All practice questions

Question 4381Question →

Bitki hücrelerinde fotosentezin gerçekleştiği kloroplast organelinin bölümleri ile bu süreçte görev alan pigmentleri, karşılarında verilen temel görev veya özelliklerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleşmeler şu şekildedir: Granum - ışığa bağımlı reaksiyonların merkezi; Stroma - sıvı kısım ve karbondioksit özümleme yeri; Klorofill - elektronları uyarılan birincil pigment; Karotenoitler - yardımcı ve koruyucu pigment.

Granum, ışığa bağımlı reaksiyonların gerçekleştiği tilakoit yığınlarıdır; Stroma, enzimlerin ve genetik materyalin bulunduğu, Calvin döngüsünün gerçekleştiği sıvıdır; Klorofill, fotosentezin merkezinde yer alan ışık soğurucu moleküldür; Karotenoitler ise spektrumu genişleten yardımcı pigmentlerdir.

Step-by-Step Solution

1

Kloroplastın yapısal kısımlarını analiz etme

Granumun tilakoit yapılardan oluştuğu, stromanın ise sıvı faz olduğu belirlenir.

Fotosentezin iki ana evresinin gerçekleştiği bölgeleri ayırt etmek için gereklidir.

2

Pigmentlerin fonksiyonlarını belirleme

Klorofilin ana pigment, karotenoitlerin ise yardımcı (aksesuar) pigment olduğu anlaşılır.

Işığın soğurulması ve enerji aktarımı mekanizmasını anlamak için gereklidir.

3

Yapı ve fonksiyonları eşleştirme

Granum ışığa bağımlı evreyle, stroma ışıktan bağımsız evreyle, klorofill temel soğurmayla, karotenoitler ise yardımcılıkla eşleşir.

Soruda istenen doğru kavramsal bağları kurmak için son adımdır.

Key Concept

Kloroplastın Yapısı ve Fotosentez Pigmentlerinin Görevleri

Practice More

Engelmann deneyini ve farklı ışık dalga boylarının fotosentez hızı üzerindeki etkisini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 4382Question →

Bitkilerde fotosentezin başlangıç aşamasında, ışık enerjisinin soğurulup kimyasal enerjiye dönüştürülmek üzere aktarılması sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Fotosentezde ışık enerjisinin aktarımı; pigmentin ışığı soğurması, enerjinin anten kompleksinde iletilmesi, tepkime merkezindeki klorofilin elektron vermesi ve bu elektronun ilk alıcı tarafından tutulması sırasıyla gerçekleşir.

Doğru sıralama, ışık enerjisinin dışarıdan içeriye doğru odaklanma prensibine dayanır. Önce anten kompleksindeki herhangi bir pigment fotonu soğurur, ardından bu enerji pigmentler arasında rezonansla taşınarak tepkime merkezine ulaşır. Tepkime merkezindeki klorofil

a

bu enerjiyle elektron kaybeder ve bu elektron ilk alıcı tarafından tutularak reaksiyon zinciri devam eder.

Step-by-Step Solution

1

Işığın ilk temas noktasını belirle.

Işık enerjisi (foton), anten kompleksindeki klorofil veya yardımcı pigmentler (karotenoidler) tarafından soğurulur.

Sürecin başlaması için dış ortamdan enerji girişi şarttır.

2

Enerjinin kloroplast içindeki hareketini takip et.

Soğurulan enerji, pigmentten pigmente aktarılarak tepkime merkezine iletilir.

Anten kompleksi, geniş bir dalga boyu aralığındaki ışığı toplayıp merkeze odaklamakla görevlidir.

3

Tepkime merkezindeki ana klorofilin tepkisini analiz et.

Merkezdeki klorofil

a

enerjiyi alır ve uyarılmış bir elektronunu sistemden dışarı çıkarır.

Tepkime merkezi, ışık enerjisinin kimyasal enerjiye (elektron transferine) dönüştüğü asıl noktadır.

4

Serbest kalan elektronun akıbetini saptam.

Elektron, ilk elektron alıcısı tarafından tutulur.

Bu adım, ışığa bağımlı reaksiyonların elektron taşıma sistemi (ETS) aşamasına geçişini sağlar.

Key Concept

Fotosistemlerin (Anten Kompleksi ve Tepkime Merkezi) çalışma mekanizması.

Estimated Time:1m 30s

Question 4383Question →

Aşağıda IUPAC adları verilen alken bileşiklerini, karşılarında karışık olarak verilen yarı açık formülleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

4

-Metil-

2

-penten bileşiği

CH_3-CH=CH-CH(CH_3)_2

ile,

3,3

-Dimetil-

1

-büten bileşiği

CH_2=CH-C(CH_3)_3

ile,

2,3

-Dimetil-

2

-büten bileşiği ise

(CH_3)_2C=C(CH_3)_2

ile eşleşir.

IUPAC kuralları uygulandığında;

4

-Metil-

2

-penten bileşiğinin yarı açık formülü

CH_3-CH=CH-CH(CH_3)_2

,

3,3

-Dimetil-

1

-büten bileşiğinin yarı açık formülü

CH_2=CH-C(CH_3)_3

ve

2,3

-Dimetil-

2

-büten bileşiğinin yarı açık formülü

(CH_3)_2C=C(CH_3)_2

olarak doğru şekilde eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

4

-Metil-

2

-penten adlandırmasını analiz etmek.

En uzun karbon zincirinin 5 karbonlu (penten) olduğu, ikili bağın 2. karbondan başladığı ve 4. karbonda bir metil (

CH_3

) grubu bulunduğu belirlenir. Bu özellikleri taşıyan yarı açık formül

CH_3-CH=CH-CH(CH_3)_2

şeklindedir.

IUPAC kurallarına göre ikili bağ içeren en uzun zincir seçilir ve numaralandırma ikili bağa en yakın uçtan başlar.

2

3,3

-Dimetil-

1

-büten adlandırmasını analiz etmek.

En uzun karbon zincirinin 4 karbonlu (büten) olduğu, ikili bağın 1. karbondan başladığı ve 3. karbonda iki adet metil grubu (

CH_3

) bulunduğu belirlenir. Bu özellikleri taşıyan yarı açık formül

CH_2=CH-C(CH_3)_3

şeklindedir.

Çift bağ 1. konumda olduğunda zincir numaralandırması ikili bağın olduğu uçtan başlar ve bağlı grupların yerleri buna göre belirtilir.

3

2,3

-Dimetil-

2

-büten adlandırmasını analiz etmek.

En uzun karbon zincirinin 4 karbonlu (büten) olduğu, ikili bağın 2. karbondan başladığı ve hem 2. hem de 3. karbonlarda birer metil grubu (

CH_3

) bulunduğu belirlenir. Bu özellikleri taşıyan yarı açık formül

(CH_3)_2C=C(CH_3)_2

şeklindedir.

Çift bağın her iki uca eşit mesafede olması durumunda, dallanmaların yoğun olduğu uçtan numaralandırma yapılır.

Key Concept

Alkenlerin IUPAC kurallarına göre adlandırılması ve yarı açık formüllerinin eşleştirilmesi.

Estimated Time:1m 30s

Question 4384Question →

Suda çözünmesi endotermik olan $X$ katısı ve suda çözünmesi ekzotermik olan $Y$ gazı ile hazırlanan sulu çözeltiler için;

I. Sıcaklık artırıldığında $X$ katısının ç��zünürlüğü artarken, $Y$ gazının çözünürlüğü azalır.
II. Sabit sıcaklıkta çözelti üzerindeki basınç artırıldığında $Y$ gazının çözünürlüğü artarken, $X$ katısının çözünürl��ğü belirgin bir şekilde değişmez.
III. Sabit hacimli kapalı bir kapta sulu çözeltisiyle dengede olan $Y$ gazı sistemine aynı sıcaklıkta helyum gazı eklendiğinde $Y$ gazının çözünürlüğü artar.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

I ve II öncüllerinin yer aldığı seçenek doğrudur. Sıcaklık artışı endotermik çözünen katının çözünürlüğünü artırırken ekzotermik çözünen gazın çözünürlüğünü azaltır. Sabit sıcaklıkta basınç artışı ise gazların çözünürlüğünü artırırken katıların çözünürlüğünü etkilemez.

Sıcaklık artışı endotermik çözünen katıların çözünürlüğünü artırırken ekzotermik çözünen gazların çözünürlüğünü azaltır. Basınç artışı ise gazların çözünürlüğünü artırıp katıların çözünürlüğünü etkilemez. Bu iki durum göz önüne alındığında I ve II ifadelerini içeren seçenek doğru yanıttır.

Step-by-Step Solution

1

Sıcaklık değişiminin çözünürlüğe etkisini analiz etmek

Sıcaklık artırıldığ��nda

X

katısının çözünürlüğü artar,

Y

gazının çözünürlüğü azalır.

X

katısının çözünmesi endotermik (ısı alan) olduğundan sıcaklık artışı çöz��nürlüğü artırır.

Y

gazının çözünmesi ekzotermik (ısı veren) olduğundan sıcaklık artışı çözünürlüğü azaltır. Bu nedenle I. öncül doğrudur.

2

Basınç değişiminin çözünürlüğe etkisini analiz etmek

Basınç artırıldığında

Y

gazının çözünürlüğü artar,

X

katısının çözünürlüğü değişmez.

Gazların çözünürlüğü üzerlerindeki kısmi basınç arttıkça artar. Katıların çözünürlüğü ise basınç değişiminden etkilenmez. Bu nedenle II. öncül doğrudur.

3

Sabit hacimli kaba helyum gazı eklenmesinin etkisini analiz etmek

Y

gazının çözünürlüğü değişmez.

Sabit hacimli kapalı kapta sıcaklık değişmeksizin helyum gazı eklenmesi kabın toplam basıncını artırsa da

Y

gazının kısmi basıncını değiştirmez. Gazların çözünürlüğü yalnızca kendi kısmi basınçlarına bağlı olduğundan

Y

gazının çözünürlüğü değişmez. Bu nedenle III. öncül yanlıştır.

Key Concept

Sıcaklık ve basınç değişimlerinin katı ve gazların sudaki çözünürlükleri üzerindeki farklı etkileri ile inert gaz eklenmesinin kısmi basınç ve çözünürlükle ilişkisi.

Question 4385Question →

Sabit sıcaklıkta gerçekleşen,

2X(g) + Y(g) + Z(k) \rightarrow 2W(g)

tepkimesine ait deney sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Deney	$[X]$ (M)	$[Y]$ (M)	Başlangıç Hızı (M/s)
1	$0,1$	$0,1$	$2 \times 10^{-4}$
2	$0,2$	$0,1$	$8 \times 10^{-4}$
3	$0,1$	$0,3$	$6 \times 10^{-4}$

Buna göre, bu tepkimeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hız sabitinin (

k

) değeri

0,2

ve birimi

\text{L}^2/(\text{mol}^2\cdot\text{s})

'dir.

Tepkimenin deneysel hız bağıntısı

\text{Hız} = k [X]^2 [Y] [Z]

şeklindedir.

Tepkimeye uygun bir katalizör eklendiğinde tepkime hızı artarken tepkime entalpisi (

\Delta H

) azalır.

Aynı sıcaklıkta tepkime kabının hacmi yarıya indirilirse hız sabiti

k

'nin değeri artar.

Tepkimenin

K_p

ve

K_c

değerleri arasındaki ilişkiyi belirleyen

\Delta n

değeri

1

'dir.

Show answer & explanation

Answer: Hız sabitinin ( $k$ ) değeri $0,2$ ve birimi $\text{L}^2/(\text{mol}^2\cdot\text{s})$ 'dir.

Answer

Hız sabitinin (

k

) değeri

0,2

ve birimi

\text{L}^2/(\text{mol}^2\cdot\text{s})

'dir.

Deney verilerine göre hız bağıntısı

\text{Hız} = k [X]^2 [Y]

şeklindedir. 1. deney verileri bağıntıda yerine yazıldığında

2 \times 10^{-4} = k \times (0,1)^2 \times (0,1)

eşitliğinden

k = 0,2

bulunur. Tepkime derecesi 3 olduğundan

k

'nin birimi

\text{L}^2/(\text{mol}^2\cdot\text{s})

'dir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Deney verilerini karşılaştırarak reaktiflerin hız bağıntısındaki derecelerini belirlemek.

X

reaktifine göre derece 2,

Y

reaktifine göre derece 1'dir. Hız bağıntısı:

\text{Hız} = k [X]^2 [Y]

1. ve 2. deneylerde

[Y]

sabitken

[X]

2 katına çıkmış, hız 4 katına çıkmıştır (

2^2 = 4

). 1. ve 3. deneylerde

[X]

sabitken

[Y]

3 katına çıkmış, hız 3 katına çıkmıştır (

3^1 = 3

).

2

1. deney verilerini elde edilen hız bağıntısında yerine yazarak hız sabiti

k

'nin değerini hesaplamak.

k = 0,2

olarak bulunur.

2 \times 10^{-4} = k \times (0,1)^2 \times (0,1) \Rightarrow 2 \times 10^{-4} = k \times 10^{-3} \Rightarrow k = 0,2

3

Tepkimenin toplam derecesini kullanarak hız sabiti

k

'nin birimini belirlemek.

k

'nin birimi

\text{L}^2/(\text{mol}^2\cdot\text{s})

'dir.

Hız sabiti

k

'nin birim formülü

(\text{L}/\text{mol})^{n-1} \cdot \text{s}^{-1}

şeklindedir. Burada tepkime derecesi

n = 2 + 1 = 3

olduğundan birim

\text{L}^2/(\text{mol}^2\cdot\text{s})

olur.

Key Concept

Deney verilerinden yararlanılarak kimyasal tepkimenin hız bağıntısının, hız sabitinin sayısal değerinin ve biriminin belirlenmesi.

Estimated Time:2m 0s

Question 4386Question →

Karboksilik asitlerin fiziksel ve kimyasal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Molekülleri arasında dimerleşerek oluşturdukları hidrojen bağları sayesinde, aynı sayıda karbon içeren alkollerden daha yüksek kaynama noktasına sahiptirler.

Zayıf asit özelliği gösterdiklerinden sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) çözeltisi ile tepkimeye girdiklerinde karbondioksit (

CO_2

) gazı açığa çıkarırlar.

Aynı karbon sayılı fonksiyonel grup izomerleri olan esterler ile en küçük üyelerinden itibaren birbirlerinin yapı izomeridirler.

Formik asit (metanoik asit) yapısındaki aldehit benzeri hidrojen-karbonil grubundan dolayı Tollens ayracı ile tepkime vererek gümüş aynası oluşturabilir.

Karbon sayısı arttıkça apolar özelliğe sahip alkil (hidrofob) grubunun büyümesi nedeniyle sudaki çözünürlükleri azalır.

Show answer & explanation

Answer: Aynı karbon sayılı fonksiyonel grup izomerleri olan esterler ile en küçük üyelerinden itibaren birbirlerinin yapı izomeridirler.

Answer

Aynı karbon sayılı fonksiyonel grup izomerleri olan esterler ile en küçük üyelerinden itibaren birbirlerinin yapı izomeridirler ifadesi yanlıştır.

Aynı karbon sayılı fonksiyonel grup izomerleri olan esterler ile en küçük üyelerinden itibaren birbirlerinin yapı izomeridirler ifadesi yanlıştır. Karboksilik asitlerin ilk üyesi olan metanoik asit (formik asit) 1 karbonludur. Ester sınıfı organik bileşiklerin ilk üyesi olan metil metanoat ise 2 karbonludur. Bu yüzden 1 karbonlu karboksilik asidin ester fonksiyonel grup izomeri olamaz.

Step-by-Step Solution

1

Karboksilik asitlerin hidrojen bağı kurma ve dimerleşme durumunu incelemek.

Karboksilik asitler molekülleri arasında dimer oluşturacak şekilde iki hidrojen bağı kurarlar. Bu durum, onları tek hidrojen bağı kurabilen alkollerden daha yüksek kaynama noktasına sahip kılar. İfade doğrudur.

Fiziksel özelliklerin doğruluğunu test etmek.

2

Asitlik özelliklerini ve bikarbonat tepkimesini değerlendirmek.

Zayıf asit yapısındaki karboksilik asitler, sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) gibi bazik tuzlarla reaksiyona girdiğinde karbondioksit (

CO_2

) gazı açığa çıkarır. İfade doğrudur.

Karboksilik asitlerin kimyasal tepkime davranışlarını test etmek.

3

Karboksilik asitler ile esterlerin fonksiyonel grup izomerliğini başlangıç üyelerine göre değerlendirmek.

Karboksilik asitlerin en küçük üyesi metanoik asit (formik asit,

HCOOH

) 1 karbonludur. Esterlerin en küçük üyesi ise metil metanoat (

HCOOCH_3

) olup 2 karbonludur. Dolayısıyla 1 karbonlu karboksilik asidin ester izomeri bulunmadığı için en küçük üyelerinden itibaren izomerlik kurulamaz. İfade yanlıştır.

Fonksiyonel grup izomerliği sınırlarını ve başlangıç karbon sayılarını doğrulamak.

4

Formik asidin özel yapısını ve Tollens reaksiyonunu incelemek.

Formik asit (

HCOOH

) yapısında karbonil grubuna doğrudan bağlı bir hidrojen taşır. Bu durum ona aldehit benzeri bir karakter kazandırır ve Tollens ayracı ile tepkime verip gümüş aynası oluşturmasını sağlar. İfade doğrudur.

Formik asidin indirgenlik ve aldehit karakterli yapısının doğruluğunu test etmek.

5

Karbon sayısı artışının sudaki çözünürlüğe etkisini analiz etmek.

Karbon sayısı arttıkça moleküldeki apolar (hidrofob) özellik taşıyan alkil grubu büyür. Polar karboksil grubunun etkisi azalır, bu da sudaki çözünürlüğü azaltır. İfade doğrudur.

Zincir uzunluğunun fiziksel çözünürlük üzerindeki etkisini teyit etmek.

Key Concept

Karboksilik asitlerin genel özellikleri, reaksiyonları ve esterlerle izomerlik sınırları

Estimated Time:1m 40s

Question 4387Question →

Şekildeki standart galvanik hücrede kobalt ( $Co$ ) ve gümüş ( $Ag$ ) elektrotlar kullanılarak hazırlanan bir sistem gösterilmektedir. Bu hücrede gerçekleşen yarı tepkimelerin standart indirgenme potansiyelleri aşağıda verilmiştir:

Co^{2+}_{\text{(suda)}} + 2e^- \rightarrow Co_{\text{(k)}} \quad E^\circ = -0,28\text{ V}

Ag^+_{\text{(suda)}} + e^- \rightarrow Ag_{\text{(k)}} \quad E^\circ = +0,80\text{ V}

Buna göre, bu galvanik hücre ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kobalt (

Co

) elektrot katot, gümüş (

Ag

) elektrot ise anottur.

Hücre tepkimesi istemli olup standart pil potansiyeli (

E^\circ_{\text{pil}}

)

1,08\text{ V}

'tur.

Hücrenin standart pil potansiyeli (

E^\circ_{\text{pil}}

)

0,52\text{ V}

'tur.

Dış devrede elektronlar gümüş (

Ag

) elektrottan kobalt (

Co

) elektroda doğru akar.

Tuz köprüsündeki katyonlar zamanla kobalt (

Co

) yarı hücresine doğru göç eder.

Show answer & explanation

Answer: Hücre tepkimesi istemli olup standart pil potansiyeli ( $E^\circ_{\text{pil}}$ ) $1,08\text{ V}$ 'tur.

Answer

Hücre tepkimesi istemli olup standart pil potansiyeli (

E^\circ_{\text{pil}}

)

1,08\text{ V}

'tur.

İndirgenme potansiyeli daha düşük olan kobalt elektrot anot olarak yükseltgenir ve yükseltgenme potansiyeli

+0,28\text{ V}

olur. İndirgenme potansiyeli yüksek olan gümüş elektrot ise katot olarak indirgenir ve potansiyeli

+0,80\text{ V}

'tur. Standart pil potansiyeli bu iki değerin toplamından

1,08\text{ V}

olarak hesaplanır. Pil potansiyeli pozitif olduğu için sistem istemlidir.

Step-by-Step Solution

1

Anot ve katot elektrotlarının belirlenmesi

Kobaltın indirgenme potansiyeli (

-0,28\text{ V}

), gümüşün indirgenme potansiyelinden (

+0,80\text{ V}

) daha küçüktür. Bu nedenle kobalt anot (yükseltgenme yarı hücresi), gümüş ise katot (indirgenme yarı hücresi) olarak işlev görür.

Galvanik hücrelerde indirgenme potansiyeli daha küçük olan metal daha aktiftir ve anot olarak davranarak yükseltgenir.

2

Yarı tepkimelerin yazılması ve standart pil potansiyelinin hesaplanması

Anot (Yükseltgenme):

Co_{\text{(k)}} \rightarrow Co^{2+}_{\text{(suda)}} + 2e^- \quad E^\circ = +0,28\text{ V}

Katot (İndirgenme):

2Ag^+_{\text{(suda)}} + 2e^- \rightarrow 2Ag_{\text{(k)}} \quad E^\circ = +0,80\text{ V}

Net Pil Tepkimesi:

Co_{\text{(k)}} + 2Ag^+_{\text{(suda)}} \rightarrow Co^{2+}_{\text{(suda)}} + 2Ag_{\text{(k)}} \quad E^\circ_{\text{pil}} = 1,08\text{ V}

Pil potansiyelini bulmak için anot yarı tepkimesinin indirgenme potansiyeli ters çevrilerek katot yarı tepkimesinin indirgenme potansiyeli ile toplanır.

3

İstemlilik ve diğer hücre özelliklerinin belirlenmesi

E^\circ_{\text{pil}} = 1,08\text{ V} > 0

olduğu için standart pil tepkimesi kendiliğinden gerçekleşir (istemlidir). Dış devrede elektronlar anottan (kobalt) katoda (gümüş) akar. Tuz köprüsündeki katyonlar katoda (gümüş yarı hücresine), anyonlar anoda (kobalt yarı hücresine) göç eder.

Pil potansiyeli sıfırdan büyük olan elektrokimyasal hücreler istemli çalışan galvanik hücrelerdir.

Key Concept

Galvanik hücrelerde anot/katot tayini, standart pil potansiyeli hesabı ve hücrenin çalışırken gösterdiği temel özellikler.

Question 4388Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen organik ve anorganik karbon bileşiklerine ait özellikler ile sağ sütunda verilen hibritleşme türü veya orbital örtüşmelerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Metanal

sp^2

hibritleşmesiyle, etin molekülündeki karbon-karbon

\sigma

bağı

sp-sp

örtüşmesiyle, etan molekülündeki karbon-karbon

\sigma

bağı

sp^3-sp^3

örtüşmesiyle ve karbon dioksit

sp

hibritleşmesiyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede: metanal molekülündeki karbon atomu 3 doğrultuya sahip olduğu için

sp^2

hibritleşmesi yapar. Etin molekülündeki karbon atomları

sp

hibritleşmesi yaptığından aralarındaki sigma bağı

sp-sp

örtüşmesiyle oluşur. Etan molekülündeki karbonlar

sp^3

hibritleşmesi yaptığından karbon-karbon sigma bağı

sp^3-sp^3

örtüşmesiyle oluşur. Karbon dioksitte karbon atomu 2 doğrultuya sahip olduğu için

sp

hibritleşmesi yapar.

Step-by-Step Solution

1

Metanal (

H_2CO

) molekülünün Lewis yapısını yazarak karbon atomunun doğrultu sayısını belirlemek.

Karbon atomu oksijen ile ikili bağ (1

\sigma

, 1

\pi

) ve iki hidrojen ile tekli bağlar yapar. Toplam 3

\sigma

bağı (3 doğrultu) bulunur.

Karbon atomunun hibritleşme türü, etrafındaki sigma bağı sayısı ve ortaklanmamış elektron çifti sayısı (doğrultu sayısı) ile belirlenir.

2

Etin (

C_2H_2

) molekülünün yapısını inceleyerek karbon-karbon arasındaki bağların türünü belirlemek.

Etin molekülü

H-C\equiv C-H

yapısındadır. Karbon atomları 2 doğrultuya sahip olduğu için

sp

hibritleşmesi yapmıştır ve aralarındaki sigma bağı

sp-sp

örtüşmesiyle oluşur.

Üçlü bağdaki sigma bağının hangi orbitallerin örtüşmesiyle oluştuğunu saptamak için karbon atomlarının hibritleşme durumunu bulmak gerekir.

3

Etan (

C_2H_6

) molekülündeki karbon atomlarının bağ yapısını ve orbital örtüşmesini belirlemek.

Etan molekülünde karbon atomları arasında tekli sigma bağı bulunur. Her iki karbon da 4 doğrultuya sahip olduğundan

sp^3

hibritleşmesi yapmıştır. Karbon-karbon bağı

sp^3-sp^3

örtüşmesiyle kurulur.

Tekli karbon-karbon bağının oluşumuna katılan hibrit orbitallerini belirlemek.

4

Karbon dioksit (

CO_2

) molekülündeki karbon atomunun doğrultu sayısını ve hibritleşmesini bulmak.

Merkezdeki karbon atomu iki oksijen atomuyla çift bağ yapar (

O=C=O

). Karbon atomu üzerinde ortaklanmamış elektron çifti yoktur ve etrafında 2 doğrultu (2

\sigma

bağı) bulunduğundan

sp

hibritleşmesi yapmıştır.

Çift bağ içeren anorganik bir karbon bileşiğinde karbonun hibritleşmesini belirlemek.

Key Concept

Karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türleri ve bağ oluşumundaki orbital örtüşmeleri.

Question 4389Question →

Klorofil sentezleme yeteneği olmayan kemosentetik bakteriler ile fotoototrof bitkilerin karbon fiksasyonu ve enerji elde etme mekanizmaları arasındaki temel benzerlik ve farkları analiz etmek isteyen bir öğrenci, bu iki süreçte görev alan molekülleri ve işlevlerini karşılaştırmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen kemosentez ve fotosentez süreçlerindeki olayları/kaynakları, sağ sütundaki en doğru fizyolojik açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki 1. madde sağ sütundaki 1. maddeyle; 2. madde sağ sütundaki 2. maddeyle; 3. madde sağ sütundaki 3. maddeyle; 4. madde ise sağ sütundaki 4. maddeyle eşleşir. Sağ sütundaki 5. madde ise herhangi bir eşleşmesi olmayan yanıltıcı bir seçenektir.

Kemosentetik karbondioksit fiksasyonunda kullanılan elektron/hidrojen kaynağı su molekülüdür; bitkisel fotosentezde fotoliz edilen ve atmosfere oksijen veren kaynak su molekülüdür; nitrifikasyon bakterilerinin enerji eldesinde oksitlediği maddeler amonyak ve nitrittir; her iki süreçte de organik monomerin karbon kaynağı karbondioksittir.

Step-by-Step Solution

1

Kemosentez ve fotosentez süreçlerinde kullanılan karbon kaynağını belirleme

Hem fotoototrof hem de kemoototrof canlılarda karbon fiksasyonunda kullanılan tek karbon kaynağının karbondioksit (

CO_2

) olduğu saptanır. Bu durum, karbondioksit ile organik monomerlerin karbon kökenini eşleştiren dördüncü sol ifadeyi dördüncü sağ açıklama ile eşleştirir.

Ototrof organizmaların temel ortak özelliklerinden biri olan karbondioksit tüketimini doğrulamak.

2

Fotosentezde suyun rolünü ve elektron kaynağı olma özelliğini analiz etme

Bitkisel fotosentezde ışık enerjisiyle suyun fotoliz edilerek fotosistemlerin elektron açığını kapattığı ve atmosfere oksijen salınmasına yol açtığı belirlenir. Bu, ikinci sol ifadeyi ikinci sağ açıklama ile eşleştirir.

Fotosentezdeki fotoliz reaksiyonunun kemosentezden farkını ortaya koymak.

3

Kemosentezde suyun rolünü ve elektron/hidrojen kaynağı olma özelliğini analiz etme

Kemosentezde organik besin sentezi için kullanılan hidrojen ve elektronların kaynağının su (

H_2O

) olduğu, ancak bu sürecin ışık ve klorofilden bağımsız olarak gerçekleştiği saptanır. Bu, birinci sol ifadeyi birinci sağ açıklama ile eşleştirir.

Kemosentezde inorganik maddelerin sadece enerji eldesinde kullanıldığı, besin sentezindeki hidrojen kaynağının ise su olduğu gerçeğini ayırt etmek.

4

Kemosentetik bakterilerin enerji kaynağını ve nitrifikasyondaki rolünü belirleme

Nitrifikasyon bakterilerinin (Nitrosomonas ve Nitrobacter) enerji elde etmek amacıyla amonyak (

NH_3

) ve nitriti (

NO_2^-

) oksitlediği belirlenir. Bu, üçüncü sol ifadeyi üçüncü sağ açıklama ile eşleştirir.

Kemosentezin enerji eldesi evresiyle karbon fiksasyonu evresi arasındaki inorganik madde kullanımı farkını netleştirmek.

Key Concept

Kemosentez yapan canlıların inorganik maddeleri oksitleyerek kimyasal enerji elde etmesi ve bu enerjiyi kullanarak karbondioksit ve su yardımıyla organik besin sentezlemesi süreci.

Estimated Time:2m 30s

Question 4390Question →

Çok yıllık odunsu bir dikotil (çift çenekli) bitkinin gövdesinde sekonder b��yüme sürecinde meydana gelen aşağıdaki anatomik tabakaları, gövdenin en dışından en iç kısmına (merkeze) doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Çok yıllık odunsu bir gövdede anatomik tabakaların dıştan içe doğru doğru sıralaması: Mantar doku, Mantar kambiyumu, Sekonder floem, Vasküler kambiyum ve Sekonder ksilem şeklindedir.

Mantar doku (phellem) mantar kambiyumu tarafından dışarıya doğru üretildiği için en dıştaki katmandır. Onun hemen iç tarafında mantar kambiyumu (phellogen) bulunur. Daha iç kısımda, kabuk bölgesinde bulunan sekonder floem yer alır. Sekonder floemin hemen iç sınırında vasküler kambiyum halkası yer alır. En içte ise vasküler kambiyumun içe doğru ürettiği sekonder ksilem (odun) bulunur. Bu nedenle dıştan içe sıralama: Mantar doku -> Mantar kambiyumu -> Sekonder floem -> Vasküler kambiyum -> Sekonder ksilem şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1

En dıştaki koruyucu tabakanın belirlenmesi

Mantar doku (phellem) en dışta yer alır.

Mantar kambiyumu dışa doğru hücreler bölerek mantar dokuyu oluşturur, bu yüzden mantar doku en dış katmandır.

2

Mantar kambiyumunun konumunun belirlenmesi

Mantar kambiyumu (phellogen), mantar dokunun hemen altında yer alır.

Mantar kambiyumu, mantar dokunun oluşmasını sağlayan sekonder meristemdir ve mantar dokunun iç kısmında konumlanır.

3

Sekonder floemin konumunun belirlenmesi

Sekonder floem, vasküler kambiyumun dış tarafında konumlanır.

Sekonder floem, kabuk (bark) bölgesinin iç kısımlarında yer alır ve periderm/mantar cambiyumunun daha iç tarafındadır.

4

Vasküler kambiyumun konumunun belirlenmesi

Vasküler kambiyum halkası, sekonder floemin hemen iç tarafındadır.

Vasküler kambiyum, enine büyümeyi sağlayan ve sekonder floem ile sekonder ksilemi ayıran meristem tabakasıdır.

5

Sekonder ksilemin konumunun belirlenmesi

Sekonder ksilem (odun) en iç tarafta yer alır.

Vasküler kambiyum içe doğru bölünerek sekonder ksilemi oluşturur, bu nedenle sekonder ksilem vasküler kambiyumun iç kısmında konumlanır.

Key Concept

Odunsu dikotil gövdesinde sekonder büyüme anatomisi ve enine kesit tabakalarının dıştan içe doğru dizilimi

Question 4391Question →

Bir araştırmacı, kritik karanlık süresi $10\text{ saat}$ olan bir kısa gün bitkisi (KGB) ile bir uzun gün bitkisi (UGB) üzerinde aşağıdaki fotoperiyot deneylerini gerçekleştirmiştir:

* 1. Deney Grubu: $8\text{ saat}$ ışık, $16\text{ saat}$ karanlık (Karanlık periyot kesintisiz).
* 2. Deney Grubu: $8\text{ saat}$ ışık, $16\text{ saat}$ karanlık (Karanlık periyodun 8. saatinde $1\text{ dakikalık}$ kırmızı ışık ( $R$ ) flaşı uygulanmıştır).
* 3. Deney Grubu: $8\text{ saat}$ ışık, $16\text{ saat}$ karanlık (Karanlık periyodun 8. saatinde $1\text{ dakikalık}$ kırmızı ışık ( $R$ ) flaşının hemen ardından $1\text{ dakikalık}$ kızılötesi ışık ( $FR$ ) flaşı uygulanmıştır).

Bu deneylerin sonuçları ve bitkilerde gerçekleşen fizyolojik süreçlerle ilgili,

I. 2. deney grubunda, kırmızı ışık flaşı aktif form olan $P_{fr}$ fitokromunun pasif form olan $P_r$ formuna hızlıca dönüşmesini sağlayarak kısa gün bitkisinde çiçeklenmeyi uyarır, uzun gün bitkisinde ise çiçeklenmeyi engeller.
II. 3. deney grubunda, kızılötesi ( $FR$ ) ışık flaşı, kırmızı ışık flaşının etkisini ortadan kaldırarak aktif fitokrom ( $P_{fr}$ ) oranını düşürür ve karanlık periyodun bitki tarafından 'kesintisiz' algılanmasını sağlar.
III. Fotoperiyodik uyarının yapraklardaki fitokromlar tarafından algılanıp florigen sinyali (FT proteinleri) şeklinde soymuk boruları (floem) vasıtasıyla çiçek meristemine taşınması, bu hormonun hedef dokulardaki spesifik reseptörlere bağlanmasıyla çiçeklenmeyi başlatır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

II ve III ifadelerini içeren seçenek doğrudur.

Doğru olan seçenek II ve III ifadelerini içeren seçenektir. Kızılötesi (

FR

) ışık flaşı, aktif

P_{fr}

fitokromunu pasif

P_r

formuna dönüştürerek kırmızı ışığın etkisini sıfırlar ve karanlık periyodun kesintisiz algılanmasını sağlar (II. öncül). Ayrıca yapraklarda sentezlenen florigen sinyali (FT proteinleri), floem (soymuk boruları) yoluyla çiçek meristemine taşınır ve hedef hücrelerdeki spesifik reseptörlere bağlanarak çiçeklenmeyi başlatır (III. öncül).

Step-by-Step Solution

1

Kırmızı ışık flaşının fitokrom sistemi üzerindeki etkisini analiz edin.

Kırmızı ışık (

R

), pasif durumdaki

P_r

formunu hızlıca aktif

P_{fr}

formuna dönüştürür. Aktif

P_{fr}

formu uzun gün bitkilerinde çiçeklenmeyi uyarırken, kısa gün bitkilerinde çiçeklenmeyi baskılar. Bu nedenle I. öncül yanlıştır.

Bitkilerde fotoperiyodik algılamadan sorumlu fitokrom sisteminin ışık etkisiyle dönüşüm yönünü belirlemek.

2

Kızılötesi ışık flaşının kırmızı ışık etkisini geri çevirme mekanizmasını inceleyin.

Kızılötesi (

FR

) ışık flaşı, aktif

P_{fr}

formunu hızlıca pasif

P_r

formuna dönüştürerek kırmızı ışık flaşının etkisini nötrler. Bu durumda bitki karanlık periyodu kesintisiz algılar ve çiçeklenme yanıtı 1. deney grubundakiyle aynı olur. Bu nedenle II. öncül doğrudur.

Kızılötesi ışığın fitokrom dönüşümündeki tersinir rolünü ve bunun fizyolojik etkisini belirlemek.

3

Fotoperiyodik sinyal iletimi ve florigen hormonunun taşınmasını değerlendirin.

Fotoperiyot yapraklarda algılanır ve üretilen florigen sinyali (FT proteini) floem (soymuk boruları) aracılığıyla sürgün ucundaki çiçek meristemine taşınır. Burada hedef hücrelerin reseptörlerine bağlanarak çiçeklenme genlerini aktif hale getirir. Bu nedenle III. öncül doğrudur.

Çiçeklenme uyarısının algılanma yeri, iletim yolu ve etki mekanizmasını açıklamak.

Key Concept

Fitokromların kırmızı ve kızılötesi ışık flaşlarıyla tersinir dönüşümü ve florigen hormonunun floem yoluyla hedef hücrelere taşınarak çiçeklenmeyi kontrol etmesi.

Question 4392Question →

Belirli bir sıcaklıkta, hacmi sabit kapalı bir kapta bulunan katı amonyum karbamat (

NH_2COONH_4

) bileşiği,

NH_2COONH_4(k) \rightleftharpoons 2NH_3(g) + CO_2(g)

denklemine göre dengede bulunmaktadır. Bu sisteme aynı sıcaklıkta bir miktar

CO_2(g)

eklenerek sistemin yeniden dengeye ulaşması sağlanıyor.

Buna göre, yeni kurulan dengede başlangıç durumuna göre gerçekleşen değişimlerle ilgili;
I. $NH_3(g)$ derişimi azalır.
II. $NH_2COONH_4(k)$ katı kütlesi artar.
III. Denge sabiti ( $K_c$ ) değeri küçülür.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

Amonyak gazının derişiminin azalması ve amonyum karbamat katısının kütlesinin artması doğrudur, denge sabitinin değeri ise değişmez.

Doğru olan seçenekte belirtildiği gibi, dengedeki sisteme

CO_2(g)

gazı ilave edildiğinde sistem girenler yönüne kayar. Bu durum

NH_3(g)

derişiminin azalmasına ve

NH_2COONH_4(k)

katı kütlesinin artmasına neden olur. Sıcaklık sabit kaldığından denge sabitinin değeri değişmez.

Step-by-Step Solution

1

Eklenen maddenin sisteme etkisini Le Chatelier ilkesine göre analiz etme.

Sisteme ürünlerde yer alan

CO_2(g)

eklendiği için denge konumu bu etkiyi azaltmak amacıyla girenler yönüne kayar.

Le Chatelier ilkesine göre denge halindeki sisteme dışarıdan yapılan bir etki, sistemi bu etkiyi azaltacak yöne doğru hareket ettirir.

2

Maddelerin derişimlerindeki ve miktarlarındaki değişimleri belirleme.

Denge girenler yönüne kaydığından,

NH_3(g)

gazı tüketilerek derişimi azalır (I. ifade doğru). Tepkime girenler lehine ilerlediği için katı haldeki

NH_2COONH_4(k)

miktarı ve kütlesi artar (II. ifade doğru).

Girenler yönündeki kayma, ürünlerdeki gazların bir miktar harcanmasına ve girenlerdeki katı bileşiğin yeniden oluşmasına yol açar.

3

Denge sabiti üzerindeki sıcaklık etkisini kontrol etme.

Sıcaklık sabit tutulduğu için denge sabitinin (

K_c

) değeri değişmez (III. ifade yanlış).

Kimyasal dengelerde denge sabitini (

K_c

veya

K_p

) değiştirebilen tek faktör sıcaklıktır.

Key Concept

Le Chatelier ilkesine göre derişim değişiminin denge konumuna etkisi ve denge sabitinin sadece sıcaklıkla değiştiği kuralı.

Question 4393Question →

Karboksilik asitlerin ilk üyesi olan metanoik asidin ( $HCOOH$ ), yapıs��nda bulunan formil ( $-CHO$ ) grubu nedeniyle Tollens ayracı ile tepkimeye girerek gümüş aynası oluşturduğu ifadesi doğru mudur?

True

False

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

Metanoik asit, yapısındaki formil grubu sayesinde Tollens ayracı ile tepkime verir ve gümüş aynası oluşturur. Bu nedenle verilen ifade doğrudur.

Metanoik asit (

HCOOH

), yapısında hem karboksil (

-COOH

) hem de aldehit (

-CHO

) grubu bulunduran tek monokarboksilik asittir. Bu çift fonksiyonlu yapısı nedeniyle aldehitlerin ayırt edici tepkimesi olan Tollens ayracı ile indirgenme-yükseltgenme tepkimesi verir ve gümüş aynası oluşturur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Metanoik asidin (

HCOOH

) açık yapısını yazarak fonksiyonel grupları incelemek.

Metanoik asit, merkez karbonuna hem bir hidroksil (

-OH

) hem de çift bağlı bir oksijen (

=O

) bağlı olan karboksilik asittir. Aynı zamanda karbona doğrudan bağlı bir hidrojen (

H-C=O

) içerir.

Molekülün hangi fonksiyonel grupların özelliklerini gösterdiğini belirlemek için.

2

Tollens ayracının etki ettiği fonksiyonel grupları belirlemek.

Tollens ayracı (

[Ag(NH_3)_2]^+

), aldehitlerde bulunan formil (

-CHO

) grubunu karboksilik aside yükseltgerken kendisi metalik gümüşe (

Ag(k)

) indirgenir.

Ayıraçla tepkime verebilecek yapısal özellikleri anlamak için.

3

Metanoik asidin bu gruptan dolayı Tollens ayracı ile tepkime verip vermeyeceğini değerlendirmek.

Metanoik asidin yapısında formil (aldehit) grubu bulunduğundan Tollens ayracı ile tepkime verir, karbondioksit ve suya yükseltgenirken gümüş aynası oluşturur.

İfadenin doğruluğunu nihai olarak kararlaştırmak için.

Key Concept

Metanoik asidin (formik asit) aldehit özelliği göstererek Tollens ayracı ile yükseltgenmesi

Question 4394Question →

Yarı açık formülü

CH_3 - C(CH_3) = CH - CH_2 - CH_3

şeklinde olan organik bileşik ile ilgili;

I. IUPAC sistemine göre adı 2-metil-2-pentendir.
II. Geometrik (cis-trans) izomeri gösterir.
III. Uygun koşullarda su katılması ( $H_2O/H^+$ ) sonucu oluşan kararlı ana ürün bir tersiyer alkoldür.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III ifadelerinin doğru olduğunu belirten seçenek

Bileşiğin IUPAC sistemine göre adı doğru olarak 2-metil-2-penten şeklinde belirlenmiştir. Ayrıca Markovnikov kuralına göre su katılmasıyla oluşan ana ürün 2-metil-2-pentanol olup bu bir tersiyer alkoldür. Çift bağlı karbonlardan birine iki özdeş metil grubu bağlı olduğundan bileşik geometrik izomeri göstermez. Bu nedenle I ve III ifadeleri doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Bileşiğin en uzun karbon zincirini ve ikili bağın konumunu belirleyerek IUPAC adını bulunuz.

En uzun karbon zinciri 5 karbonludur (penten). İkili bağın en küçük numarayı alması için numaralandırma soldan başlar. 2. karbonda ikili bağ ve metil grubu bulunur. Dolayısıyla IUPAC adı 2-metil-2-pentendir. Bu nedenle I. ifade doğrudur.

Alkenlerin IUPAC kurallarına göre adlandırılması ve zincir belirleme kurallarının uygulanması için.

2

İkili bağ karbonlarına bağlı olan grupları inceleyerek geometrik (cis-trans) izomeri gösterip göstermediğini kontrol ediniz.

2 numaralı çift bağlı karbon atomuna iki adet özdeş metil (

-CH_3

) grubu bağlıdır. Çift bağlı karbonlardan herhangi birine aynı iki grup bağlı olduğunda cis-trans izomerisi görülmez. Bu nedenle II. ifade yanlıştır.

Alkenlerde geometrik izomeri gösterme şartlarının değerlendirilmesi için.

3

Markovnikov kuralına göre asidik ortamda su katılması tepkimesini gerçekleştirip ana ürünü sınıflandırınız.

Su (

H-OH

) katılması sırasında hidrojen (

H^+

) atomu ikili bağ karbonlarından hidrojeni fazla olan 3. karbona, hidroksil (

-OH

) grubu ise hidrojeni az olan 2. karbona bağlanır. Kararlı ana ürün 2-metil-2-pentanoldür. Bu bileşikte

-OH

grubunun bağlı olduğu karbon atomu üç farklı karbon atomuna bağlı olduğundan bir tersiyer alkoldür. Bu nedenle III. ifade doğrudur.

Alkenlere su katılması tepkimesinde regioseçiciliğin (Markovnikov kuralı) ve oluşan alkolün sınıfının belirlenmesi için.

Key Concept

Alkenlerin IUPAC adlandırması, geometrik izomeri şartları ve asidik ortamda su katılması (Markovnikov kuralı)

Estimated Time:2m 0s

Question 4395Question →

Aseton ( $\text{CH}_3\text{COCH}_3$ ) molekülünün açık yapısı aşağıda gösterilmiştir:

[Görsel]

Buna göre, moleküldeki hibritleşme türleri ve bağları oluşturan orbital örtüşmeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Karbon atomlarının tamamı

sp^3

hibritleşmesi yapmıştır.

Karbon-karbon (

\text{C}-\text{C}

) sigma (

\sigma

) bağları,

sp^3 - sp^2

orbital örtüşmesiyle oluşmuştur.

Karbon-karbon (

\text{C}-\text{C}

) bağları,

sp^3 - sp^3

orbital örtüşmesiyle oluşmuştur.

Karbon-oksijen (

\text{C}=\text{O}

) çift bağındaki pi (

\pi

) bağı, karbonun

sp^2

hibrit orbitali ile oksijenin

p

orbitalinin örtüşmesiyle oluşmuştur.

Aseton molekülünün VSEPR gösterimi, oksijen üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftleri de merkez atoma ait kabul edilerek

AX_3E_2

şeklinde yazılır.

Show answer & explanation

Answer: Karbon-karbon ( $\text{C}-\text{C}$ ) sigma ( $\sigma$ ) bağları, $sp^3 - sp^2$ orbital örtüşmesiyle oluşmuştur.

Answer

Karbon-karbon (

\text{C}-\text{C}

) sigma (

\sigma

) bağları,

sp^3 - sp^2

orbital örtüşmesiyle oluşmuştur.

Aseton molekülünde uçlardaki metil (

\text{CH}_3

) karbonları 4 adet sigma bağı yaptığından

sp^3

hibritleşmesine sahiptir. Ortadaki karbonil (

\text{C}=\text{O}

) karbonu ise 3 adet sigma bağı yaptığından (pi bağı hibritleşmeye dahil edilmez)

sp^2

hibritleşmesine sahiptir. Dolayısıyla, metil karbonları ile karbonil karbonu arasında oluşan tekli sigma bağları, bu atomların hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle meydana gelir ve bu örtüşme

sp^3 - sp^2

şeklinde tanımlanır. Bu nedenle karbon-karbon sigma bağlarının

sp^3 - sp^2

orbital örtüşmesiyle oluştuğunu belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Aseton molekülünün açık formülündeki karbon atomlarının doğrultu (sigma bağı + ortaklanmamış elektron çifti) sayılarını belirlemek.

İki uçtaki metil karbonları 4'er sigma bağı yapar. Ortadaki karbonil karbonu ise 3 sigma bağı ve 1 pi bağı içerir.

Karbon atomlarının hibritleşme türlerini belirleyebilmek için doğrultu sayılarını saptamak gerekir.

2

Karbon atomlarının doğrultu sayılarına göre hibritleşme türlerini atamak.

Metil karbonları

sp^3

hibritleşmesi, karbonil karbonu ise

sp^2

hibritleşmesi yapmıştır.

4 doğrultu

sp^3

hibritleşmesini, 3 doğrultu (pi bağı dahil edilmeden) ise

sp^2

hibritleşmesini gösterir.

3

Karbon-karbon arasındaki sigma bağını oluşturan orbitallerin örtüşmesini belirlemek.

sp^3

hibrit orbitallerine sahip metil karbonu ile

sp^2

hibrit orbitallerine sahip karbonil karbonunun bu orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle

sp^3 - sp^2

sigma bağı oluşur.

Sigma bağları, bağa katılan atomların hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle meydana gelir.

Key Concept

Karbon Bileşiklerinde Hibritleşme ve Orbital Örtüşmeleri

Estimated Time:2m 0s

Question 4396Question →

Asidik ortamda su katılması (hidrasyon) sonucu oluşan ana ürünü ikincil (sekonder) alkol olan açık zincirli monoalkenlerin tamamı geometrik (cis-trans) izomeri gösterir.

True

False

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Verilen ifade yanlıştır (False). Açık zincirli monoalkenlerden propen ve 1-büten gibi uç alkenler asidik ortamda su katılması tepkimesiyle ana ürün olarak ikincil alkol oluşturmalarına rağmen, çift bağlı karbonlarından birinde iki hidrojen atomu taşıdıkları için geometrik izomeri gösteremezler.

Verilen ifade yanlıştır çünkü propen gibi uç alkenler hidrasyonla ikincil alkol oluşturmalarına karşın uç karbonlarında iki özdeş hidrojen atomu bulundurduklarından cis-trans izomerisine sahip olamazlar.

Step-by-Step Solution

1

Monoalkenlere su katılması tepkimesinde Markovnikov kuralının işleyişini incelemek.

Katılma tepkimesinde suyun hidrojeni (

H^+

) çift bağlı karbonlardan hidrojeni çok olana, hidroksil grubu (

-OH

) ise hidrojeni az olana bağlanarak ana ürünü oluşturur.

Oluşan ana ürünün sınıfını (ikincil alkol) belirleyen yapısal koşulu anlamak.

2

Bu koşula uyan en basit açık zincirli monoalkeni tespit etmek.

Propen (

CH_3-CH=CH_2

) bileşiği 3 karbonlu bir alken olup su katıldığında ana ürün olarak 2-propanol (ikincil/sekonder alkol) oluşturur.

İfadenin genellemesini test etmek için uygun bir örnek seçmek.

3

Örnek seçilen alkenin geometrik (cis-trans) izomeri gösterip göstermediğini kontrol etmek.

Propende çift bağlı karbon atomlarından birine iki aynı atom (hidrojen) bağlı olduğundan geometrik izomeri görülmez. Bu durum ifadenin 'tamamı' genellemesini çürütür.

İfadenin yanlış olduğunu kanıtlayarak doğru cevaba ulaşmak.

Key Concept

Alkenlerin hidrasyon tepkimeleri ve geometrik izomeri şartları

Estimated Time:1m 30s

Question 4397Question →

Nemli ortamda yaşayan odunsu bir dikotil (çift çenekli) bitkinin yaprak enine kesitinde yer alan bazı anatomik yapılar şematize edilmiştir. Şemada üst epidermis tarafındaki palizat parankiması $I$ , onun altındaki boşluklu sünger parankiması $II$ , yaprak iletim demetinin üst kısmında yer alan ksilem $III$ , alt kısmında yer alan floem $IV$ ve alt epidermiste konumlanmış stoma bekçi hücreleri ise $V$ ile gösterilmiştir.

Buna göre, numaralandırılmış bu anatomik yapılar ve bu yapılarda gerçekleşen fizyolojik süreçlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

I

numaralı yapıdaki kloroplastlarda fotofosforilasyonla üretilen

ATP

molekülleri,

IV

numaralı yapıda organik maddelerin taşınması sırasında aktif taşıma yapan arkadaş hücrelerinin enerji ihtiyacını karşılamak üzere hücre dışına aktarılarak kullanılır.

V

numaralı yapıda, bekçi hücrelerinde su miktarının azalması ve hücre içi turgor basıncının düşmesi, çeper kalınlığının her yerde aynı olmaması nedeniyle stoma açıklığının genişlemesine ve stomanın açılmasına neden olur.

III

numaralı yapı boyunca suyun yerçekimine zıt yönde taşınması sürecinde, bu yapıyı oluşturan hücreler tarafından aktif taşıma yapılarak yüksek miktarda hücresel

ATP

harcanır.

II

numaralı yapıyı oluşturan hücrelerin aralarında geniş boşluklar bulunması yaprak içi gaz difüzyonunu kolaylaştırırken, bu boşluklardaki su buharı kısmi basıncı, terlemenin gerçekleşebilmesi için

V

numaralı yapının açık olduğu zamanlarda dış ortama göre daha yüksektir.

V

numaralı yapının asimetrik olarak açılıp kapanmasını sağlayan yönelme hareketi, ışık uyarısına bağlı olarak oksin hormonunun stoma hücrelerinin ışık alan tarafında daha fazla birikmesiyle gerçekleşen bir tropizma hareketidir.

Show answer & explanation

Answer: $II$ numaralı yapıyı oluşturan hücrelerin aralarında geniş boşluklar bulunması yaprak içi gaz difüzyonunu kolaylaştırırken, bu boşluklardaki su buharı kısmi basıncı, terlemenin gerçekleşebilmesi için $V$ numaralı yapının açık olduğu zamanlarda dış ortama göre daha yüksektir.

Answer

Sünger parankiması hücrelerinin aralarında geniş boşluklar bulunması yaprak içi gaz difüzyonunu kolaylaştırırken, bu boşluklardaki su buharı kısmi basıncı, terlemenin gerçekleşebilmesi için stoma bekçi hücrelerinin açık olduğu zamanlarda dış ortama göre daha yüksektir.

Doğru olan ifade, sünger parankiması hücreleri arasındaki boşluklarda bulunan su buharı kısmi basıncının, stomaların açık olduğu durumlarda dış ortama (atmosfere) kıyasla daha yüksek olduğunu belirten ifadedir. Yaprak içindeki hücreler arası boşluklar nem bakımından neredeyse tamamen doygundur. Suyun yapraktan dışarıya difüzyonu (terleme), bu kısmi basınç farkından (su buharı potansiyeli farkından) kaynaklanan pasif bir süreçtir.

Step-by-Step Solution

1

Yaprak enine kesitinde numaralandırılmış anatomik yapıları tanımlama.

I

palizat parankiması,

II

sünger parankiması,

III

ksilem (odun borusu),

IV

floem (soymuk borusu) ve

V

stoma bekçi hücreleri olarak belirlenir. Yaprak iletim demetlerinde ksilemin üstte, floemin ise altta yer aldığı anatomik bilgisi doğrulanır.

Sorunun çözümünde kullanılacak yapıların anatomik konumlarını ve kimliklerini netleştirmek için.

2

Seçeneklerdeki fizyolojik süreçleri ve anatomik ilişkileri tek tek analiz etme.

Fotofosforilasyonla üretilen

ATP

’nin kloroplast dışına çıkamayacağı (

I

ve

IV

ilişkisi), stoma açılmasının turgor basıncı artışıyla olduğu (

V

), ksilemdeki iletimin cansız hücrelerde gerçekleştiği ve

ATP

harcanmadığı (

III

), stoma hareketlerinin tropizma değil nasti olduğu (

V

ve oksin ilişkisi) belirlenir.

Misyonu olan yanlış kavramları elemek ve doğru seçeneği bilimsel olarak doğrulamak için.

3

Doğru olan seçeneğin fiziksel ve biyolojik temellerini doğrulama.

Terlemenin (transpirasyon) gerçekleşmesi, su buharının yaprak içi hücreler arası boşluklardan (sünger parankiması -

II

) stoma açıklığı (

V

) yoluyla daha düşük nem oranına sahip dış atmosfere doğru difüzyonu ile olur. Bu durum, yaprak içi boşluklardaki su buharı kısmi basıncının dış ortama göre yüksek olmasını gerektirir.

Doğru cevabın bilimsel gerekçesini ortaya koymak için.

Key Concept

Yaprak anatomik tabakalarının yapısı, iletim demetlerinin konumlanışı ve stoma/terleme mekanizmalarıyla ilişkisi.

Estimated Time:3m 0s

Question 4398Question →

Sabit sıcaklıkta tek basamakta gerçekleşmediği bilinen,

2A(g) + B(l) + C(g) \rightarrow D(g) + 2E(g)

tepkimesine ait deney sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Deney	$[A]\text{ (M)}$	$[C]\text{ (M)}$	Başlangıç Hızı $(\text{M/s})$
1	$0,1$	$0,1$	$4 \times 10^{-4}$
2	$0,2$	$0,1$	$8 \times 10^{-4}$
3	$0,1$	$0,3$	$3,6 \times 10^{-3}$

Buna göre, bu tepkimeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tepkimenin deneysel hız bağıntısı

r = k[A]^2[B][C]^2

şeklindedir.

Tepkimeye aynı sıcaklıkta uygun bir katalizör ilave edilirse tepkime hızı artar ve tepkimenin entalpi değişimi (

\Delta H

) azalır.

Tepkimenin deneysel hız bağıntısı

r = k[A][C]^2

olup aynı sıcaklıktaki hız sabitinin (

k

) değeri

0,4

'tür.

Sabit sıcaklıkta tepkime kabının hacmi yarıya indirilirse girenlerin ve ürünlerin gaz katsayıları toplamı eşit olduğundan tepkime hızı değişmez.

Sabit sıcaklıkta tepkime kabının hacmi yarıya indirilirse etkin çarpışma sayısı artacağından hız sabiti

k

'nın değeri de artar.

Show answer & explanation

Answer: Tepkimenin deneysel hız bağıntısı $r = k[A][C]^2$ olup aynı sıcaklıktaki hız sabitinin ( $k$ ) değeri $0,4$ 'tür.

Answer

Deneysel hız bağıntısı

r = k[A][C]^2

olup hız sabiti

k = 0,4

'tür.

Deney verileri incelendiğinde, C'nin derişimi sabit tutulup A'nın derişimi 2 katına çıkarıldığında hızın 2 katına çıktığı görülür. Bu durum hızın A ile 1. dereceden orantılı olduğunu gösterir. A'nın derişimi sabit tutulup C'nin derişimi 3 katına çıkarıldığında hızın 9 katına çıktığı görülür. Bu durum ise hızın C ile 2. dereceden orantılı olduğunu gösterir. Saf sıvı olan B maddesi hız bağıntısına dahil edilmez. Buradan hız bağıntısı

r = k[A][C]^2

olarak bulunur. Deney 1 verileri yerine yazıldığında

k = 0,4

değeri elde edilir.

Step-by-Step Solution

1

Deney 1 ve Deney 2 verileri karşılaştırılarak A maddesinin derişimindeki değişimin tepkime hızına etkisi incelenir.

C'nin derişimi sabit tutulup A'nın derişimi 2 katına çıkarıldığında başlangıç hızı da 2 katına çıkmıştır. Bu durumda tepkime hızı, A'nın derişimiyle do��ru orantılıdır (1. dereceden).

A'nın hız bağıntısındaki derecesini belirlemek.

2

Deney 1 ve Deney 3 verileri karşıla��tırılarak C maddesinin derişimindeki değişimin tepkime hızına etkisi incelenir.

A'nın derişimi sabit tutulup C'nin derişimi 3 katına çıkarıldığında başlangıç hızı 9 katına (

3^2

) çıkmıştır. Bu durumda tepkime hızı, C'nin derişiminin karesiyle orantılıdır (2. dereceden).

C'nin hız bağıntısındaki derecesini belirlemek.

3

Saf sıvı olan B maddesi elenerek deneysel hız bağıntısı yazılır.

Saf sıvılar hız bağıntısında yer almadığından B maddesi bağıntıya yazılmaz. Hız bağıntısı

r = k[A][C]^2

şeklinde olur.

Tepkimenin deneysel hız bağıntısını oluşturmak.

4

Deney 1'deki değerler hız bağıntısında yerine yazılarak hız sabiti

k

'nın değeri hesaplanır.

4 \times 10^{-4} = k \cdot (0,1) \cdot (0,1)^2 \Rightarrow 4 \times 10^{-4} = k \cdot 10^{-3} \Rightarrow k = 0,4

olarak bulunur.

Hız sabiti

k

'nın sayısal değerini bulmak.

Key Concept

Deneysel verilerden hız bağıntısının yazılması ve hız sabitinin hesaplanması.

Estimated Time:2m 0s

Question 4399Question →

Şekildeki standart $Co-Cu$ galvanik hücresine ait yarı tepkimelerin standart indirgenme potansiyelleri verilmiştir:

Co^{2+}_{\text{(suda)}} + 2e^- \rightarrow Co_{\text{(k)}} \quad E^\circ = -0,28\text{ V}

Cu^{2+}_{\text{(suda)}} + 2e^- \rightarrow Cu_{\text{(k)}} \quad E^\circ = +0,34\text{ V}

Buna göre, bu galvanik hücre ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dış devrede elektronlar kobalt (

Co

) elektrottan bakır (

Cu

) elektroda doğru akar.

Hücre tepkimesi istemsizdir ve standart hücre potansiyeli (

E^\circ_{\text{hücre}}

)

-0,62\text{ V}

'tur.

Tuz köprüsündeki anyonlar zamanla bakır (

Cu

) yarı hücresine doğru göç eder.

Tepkimede

Cu^{2+}

iyonları indirgen özellik gösterir.

Kobalt (

Co

) elektrodun bulunduğu yarı hücrede zamanla

Co^{2+}

derişimi azalır.

Show answer & explanation

Answer: Dış devrede elektronlar kobalt ( $Co$ ) elektrottan bakır ( $Cu$ ) elektroda doğru akar.

Answer

Dış devrede elektronlar kobalt (

Co

) elektrottan bakır (

Cu

) elektroda doğru akar.

Kobaltın standart indirgenme potansiyeli bakırınkinden daha küçük olduğundan, kobalt elektrot anot ve bakır elektrot katottur. Galvanik hücrelerde elektronlar dış devrede her zaman anottan katoda doğru akar. Bu nedenle elektron akış yönünün kobalt elektrottan bakır elektroda doğru olduğunu belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Yarı hücrelerdeki elektrotların standart indirgenme potansiyellerini karşılaştırarak anot ve katot kutuplarını belirlemek.

Co^{2+}/Co

yarı hücresinin indirgenme potansiyeli (

-0,28\text{ V}

),

Cu^{2+}/Cu

yarı hücresininkinden (

+0,34\text{ V}

) daha küçük olduğundan kobalt (

Co

) elektrot anot, bakır (

Cu

) elektrot ise katottur.

Standart indirgenme potansiyeli daha küçük olan (yani yükseltgenme eğilimi daha fazla olan) metal anottur.

2

Anot ve katot yar�� tepkimelerini yazarak net hücre tepkimesini ve standart hücre potansiyelini (

E^\circ_{\text{hücre}}

) bulmak.

Anot:

Co_{\text{(k)}} \rightarrow Co^{2+}_{\text{(suda)}} + 2e^- \quad E^\circ = +0,28\text{ V}

Katot:

Cu^{2+}_{\text{(suda)}} + 2e^- \rightarrow Cu_{\text{(k)}} \quad E^\circ = +0,34\text{ V}

Net Tepkime:

Co_{\text{(k)}} + Cu^{2+}_{\text{(suda)}} \rightleftharpoons Co^{2+}_{\text{(suda)}} + Cu_{\text{(k)}} \quad E^\circ_{\text{hücre}} = +0,62\text{ V}

Anotta yükseltgenme, katotta indirgenme gerçekleşir ve net pil potansiyeli bu iki yarı pil potansiyelinin toplamıdır.

3

Dış devredeki elektron akış yönünü ve tuz köprüsündeki iyon hareketlerini analiz etmek.

Elektronlar dış devrede

Co

elektrottan

Cu

elektroda doğru akar. Tuz köprüsündeki anyonlar

Co^{2+}

derişimi artan anot kabına, katyonlar ise

Cu^{2+}

derişimi azalan katot kabına hareket eder.

Elektronlar anottan katoda doğru akarken, tuz köprüsü çözeltilerdeki elektriksel yük denkliğini korumak amacıyla iyon geçişini sağlar.

Key Concept

Galvanik hücrelerde standart indirgenme potansiyelleri yardımıyla anot ve katot tayini, dış devrede elektron akış yönü ve hücre potansiyeli hesabı.

Estimated Time:2m 0s

Question 4400Question →

Hücresel solunum reaksiyonlarının tüm canlılarda ortak olarak gerçekleşen ilk evresi glikolizdir. Glikoliz reaksiyonlarının sitoplazmadaki işleyiş mekanizmasını inceleyen bir araştırmacı, izole bir reaksiyon kabına glikoliz için gerekli tüm enzim, koenzim ve inorganik maddeleri ekleyerek glukoz yıkımını gözlemlemiştir.

Reaksiyon sürecinde gözlemlenen hücresel ve kimyasal değişimler dikkate alındığında;

I. Glikoliz reaksiyonlarının başlayabilmesi için başlangıçta $ATP$ harcanması zorunlu olup, bu durum glukozun aktivasyon enerjisinin aşılmasını sağlar.
II. Ortamda serbest $NAD^+$ koenziminin tükenmesi, gliseraldehit-3-fosfat ( $G3P$ ) molekülünün yükseltgenmesini ve dolayısıyla substrat düzeyinde fosforilasyonla net $ATP$ üretimini durdurur.
III. Glikoliz reaksiyonlarında glukozun pirüvata kadar yıkımı sürecinde doğrudan oksijen gazı ( $O_2$ ) tüketilir ve bu reaksiyonlar mitokondri organelinde gerçekleşir.
IV. Glikoliz evresi, glukoz moleküllerinin su katılarak daha küçük birimlere ayrıştırıldığı bir hidroliz (sindirim) reaksiyonu olup, bu süreçte hücredeki diğer hidroliz reaksiyonlarında olduğu gibi $ATP$ harcanır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve III

I ve II

II ve IV

I, II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

I ve II ifadeleri doğrudur.

Glikoliz reaksiyonlarının başlaması için glukozun 2 ATP harcanarak aktifleşmesi gerekir (I. öncül). Ayrıca G3P moleküllerinden elektron ve protonların uzaklaştırıldığı yükseltgenme basamağının sürmesi, ortamda hidrojenleri yakalayacak olan serbest NAD+ koenzimlerinin bulunmasına bağlıdır; NAD+ bulunmadığında bu basamak tıkanır ve sonrasındaki SDF ile ATP sentezi durur (II. öncül). Bu nedenle 'I ve II' öncüllerini içeren seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Glukozun aktivasyon basamağını analiz etme.

Glukozun reaksiyona girmesi için başlangıçta 2 ATP harcanarak fruktoz-1,6-bifosfata dönüştürülmesi gerekir. Bu durum glukozun aktivasyon enerjisinin aşılmasını sağlar. Bu nedenle birinci öncül doğrudur.

Glukoz kararlı bir moleküldür ve reaksiyonun başlaması için enerji yatırımı (aktivasyon) zorunludur.

2

NAD+ koenziminin glikolizdeki rolünü ve sınırlayıcı etkisini belirleme.

Gliseraldehit-3-fosfat (G3P) molekülünün yükseltgenmesi sırasında NAD+ koenzimi hidrojen alarak indirgenir. Ortamda serbest NAD+ koenzimi kalmazsa bu yükseltgenme basamağı durur, 1,3-bifosfogliserat oluşamaz ve dolayısıyla sonraki basamaklardaki substrat düzeyinde fosforilasyonla ATP üretimi kesintiye uğrar. Bu nedenle ikinci öncül doğrudur.

Oksidasyon basamağında elektron/proton alıcısı olarak işlev gören koenzimin (NAD+) sürekliliği reaksiyon zinciri için kritiktir.

3

Oksijen gereksinimi ve reaksiyon konumunu değerlendirme.

Glikoliz reaksiyonları tüm canlılarda sitoplazmada gerçekleşir ve oksijen gazı (

O_2

) kullanılmaz. Oksijen, solunumun sonraki evrelerinde (ETS basamağında) son elektron alıcısı olarak görev yapar. Bu nedenle üçüncü öncül yanlıştır.

Glikoliz evresi anaerobik koşullarda da aynı şekilde yürütülebilen ortak bir başlangıç evresidir.

4

Glikoliz reaksiyonunun kimyasal niteliğini (katabolizma vs. hidroliz) belirleme.

Glikoliz bir hidroliz (sindirim) reaksiyonu değil, hücre içi organik molekül yıkımı (hücresel solunumun başlangıç aşaması) sürecidir. Ayrıca hücre içindeki hidroliz tepkimelerinde ATP harcanmaz veya üretilmez. Bu nedenle dördüncü öncül yanlıştır.

Hidroliz ve solunum farklı katabolik reaksiyon türleridir ve enerji dönüşüm dinamikleri tamamen farklıdır.

Key Concept

Glikoliz evresindeki enerji yatırımı (aktivasyon), oksidasyon (NAD+ indirgenmesi) ve ATP üretimi süreçleri ile glikolizin oksijensiz ortamda, sitoplazmada gerçekleşmesi.

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution