Examkin

Question

Difficulty: MediumTekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Aşağıdaki sol sütunda verilen tasavvufi şiir alıntılarını, sağ sütundaki ait oldukları Tekke (dinî-tasavvufî) halk edebiyatı nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Aşkın oduna yananlar
    Ağlar ağlar Hak'kı anar
    Deryaya düşen balıklar
    Yine deryaya can atar    İlahi
  • Güzel aşık cevrimizi
    Çekemezsin demedim mi
    Bu bir rıza lokmasıdır
    Yiyemezsin demedim mi    Nefes
  • Çıktım erik dalına
    Anda yedim üzümü
    Bostan ıssı kakıdı
    Der ne yersin kozumu    Şathiye
  • On sekiz bin âlem halk olmadan biz
    Vardık ol Sultan'ın divanındaydık
    Kalem levhe gelip yazı yazmadan
    Levh ü kalemin de canındaydık    Devriye

Answer

Her dörtlük, işlediği tema ve üsluba göre sırasıyla İlahi, Nefes, Şathiye ve Devriye türleriyle eşleşmektedir.
Verilen tasavvufi şiir stanzaları ile nazım türleri arasındaki eşleştirme, her türün kendine özgü konusu ve felsefi arka planı temel alınarak yapılmıştır. İlahi Allah aşkını, Nefes tarikat adabını, Şathiye sembolik ve şaşırtıcı tezatları, Devriye ise ruhun evrendeki devrini konu edinir.

Step-by-Step Solution

1
İlk dörtlüğün ('Aşkın oduna yananlar...') temasını belirleme
Dörtlükte Allah aşkı ve O'na yöneliş işlenmiştir. Bu tema ilahi türünün en karakteristik özelliğidir.
İlahiler, Allah sevgisini ve tasavvufi aşkı yaygın bir hitapla anlatan dinî şiirlerdir.
2
İkinci dörtlüğün ('Güzel aşık cevrimizi...') tarikat terimlerini analiz etme
'Rıza lokması' ve 'aşık' gibi kavramlar Bektaşi tekkelerindeki adabı simgeler. Dolayısıyla nefes türüne aittir.
Nefesler, Bektaşi şairleri tarafından cem ayinlerinde okunmak üzere yazılan, tarikat inançlarını anlatan şiirlerdir.
3
Üçüncü dörtlüğün ('Çıktım erik dalına...') anlatım üslubunu değerlendirme
Erik dalında üzüm yemek gibi mantıksal olarak tezat oluşturan, mecazi derinlik barındıran bu dörtlük şathiyedir.
Şathiyeler, inançlara karşı lakayt ve alaycı bir üslup taşıyor gibi görünen ama tasavvufi sırları barındıran şiirlerdir.
4
Dördüncü dörtlüğün ('On sekiz bin âlem halk olmadan biz...') felsefesini inceleme
Ruhun bedene girmeden önceki varlığını ve devir teorisini anlattığı için devriye türüne aittir.
Devriyeler, ruhun Allah'tan çıkıp tekrar Allah'a döneceğini konu alan felsefi-tasavvufi nazım türleridir.

Key Concept

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri ve Tematik Özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

More questions from this topic