Question

Difficulty: HardDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

I. İlm kesbiyle pâye-i rif'at
Ârzû-yı muhâl imiş ancak

II. Aşk imiş her ne var âlemde
İlm bir kıyl ü kâl imiş ancak

Fuzûlî'ye ait bu beyitlerin biçimsel ve içeriksel özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    İlk beytin kendi arasında kafiyeli olmaması, bu dizelerin gazel veya kaside gibi nazım şekillerinin 'matla' beyti olamayacağını gösterir.
  2. B
    Dize sonlarında tekrarlanan 'imiş ancak' sözcükleri redif; 'muhâl' ve 'kıyl ü kâl' kelimelerindeki 'âl' sesleri ise zengin kafiye oluşturmaktadır.
  3. C
    Beyitlerde şairin mahlasına yer verilmemiş olması, bu şiirin kıta nazım şeklinin genel yapısal özelliklerine uygun olarak yazıldığını göstermektedir.
  4. D
    İlim ile aşkın karşılaştırılarak aşkın ön plana çıkarılması, bu beyitlerin felsefi-didaktik ve lirik bir muhtevaya sahip olduğunu doğrulamaktadır.
  5. Kafiye örgüsü ve işlenen konunun niteliği, bu beyitlerin bir mesnevinin yazılış amacının açıklandığı 'sebeb-i telif' bölümünden alındığını kanıtlar.Answer

Answer

Beyitlerin mesnevinin sebeb-i telif bölümünden alındığını savunan ifade söylenemez.
Beyitlerin kafiye örgüsü incelendiğinde ilk beytin dizelerinin birbiriyle kafiyeli olmadığı (xaxa), ikinci beytin ikinci dizesinin ise ilk beytin ikinci dizesiyle kafiyeli olduğu (xa xaxa\ xa) görülmektedir. Bu kafiye şeması kıta nazım şekline aittir. Mesneviler ise her beytin kendi arasında kafiyeli olduğu (aa bb cc...aa\ bb\ cc...) bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla bu beyitlerin mesnevinin 'sebeb-i telif' (yazılış amacı) bölümünden alınmış olması biçimsel olarak imkansızdır. Bu nedenle beyitlerin mesnevinin sebeb-i telif bölümünden alındığını iddia eden seçenek yanlıştır ve söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Beyitlerin kafiye şemasını belirleme
Şiirin kafiye düzeninin xa xaxa\ xa (veya ab cbab\ cb) olduğu tespit edilmiştir.
Kafiye düzeni, şiirin nazım şeklinin belirlenmesinde en önemli biçimsel ölçüttür.
2
Belirlenen kafiye şemasını nazım şekilleriyle karşılaştırma
xa xaxa\ xa düzeni kıta nazım şekline uygundur; mesnevi (aa bb ccaa\ bb\ cc) veya gazel/kaside matla beyti (aaaa) özellikleriyle uyuşmamaktadır.
Her nazım şeklinin kendine has bir kafiye örgüsü vardır.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu denetleme
Mesnevi ve sebeb-i telif ilişkisini savunan ifadenin yanlış olduğu belirlenmiştir.
Mesnevi nazım şekli beyitlerinin kendi arasında kafiyeli olması gerektiği bilgisiyle bu ifade çelişmektedir.

Key Concept

Kıta, mesnevi, gazel ve kaside nazım şekillerinin biçimsel ve içeriksel özellikleri ile aralarındaki farklar.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question