Question

Difficulty: HardDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bâkî'ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin anlamlı ve biçimsel bir bütün oluşturacak şekilde şiirdeki yer alma sırasını (gazelin beyit düzenini) doğru şekilde sıralayınız.

  1. 1Gül yüzün görmeğe gelsin diyü yârân saf saf
    Harem-i kûyına can atdı muhibbân saf saf
  2. 2Salınup seyre çıkar ol büt-i ra'nâ yanınca
    Dökülür ardına gözyaşı gibi hûbân saf saf
  3. 3Kadrini seng-i musallâda bilip ey Bâkî
    Durup el bağlayalar karşına yârân saf saf

Answer

Beyitlerin doğru sıralaması II - I - III şeklindedir. Gazel, kendi arasında kafiyeli olan matla beyti (II) ile başlar, ara beyit (I) ile devam eder ve şairin mahlasının yer aldığı makta beyti (III) ile son bulur.
Gazel nazım şeklinin yapısal kuralları gereği, ilk beyit (matla) kendi arasında kafiyeli (aa) olmalıdır. Verilen beyitlerden II numaralı beyit bu kurala uymaktadır. Şairin mahlasının (Bâkî) geçtiği beyit (makta) ise son beyittir; bu da III numaralı beyittir. Ara beyit olan I numaralı beyit ise bu iki beytin arasında yer almalıdır. Dolayısıyla doğru sıralama II - I - III şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Kafiye şeması analizi yapılarak ilk beyit (matla) tespit edilir.
II numaralı beyitte ilk ve ikinci dizelerin son kelimeleri ('yârân saf saf' ve 'muhibbân saf saf') kendi içinde kafiyelidir (aa kafiye örgüsü). Dolayısıyla bu beyit gazelin başlangıç beytidir.
Gazellerin yalnızca ilk beyti kendi arasında kafiyeli (aa) olarak kurulur.
2
Şairin mahlası aranarak son beyit (makta) tespit edilir.
III numaralı beyitte Bâkî mahlası zikredilmiştir. Dolayısıyla bu beyit gazelin bitiş beytidir.
Divan edebiyatı şairleri mahlaslarını genellikle gazelin son beytinde (makta) kullanırlar.
3
Geriye kalan ara beyit tespit edilerek sıralama tamamlanır.
I numaralı beyit kendi arasında kafiyeli değildir ve mahlas içermez. Bu nedenle matla ve makta beyitlerinin arasına gelmelidir.
Gazellerin matla dışındaki beyitleri ba, ca, da... şeklinde kafiyelenerek matlaya bağlanır.

Key Concept

Gazel nazım şeklinin beyit yapısı, matla ve makta beyitlerinin kafiye şeması ve mahlas kullanımı yardımıyla belirlenmesi.
Rate this question