Examkin

All practice questions

8734 questions

All types8,734Multiple choice4,865Multiple select1True / False289Numeric852Matching1,797Ordering842Fill in the blank63Short answer25
Question 4361Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) süreci ile ilgili;

I. RNA polimeraz enzimi, DNA'nın ilgili gen bölgesindeki zayıf hidrojen bağlarını kopararak ikili sarmal yapıyı açar.
II. DNA'nın her iki ipliği de aynı anda kalıp olarak kullanılarak iki farklı RNA molekülü sentezlenir.
III. Yeni sentezlenen RNA zinciri, kalıp ipliğe antiparalel uzanır ve 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde büyür.
IV. Transkripsiyonun gerçekleşebilmesi için hücrenin mutlaka replikasyon (DNA eşlenmesi) sürecinde olması gerekir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

RNA polimerazın sarmalı açması ve RNA'nın 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde sentezlenmesi ifadelerini içeren seçenek doğrudur.
Transkripsiyon sırasında RNA polimeraz hem DNA sarmalını açar hem de RNA nükleotitlerini 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde birbirine bağlar. Bu süreçte sadece bir iplik şablon olarak kullanılır ve süreç hücrenin replikasyon yapmasına bağlı değildir.

Step-by-Step Solution

1
Enzim görevini analiz etme
RNA polimeraz, DNA üzerindeki promotör bölgesine bağlanır ve ilgili gen bölgesindeki hidrojen bağlarını kopararak sarmalı açar.
Transkripsiyonun başlaması için nükleotitlerin eşleşebileceği açık bir şablon gereklidir.
2
Kalıp iplik kullanımını değerlendirme
DNA'nın sadece bir ipliği (3' -> 5' yönündeki kalıp iplik) RNA sentezi için şablon olarak kullanılır.
Genetik bilgi belirli bir yönde okunur ve her gen için tek bir iplik anlamlıdır.
3
Sentez yönünü belirleme
RNA polimeraz, yeni nükleotitleri her zaman RNA'nın 3' ucuna ekler, yani sentez 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde gerçekleşir.
Enzimatik aktivite nükleotitlerin şeker-fosfat bağını sadece 3'-OH grubuna bağlayabilir.
4
Hücre döngüsü ile ilişkiyi kurma
Transkripsiyon, hücrenin metabolik olarak aktif olduğu her an gerçekleşebilir; replikasyon (S evresi) ile bir zorunluluğu yoktur.
Protein sentezi yaşam boyu devam eden bir süreçtir, bölünme ise sadece belirli zamanlarda olur.

Key Concept

Transkripsiyon Mekanizması ve Polarite

Practice More

Prokaryotik ve ökaryotik transkripsiyonun gerçekleştiği hücresel kısımları karşılaştıran bir soru çözmek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 4362Question →

Ökaryotik bir hücrenin çekirdeğinde gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) sürecine ait aşağıda verilen olayları, gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Transkripsiyon süreci; promotörün tanınması, DNA sarmalının açılması, ribonükleotitlerin eklenerek mRNA'nın uzaması, sonlandırıcı diziye ulaşılması ve mRNA'nın ayrılarak DNA'nın kapanması sırasıyla gerçekleşir.
Transkripsiyonun mantıksal akışı; önce hedefin belirlenmesi (promotör), sonra içeriğin okunabilir hale getirilmesi (sarmalın açılması), kodun kopyalanması (uzama), bitiş işaretinin görülmesi (terminasyon) ve ürünün serbest bırakılması (ayrılma) şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Tanıma ve Bağlanma
RNA polimeraz promotöre bağlanır.
Sürecin başlatılacağı gen bölgesinin doğru tespit edilmesi gerekir.
2
DNA Sarmalının Açılması
Gen bölgesindeki hidrojen bağları koparılır.
Kalıp iplikteki nükleotitlerin RNA polimeraz tarafından okunabilmesi için ipliklerin ayrılması şarttır.
3
Elongasyon (Uzama)
mRNA zinciri sentezlenir.
Kalıp iplik referans alınarak tamamlayıcı RNA nükleotitleri eklenir.
4
Terminasyon (Sonlanma)
Durdurucu dizi algılanır.
Sentezin genin bittiği noktada kesilmesi gerekir.
5
Ayrılma ve Re-annealing
mRNA serbest kalır, DNA kapanır.
DNA iplikleri birbirine daha kararlı bağlandığı için RNA ayrıldıktan sonra tekrar sarmal yapıya döner.

Key Concept

Transkripsiyon, DNA üzerindeki genetik bilginin RNA polimeraz aracılığıyla RNA molekülüne aktarılmasıdır.

Practice More

Transkripsiyon sonrasında ökaryotik hücrelerde gerçekleşen RNA işlenmesi (ekleme/splicing) süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4363Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) süreciyle ilgili olarak;

I. RNA polimeraz enzimi, ilgili gen bölgesindeki DNA çift sarmalını açarak kalıp iplikteki bazların karşısına uygun ribonükleotitlerin yerleşmesini sağlar.
II. Transkripsiyon olayının gerçekleşebilmesi için hücrenin mutlaka replikasyon (SS) evresinde olması ve DNA miktarını iki katına çıkarması gerekir.
III. RNA sentezi, DNA'nın kalıp ipliği üzerinden 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okuma yapılarak 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde gerçekleştirilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III numaralı ifadeleri içeren seçenek doğrudur.
I ve III numaralı yargılar doğrudur. RNA polimeraz geni açarak sentezi başlatır (I) ve bu sentez DNA'nın kalıp ipliğinin 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde taranmasıyla yeni RNA ipliğinin 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde oluşturulması şeklinde gerçekleşir (III).

Step-by-Step Solution

1
RNA polimerazın fonksiyonunu değerlendir.
RNA polimeraz, DNA'nın ilgili gen bölgesini açar ve kalıp ipliğe uygun ribonükleotitleri ekler.
Transkripsiyonun temel enzimi RNA polimerazdır.
2
Hücre döngüsü ile transkripsiyon ilişkisini kontrol et.
Transkripsiyon (ve dolayısıyla protein sentezi) için hücrenin bölünme evresine girmesi veya DNA'sını eşlemesi gerekmez.
Hücreler metabolik faaliyetleri için sürekli protein sentezler; replikasyon ise sadece hücre bölünmesi öncesinde gerçekleşir.
3
Sentez ve okuma yönünü analiz et.
RNA zinciri her zaman 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde sentezlenir. Bu durum, kalıp DNA ipliğinin 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunmasını gerektirir.
Nükleik asit sentezinde yeni nükleotitler sadece serbest 3′3' ucuna eklenebilir.

Key Concept

Transkripsiyon (RNA sentezi), DNA'nın kalıp ipliği temel alınarak RNA polimeraz aracılığıyla gerçekleştirilen, replikasyondan bağımsız bir olaydır.

Alternative Method

Önce replikasyon ile transkripsiyonun zaman farkını hatırlayarak II numaralı öncülü elemek, seçenekleri hızla I ve III'e indirgeyebilir.
Estimated Time:1m 40s
Question 4364Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) sürecinde görev alan yapılar ile bu yapıların işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları doğru işlevleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

RNA polimeraz
Promotör
Kalıp iplik
Terminasyon bölgesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

RNA polimeraz enzimi DNA'yı açıp RNA sentezlemekle (right_2), Promotör başlangıç sinyaliyle (right_1), Kalıp iplik şifre rehberliğiyle (right_3) ve Terminasyon bölgesi ise sentezi bitirmekle (right_4) eşleşir.
Transkripsiyon süreci, RNA polimerazın promotöre bağlanmasıyla başlar, kalıp ipliği rehber alarak uzar ve terminasyon dizisinde sona erer. Bu eşleşmeler sürecin biyokimyasal adımlarını tam olarak karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Enzimin belirlenmesi
RNA polimeraz, transkripsiyonda hem helikaz benzeri hem de polimerizasyon işlevi gören enzimdir.
Replikasondan farklı olarak transkripsiyonda DNA ipliklerini RNA polimeraz açar.
2
Başlangıç bölgesinin belirlenmesi
Promotör dizisi, transkripsiyonun nereden başlayacağını belirler.
RNA polimerazın DNA üzerinde bağlandığı spesifik tanıma bölgesidir.
3
Kalıp görevinin belirlenmesi
Kalıp iplik, mRNA nükleotit dizilimini belirleyen DNA zinciridir.
mRNA, DNA'nın iki ipliğinden sadece biri (kalıp olan) üzerinden sentezlenir.
4
Sonlanma mekanizmasının belirlenmesi
Terminasyon bölgesi sentezi durdurur.
Bu bölgeye gelindiğinde RNA polimeraz ve sentezlenen RNA, DNA'dan ayrılır.

Key Concept

Transkripsiyon Mekanizması ve Temel Bileşenleri
Question 4365Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen protein sentezinin (translasyon) uzama evresinde meydana gelen bazı olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir:

I. Amino asit taşıyan uygun bir tRNA'nın antikodonu ile mRNA'nın A bölgesindeki kodonu arasında hidrojen bağlarının kurulması
II. P bölgesindeki tRNA'da bulunan polipeptit zinciri ile A bölgesindeki yeni amino asit arasında peptit bağının kurulması
III. Ribozomun mRNA üzerinde 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde bir kodon mesafesi kadar ilerlemesi (translokasyon)
IV. İşlevini tamamlayan (amino asidini bırakan) tRNA'nın E bölgesinden ribozomu terk etmesi

Bu olayların gerçekleşme sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: I - II - III - IV

Answer

Uzama evresindeki olayların doğru sıralaması I - II - III - IV şeklindedir.
Protein sentezinin uzama döngüsü, uygun antikodona sahip tRNA'nın A bölgesine girmesiyle (I) başlar. Ardından ribozomdaki peptidil transferaz aktivitesiyle peptit bağı kurulur (II). Polipeptit zinciri uzadıktan sonra ribozom kayarak (III) tRNA'ların yerini değiştirir ve en son boşalan tRNA E bölgesinden ayrılır (IV).

Step-by-Step Solution

1
tRNA'nın A bölgesine gelmesi
Uygun antikodona sahip aminoaçil-tRNA ribozomun A sitesine bağlanır.
Döngünün başlayabilmesi için yeni amino asidin okunacak kodona gelmesi gerekir.
2
Peptit bağı oluşumu
P bölgesindeki peptit zinciri A bölgesindeki yeni amino asidin üzerine aktarılır.
Polipeptit zincirinin uzaması için peptit bağları kurulmalıdır.
3
Translokasyon (Kayma)
Ribozom mRNA üzerinde 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde hareket eder; A'daki tRNA P'ye, P'deki ise E'ye geçer.
Bir sonraki kodonun okunabilmesi için ribozomun yer değiştirmesi gerekir.
4
tRNA'nın ayrılması
E bölgesine geçen boş tRNA ribozomdan ayrılır.
Boşalan ribozom bölgesi bir sonraki döngü için hazır hale getirilir.

Key Concept

Ribozom üzerinde translasyonun uzama (elongation) döngüsü sıralı adımlardan oluşur.

Practice More

Polizom (poliribozom) yapısının aynı mRNA üzerinden çok sayıda protein sentezlenmesindeki rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4366Question →

Ökaryotik bir hücrede protein sentezi sırasında gerçekleşen translasyon (okunma) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Peptit bağlarının oluşumu, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNArRNA molekülünün katalitik etkisiyle (ribozim) gerçekleşir.

Answer

Peptit bağlarının oluşumu, ribozomun büyük alt biriminde bulunan rRNA'nın katalitik etkisiyle (ribozim) gerçekleşir.
Translasyon sırasında amino asitlerin birbirine bağlanması (peptit bağı oluşumu), ribozomun büyük alt biriminde gerçekleşir. Bu reaksiyonu katalizleyen yapı, protein yapılı klasik bir enzim değil, ribozim olarak adlandırılan bir rRNA molekülüdür. Bu bilgi modern moleküler biyolojinin temel prensiplerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Translasyonun başlangıç aşamasını analiz etme.
mRNA küçük alt birime bağlanır, ardından başlangıç tRNA'sı gelir ve büyük alt birim komplekse dahil olur.
Ribozomun aktifleşmesi için alt birimlerin mRNA rehberliğinde birleşmesi gerekir.
2
Uzama evresindeki bağ oluşumunu inceleme.
Amino asitler arasında peptit bağları kurulur.
Polipeptit zincirinin uzaması için ribozomun büyük alt birimindeki rRNA molekülü enzim (ribozim) gibi davranarak dehidrasyonu katalizler.
3
Sonlanma mekanizmasını değerlendirme.
Stop kodonlarına bağlanan salınım faktörü polipeptidi serbest bırakır.
Stop kodonlarının antikodon karşılığı olmadığı için tRNA sentezi durduramaz, protein yapıdaki salınım faktörü devreye girer.

Key Concept

Translasyon süreci ve ribozomun katalitik fonksiyonu
Question 4367Question →

Ökaryot bir hücrede gerçekleşen protein sentezi (translasyon) sürecinde, ribozomun büyük alt biriminde bulunan bölgeler ile bu bölgelerde gerçekleşen temel olayları eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

A bölgesi (Aminoasil bölgesi)
P bölgesi (Peptidil bölgesi)
E bölgesi (Çıkış bölgesi)

Matches

Show answer & explanation

Answer

A bölgesi - Yeni tRNA girişi; P bölgesi - Polipeptit zinciri ve peptit bağı oluşumu; E bölgesi - Boş tRNA çıkışı.
Translasyon sürecinde ribozomun A (Aminoasil) bölgesi yeni amino asitlerin giriş kapısı, P (Peptidil) bölgesi peptit bağlarının kurulduğu merkez, E (Exit) bölgesi ise işi biten tRNA'ların çıkış noktasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Ribozomun büyük alt birimindeki üç bölgenin (A, P, E) işlevsel sırasını analiz et.
tRNA'lar ribozoma A bölgesinden girer, P bölgesinde bağ kurar ve E bölgesinden ayrılır.
Translasyonun elongasyon (uzama) evresi bu düzenli döngüyle gerçekleşir.
2
Bölgelerin isimlerinden (Aminoasil, Peptidil, Exit) yola çıkarak görev tanımlarını belirle.
A (Aminoasil) = Amino asit kabul; P (Peptidil) = Peptit bağı; E (Exit) = Çıkış.
Bölge isimleri içerdikleri moleküllerin kimyasal durumunu yansıtır.
3
Sol sütundaki terimleri sağ sütundaki karşılıklarıyla eşleştir.
I-3, II-1, III-2 şeklinde bir eşleşme oluşur.
Biyolojik mekanizma bu sıralama ve işlev dağılımı üzerine kuruludur.

Key Concept

Ribozomun A, P ve E bölgeleri, protein sentezinde tRNA'ların sırasıyla bağlandığı, peptit bağı oluşturduğu ve ayrıldığı özelleşmiş kısımlardır.
Question 4368Question →

Ökaryotik bir hücrede polipeptit sentezi sırasında gerçekleşen translasyon (okuma) mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Translasyonun başlangıç aşamasında, mRNA önce ribozomun küçük alt birimine bağlanır; ardından uygun tRNA molekülü ve büyük alt birimin katılımıyla fonksiyonel ribozom kompleksi oluşur.

Answer

Translasyonun başlangıcında mRNA'nın küçük alt birime bağlanması, ardından tRNA ve büyük alt birimin eklenmesiyle aktif ribozomun oluştuğunu belirten ifade doğrudur.
Translasyon mekanizması kademeli bir birleşme sürecidir. Önce mRNA küçük alt birime bağlanır, ardından başlangıç tRNA'sı kodon-antikodon eşleşmesi yapar ve son olarak büyük alt birim bu yapıya eklenerek polipeptit sentezine hazır fonksiyonel bir ribozom oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Translasyonun başlangıç basamaklarını analiz et.
mRNA, ribozomun küçük alt birimine tutunur. Başlangıç kodonu (AUG) ile uyumlu antikodona (UAC) sahip metiyonin taşıyan tRNA komplekse bağlanır.
Ribozomun aktifleşmesi için alt birimlerin ve mRNA'nın belirli bir sırada bir araya gelmesi gerekir.
2
Fonksiyonel ribozomun oluşumunu değerlendir.
Küçük alt birim ve tRNA bağlandıktan sonra büyük alt birim de yapıya katılır.
Büyük alt birimin katılmasıyla polipeptit zincirinin uzayacağı A (aminoaçil), P (peptidil) ve E (çıkış) bölgeleri işlevsel hale gelir.
3
Durdurucu kodonların ve peptit bağlarının doğasını kontrol et.
Durdurucu kodonların tRNA'sı yoktur. Peptit bağı oluşumu dehidrasyondur.
Hücredeki sonlandırma faktörleri protein yapılıdır ve bağ oluşumu su açığa çıkaran bir yapım (anabolizma) olayıdır.

Key Concept

Translasyonun Başlatılması ve Ribozomun Çalışma Prensibi
Question 4369Question →

Translasyon (okuma) sürecinde görev alan yapılar ile bu yapıların gerçekleştirdiği temel işlevler aşağıda verilmiştir. Yapıları, sahip oldukları doğru işlevlerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

mRNA üzerindeki AUGAUG kodonu
Ribozomun büyük alt birimi
tRNA'nın antikodon bölgesi
Durdurucu (StopStop) kodonları

Matches

Show answer & explanation

Answer

mRNA üzerindeki AUGAUG kodonu başlangıç işleviyle, ribozomun büyük alt birimi peptit bağı oluşumuyla, tRNA antikodonu kodon eşleşmesiyle ve durdurucu kodonlar translasyonun sonlanmasıyla eşleşmelidir.
Eşleşmeler translasyonun temel mekanizmasını yansıtmaktadır: AUGAUG başlangıcı, büyük alt birim peptit bağını, antikodon doğru eşleşmeyi ve durdurucu kodonlar ise sonlanmayı sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç kodonunun görevini analiz etme
AUGAUG kodonunun translasyonun başlama sinyali olduğu belirlendi.
Translasyon süreci her zaman metiyonin amino asidini şifreleyen bu kodonla başlar.
2
Ribozom alt birimlerinin rollerini ayırt etme
Büyük alt birimin peptit bağı oluşumunda katalizör olduğu belirlendi.
Ribozomun büyük alt birimi, peptidil transferaz aktivitesi gösteren rRNArRNA içerir.
3
tRNA'nın okuma mekanizmasını inceleme
Antikodonun mRNA ile bağ kurarak amino asit taşıdığı belirlendi.
Genetik kodun okunması, antikodon ve kodon arasındaki geçici zayıf hidrojen bağları sayesinde gerçekleşir.
4
Translasyonun bitiş sinyallerini tanımlama
Durdurucu kodonların amino asit karşılığı olmadığı ve süreci bitirdiği belirlendi.
Hücrede bu kodonlara uygun tRNA antikodonu bulunmaz, bunun yerine sonlandırıcı proteinler bağlanır.

Key Concept

Translasyon sürecinde mRNA, tRNA ve ribozomun yapısal ve işlevsel koordinasyonu.
Question 4370Question →

Translasyon (okuma) mekanizması, mRNA üzerindeki genetik kodun bir polipeptit zincirine dönüştürüldüğü biyokimyasal bir süreçtir. Bir hücrede gerçekleşen translasyon süreci ve bu süreçte görev alan yapılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Translasyon işlemi sırasında mRNA'daki nükleotitler arasında yeni fosfodiester bağları kurularak genetik bilgi polipeptitlere aktarılır.

Answer

Translasyon sırasında nükleotitler arasında fosfodiester bağlarının kurulduğunu belirten ifade yanlıştır.
Translasyon, protein sentezi sürecidir ve bu süreçte birincil olarak kurulan bağ tipi amino asitler arasındaki peptit bağlarıdır. Fosfodiester bağları ise nükleik asitlerin (DNA ve RNA) omurgasını oluşturur ve transkripsiyon veya replikasyon sırasında nükleotitler arasında kurulur. Translasyon sırasında halihazırda sentezlenmiş olan mRNA kalıp olarak kullanılır, yani mRNA üzerinde yeni nükleotit eklemesi veya fosfodiester bağı oluşumu gerçekleşmez.

Step-by-Step Solution

1
Translasyonun tanımını ve amacını belirlemek
Translasyon, mRNA'daki şifrenin okunarak amino asitlerin birbirine bağlanmasıyla protein (polipeptit) sentezlenmesidir.
Sürecin hangi biyopolimeri ürettiğini anlamak, kurulan bağ çeşidini belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki moleküler bağ türlerini karşılaştırmak
Fosfodiester bağları nükleotitler arasında (DNA/RNA sentezinde), peptit bağları ise amino asitler arasında (protein sentezinde) kurulur.
Öğrencinin transkripsiyon (RNA sentezi) ile translasyon (protein sentezi) arasındaki farkı ayırt etmesi beklenir.
3
Translasyonun sonlanma ve işleyiş mekanizmasını kontrol etmek
mRNA sentezlenmiş bir kalıptır; translasyon sırasında mRNA üzerinde yeni bağlar kurulmaz, sadece üzerindeki kodonlar okunur.
Hangi ifadenin biyolojik olarak hatalı olduğunu kesinleştirmek için.

Key Concept

Translasyon Sürecinde Bağ Oluşumu ve Ribozom Fonksiyonu

Practice More

Polizom (poliribozom) yapılarını ve bunların hücreye sağladığı avantajları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 4371Question →

Protein sentezinin translasyon (okuma) evresinde görev alan çeşitli yapılar ve bu yapıların işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları ilgili oldukları doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Antikodon
Ribozomun küçük alt birimi
Büyük alt birim (Peptidil transferaz)
Durdurucu (Stop) kodonu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Translasyon sürecinde antikodon tRNAtRNA üzerinde yer alır, küçük alt birim mRNAmRNA bağlama yeridir, büyük alt birim peptit bağlarını kurar ve durdurucu kodonlar serbest bırakma faktörü ile etkileşime girer.
Verilen eşleştirmelerde; antikodonun tRNAtRNA üzerindeki tanıyıcı dizi olduğu, mRNAmRNA'nın sentez başında küçük alt birime bağlandığı, peptit bağlarının büyük alt birimdeki enzim aktivitesiyle oluştuğu ve durdurucu kodonların protein yapılı bir faktörle etkileşerek sentezi bitirdiği bilgileri birbiriyle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
tRNAtRNA yapısının incelenmesi
Antikodonun tRNAtRNA üzerinde olduğu belirlenir.
Antikodon, mRNAmRNA üzerindeki kodonu tanıyarak uygun amino asidin getirilmesini sağlar.
2
Ribozom alt birimlerinin işlevlerinin analizi
Küçük alt birimin mRNAmRNA ile, büyük alt birimin ise peptit bağı oluşumuyla ilişkili olduğu belirlenir.
Protein sentezi başlamadan önce mRNAmRNA önce küçük alt birime bağlanır, büyük alt birim ise katalizör (ribozim) görevi görür.
3
Sonlanma mekanizmasının kontrolü
Durdurucu kodonların tRNAtRNA karşılığı olmadığı ve protein faktörleriyle çalıştığı belirlenir.
UAA, UAG ve UGA kodonları geldiğinde AA bölgesine serbest bırakma faktörü (RFRF) girer.

Key Concept

Translasyon Bileşenleri ve İşlevsel Eşleşmeleri

Practice More

Polizom (poliribozom) yapısının aynı mRNAmRNA'dan kısa sürede çok sayıda kopya üretilmesindeki rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4372Question →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen santral dogma olayları ve polizom (poliribozom) yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Polizom yapısı sayesinde, hücrenin ihtiyaç duyduğu spesifik bir protein çeşidinden çok kısa bir sürede çok sayıda kopya üretilebilir.

Answer

Polizom yapısı sayesinde, hücrenin ihtiyaç duyduğu spesifik bir protein çeşidinden kısa sürede çok sayıda kopya üretilebilir.
Polizom (veya poliribozom) yapısı, bir tek mRNA molekülünün üzerine birden fazla ribozomun bağlanmasıyla oluşur. Bu mekanizma, hücrenin o an ihtiyaç duyduğu belirli bir proteinden, tek bir mRNA'yı kullanarak çok sayıda kopyayı aynı anda üretmesini sağlar. Bu sayede hem zaman kazanılır hem de mRNA'nın tekrar tekrar sentezlenmesine gerek kalmadan verimlilik artırılır.

Step-by-Step Solution

1
Santral dogma basamaklarını analiz etme
Replikasyon (DNA'dan DNA), Transkripsiyon (DNA'dan RNA) ve Translasyon (RNA'dan Protein) süreçlerinin birbirinden bağımsız zamanlarda gerçekleşebileceği belirlenir.
Replikasyon sadece hücre bölünmesi (S evresi) öncesinde gerçekleşirken, transkripsiyon ve translasyon hücrenin metabolik ihtiyaçları doğrultusunda her zaman gerçekleşebilir.
2
Polizom yapısının işlevini değerlendirme
Bir mRNA zinciri üzerine birden fazla ribozomun dizilmesiyle oluşan yapının, aynı şifrenin eş zamanlı olarak birçok kez okunmasını sağladığı görülür.
Bu durum, aynı proteinden seri üretim yapılmasını sağlayarak enerji ve zaman tasarrufu sağlar.
3
Seçeneklerin bilimsel doğruluğunu kontrol etme
Aynı mRNA'nın okunmasının farklı proteinler üretmeyeceği, replikasyonun protein sentezi için şart olmadığı ve transkripsiyon hatalarının kalıtsal olmadığı doğrulanır.
Biyolojik verimlilik ve kalıtım ilkeleri ile seçenekler elenir.

Key Concept

Polizomlar, aynı genetik bilginin (mRNA) eş zamanlı olarak birden fazla ribozomda okunmasını sağlayarak protein sentez hızını artıran yapılardır.
Estimated Time:1m 30s
Question 4373Question →

Canlılarda ATP sentezi (fosforilasyon), enerjinin kaynağına ve sentez mekanizmasına göre farklılık gösterir. Aşağıda verilen fosforilasyon çeşitlerini, bu süreçlerin gerçekleşme mekanizması veya karakteristik özellikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Substrat Düzeyinde Fosforilasyon
Oksidatif Fosforilasyon
Fotofosforilasyon

Matches

Show answer & explanation

Answer

Substrat düzeyinde fosforilasyon glikoliz ve Krebs döngüsündeki doğrudan enzim etkisine, oksidatif fosforilasyon ETS düzeneğine, fotofosforilasyon ise ışık enerjisi kullanımına karşılık gelmektedir.
Substrat düzeyinde fosforilasyon glikoliz ve Krebs'te enzimlerle gerçekleşir; oksidatif fosforilasyon ETS elemanlarını ve elektron enerjisini kullanır; fotofosforilasyon ise ışık enerjisine bağımlıdır.

Step-by-Step Solution

1
Substrat düzeyinde fosforilasyonun tanımını analiz etmek.
Tüm canlılarda ortak olan glikoliz ve oksijenli solunumdaki Krebs döngüsünde görülen, enzim aracılı fosfat aktarımı olduğu belirlenir.
En temel ve evrensel ATP üretim yoludur.
2
Oksidatif fosforilasyon mekanizmasını incelemek.
Elektron taşıma sisteminin (ETS) görev aldığı ve kemiozmotik hipoteze göre ATP sentezlenen süreç olduğu tespit edilir.
Oksijenli ve oksijensiz solunum yapan canlılarda ATP üretiminin ana kaynağıdır.
3
Fotofosforilasyonun karakteristik özelliğini belirlemek.
Sadece ışık varlığında klorofil pigmenti kullanan canlılarda gerçekleştiği anlaşılır.
Işık enerjisinin ATP'ye dönüşümünü tanımlar.

Key Concept

Canlılarda ATP üretim yöntemleri olan fosforilasyon çeşitlerinin (substrat düzeyinde, oksidatif ve fotofosforilasyon) mekanik ve biyokimyasal farkları.

Practice More

Kemiozmotik hipotez ve ATP sentaz enziminin bu fosforilasyon çeşitlerindeki ortak rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 4374Question →

Hücrenin "enerji para birimi" olarak adlandırılan ATP (Adenozin Trifosfat) molekülü ve fosforilasyon çeşitleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: ATP molekülünde riboz şekerine bağlı olan ilk fosfat grubu ile şeker arasında ester bağı bulunurken, fosfat gruplarını birbirine bağlayan bağlar yüksek enerjili fosfat bağlarıdır.

Answer

ATP molekülünde şeker ile fosfat arasında ester bağı, fosfatlar arasında ise yüksek enerjili bağlar bulunur.
ATP molekülünde adenozin (adenin + riboz) kısmındaki riboz şekerine ilk fosfat grubunun bağlanması esterleşme tepkimesiyle olur ve bu bağ ester bağıdır. Takip eden iki fosfat arasındaki bağlar ise hücresel işler için gerekli enerjiyi sağlayan yüksek enerjili fosfat bağlarıdır.

Step-by-Step Solution

1
ATP'nin moleküler yapısını analiz etmek
ATP; Adenin (azotlu organik baz), Riboz (beş karbonlu şeker) ve üç adet fosfat grubundan oluşur.
Soruda yapısal bağların doğruluğunu test etmek için bileşenleri bilmek gerekir.
2
Bağ çeşitlerini belirlemek
Baz-şeker arası = Glikozit bağı, Şeker-fosfat arası = Ester bağı, Fosfatlar arası = Yüksek enerjili fosfat bağları.
Ester bağı ile yüksek enerjili bağların yerini ayırt etmek teknik bir zorunluluktur.
3
Fosforilasyon çeşitlerinin kullanım alanlarını değerlendirmek
Fotofosforilasyon ATP'si sadece fotosentezde tüketilir; hidrolizde ATP harcanmaz.
Çeldircilerin elenmesi için enerji dönüşüm kurallarını uygulamak gerekir.

Key Concept

ATP'nin Yapısı ve Enerji Döngüsü

Practice More

Fotofosforilasyon, oksidatif fosforilasyon ve substrat düzeyinde fosforilasyonun gerçekleştiği hücresel kısımları karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 4375Question →

Bitkilerde dış çevreyle gaz alışverişi ve su iletimini/atılımını sağlayan epidermis türevleri (stoma, hidatot) ile peridermis üzerinde bulunan lentisellerin (kovucuklar) yapısal ve fizyolojik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Havadaki nem oranının çok yüksek olduğu ve terlemenin sınırlandığı durumlarda hidatotlardan gerçekleşen damlama (guttasyon) olayı ile lentisellerden gaz alışverişinin sürdürülmesi, bu yapılardaki özelleşmiş hücrelerin aktif taşıma ile ATP harcaması sayesinde gerçekleşir.

Answer

Havadaki nemin yüksek olduğu durumlarda gerçekleşen damlama (guttasyon) ve lentisel faaliyetlerinin aktif taşıma ile ATP harcanarak yapıldığını iddia eden önerme biyolojik olarak yanlıştır.
Damlama (guttasyon) olayı kök basıncının etkisiyle pasif olarak gerçekleşen bir süreçtir; ayrıca lentiseller cansız hücrelerden oluştuğu için aktif taşıma yapamaz ve doğrudan ATP harcayamazlar. Bu nedenle bu süreçlerin aktif taşıma ve ATP harcanmasıyla gerçekleştiğini savunan önerme yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Stoma, lentisel ve hidatot yapılarının köken aldığı dokuları ve hücre canlılık durumlarını analiz etme.
Stoma ve hidatot epidermisten köken alır. Stoma canlı bekçi hücrelerinden oluşurken hidatot cansız parankimatik hücreler ve ksilem ucu ile bağlantılıdır. Lentisel ise peridermiste yer alan cansız hücre kümesidir.
Bu yapıların canlı olup olmadığını ve aktif taşıma yapıp yapamayacaklarını belirlemek için canlılık durumlarının bilinmesi gerekir.
2
Stoma, lentisel ve hidatot yapılarında gerçekleşen madde atım mekanizmalarını ve enerji gereksinimlerini değerlendirme.
Stomalar turgor basıncı değişimleriyle aktif olarak açılıp kapanabilir. Ancak lentiseller ve hidatotlar sürekli açıktır. Lentisellerden gaz halinde, hidatotlardan ise sıvı halde su (ve mineral) atılır. Ksilemde su taşınımı ve hidatotlardan damlama (guttasyon) kök basıncı gibi fiziksel faktörlerle gerçekleşir; bu yapılarda aktif taşıma ile doğrudan ATP harcanarak su pompalanması söz konusu değildir.
Hangi süreçlerin aktif hangilerinin pasif olduğunu belirlemek, yanlışı bulmamızı sağlar.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu test etme.
Lentisel ve hidatot faaliyetlerinin aktif taşıma ve doğrudan ATP tüketimi ile gerçekleştiğini iddia eden ifadenin biyolojik olarak yanlış olduğu saptanır.
Hatalı olan bilimsel önermeyi tespit ederek doğru cevaba ulaşmak.

Key Concept

Bitkisel dokular ve epidermis/peridermis türevlerinin yapısal/fizyolojik özellikleri
Estimated Time:3m 0s
Question 4376Question →

Standart koşullarda (25 ∘C25\text{ }^\circ\text{C} ve 1 atm1\text{ atm}) hazırlanan bir krom-nikel (Cr−NiCr-Ni) galvanik hücresinin yarı tepkimelerinin standart indirgenme potansiyelleri aşağıda verilmiştir:

Cr(suda)3++3e−→Cr(k)E∘=−0,74 VCr^{3+}_{\text{(suda)}} + 3e^- \rightarrow Cr_{\text{(k)}} \quad E^\circ = -0,74\text{ V}
Ni(suda)2++2e−→Ni(k)E∘=−0,25 VNi^{2+}_{\text{(suda)}} + 2e^- \rightarrow Ni_{\text{(k)}} \quad E^\circ = -0,25\text{ V}

Buna göre, bu galvanik hücreyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tuz köprüsündeki anyonlar zamanla krom elektrodunun bulunduğu yarı hücreye doğru göç eder.

Answer

Tuz köprüsündeki anyonlar zamanla krom elektrodunun bulunduğu yarı hücreye doğru göç eder.
Krom elektrodun indirgenme potansiyeli nikelinkinden küçük olduğu için krom anot, nikel ise katottur. Anot yarı hücresinde zamanla katyon derişimi artarak pozitif yük fazlalığı oluşturur. Bu durumu dengelemek için tuz köprüsündeki anyonlar anot yarı hücresine (krom elektrodun bulunduğu yarı hücreye) göç eder. Bu nedenle anyonların krom yarı hücresine göç edeceğini belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Anot ve katot elektrotlarını belirleme.
Kromun standart indirgenme potansiyeli (−0,74 V-0,74\text{ V}), nikelin standart indirgenme potansiyelinden (−0,25 V-0,25\text{ V}) daha küçüktür. İndirgenme potansiyeli küçük olan krom elektrot anot, nikel elektrot ise katot olarak işlev görür.
Galvanik hücrelerde aktifliği daha yüksek olan (indirgenme potansiyeli daha küçük olan) elektrot anot olur.
2
Standart pil potansiyelini hesaplama.
Anotta yükseltgenme (Cr(k)→Cr(suda)3++3e−Cr_{\text{(k)}} \rightarrow Cr^{3+}_{\text{(suda)}} + 3e^-, E∘=+0,74 VE^\circ = +0,74\text{ V}), katotta indirgenme (Ni(suda)2++2e−→Ni(k)Ni^{2+}_{\text{(suda)}} + 2e^- \rightarrow Ni_{\text{(k)}}, E∘=−0,25 VE^\circ = -0,25\text{ V}) gerçekleşir. Net tepkimenin potansiyeli: Epil∘=+0,74 V+(−0,25 V)=+0,49 VE^\circ_{\text{pil}} = +0,74\text{ V} + (-0,25\text{ V}) = +0,49\text{ V} olur.
Standart pil potansiyeli, anot yükseltgenme yarı pil potansiyeli ile katot indirgenme yarı pil potansiyelinin toplamına eşittir.
3
Tuz köprüsündeki iyonların hareket yönünü analiz etme.
Anot hücresinde (krom kabı) zamanla Cr3+Cr^{3+} iyonları oluştuğundan pozitif yük miktarı artar. Elektriksel nötrliği sağlamak amacıyla tuz köprüsündeki anyonlar anot kabına (krom yarı hücresine) doğru hareket eder.
Tuz köprüsünde anyonlar anoda, katyonlar ise katoda göç ederek yarı hücrelerdeki elektriksel yük denkliğini sağlar.

Key Concept

Galvanik hücrelerde yarı hücre tepkimeleri, anot-katot tayini, standart pil potansiyeli hesaplama ve tuz köprüsünün işlevi.
Question 4377Question →

Ökaryotik bir hücrede bir polipeptit sentezi (translasyon) sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, biyolojik olarak meydana gelme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Translasyon süreci sırasıyla; mRNA'nın küçük alt birime bağlanması, başlangıç tRNA'sının kodon-antikodon eşleşmesi yapması, büyük alt birimin komplekse katılması, amino asitler arasında peptit bağlarının kurulması (uzama) ve salınım faktörünün bağlanmasıyla (sonlanma) gerçekleşir.
Translasyonun biyolojik doğası gereği önce mRNA ile küçük alt birim birleşir, ardından başlangıç tRNA'sı yerleşir ve en son büyük alt birim dahil olur. Uzama evresinde peptit bağları kurulurken, sonlanma evresinde salınım faktörü devreye girer.

Step-by-Step Solution

1
Başlama kompleksinin ilk aşamasını belirleme
mRNA'nın küçük alt birime bağlanması
Protein sentezi, mRNA'nın ribozomun küçük alt birimi tarafından tanınmasıyla başlar.
2
Başlangıç amino asitinin konumlandırılması
Metiyonin taşıyan tRNA'nın AUGAUG kodonuna bağlanması
Büyük alt birim gelmeden önce başlangıç tRNA'sı kodon-antikodon etkileşimi kurmalıdır.
3
Ribozomun aktifleşmesini sağlama
Büyük alt birimin küçük alt birimle birleşmesi
İki alt birim birleştiğinde ribozom translasyonu yürütecek aktif forma kavuşur.
4
Polipeptit zincirinin uzatılması
Amino asitler arasında peptit bağlarının oluşumu ve ribozomun ilerlemesi
Ribozom mRNA boyunca her adımda bir kodon kayarak zinciri uzatır.
5
Sürecin sonlandırılması
Salınım faktörünün durdurucu kodona bağlanması
Durdurucu kodonların (UAA,UAG,UGAUAA, UAG, UGA) karşılığı olan bir tRNA yoktur; bunun yerine salınım faktörü bağlanır.

Key Concept

Ökaryotik translasyon mekanizması; başlama, uzama ve sonlanma olmak üzere üç temel evreden oluşur ve ribozom alt birimlerinin dinamik etkileşimine dayanır.
Question 4378Question →

Bir hücrede belirli bir proteinin kısa sürede çok sayıda üretilmesi gerektiğinde, bir mRNA molekülü üzerine birden fazla ribozomun bağlanmasıyla oluşan "polizom" (poliribozom) yapıları gözlenir.

Buna göre, polizom yapısı ve bu süreçte gerçekleşen santral dogma olayları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: mRNA molekülünün polizomda okunabilmesi için, ilgili gen bölgesinin protein sentezi öncesinde mutlaka replikasyon (DNA eşlenmesi) geçirmesi gerekir.

Answer

Hücrede protein sentezi için DNA replikasyonu zorunlu değildir; replikasyon sadece hücre bölünmesi öncesinde gerçekleşen bir olaydır.
Protein sentezi (transkripsiyon ve translasyon) için DNA'nın kendini eşlemesine (replikasyon) ihtiyaç yoktur. Replikasyon sadece hücre bölünmesi öncesinde, genetik bilgiyi yavru hücrelere aktarmak amacıyla gerçekleşir. Hücreler bölünmedikleri zamanlarda da metabolik faaliyetleri için protein sentezleyebilirler.

Step-by-Step Solution

1
Polizom kavramını analiz etme
Bir mRNA'nın birden fazla ribozom tarafından aynı anda okunmasıdır.
Polizomun amacının aynı proteinden çok sayıda üretmek olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Santral dogma basamaklarını değerlendirme
Protein sentezi; DNA → mRNA (transkripsiyon) ve mRNA → Protein (translasyon) akışını takip eder.
Süreçte hangi olayların (replikasyon, transkripsiyon, translasyon) hangi durumda gerçekleştiğini ayırt etmek gerekir.
3
Replikasyon ve protein sentezi ilişkisini sorgulama
Replikasyon hücrenin genetik materyalini kopyalamasıdır (bölünme hazırlığı), protein sentezi ise hücrenin metabolik ihtiyacıdır.
Hücre bölünmese dahi protein sentezi yapabileceği gerçeğiyle yanlış ifadeyi belirlemek için kullanılır.

Key Concept

Santral dogma olaylarından replikasyon sadece hücre bölünmesi (S evresi) öncesinde gerçekleşirken; transkripsiyon ve translasyon protein ihtiyacı olan her durumda gerçekleşebilir.
Question 4379Question →

Hücredeki genetik bilgi akışını ifade eden santral dogma süreçleri ile bu süreçlerde görev alan yapısal organizasyonlara ait tanımlar aşağıda karışık olarak verilmiştir. Kavramları en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Replikasyon
Transkripsiyon
Translasyon
Polizom

Matches

Show answer & explanation

Answer

Replikasyon, DNA sentezini (fosfodiester bağları); Transkripsiyon, mRNA sentezini (RNA polimeraz); Translasyon, protein sentezini (peptit bağları); Polizom ise aynı proteinden çok sayıda ve hızlı üretim yapılmasını ifade eder.
Santral dogma olayları sırasıyla replikasyon (DNA kopyalama), transkripsiyon (RNA sentezi) ve translasyon (protein sentezi) basamaklarından oluşur. Polizom ise tek bir mRNA zincirine birden fazla ribozomun bağlanarak aynı proteinden aynı anda çok sayıda üretilmesini sağlayan bir organizasyondur.

Step-by-Step Solution

1
Replikasyon kavramının hücresel karşılığını belirleme.
DNA'nın kopyalanması.
Hücre bölünmesi öncesinde genetik materyalin aktarımı için DNA sentezi şarttır.
2
Transkripsiyon sürecini tanımlama.
DNA'dan RNA sentezi.
Genetik bilginin protein sentezine aktarılabilmesi için öncelikle bir elçi moleküle (mRNA) yazılması gerekir.
3
Translasyon ve ribozom ilişkisini kurma.
Protein sentezi.
mRNA'daki nükleotit dilinin amino asit diline çevrildiği yer ribozomdur.
4
Polizom yapısının işlevini analiz etme.
Hızlı ve çok sayıda protein sentezi.
Hücrenin metabolik ihtiyaçları doğrultusunda aynı proteinden bol miktarda üretilmesi polizomlarla sağlanır.

Key Concept

Santral dogma, genetik bilginin DNA'dan proteine tek yönlü akışını; polizom ise bu akışın translasyon aşamasındaki verimliliğini temsil eder.

Practice More

Protein sentezi hızı ve verimliliği arasındaki farkı kavramak için polizomların bitki ve hayvan hücrelerindeki benzerliklerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 4380Question →

Gelişmiş yapılı bir bitki hücresinde fotosentezin gerçekleştiği kloroplast organeli ve yapısında bulunan pigmentlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kloroplastın granalarını oluşturan tilakoit zarlar, fotosentez pigmentlerinin dizilimi için yüzey alanını artırarak ışığın soğurulma verimliliğini yükseltir.

Answer

Kloroplastın granalarını oluşturan tilakoit zarların yüzey alanını artırarak ışık soğurma verimliliğini yükseltmesi doğrudur.
Doğru ifade, tilakoit zarların granaları oluşturarak klorofillerin yerleşimi için geniş bir yüzey alanı sağlamasıdır. Bu adaptasyon, bitkinin birim zamanda daha fazla ışık soğurmasına ve dolayısıyla daha verimli fotosentez yapmasına olanak tanır.

Step-by-Step Solution

1
Kloroplastın yapısal birimlerini ve pigment konumlarını belirle.
Klorofiller ve yardımcı pigmentler (karotenoitler) kloroplastın tilakoit zarları üzerinde yer alır.
Işığa bağımlı tepkimeler, ETS ve pigmentlerin bulunduğu tilakoit zarlarda gerçekleşir.
2
Tilakoit zarların granaları oluşturma nedenini analiz et.
Zarların üst üste katlanması (granum yapısı) yüzey alanını genişletir.
Birim hacimde daha fazla pigmentin ışıkla temas etmesi fotosentez verimini artırır.
3
ATP'nin üretim ve kullanım yerlerini kontrol et.
Işıkta üretilen ATP, stromadaki ışıktan bağımsız tepkimelerde (besin sentezi) tüketilir.
Fotofosforilasyon ATP'si kloroplasta özgüdür ve hücrenin genel metabolizmasına katılmaz.

Key Concept

Kloroplastın yapı-fonksiyon ilişkisi ve fotosentez pigmentlerinin görevleri.
PreviousPage 219 / 437Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin