Question

Difficulty: MediumMilli Edebiyat'ın Oluşumu ve Yeni Lisan Hareketi

Genç Kalemler dergisinde yayımlanan Yeni Lisan makalesiyle başlayan hareket; dilde sadeleşmeyi, Arapça ve Farsça dil bilgisi kuralları ile bu kurallara göre yapılan tamlamaların terk edilmesini ve İstanbul Türkçesinin ortak yazı dili olarak benimsenmesini savunmuştur. Bu doğrultuda Servet-i Fünun ve Fecr-i Âti dönemlerindeki ağır, yapay ve süslü dil anlayışına cephe almıştır.

Buna göre, aşağıdaki parçalardan hangisi Yeni Lisan Hareketi'nin dil ve üslup ilkelerine aykırı bir biçimde kaleme alınmıştır?

  1. A
    Anadolu'nun ücra bir köyünde, toprakla ve kuraklıkla mücadele eden insanların sabrını görmek beni derinden etkilemişti.
  2. B
    Yaz geceleri köyün çocukları harman yerinde toplanır, yaşlıların anlattığı eski kahramanlık hikâyelerini can kulağıyla dinlerlerdi.
  3. C
    Şehirdeki gürültüden kaçıp bu sessiz kasabaya yerleştiğinden beri kelimelerin gücünü daha iyi anladığını söylüyordu.
  4. Bir subh-ı bârânda, leyl-i târın âğûşunda ümitleri kırılmış bir hâlde, giryân ü nâlân olan bîçârelerin feryatlarını işitiyordum.Answer
  5. E
    Güneş dağların ardında kaybolurken köy yolunda ilerleyen kağnıların sesi, bozkırın sessizliğini hafifçe bozuyordu.

Answer

Bir subh-ı bârânda, leyl-i târın âğûşunda ümitleri kırılmış bir hâlde, giryân ü nâlân olan bîçârelerin feryatlarını işitiyordum.
Doğru olan cümle, Yeni Lisan Hareketi'nin dilden tamamen atmayı hedeflediği Arapça ve Farsça tamlama kurallarını ('subh-ı bârân', 'leyl-i târ'), konuşma dilinde karşılığı olmayan yabancı sözcükleri ('âğûş', 'giryân', 'nâlân') ve yabancı bağlaçları ('ü') barındırmaktadır. Bu üslup, Yeni Lisan'ın tepki gösterdiği Servet-i Fünun ve Fecr-i Âti edebiyatının yapay ve ağır dil anlayışını temsil etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Yeni Lisan Hareketi'nin temel dil ilkelerini hatırlamak.
Yeni Lisan; Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarının (tamlamaların vb.) atılmasını, konuşma diline yerleşmemiş yabancı sözcüklerin kullanılmamasını ve sade Türkçeyi savunur.
Soruda istenen aykırı kullanımı tespit etmek için öncelikle hareketin ölçütlerini belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki cümlelerin dil ve üslup özelliklerini incelemek.
Dört seçenekteki cümleler sade, yalın ve Türkçe dil bilgisi kurallarına uygun iken; bir seçenekte 'subh-ı bârân', 'leyl-i târ', 'âğûş', 'giryân', 'nâlân' gibi kelimeler ve Farsça tamlama kuralları yer almaktadır.
Cümlelerin kelime kadrosu ve dil bilgisi yapısı, hangi edebî anlayışa ait olduklarını gösterir.
3
Yeni Lisan ilkelerine uymayan cümleyi belirlemek.
Yabancı kurallarla ve kelimelerle yüklü olan Servet-i Fünun/Fecr-i Âti tarzındaki cümle, Yeni Lisan'ın dilde sadeleşme ilkesine aykırıdır.
Yeni Lisan, bu tarz yapay ve ağır dili tasfiye etmek amacıyla ortaya çıkmıştır.

Key Concept

Yeni Lisan Hareketi'nin dil ve sadeleşme ilkeleri
Estimated Time:2m 0s
Rate this question