Question

Difficulty: EasyDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Fuzûlî'ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitleri, bir gazelin yapısal özellikleri (matla, ara beyit, makta) ve kafiye düzeni dikkate alınarak baştan sona doğru sıralayınız.

  1. 1Cânı için kim ki cânânın sever cânın sever
    Cânı yetmez mi ki hem cânânı hem cânın sever
  2. 2Aşk dâvâsın kılan bî-hûde da'vî eylemez
    Hüsn-i yâri kim ki sevse derd ü hicrânın sever
  3. 3Ey Fuzûlî yâra cânın vermeyen âşık mıdır
    Cânı neyler ol ki cânânın sever cânın sever

Answer

Matla beyti en başta, ara beyit ortada ve şairin mahlasının yer aldığı makta beyti en sonda yer alacak şekilde sıralama yapılmalıdır.
Gazel nazım şeklinin ilk beyti (matla) kendi arasında kafiyelidir. Verilen beyitlerden 'cânın sever' ifadeleriyle kafiyeli olan beyit matla beytidir ve ilk sırada olmalıdır. Gazelin son beytinde (makta) ise şairin mahlası bulunur. 'Fuzûlî' mahlasını barındıran beyit en sonda yer almalıdır. Diğer beyit ise ara beyit olarak ortada bulunmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Beyitlerin son kelimelerindeki kafiye düzenini (kafiye ve redif yapısını) analiz edin.
'cânın sever / cânın sever' ile biten beytin kendi arasında kafiyeli (aa) olduğu, 'da'vî eylemez / hicrânın sever' beytinin ise farklı kafiyelendiği (ba) görülür.
Gazelin ilk beyti (matla) her zaman kendi arasında kafiyeli (aa) olur.
2
Beyitlerin içerisinde şairin mahlasının (takma adının) geçip geçmediğini kontrol edin.
Bir beyitte 'Fuzûlî' mahlasının yer aldığı tespit edilir.
Gazelin son beytinde (makta) şair mahlasını kullanır.
3
Belirlenen özelliklere göre beyitleri baştan sona doğru dizin.
Matla beyti en başa, ara beyit ortada, makta beyti en sona yerleştirilerek doğru sıralama elde edilir.
Gazel yapısı gereği matla ile başlar, ara beyitlerle devam eder ve makta ile son bulur.

Key Concept

Gazelin beyitlerinin işlevlerine (matla, makta, ara beyit) göre ayırt edilmesi ve sıralanması
Rate this question