Parazitoloji

$45$ yaşında bir erkek hasta, son birkaç aydır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve ayak parmaklarında uyuşma şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Laboratuvar incelemelerinde hemoglobin $9$ $g/dL$, $MCV$ $115$ $fL$ ve serum $B_{12}$ vitamini düzeyi çok düşük saptanıyor. Hastanın beslenme öyküsünde özellikle hafta sonları tatlı su kenarında kamp yaptığı ve yakaladığı balıkları çiğ/az pişmiş tükettiği öğreniliyor. Bu hastada klinik tabloya neden olan parazitin dışkı incelemesinde saptanması beklenen morfolojik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı, parmak araları ve el bileklerinde sillion (tünel) benzeri lezyonları olan bir hastadan, kesin tanı amacıyla alınan deri kazıntısının laboratuvar değerlendirmesi ve etkenin biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tropikal bölgelerde uzun süre yaşamış olan $42$ yaşında bir erkek hastada; skrotumda belirgin ödem (hidrosel), kasık lenf nodlarında büyüme ve bacaklarda gode bırakmayan şişlik saptanmıştır. Bu hastada lenfatik filaryoz düşünülerek yapılan tetkik ve bulgularla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$65$ yaşında, kronik lenfositik lösemi ($KLL$) tanısıyla kemoterapi alan bir erkek hasta; el sırtı, avuç içleri, diz ve dirseklerinde yaygın hiperkeratotik, gri-beyaz renkli kalın krutlar ve skuamlı lezyonlarla başvuruyor. Hastanın en dikkat çekici klinik özelliği, lezyonların yaygınlığına ve ciddiyetine rağmen kaşıntı yakınmasının minimal olmasıdır. Lezyonlardan alınan yüzeyel deri kazıntısının mikroskobik incelemesinde her mikroskobik sahada çok sayıda akar ($mite$), larva ve yumurta tespit ediliyor. Bu klinik tablo ve etkenle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Çiğ veya az pişmiş balık tüketimi öyküsü olan bir hastanın dışkı incelemesinde; yaklaşık $70 \times 45$ $\mu m$ boyutlarında, oval yapıda, kalın çeperli, bir kutbunda belirgin bir kapakçık (operkulum) bulunan ve henüz embriyonize olmamış (segmentasyona uğramamış) yumurtalar saptanmıştır. Bu morfolojik özelliklere sahip yumurta aşağıdaki parazitlerden hangisine aittir?

Perianal kaşıntı ve aralıklı yumuşak dışkılama şikayeti olan $8$ yaşındaki bir çocukta selofon bant yöntemiyle *Enterobius vermicularis* yumurtaları saptanmıştır. Bu hastada gastrointestinal semptomlardan sorumlu olabilecek, yaşam döngüsünde kist formu bulunmayan ve *Enterobius* yumurtaları aracılığıyla bulaşabildiği düşünülen protozoon aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır seyahati dönüşü ağrılı idrar yapma ve idrarın sonuna doğru belirginleşen kanama şikayetleriyle başvuran 32 yaşındaki kadın hastanın idrar sedimentinde; terminal dikeni bulunan, operkulumu (kapakçığı) olmayan eliptik parazit yumurtaları saptanmıştır. Tanısı konulan bu helmintin, Trematoda (yaprak solucanları) sınıfındaki diğer parazitlerin çoğundan biyolojik ve morfolojik olarak ayırt edilmesini sağlayan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide; biyolojik bir vektör tarafından alınan parazitin, vektörün vücudunda gelişimini veya çoğalmasını tamamlayarak yeni bir duyarlı konağa bulaştırılabilir (enfektif) hale gelmesine kadar geçen süre aşağıdakilerden hangisidir?

Vücut biti (*Pediculus humanus corporis*) ile ilgili aşağıdaki biyolojik özelliklerden hangisi doğrudur?

İnsanlara enfeksiyon bulaştıran bir artropodun vücudunda, parazitin hem sayıca artış gösterdiği hem de bir gelişim evresinden diğerine (örneğin larva formlarının değişimi) geçtiği saptanmıştır. Bu artropodun enfeksiyonu bulaştırabilmesi için parazitin bu değişim sürecini tamamlaması gerekmektedir.

Bu özelliklere sahip olan bir artropod, tıbbi parazitolojide aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Artropodlar, birçok enfeksiyon etkeninin taşınmasında vektör olarak rol oynarlar. Bu etkenlerin insana bulaşma yolları (ısırma, dışkı ile kirlenme, artropodun ezilmesi vb.) artropod türüne ve etkene göre değişiklik gösterir.

Buna göre, aşağıdaki ektoparazit-hastalık etkeni-bulaş yolu eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Nijerya seyahati sonrası yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve bilinç değişikliği ile acil servise başvuran $30$ yaşındaki erkek hastanın periferik yaymasında; eritrositlerin büyümediği, bir eritrosit içerisinde birden fazla yüzük (ring) formu ve karakteristik olarak "hilal/muz" biçimli gametositler izlenmiştir. Bu hastada gelişen ağır klinik tablonun (serebral malarya) temel patofizyolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide, parazitin yaşam döngüsünü tamamlayabilmesi için mutlaka birden fazla omurgalı konak türüne (örneğin hem insan hem de sığır gibi) gereksinim duyduğu, ancak döngü içerisinde herhangi bir omurgasız ara konak veya vektörün yer almadığı paraziter enfeksiyon grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Tropikal ve subtropikal bölgelerde endemik olarak görülen, $\textit{Culex}$, $\textit{Anopheles}$ veya $\textit{Aedes}$ cinsi sivrisineklerin ısırmasıyla insana bulaşan ve lenf kanallarında yerleşerek lenfödem ve "fil hastalığı" (elefantiyazis) tablosuna yol açan nematod aşağıdakilerden hangisidir?

Altı yaşında bir çocukta karın ağrısı ve ishal şikayetleri üzerine yapılan mikroskobik dışkı incelemesinde; yaklaşık $70-80$ $\mu$ m çapında, küresel, kalın çeperli ve onkosfer (heksakant embriyo) ile dış çeper arasında polar flamanları (kutup iplikçikleri) bulunmayan yumurtalar görülmüştür. Hastanın öyküsünden, evdeki tahıl ambarlarında bulunan böceklerle (un böceği gibi) temas etmiş olabileceği öğrenilmiştir. Bu hastada en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Batı Afrika seyahati sonrası ısırık bölgesinde ağrısız şankr, ense kökünde ağrısız lenfadenopati (Winterbottom belirtisi), aralıklı ateş ve gündüzleri aşırı uyku eğilimi şikayetleri ile başvuran bir hastanın periferik kan yaymasında kamçılı trypomastigot formları saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik kolesistit ve safra taşı şikayetleri nedeniyle kolesistektomi uygulanan Uzak Doğulu bir hastanın safra yollarında yapılan incelemede; yaklaşık $15-20$ $mm$ boyutlarında, yassı, yaprak şeklinde erişkin parazitler saptanmıştır. Hastanın öyküsünde düzenli olarak nehir kenarında kurutulmuş ve tütsülenmiş çiğ tatlı su balığı yeme alışkanlığı olduğu öğrenilmiştir. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Şistozomiyazis endemik bölgelerinde, özellikle tatlı su salyangozlarının bulunduğu sularla temas sonrası gelişen enfeksiyonlarda, parazit yumurtalarının dokularda birikmesi kronik morbiditenin temel belirleyicisidir. *Schistosoma mansoni* enfeksiyonuna özgü olan, karaciğerde portal hipertansiyon ve hepatosplenomegali ile karakterize 'Symmers’ fibrosis' (pipestem fibrosis) tablosunun gelişiminde rol oynayan temel immünopatolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

HIV pozitif olan $42$ yaşında bir erkek hasta; ellerde, ayaklarda ve gövdede yaygın, ağrısız ancak kalın, sarı-kahverengi hiperkeratotik kabuklanmalar (kurutlar) ile karakterize lezyonlarla başvuruyor. Hastada klasik uyuzun aksine kaşıntı şikayetinin çok az olduğu belirtiliyor. Yapılan mikroskobik incelemede, tek bir deri kazıntısında binlerce canlı *Sarcoptes scabiei* akarı ve yumurtası saptanıyor. Bu hastada gelişen "krutlu (Norveç) uyuz" tablosunun immünopatogenezinde rol oynayan temel hücresel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Tropikal bölgede uzun süre ikamet eden $40$ yaşındaki bir hasta; tekrarlayan ateş, kasık bölgesinde lenfadenopati ve bacaklarda belirginleşen gode bırakmayan ödem (filariyazis) tablosu ile başvuruyor. Bu hastada etkenin gösterilmesi amacıyla yapılacak laboratuvar incelemesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?