eritrositlerin büyümediği ve pigment granüllerinin Ziemann noktaları şeklinde dağıldığı görülmüştür. Klinik olarak ateş nöbetlerinin $72$ saatte bir (quartan malarya) tekrarladığı bilinen bu hastada, en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Egzotik bir tatil sırasında çiğ bahçe salyangozu yeme yarışmasına katılan $24$ yaşındaki erkek hastada, olaydan yaklaşık iki hafta sonra şiddetli frontal baş ağrısı, fotofobi ve kusma şikayetleri başlıyor. Fizik muayenesinde ense sertliği pozitif saptanan hastanın beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemesinde; glukoz düzeyi normal, protein hafif yüksek ve lökosit sayısı $480/mm^3$ ($\%50$ eozinofil) olarak saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası nematod aşağıdakilerden hangisidir?

Domuz besiciliği yapan bir hastada gelişen kanlı ve mukuslu diyare şikayeti üzerine yapılan dışkı incelemesinde; yaklaşık $60-100 \mu m$ boyutuyla insanlarda enfeksiyon yapan en büyük protozoon olduğu saptanan, yüzeyi sillerle kaplı ve karakteristik böbrek şeklinde makronukleusu olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide konak tipleri, rezervuar kavramı ve vektör özelliklerinin sınıflandırılması dikkate alındığında, parazit-konak etkileşimleri ve biyolojik döngüler açısından aşağıdaki ifadelerden hangisi akademik olarak doğrudur?

$4$ yaşında bir çocuk, dışkısında ve bezinde pirinç tanesine benzeyen beyaz, hareketli parçalar görülmesi üzerine polikliniğe getiriliyor. Hikayesinde ailenin evde bir köpek beslediği ve köpeğin son dönemde yoğun şekilde pirelendiği öğreniliyor. Bu klinik tabloya neden olan paraziter enfeksiyonun en olası bulaş yolu aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir kadın hasta, yaklaşık on gündür devam eden, patlayıcı tarzda sulu diyare, karın krampları, şişkinlik ve yoğun halsizlik şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Hastanın öyküsünden iki hafta önce Latin Amerika seyahati yaptığı ve orada taze ithal meyveler (frambuaz ve çilek) tükettiği öğreniliyor. Yapılan dışkı incelemesinde, modifiye asit-fast boyama ile $8-10 \mu m$ çapında, küresel yapıda, bazısı koyu pembe-kırmızı boyanmış bazısı ise boyanmamış 'hayalet' (ghost) görünümlü ookistler izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan parazit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Trematodlar (yaprak solucanları) ve bu parazitlerin klinik seyirleri sırasında gelişebilecek tipik komplikasyonlar/bulgular ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Tıbbi parazitoloji terminolojisinde; bir parazitin (örneğin bir helmintin veya artropodun), kendisi de başka bir canlı üzerinde parazit olarak yaşarken, bir başka parazit türü (örneğin bir protozoon) tarafından konak olarak kullanılması durumuna ne ad verilir?

HIV pozitif ($CD4+$ T lenfosit sayısı $45/mm^3$) olan $42$ yaşındaki erkek hasta; yaklaşık bir aydır devam eden, günde $10-15$ kez tekrarlayan bol sulu diyare ve ciddi kilo kaybı şikayetiyle başvuruyor. Dışkı incelemesinde modifiye asit-fast boyama yöntemiyle $5$ $\mu m$ çapında asidorezistan ookistler saptanıyor. Bu hastada enfeksiyonun kontrol altına alınamaması ve ağır seyretmesinin temel nedenlerinden biri olan, parazitin yaşam döngüsünde "internal otoenfeksiyon" (iç öz-enfeksiyon) sürecini gerçekleştiren morfolojik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide; parazitin erişkin (matür) formlarını barındıran veya parazitin yaşam döngüsündeki seksüel (eşeyli) çoğalma evresinin gerçekleştiği konak tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Karın ağrısı ve sindirim bozukluğu şikayetleriyle başvuran bir hastanın dışkısında yaklaşık $1.5 \ cm$ genişliğinde ve $1 \ cm$ boyunda, eni boyundan daha uzun olan şerit halkaları (proglottid) saptanmıştır. Bu halkaların mikroskobik incelemesinde; halkanın merkezinde rozet şeklinde bir uterus yapısı ve ventral orta hatta yerleşmiş bir genital delik (porus genitalis) gözlenmiştir. Bu morfolojik özellikler aşağıdaki parazitlerden hangisine aittir?

Parazitoloji laboratuvarında görevli bir uzman, sestod enfeksiyonlarının bulaş mekanizmalarını ve insana bulaşan enfektif evrelerini (bulaş formlarını) içeren bir eğitim sunumu hazırlamaktadır. Sunumdaki bir tabloda parazit türleri ve bunların insana bulaşmasından sorumlu olan evreler eşleştirilmiştir.

Buna göre, tablodaki aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?