Examkin

Question

Difficulty: HardDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Fuzûlî'ye ait bir gazelden alınan aşağ��daki beyitler karışık olarak verilmiştir:

I. *Şeb-i hicran yanar canım döker kan çeşm-i giryanım*
*Uyarır halkı efganım kara bahtım uyanmaz mı*

II. *Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır*
*Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı*

III. *Beni cândan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı*
*Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı*

Bu beyitlerle ilgili aşağ��daki yargılardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    III. beyit, dizelerinin birbiriyle kafiyeli olması (aaaa) yönüyle bu şiirin ilk beyti yani 'matla' kısmıdır.
  2. B
    II. beyit, şairin mahlası olan 'Fuzûlî' adını barındırması ve kafiye düzeninin (caca) şeklinde olması sebebiyle gazelin son beyti yani 'makta'dır.
  3. III. beyitte dize sonlarındaki 'usanmaz mı' ve 'yanmaz mı' sözcüklerinde yer alan '-maz mı' ekleri zengin kafiye, 'usan' ve 'yan' sözcüklerindeki '-an' sesleri ise redif örneğidir.Answer
  4. D
    Bu beyitlerin ait olduğu şiir, aşk acıs�� ve sevgiliye duyulan özlemi coşkulu bir dille ele aldığı için 'lirik' şiir türünün özelliklerini yansıtır.
  5. E
    I. beyit, ilk dizesinin sonundaki 'giryanım' sözcüğü ile ikinci dizesinin sonundaki 'uyanmaz mı' sözcüğü kendi arasında kafiyeli olmadı��ından (baba) şeklinde kafiyelenmiş bir ara beyittir.

Answer

III. beyitte dize sonlarındaki 'usanmaz mı' ve 'yanmaz mı' sözcüklerinde yer alan '-maz mı' eklerinin zengin kafiye, 'usan' ve 'yan' sözcüklerindeki '-an' seslerinin ise redif olduğunu iddia eden yargı yanlıştır. Doğrusu; '-maz mı' yapısının redif, '-an' seslerinin ise tam kafiye olmasıdır.
Doğru cevap, dize sonlarındaki ses benzerliklerinin yanlış tasnif edildiği ifadedir. Şiirde dize sonlarında yer alan '-maz mı' ekleri, aynı görevde kullanılan olumsuzluk eki ve soru edatı oldukları için redif oluşturur. Kelime köklerindeki 'usan' ve 'yan' sözcüklerinde ortak olan '-an' sesleri ise iki ses benzerliğine dayandığı için tam kafiyedir. Seçenekte ise bu durumun tam tersi belirtilmiş, redif ile kafiye kavramları karıştırılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Beyitlerin kafiye şemasını çıkararak gazeldeki yerlerini belirleme.
III. beyit kendi içinde kafiyeli (aaaa - matla), II. beyit mahlas içeriyor ve son beyit (caca - makta), I. beyit ise ara beyittir (baba).
Gazelde beyitlerin işlevlerini ve konumlarını saptamak için uyak örgüsü ve mahlas varlığı incelenmelidir.
2
Matla beytindeki (III. beyit) dize sonu ses benzerliklerini analiz etme.
'usan-maz mı' ve 'yan-maz mı' sözcüklerinde '-maz mı' ek/edat grubu aynı görev ve anlamda kullanıldığı için rediftir. Geriye kalan 'usan' ve 'yan' kelimelerindeki '-an' sesleri ise iki ses benzerliği içeren tam kafiyedir.
Kafiye ve redif ayrımını doğru yapabilmek için eklerin görevdaş olup olmadığı kontrol edilmeli ve köklerdeki ses benzerlikleri sayılmalıdır.
3
Şiirin türünü ve ara beyitlerin özelliklerini değerlendirme.
Şiir aşk temalı lirik bir gazeldir; I. beyit dize sonları kendi arasında kafiyeli olmayan bir ara beyittir.
Seçeneklerdeki diğer edebi ve yapısal yargıların doğruluğunu teyit etmek gerekir.

Key Concept

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar (Gazel Yapısı, Kafiye ve Redif Analizi)
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

More questions from this topic