Question

Difficulty: MediumTekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Aşağıdaki sol sütunda verilen tasavvufi şiir alıntılarını, sağ sütundaki ait oldukları Tekke (dinî-tasavvufî) halk edebiyatı nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Kıldan köprü yaratmışsın / Gelsin kullar geçsin deyi / Hele biz şöyle duralım / Yiğit isen geç a TanrıŞathiye
  • Cihana gelmeden Hak ile birdik / Kudret kandilinde parlar dururduk / Anadan doğup da bu mülke geldik / Vücudumuz burda toprak eyledikDevriye
  • Güzel aşık cevrimizi / Çekemezsin demedim mi / Bu bir rıza lokmasıdır / Yiyemezsin demedim miNefes
  • Yalan söyleme hiç gıybete gitme / Emanete hıyanetlik eyleme / Dünya malı için gürültü etme / Edepli ol, cana kıyma erenlerNutuk

Answer

Şiir alıntılarının doğru nazım türleriyle eşleşmesi şu şekildedir: Kıldan köprüyle başlayan dörtlük Şathiye, Cihana gelmedenle başlayan dörtlük Devriye, Güzel aşıkla başlayan dörtlük Nefes, Yalan söylemeyle başlayan dörtlük ise Nutuk ile eşleşir.
Verilen dörtlüklerin içerik, dil, üslup ve tasavvufi temaları incelendiğinde; mizahi üsluba sahip kıldan köprü ile ilgili olan dörtlük şathiye, ruhun devrini anlatan dörtlük devriye, Alevi-Bektashi geleneğindeki rıza ve teslimiyet konulu dörtlük nefes, tarikat adabını öğreten didaktik dörtlük ise nutuk ile tam olarak eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk dörtlüğün içerik ve üslubunu inceleme
Dörtlükte Tanrı ile şakacı, senli benli bir dille konuşulduğu görülmektedir.
Tasavvuf edebiyatında bu tarz şiirler şathiye olarak adlandırılır. Dolayısıyla ilk dörtlük Şathiye ile eşleşir.
2
İkinci dörtlüğün konusunu belirleme
Dörtlükte ruhun dünyadan önce Hak ile beraber olması ve sonra dünyaya gelmesi (nüzul ve uruc/devir kuramı) işlenmektedir.
Ruhun Allah'tan gelip tekrar Allah'a döneceğini anlatan bu tür şiirlere devriye denir. Dolayısıyla ikinci dörtlük Devriye ile eşleşir.
3
Üçüncü dörtlüğün Alevi-Bektashi geleneğindeki yerini inceleme
Dörtlükte tarikat kuralları, rıza göstermek ve teslimiyet Alevi-Bektashi şairi Pir Sultan Abdal'ın diliyle nefes tarzında söylenmiştir.
Alevi-Bektashi törenlerinde saz eşliğinde söylenen tasavvufi şiirlere nefes denir. Dolayısıyla üçüncü dörtlük Nefes ile eşleşir.
4
Dördüncü dörtlüğün hitap yönünü ve amacını belirleme
Dörtlükte tarikata yeni girenlere ahlak, edep ve yol kuralları öğretilmektedir.
Tarikat adabını öğretmek amacıyla yazılan didaktik tasavvufi şiirlere nutuk denir. Dolayısıyla dördüncü dörtlük Nutuk ile eşleşir.

Key Concept

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri
Rate this question