Examkin

Question

Difficulty: MediumKıyas ve Kıyas Kuralları

Klasik mantıkta kurallara uygun geçerli bir kıyas (tasım) yapabilmek için öncüllerin nitelik ve nicelik yönünden belirli koşulları taşıması ve sonuç önermesinin bu kurallara göre kurulması gerekir.

I. Öncül: Hiçbir canlı ölümsüz değildir.
II. Öncül: Bazı varlıklar canlıdır.

Buna göre, yukarıda verilen öncüllerden hareketle klasik mantık kuralları çerçevesinde geçerli bir sonuç elde etmek isteyen bir araştırmacı, aşağıdaki sonuç önermelerinden hangisine ulaşmalıdır?

  1. A
    Hiçbir varlık ölümsüz değildir.
  2. B
    Bazı varlıklar ölümsüzdür.
  3. Bazı varlıklar ölümsüz değildir.Answer
  4. D
    Bazı canlılar ölümsüz değildir.
  5. E
    Hiçbir canlı ölümsüz değildir.

Answer

Bazı varlıklar ölümsüz değildir.
Verilen kıyasta birinci öncül tümel-olumsuz, ikinci öncül ise tikel-olumludur. Kıyas kuralları gereğince öncüllerden biri tikel ise sonuç tikel, biri olumsuz ise sonuç olumsuz olmalıdır. Bu durumda çıkarılacak sonuç tikel-olumsuz bir önerme olmalıdır. Ayrıca, her iki öncülde tekrar eden ve öncüller arasında bağ kuran orta terim ('canlı') sonuç önermesinde yer alamaz. Küçük terim olan 'varlıklar' özne, büyük terim olan 'ölümsüz' ise yüklem konumuna getirilerek tikel-olumsuz yapıda birleştirildiğinde 'Bazı varlıklar ölümsüz değildir' geçerli sonuç önermesine ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Öncüllerin nitelik ve niceliklerini belirleme
Birinci öncül olan 'Hiçbir canlı ölümsüz değildir' önermesi tümel-olumsuz (E), ikinci öncül olan 'Bazı varlıklar canlıdır' önermesi ise tikel-olumlu (I) yapılıdır.
Kıyas kuralları öncüllerin nicelik (tümel/tikel) ve nitelik (olumlu/olumsuz) özelliklerine göre sonucun formunu belirler.
2
Sonuç önermesinin nitelik ve niceliğini kıyas kurallarına göre saptama
Kıyas kurallarına göre; öncüllerden biri olumsuz ise sonuç olumsuz olmalıdır (olumsuzluk kuralı). Öncüllerden biri tikel ise sonuç da tikel olmalıdır (zayıf olana uyma kuralı). Dolayısıyla sonuç önermesi tikel-olumsuz (O) biçiminde olmalıdır.
Geçerli bir tasımda öncüllerden çıkan zorunlu sonucun genel formunu doğru belirlemek gerekir.
3
Kıyasın terimlerini belirleme ve orta terimi eleme
Her iki öncülde ortak olan 'canlı' kavramı orta terimdir ve kural gereği sonuçta yer alamaz. Küçük terim (özne) 'varlıklar', büyük terim (yüklem) ise 'ölümsüz' kavramıdır. Bu durumda sonuç önermesi 'Bazı varlıklar ölümsüz değildir' şeklinde kurulur.
Kıyas kuralları gereği orta terim sonuçta yer alamaz; küçük terim sonuç önermesinin öznesi, büyük terim ise yüklemi olur.

Key Concept

Kıyas Kuralları
Rate this question

Topics

Kıyas ve Kıyas Kuralları

More questions from this topic