Examkin

Question

Difficulty: MediumMilli Edebiyat'ın Oluşumu ve Yeni Lisan Hareketi

Aşağıda sol sütunda Yeni Lisan Hareketi'nin temel dil ilkeleri, sağ sütunda ise bu ilkelerin edebî metinlerdeki yansımaların�� gösteren örnek durumlar verilmiştir. Bu ilkeleri ve ilgili örnekleri doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarına göre yapılan tamlamaların kullanılmaması"Hüsn-i hat" veya "derd-i maişet" gibi yapıların terk edilip yerine "güzel yazı" ya da "geçim derdi" ifadelerinin tercih edilmesi
  • Arapça ve Farsça kelimelerin kendi dillerindeki kurallara göre değil, Türkçedeki kurallara göre çoğul yapılmasıArapça kökenli "memur" sözcüğünün "memurin" yerine "memurlar" şeklinde kullanılması
  • Türkçeye girmiş ve konuşma dilinde halkın benimsediği yabancı kelimelerin dilde korunması"Kitap", "kalem" ve "zaman" gibi aslen Türkçe olmayan ama konuşma diline mal olmuş sözcüklerin Türkçe kabul edilerek tasfiye edilmemesi
  • Yazı dilinde İstanbul konuşma dilinin ortak ölçünlü dil olarak kabul edilmesiYazı dilinde yerel ağızların veya Çağatayca gibi diğer tarihî Türk lehçelerinin kelime ve kurallarından kaçınılması

Answer

Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarına göre yapılan tamlamaların kullanılmaması ilkesi "hüsn-i hat" yerine "güzel yazı" denmesiyle; kelimelerin Türk��e kurallara göre çoğul yapılması ilkesi "memurin" yerine "memurlar" kullanılmasıyla; halkın benimsediği yabancı kelimelerin dilde korunması ilkesi "kitap", "kalem" kelimelerinin tasfiye edilmemesiyle; İstanbul konuşma dilinin esas alınması ilkesi ise yazı dilinde diğer Türk lehçelerinden ve yerel ağızlardan kaçınılmasıyla eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin tamamı Yeni Lisan beyannamesinin dilde sadeleşme için getirdiği kuralların somut dil pratikleriyle uyumunu yansıtmaktadır. Arapça/Farsça tamlamaların atılması 'hüsn-i hat' yerine 'güzel yazı' kullanılmasıyla; yabancı çoğul biçimlerinin elenmesi 'memurin' yerine 'memurlar' denmesiyle; konuşma diline yerleşen kelimelerin korunması 'kitap, kalem, zaman' gibi kelimelerin tasfiye edilmemesiyle; yazı dilinin standardizasyonu ise yerel ağız ve diğer Türk lehçelerinden kelime alınmaması ilkesiyle örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki ilk ilkeyi inceleyin.
Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarına (özellikle tamlamalara) karşı çıkıldığını belirleyin.
Yeni Lisan Hareketi'nin en belirgin kurallarından biri yabancı tamlama kalıplarını dilden atmaktır.
2
Bu ilkeyi sağ sütundaki örneklerle karşılaştırın.
"Hüsn-i hat" ve "derd-i maişet" gibi Farsça tamlamaların yerine Türkçe tamlama yapılarının önerildiğini görerek ilk çifti oluşturun.
Yabancı kurallarla yapılan tamlamaların bırakılmasının somut örneği bu yapılardır.
3
Sol sütundaki ikinci ilkeyi analiz edin.
Yabancı kelimelerin Türkçe kurallarla çoğul yapılması kuralını ele alın.
Yeni Lisan'a göre dilimize giren yabancı kelimeler kendi dillerindeki kurallara göre değil, Türkçe çoğul ekiyle çekimlenmelidir.
4
Bu ilkeye uygun örneği sağ sütundan seçin.
Arapça çoğul eki alan "memurin" yerine Türkçe çoğul eki alan "memurlar" sözcüğünün tercih edilmesiyle bu ilkeyi eşleştirin.
Yabancı kelimelere Türkçe ek getirilmesi bu ilkenin doğrudan uygulamasıdır.
5
Sol sütundaki üçüncü ilkeyi değerlendirin.
Halkın diline yerleşmiş kelimelerin korunması ilkesini inceleyin.
Yeni Lisan Hareketi tasfiyeci bir hareket değildir; konuşma dilinde karşılığı bulunmayan veya yerleşmiş yabancı kelimeleri korur.
6
Bu ilkeye uyan örneği tespit edin.
"Kitap", "kalem" ve "zaman" gibi kökeni yabancı olan ama dilde yerleşmiş kelimelerin korunmasıyla eşleştirin.
Tasfiyeciliğe karşı duruşun ve yaşayan Türkçenin savunulmasının örneği budur.
7
Sol sütundaki son ilkeyi sağda kalan son örnekle eşleştirin.
İstanbul konuşma dilinin esas alınması ilkesi ile diğer lehçelerden ve ağızlardan kaçınılması örneğini eşleştirin.
İstanbul Türkçesini temel alan Yeni Lisan, diğer Türk lehçelerinden kelime almanın dilde kafa karışıklığı yaratacağını savunmuştur.

Key Concept

Yeni Lisan Hareketi'nin Sadeleşme Kuralları ve Uygulama Alanları
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Milli Edebiyat'ın Oluşumu ve Yeni Lisan Hareketi

More questions from this topic