Yeni Lisan Hareketi'nin dilde sadeleşmeyi ve millîleşmeyi hedefleyen temel ilkeleri sağda, bu ilkelerin edebiyattaki somut uygulamalarını gösteren durumlar ise solda verilmiştir. Buna göre, soldaki durumlar ile sağdaki ilkeleri doğru şekilde eşleştiriniz.
- Tanzimat Dönemi'nde sıkça başvurulan 'hıdmet-i vatan' veya 'hürriyet-i efkâr' tarzındaki terkip yapılarının Millî Edebiyat yazarlarınca eserlerde tamamen sonlandırılması.Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarına göre kurulan tamlamaların (terkiplerin) Türkçede kullanılmaması ilkesi.
- Toplumun geneli tarafından benimsenen ve günlük yaşamda yaygınlaşan 'millet', 'adalet' veya 'memur' gibi kelimelerin Arapça ya da Farsça kökenli olsalar dahi dilden tasfiye edilmemesi.Dile girmiş ve Türkçeleşmiş yabancı kelimelerin dilde korunarak tasfiyecilikten kaçınılması ilkesi.
- Yazarların, Anadolu'daki yerel ağız kelimelerini veya saray çevresinin yapay üslubunu değil, İstanbul aydınlarının ve halkının ortaklaşa konuştuğu Türkçeyi esas alması.Yazı dili ile konuşma dili arasındaki farkı kaldırmak amacıyla İstanbul Türkçesinin ortak yazı dili olarak kabul edilmesi ilkesi.
- Yazı dilinde Arapça çoğul eki olan '-at' ile t��retilen 'tahrirat' yerine Türkçe çoğul ekiyle 'yazılar' veya 'tahrirler' şeklinde bir kullanımın benimsenmesi.Yabancı kelimelerin Türkçe dil bilgisi kurallarına (çoğul ekleri, çekim ekleri vb.) göre çekimlenmesi ilkesi.
Answer
Soldaki durumlar ile sağdaki ilkelerin doğru eşleşmesi şu şekildedir: Tamlama yapılarının kaldırılması durumu Arapça/Farsça tamlama kurallarının terk edilmesi ilkesiyle; halk diline yerleşmiş sözcüklerin korunması durumu tasfiyecilikten kaçınma ilkesiyle; İstanbul konuşma dilinin esas alınması durumu ortak yazı dili ilkesiyle; yabancı sözcüklerin Türkçe eklerle çekimlenmesi durumu ise dil bilgisi kurallarının Türkçeleştirilmesi ilkesiyle eşleşir.
Doğru eşleştirme, sol tarafta verilen somut edebi ve dilsel kararların sağ tarafta ilan edilen Yeni Lisan Hareketi beyannamesindeki kuramsal ilkelerle doğrudan örtüşmesini göstermektedir. Arapça/Farsça tamlamaların atılması ilk maddeyle, Türkçeleşen kelimelerin korunması ikinci maddeyle, İstanbul ağzının esas alınması üçüncü maddeyle, yabancı kelimelerin Türkçe çekim ekleri alması ise dördüncü maddeyle ilişkilidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Yeni Lisan Hareketi İlkeleri ve Uygulamaları
Estimated Time:2m 0s