Examkin

Question

Difficulty: MediumDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıda divan edebiyatından alınmış iki farklı beyit verilmiştir:

I. Beyit:
*Kamu bîmârına cânân devâ-yı derd eder ihsân*
*Niçün kılmaz bana dermân beni bîmâr sanmaz mı*

II. Beyit:
*Bir eşek var idi zaîf ü nizâr*
*Yük elinden katı şikeste vü zâr*

Bu beyitlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    II. beyit, kendi arasında kafiyeli (aa) olduğu ve olay anlatımına dayandığı için bir mesneviden alınmıştır.
  2. B
    I. beyit, aşk acısı ve sevgiliye yönelik sitem içermesi yönüyle lirik; II. beyit ise bir durumu hikaye etmesiyle didaktik-anlatısal nitelik taşımaktadır.
  3. I. beyit, dizelerindeki kelimeler arasında ses uyumu bulunduğundan 'aa' şeklinde kafiyelenmiştir ve ait olduğu şiirin matla (ilk) beytidir.Answer
  4. D
    I. beyit, kafiye düzeni bakımından 'ba' şeklinde dizayn edilmiş olup ait olduğu gazelin iç beyitlerinden biridir.
  5. E
    II. beyit, her beytin kendi içinde kafiyeli olması özelliği sayesinde şaire hacim yönünden sınırsız yazma kolaylığı sağlayan bir nazım şekline aittir.

Answer

İlk beytin 'aa' şeklinde kafiyelendiğini ve matla beyti olduğunu savunan yargı söylenemez.
İlk beytin 'aa' şeklinde kafiyelendiği ve matla beyti olduğu yönündeki yargı yanlıştır. Matla beytinde her iki mısra da aynı kafiye ve redifle son bulmalıdır (aa). Ancak verilen ilk beyitte ilk mısra 'ihsân' ile biterken ikinci mısra 'sanmaz mı' redifiyle son bulmuştur. Bu durum beytin 'ba' kafiye düzenine sahip bir iç beyit (beyt-i vasat) olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

1
I. beytin kafiye yapısını inceleme.
İlk dize 'ihsân' ile biterken ikinci dize 'dermân beni bîmâr sanmaz mı' ile biter. Gazelin redifi 'usanmaz mı/yanmaz mı/sanmaz mı' olduğundan, bu beyit 'ba' şeklinde kafiyelenmiştir ve bir iç beyittir.
Bir beytin matla beyti olabilmesi için 'aa' şeklinde (her iki dizenin de aynı kafiye ve redifle) kafiyelenmiş olması gerekir.
2
II. beytin kafiye ve içerik yapısını inceleme.
Dizeler 'nizâr' ve 'zâr' kelimeleriyle kendi arasında kafiyelidir (aa). Konusu ise bir eşeğin durumunu anlatan olay merkezli bir anlatıdır. Bu nitelikler mesnevi nazım şeklini gösterir.
Mesneviler her beytin kendi arasında kafiyeli olduğu ve olay anlatımına dayanan uzun nazım şekilleridir.
3
Seçenekleri değerlendirerek yanlış yargıyı tespit etme.
İlk beytin 'aa' kafiye şemasına sahip bir matla beyti olduğunu iddia eden yargı yanlıştır. Diğer tüm yargılar doğrudur.
Soru kökünde beyitlerle ilgili söylenemeyecek olan yargı istenmektedir.

Key Concept

Divan edebiyatında gazel ve mesnevi nazım şekillerinin kafiye düzeni, beyit özellikleri ve içerik farklarının analiz edilmesi.
Rate this question

Topics

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

More questions from this topic