Divan edebiyatı nazım şekillerinin yapısal, kafiye ve tematik özelliklerini inceleyen bir araştırmacı, farklı yazma eserlerden şu üç beyiti seçmiştir:
I.
*Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi*
*Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi*
II.
*Leylî dedi ey cefâ-yı devrân*
*Hicrân oduna yakıldı bu cân*
III.
*Şeb-i yeldâyı müneccimle muvakkıt ne bilür*
*Mübtelâ-yı gama sor kim geceler kaç sâat*
Bu beyitlerin yapısal, tematik ve kafiye özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AI. beyit, redif ve kafiye düzeni yönüyle bir gazelin makta (son) beytidir ve ilk mısrada şairin mahlası gizlenmiştir.
- BII. beyit, aruzun uzun kalıplarıyla yazılmış olup bir kasidenin, şairin kendisini övdüğü 'fahriye' bölümünden alınmıştır.
- II. beyit, olay anlatımına dayalı yapısı ve kendi arasında kafiyeli (aa) oluşuyla bir mesneviye; III. beyit ise ilk beyti musarra olmayan (ab) ve felsefi-düşünsel içerik taşıyan bir kıtaya aittir.Answer
- DIII. beyit, mısra sonlarındaki ses benzerlikleri (bilür - sâat) yönüyle zengin kafiye barındırdığı için bir müstezatın matla beytidir.
- EI ve II. beyitlerin her ikisi de aynı nazım şeklinin farklı bölümlerinden alınmış olup beyit içi kafiyelenişleri (musarra) birbirinden farklıdır.
Answer
İkinci beyit, olay anlatımına dayalı yapısı ve kendi arasında kafiyeli (aa) oluşuyla bir mesneviye; üçüncü beyit ise ilk beyti musarra olmayan (ab) ve felsefi-düşünsel içerik taşıyan bir kıtaya aittir.
İkinci beyit, 'Leylî dedi...' ifadesinden anlaşılacağı üzere olay anlatımına dayalıdır ve kendi arasında kafiyelidir (aa), bu da mesnevi nazım şeklinin özelliğidir. Üçüncü beyit ise 'bilür' ve 'sâat' kelimeleriyle kafiyesiz başlamıştır (ab) ve felsefi bir düşünceyi (en uzun gecenin dertli olana sorulması gerektiğini) işlemektedir, bu da kıta nazım şeklinin ilk beytine özgüdür.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Divan edebiyatında beyit esasına dayalı nazım şekillerinin (gazel, kaside, mesnevi, kıta) kafiye örgüsü, mısra yapısı ve tematik özellikler bakımından ayırt edilmesi.