Examkin

Question

Difficulty: MediumDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Nedîm'e ait bir gazelden alınan aşağıdaki iki beyit verilmiştir:

I. Beyit:
*Haddeden geçmiş nezâket yâl ü bâl olmuş sana*
*Mey süzülmüş şîşeden ruhsâr-ı âl olmuş sana*

II. Beyit:
*Yok bu şehr içre senin vasfettiğin dilber Nedîm*
*Bir perî-sûret görünmüş bir hayâl olmuş sana*

Bu beyitlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. beyit, dizelerinin kendi arasında uyaklı olması (aaaa) yönüyle bu şiirin "matla" (ilk) beyitidir.
  2. B
    II. beyit, şairin mahlasını barındırdığı için gazelin son beyiti olan "makta"dır.
  3. C
    Her iki beyitte de "olmuş sana" sözcük grupları rediftir; bu gruplardan önceki "-âl" sesleri ise zengin kafiye olu��turmaktadır.
  4. I. beyit, musarra (dizeleri kendi arasında uyaklı) bir özellik göstermediği için bu gazelin matla dışındaki herhangi bir yerinde bulunan ortabeyitidir.Answer
  5. E
    Bu beyitlerin beyit birimiyle kurulmuş olması, aruz ölçüsünün kullanılması ve dil özellikleri, bu şiirin Divan edebiyatı geleneğine ait olduğunu göstermektedir.

Answer

I. beyit, musarra (dizeleri kendi arasında uyaklı) bir özellik göstermediği için bu gazelin matla dışındaki herhangi bir yerinde bulunan ortabeyitidir.
I. beyit kendi içinde uyaklı (aaaa şeklinde) olduğu için gazelin ilk beyiti, yani matla beyitidir. Bu nedenle bu beytin musarra özellik göstermediğini ve gazelin ortalarında yer alan bir ortabeyit olduğunu iddia eden yargı yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
İlk beytin kafiye yapısı incelenir.
"yâl ü bâl olmuş sana" ve "ruhsâr-ı âl olmuş sana" dizelerinin sonundaki "olmuş sana" ifadeleri redif, "yâl ü bâl" ile "âl" kelimelerindeki "-âl" sesleri ise kafiyedir. Dolayısıyla beyit kendi içinde uyaklıdır (aaaa).
Uyak örgüsünün belirlenmesi, beytin şiir içindeki konumunu (matla, makta veya ortabeyit) tespit etmek için gereklidir.
2
Kendi arasında uyaklı (musarra) beyitlerin gazeldeki işlevi değerlendirilir.
Gazellerde sadece ilk beyit (matla) kendi içinde uyaklı (aaaa) olur. Ortabeyitler ise ba,ca,da...ba, ca, da... şeklinde kafiyelenir.
Musarra yapının sadece matla beyitine özgü bir şekil özelliği olduğunu hatırlamak, beytin ortabeyit olamayacağını kavramayı sağlar.
3
Diğer beyit (II. beyit) ve genel özellikler incelenir.
II. beyitte şairin mahlası ("Nedîm") geçtiği için makta beyitidir. Dil, ölçü ve nazım birimi özellikleri de eserin Divan şiiri geleneğine ait olduğunu kesinleştirir.
Tüm seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olan yargıyı kesin olarak belirlemek için kullanılır.

Key Concept

Divan edebiyatında gazel nazım şeklinin yapısal özellikleri, matla ve makta beyitlerinin tespiti.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

More questions from this topic