Examkin

Question

Difficulty: HardÖnermelerde Döndürme

Bir mantık dersinde öğretmen tahtaya şu dört önermeyi yazmıştır:

I. Her filozof sorgulayıcıdır.
II. Hiçbir dogmatik düşünce bilimsel değildir.
III. Bazı sanatçılar duyarlıdır.
IV. Bazı insanlar bencil değildir.

Öğretmen, öğrencilerinden bu önermelerin karşısındaki kurallara göre döndürmelerini yapmalarını istemiştir. Öğrencilerin yaptığı döndürme işlemleri şu şekildedir:

* Can, I. önermenin düz döndürmesini "Bazı sorgulayıcılar filozoftur." olarak yapmıştır.
* Derya, II. önermenin ters döndürmesini "Hiçbir bilimsel olmayan, dogmatik düşünce olmayan değildir." olarak yapmıştır.
* Elif, III. önermenin ters döndürmesini "Bazı duyarlı olmayanlar sanatçı olmayan değildir." olarak yapmıştır.
* Kerem, IV. önermenin ters döndürmesini "Bazı bencil olmayanlar insan olmayan değildir." olarak yapmıştır.

Buna göre, öğrencilerden hangilerinin yaptığı döndürme işlemleri klasik mantık kuralları açısından doğrudur?

  1. A
    Yalnız Can
  2. Can ve KeremAnswer
  3. C
    Derya ve Elif
  4. D
    Can, Derya ve Kerem
  5. E
    Derya, Elif ve Kerem

Answer

Can'ın Tümel Olumlu önermeyi Tikel Olumlu olarak düz döndürmesi ve Kerem'in Tikel Olumsuz önermeyi Tikel Olumsuz olarak ters döndürmesi kurallara uygun olduğundan doğru yanıt Can ve Kerem seçeneğidir.
Can'türündeki Tümel Olumlu (A) önermeyi Tikel Olumlu (I) olarak kurallara uygun şekilde düz döndürmesi ve Kerem'in Tikel Olumsuz (O) önermeyi Tikel Olumsuz (O) olarak kurallara uygun şekilde ters döndürmesi mantıksal açıdan geçerlidir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen önermelerin nitelik (olumlu/olumsuz) ve nicelik (tümel/tikel) yönünden standart formlarını (A, E, I, O) belirleme.
I. önerme Tümel Olumlu (A), II. önerme Tümel Olumsuz (E), III. önerme Tikel Olumlu (I), IV. önerme Tikel Olumsuz (O) olarak tespit edilir.
Döndürme kurallarının hangi ��nermeye nasıl uygulanacağını belirlemek için önermelerin tiplerinin bilinmesi zorunludur.
2
Can'ın I. önerme için yaptığı düz döndürme işlemini denetleme.
Düz döndürme kurallarına göre (E-C-İ-B formülü), Tümel Olumlu (A) bir önermenin düz döndürmesi Tikel Olumlu (I) olur. 'Her filozof sorgulayıcıdır' önermesinin düz döndürmesi 'Bazı sorgulayıcılar filozoftur' olur. Can'ın işlemi doğrudur.
Düz döndürmede önermenin niteliği (olumlu/olumsuz) ve doğruluk değeri değiştirilmeden özne ile yüklemin yerleri değiştirilir.
3
Derya'nın II. önerme için yaptığı ters döndürme işlemini denetleme.
Ters döndürme kurallarına göre (A-B-O-G formülü), Tümel Olumsuz (E) bir önermenin ters döndürmesi Tikel Olumsuz (O) olur. 'Hiçbir dogmatik düşünce bilimsel değildir' önermesinin ters döndürmesi 'Bazı bilimsel olmayanlar, dogmatik düşünce olmayan değildir' olmalıdır. Derya ise bunu 'Hiçbir bilimsel olmayan...' şeklinde tümel yaptığı için işlemi yanlıştır.
Ters döndürmede önermenin niteliği ve doğruluk değeri korunarak öznenin çelişiği yüklem, yüklemin çelişiği özne yapılır.
4
Elif'in III. önerme için yaptığı ters döndürme işlemini denetleme.
Ters döndürme kurallarına göre, Tikel Olumlu (I) önermenin ters döndürmesi yapılamaz (yoktur). Dolayısıyla Elif'in yaptığı işlem doğrudan yanlıştır.
Klasik mantık kuralları gereği tikel olumlu önermeler ters döndürülemez.
5
Kerem'in IV. önerme için yaptığı ters döndürme işlemini denetleme.
Ters döndürme kurallarına göre, Tikel Olumsuz (O) bir önermenin ters döndürmesi yine Tikel Olumsuz (O) olur. 'Bazı insanlar bencil değildir' önermesinin ters döndürmesi 'Bazı bencil olmayanlar insan olmayan değildir' şeklindedir. Kerem'in işlemi doğrudur.
Tikel olumsuz önermenin ters döndürmesi kurallara tam olarak uymaktadır.

Key Concept

Önermelerde Düz ve Ters Döndürme Kuralları
Rate this question

Topics

Önermelerde Döndürme

More questions from this topic