Question

Difficulty: MediumDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatı nazım şekillerinden alınan beyitler, sağ sütunda ise bu beyitlerin yapısal ve biçimsel özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki beyitleri, sağ sütundaki uygun kavramlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Süzme çeşmün gelmesün müjgânı müjgân üstüne
    Urma peykânın dökülsün kanı kan üstüne
    Gazel veya kasidenin kendi arasında kafiyeli olan ilk beyti (Matla)
  • Bâkî yine bu lehçe-i rengîn ile yâra
    Eş'âr-ı ter ü tâze vü bî-kîne düşürdük
    Şairin mahlasının yer aldığı, gazel veya kasidenin son beyti (Makta)
  • Hâb-ı gafletten olan bîdâr olanda rûz-ı haşr
    Eşk-i hasretle Fuzûlî eylesin bârânı su
    Kasidelerde şairin mahlasının/adının geçtiği beyit (Taç beyit)
  • Bir eşek var idi zaîf ü nizâr
    Yük elinden anınla kaht u tımâr
    Her beyti kendi arasında bağımsız kafiyeli olan nazım şekline ait bir beyit (Mesnevi beyti)

Answer

Süzme çeşmün ile başlayan beyit Matla beytiyle; Bâkî yine ile başlayan beyit Makta beytiyle; Hâb-ı gafletten ile başlayan beyit Taç beyit ile; Bir eşek var idi ile başlayan beyit ise Mesnevi beytiyle eşleşir.
Verilen beyitlerden birincisi kendi arasında kafiyeli olduğu için matladır. İkincisi Bâkî mahlasını barındıran bir gazel maktasıdır. Üçüncüsü Fuzûlî'nin ünlü kasidesindeki taç beyittir. Dördüncüsü ise Harname mesnevisinden alınan ve kendi içinde kafiyeli olan klasik bir mesnevi beytidir.

Step-by-Step Solution

1
Beyitlerin kafiye şemasını belirleme
Birinci beytin kendi arasında kafiyeli (aa), dördüncü beytin ise bağımsız bir mesnevi beyti (aa / bb) özelliği taşıdığı saptanır.
Matla ve mesnevi beyitlerinin ayırt edilmesi kafiye şeması analiziyle mümkündür.
2
Mahlas (şair ismi) içeren beyitleri inceleme
İkinci beyitte 'Bâkî', üçüncü beyitte ise 'Fuzûlî' mahlaslarının kullanıldığı belirlenir.
Mahlas beyitleri gazelde makta, kasidede ise taç beyit olarak adlandırılır.
3
Nazım biçimlerine göre terimleri eşleştirme
Bâkî'nin beyti bir gazel maktasıyken, Fuzûlî'nin Su Kasidesi'ndeki mahlas beyti bir kaside taç beytidir. Şeyhî'nin beyti ise mesnevi nazım şeklinin yapısal özelliğini yansıtır.
Kavramsal tanımlarla beyitlerin tür özelliklerini eşleştirmek sorunun çözümünü tamamlar.

Key Concept

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin yapısal birimleri, kafiye düzenleri ve beyit adlandırmaları
Estimated Time:2m 0s
Rate this question