Examkin

Question

Difficulty: HardDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıdaki sol grupta verilen beyitleri, sağ grupta yer alan ait oldukları divan edebiyatı nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

  • Bir eşek var idi zaîf ü nizâr
    Yük elinden anın katı zâr u zâr    Mesnevi
  • Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
    Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı    Gazel
  • Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su
    Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su    Kaside
  • Erbâb-ı kemâli çekemez halk-ı hasûdân
    Sâfî suyu her kimse içer, bulsa bulandır    Kıta

Answer

Bir eşek var idi... beyti Mesnevi ile; Beni candan usandırdı... beyti Gazel ile; Saçma ey göz... beyti Kaside ile; Erbâb-ı kemâli çekemez... beyti ise Kıta ile eşleşmektedir.
Eşleşmede, olay ve fabl anlatımı içeren beyit mesneviyle; lirik temalı matla beyti gazelle; Peygamber'e yazılan övgü (naat) kasideyle; kendi arasında kafiyeli olmayan felsefi beyit ise kıtayla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Beyitlerin kafiye yapılarını analiz etmek.
Birinci beyit (nizâr / zâr), ikinci beyit (usanmaz mı / yanmaz mı) ve üçüncü beyit (su / su) kendi arasında kafiyelidir (aa). Dördüncü beyit ise kendi arasında kafiyeli değildir (hasûdân / bulandır -> ab/xa).
Kafiye şeması, divan şiirinde nazım şekillerini ayırt etmede en temel yapısal veridir.
2
Kafiyeli beyitlerin (aa) içeriklerini inceleyerek Mesnevi, Gazel ve Kaside ayrımını yapmak.
Birinci beyitte bir eşeğin yük taşıma hikayesi (fabl/olay) anlatıldığı için mesnevidir. İkinci beyitte lirik bir aşk acısı ve sitem işlendiği için gazel matlasıdır. Üçüncü beyitte Peygamber'e hitap edilerek 'su' redifiyle naat niteliğinde bir övgü yapıldığı için kaside matlasıdır.
Mesnevi olay anlatımına, gazel aşka ve lirik duygulara, kaside ise övgüye odaklanır.
3
Kafiyeli olmayan beytin nazım şeklini saptamak.
İlk beyti aa yerine ab (xa) şeklinde başlayan ve felsefi bir bilgece düşünceyi aktaran bu beyit kıtaya aittir.
Kıta nazım şekli matla beyti barındırmaz ve genellikle ahlaki, felsefi konularda yazılır.

Key Concept

Beyitlerle kurulan divan edebiyatı nazım şekillerinin kafiye düzeni ve konu özelliklerine göre ayırt edilmesi.
Rate this question

Topics

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

More questions from this topic