All practice questions

Question 661Question →

Atatürk ilkeleri, Türk inkılabının fikrî temelini oluştururken birbirini tamamlayan bütüncül bir yapı sunar. Bir ilkenin hayata geçirilmesi amacıyla gerçekleştirilen yapısal bir düzenleme, doğal olarak diğer ilkelerin de pratik hedefleriyle örtüşmektedir.

Aşağıda verilen tarihî gelişmeler ile bu gelişmelerin doğrudan ilişkili olduğu Atatürk ilkelerinin açıklamalarını en uygun biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Şeriye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesi dinî kurumların devlet üzerindeki idari nüfuzunu sonlandırarak laik devlet düzenini kurma (Laiklik); Kabotaj Kanunu iç pazarda yabancı imtiyazlarına son verip deniz ticareti tekelini yerlileştirme (Milliyetçilik); aşar vergisinin kaldırılması ile kadınlara siyasi haklar verilmesi sınıfsal ve toplumsal ayrıcalıkları giderip fırsat eşitliğini sağlama (Halkçılık); kamu eliyle sanayi yatırımlarının gerçekleştirilmesi ise devletin bizzat iktisadi rolü üstlenmesi (Devletçilik) açıklamalarıyla eşleşmektedir.

Tarihî gelişmelerin her biri Atatürk'ün temel ilkelerinden birinin kurumsal veya toplumsal yansımasıdır. Şeriye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesi laikliğin devlet düzenini rasyonalize etme boyutuyla; Kabotaj Kanunu milliyetçiliğin ekonomik bağımsızlık boyutuyla; aşar vergisinin kaldırılması ve kadınlara siyasi haklar tanınması halkçılığın yasa önünde eşitlik ve fırsat eşitliği boyutuyla; devlet eliyle sanayi kuruluşlarının açılması ise doğrudan devletçilik ilkesinin planlı kalkınma boyutuyla örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Şeriye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılmasının amacını ve sonuçlarını analiz etme.

Din ve devlet işlerinin ayrılmasıyla ilgili olduğundan laiklik ilkesinin kurumsal yansıması olan açıklamayla eşleşir.

Vekaletin kaldırılıp yerine Diyanet İşleri Başkanlığının kurulması devlet yapısının sekülerleşmesini sağladığı için siyasi egemenliğin meşruiyetinin rasyonel temellere oturtulması hedefine hizmet eder.

2

Kabotaj Kanunu'nun getirdiği düzenlemeyi ekonomik bağımsızlık yönüyle inceleme.

Deniz ticaret hakkının yabancılardan alınarak Türk vatandaşlarına verilmesi, millî bağımsızlık ve millî pazarın korunması ilkesiyle eşleşir.

Yabancı imtiyazlarına son verilmesi ve denizlerimizde yerli üreticinin/ticaretin korunması doğrudan milliyetçilik ilkesinin ekonomik yansımasıdır.

3

Aşar vergisinin kaldırılması ve kadınlara seçme-seçilme hakkı verilmesini toplumsal etkileri yönüyle analiz etme.

Köylünün üzerindeki ağır yükün kaldırılması ve cinsiyet ayrımına son verilerek siyasi haklar tanınması, eşitlik ve toplumsal adalet ilkesiyle eşleşir.

Toplumsal ayrıcalıkların kaldırılması ve her vatandaşın yönetime katılımda fırsat eşitliğine kavuşturulması halkçılık ilkesinin temel amaçlarındandır.

4

Devletin Teşvik-i Sanayi Kanunu sonrasında fabrikaları bizzat açmasını değerlendirme.

Özel sermaye yetersizliği nedeniyle sanayi tesislerinin devlet bütçesiyle kurulması, devletçi ekonomi modeliyle eşleşir.

Kalkınmayı hızlandırmak için devletin bizzat yatırımcı rolü üstlenmesi devletçilik ilkesinin zorunlu bir uygulamasıdır.

Key Concept

Atatürk İlkelerinin Temel Nitelikleri ve İnkılaplarla İlişkisi

Estimated Time:3m 0s

Question 662Question →

Cumhuriyet Dönemi öğretici metin yazarlarının edebi şahsiyetleri, fikir dünyaları ve üslup özelliklerine dair verilen a��ıklamaları ilgili yazarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Nurullah Ataç - devrik cümle ve öz Türkçe kullanımı; Cemil Meriç - Doğu-Batı çatışması ve aydın yabancılaşması; Sabahattin Eyüboğlu - Anadolu hümanizmi; Suut Kemal Yetkin - sanat, estetik ve akademik nesnellik.

Eşleştirmede Nurullah Ataç devrik cümle ve arı dil savunuculuğuyla; Cemil Meriç sosyolojik ve felsefi aydın tahlilleriyle; Sabahattin Eyüboğlu Mavi Anadolu hümanizmiyle; Suut Kemal Yetkin ise estetik ve akademik nesnellikle doğru şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Öz Türkçe ve devrik cümle vurgusunu taşıyan açıklamayı tespit etmek.

Devrik cümlenin Türkçenin doğasına uygun olduğunu savunup yabancı bağlaçları bile kullanmayan yazar Nurullah Ataç'tır.

Nurullah Ataç, edebiyatımızda dilde arılaşma hareketinin ve devrik cümle kuramının en radikal uygulayıcısıdır.

2

Aydın yabancılaşması ve Doğu-Batı sentezine dayanan sosyolojik açıklamayı değerlendirmek.

Entelektüel sorumluluk, aydın yabancılaşması ve aforizmalarla örülü dil Cemil Meriç ile eşleşmektedir.

Cemil Meriç, özellikle 'Bu Ülke' ve 'Mağaradakiler' adlı eserlerinde aydın kesimin kendi kültürüne yabancılaşmasını ve Doğu-Batı çatışmasını felsefi boyutta irdeler.

3

Anadolu hümanizmi ve Mavi Anadolu hareketini içeren açıklamayı eşleştirmek.

Mavi Anadolu hareketi ve Anadolu'nun köklü kültür mirasını Batı hümanizmiyle harmanlayan yazar Sabahattin Eyüboğlu'dur.

Sabahattin Eyüboğlu, 'Mavi ve Kara' başta olmak üzere eserlerinde Anadolu hümanizmini ve bu coğrafyanın kültürel sentezini işler.

4

Sanat ve estetik konularındaki nesnel, akademik yaklaşımı içeren açıklamayı analiz etmek.

Sanat ve estetiğe nesnel yaklaşan, kurallı İstanbul Türkçesiyle yazan yazar Suut Kemal Yetkin'dir.

Suut Kemal Yetkin, estetik alanında profesörlük derecesine sahip olup denemelerinde sanat kuramlarını akademik ama akıcı bir dille ele alır.

Key Concept

Cumhuriyet Dönemi Öğretici Metin Yazarlarının Edebi Şahsiyetleri, Düşünce Dünyaları ve Üslupları

Question 663Question →

İlk Türk-İslam devletleri, egemen oldukları coğrafyalarda Türk devlet geleneğini İslam medeniyeti ile sentezleyerek kendilerine özgü idari, sosyal ve kültürel yapılar meydana getirmişlerdir. Sol sütunda verilen ilk Türk-İslam devletleri ile sağ sütunda yer alan kurumsal, siyasi veya sosyal özellikleri doğru şekilde nasıl eşleştirilmelidir?

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Karahanlılar, sınır güvenliği ve ticaret için ribatlar inşa etmeleri ve resmi dil olarak Hakaniye Türkçesini seçmeleriyle; Gazneliler kozmopolit yapıları, gulam sistemini uygulamaları ve Hindistan seferleriyle; Tolunoğulları Mısır'da kurulan ilk Türk devleti olmaları ve maristanları inşa etmeleriyle; İhşidiler ise kutsal topraklara hükmeden ilk Türk devleti olmalarıyla eşleşir. Tuğrul Bey döneminde Abbasi halifeliğini koruma altına alma özelliği ise Büyük Selçuklu Devleti'ne aittir ve sol sütunda karşılığı yoktur.

Sol sütundaki Karahanlılar resmi Türkçeyi benimsemeleri ve ribatlarıyla; Gazneliler gulam sistemi ve Hindistan seferleriyle; Tolunoğulları Mısır'da kurulup maristanları açmalarıyla; İhşidiler ise kutsal topraklara hâkimiyetleriyle doğru biçimde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Karahanlılar devletinin kurumsal ve kültürel özelliklerini incelemek

Karahanlıların Türk kültürünü koruduğu, Hakaniye Türkçesini kullandığı ve ticari/askeri amaçlı ilk ribatları inşa ettiği belirlenir. Bu durum üçüncü özellik ile eşleşir.

Karahanlıların ulusçu devlet yapısını ve ticari kurumlarını ayırt etmek.

2

Gazneliler devletinin ordu ve etnik yapısını analiz etmek

Gaznelilerin Afganistan ve Hindistan gibi geniş coğrafyalarda çok uluslu bir yapı kurduğu ve ordularında gulam sistemini kapsamlı uyguladığı tespit edilir. Bu durum dördüncü özellik ile eşleşir.

Gaznelilerin çok uluslu yapısını ve askeri örgütlenmesini Karahanlılardan ayırmak.

3

Tolunoğulları devletinin kuruluş yerini ve sosyal hizmetlerini değerlendirmek

Tolunoğullarının Mısır'da kurulan ilk Türk devleti olduğu ve maristan denilen hastaneleri kurduğu görülür. Bu durum beşinci özellik ile eşleşir.

Mısır'da kurulan Türk devletlerinin kronolojisini ve sosyal devlet kurumlarını anlamak.

4

İhşidiler (Akşitler) devletinin sınırlarını ve egemenlik sahasını belirlemek

İhşidilerin Mısır merkezli olup Hicaz (Mekke ve Medine) bölgesine hâkim olan ilk Türk devleti olduğu belirlenir. Bu durum birinci özellik ile eşleşir.

İhşidilerin İslam dünyasındaki prestijli konumunun temelini saptamak.

5

Eşleşmeyen boşta kalan özelliği analiz etmek

Tuğrul Bey'in Bağdat Seferi ile halifeyi kurtarması Büyük Selçuklu Devleti'ne aittir. Sol sütunda Büyük Selçuklu Devleti bulunmadığından bu özellik eşleşmeden kalır.

Distraktör seçeneğin elenmesini sağlamak.

Key Concept

İlk Türk-İslam Devletlerinin karakteristik kurumsal, siyasi ve kültürel özellikleri

Estimated Time:2m 0s

Question 664Question →

Aşağıda verilen karasal biyom türlerini, karşılarında yer alan toprak, iklim ve bitki ört��sü adaptasyonlarına ait karakteristik özelliklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Çalı Biyomu

\rightarrow

Yaz kuraklığı ve sklerofil bodur ağaççıklar; Savan Biyomu

\rightarrow

Yaz yağışları ve uzun boylu otsu vejetasyon; Tundra Biyomu

\rightarrow

Donmuş toprak (permafrost) ve yosun/likenler; İğne Yapraklı Orman Biyomu

\rightarrow

Sert karasal iklim ve asidik podzol topraklar.

Karasal biyomların her biri kendine has iklim koşullarına, zonal toprak tiplerine ve flora-fauna adaptasyonlarına sahiptir. Yapılan eşleştirmede çalı biyomunun sklerofil yapısı, savan biyomunun yaz yağışlı yüksek otlakları, tundra biyomunun permafrost toprağı ve tayga biyomunun podzol topraklı iğne yapraklı ağaçları tam olarak birbiriyle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Çalı biyomunun tipik özelliklerini belirleme.

Çalı biyomunun Akdeniz iklimindeki yaz kuraklığına sklerofil bodur ağaççıklar ve derin köklerle uyum gösterdiği saptanır ve dördüncü açıklama ile eşleştiği görülür.

Çalı formasyonunun kuraklığa adaptasyon mekanizmasını tespit etmek.

2

Savan biyomunun iklim ve bitki ilişkisini analiz etme.

Savan biyomunun yıl boyunca yüksek sıcaklıkta ancak yaz yağışlarıyla yeşeren uzun otlar ve kurak döneme uyumlu seyrek ağaçlarla örtüştüğü saptanır ve üçüncü açıklama ile eşleştiği görülür.

Savan biyomunun ayırt edici yağış rejimi ve vejetasyonunu bulmak.

3

Tundra biyomunun toprak ve vejetasyon özelliklerini inceleme.

Tundra biyomunun yılın büyük kısmında donmuş olan toprağın yazın çözünmesiyle oluşan bataklıklardaki liken ve yosunlarla karakterize edildiği saptanır ve birinci açıklama ile eşleştiği görülür.

Kutup altı sahalardaki permafrost toprakların ve bitki örtüsünün sınırlayıcı etkisini değerlendirmek.

4

İğne yapraklı orman biyomunun tayga özelliklerini analiz etme.

İğne yapraklı ormanların soğuk karasal iklimde asidik podzol topraklar üzerinde ve koni biçimli ağaç yapısıyla geliştiği saptanır ve ikinci açıklama ile eşleştiği görülür.

Yüksek enlemlerdeki iğne yapraklı ağaçların soğuk ve kar yüküne adaptasyonunu tespit etmek.

Key Concept

Karasal biyomların coğrafi dağılışları, iklim özellikleri, toprak tipleri ve bitkilerin çevreye adaptasyon süreçleri.

Estimated Time:3m 0s

Question 665Question →

Türkiye'de uygulanan ekonomi politikaları, ülkenin doğal kaynaklarının kullanım şekli, yoğunluğu ve mekansal da��ılışı üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olmuştur. Aşağıda verilen Türkiye ekonomi politikası dönemlerini/kararlarını, bu politikaların doğal kaynak kullanımı üzerindeki temel mekansal yansımalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

1935 yılında MTA ve Etibank'ın kurulmasıyla başlayan kurumsallaşma süreci -> Yerli enerji kaynakları ve madenlerin sistemli şekilde aranarak sanayiye girdi sağlanması ve hammaddeye dayalı sanayi tesislerinin kurulması; 1950-1960 döneminde Marshall Yardımları desteğiyle uygulanan liberal ekonomi ve altyapı politikaları -> Tarımda makineleşmenin hız kazanmasıyla çayır ve mera alanlarının hızla tarım arazisine dönüştürülmesi ve toprak kaynakları üzerindeki baskının artması; 1960 yılında kurulan Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) öncülüğünde yürütülen beş yıllık kalkınma planları -> Çok amaçlı bölgesel kalkınma projelerinin (GAP gibi) temellerinin atılmasıyla su kaynaklarının planlı ve entegre kullanımına geçilmesi; 1980 sonrasında benimsenen dışa açık serbest piyasa modeli ve özelleştirme kararları -> Maden ve enerji kaynaklarının işletilmesinde kamu payının azaltılarak özel sektör ve yabancı sermaye yatırımlarının önünün açılması.

Tarihsel ekonomi politikaları dönemleri ile doğal kaynakların mekansal kullanımı arasındaki ilişkiler kronolojik ve amaçsal olarak tam olarak uyuşmaktadır. MTA ve Etibank'ın kurulması madencilik kurumsallaşması ve sanayi hammaddesi teminiyle; Marshall yardımları tarımda makineleşme ve mera tahribatıyla; DPT planlı kalkınma ve bölgesel su projeleriyle; 1980 sonrası serbest piyasa ise madencilikte özelleştirme ve kamu payının azaltılmasıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Cumhuriyet dönemi madencilik politikalarının analizi

1935 yılında MTA ve Etibank'ın kurulması, yer altı kaynaklarının bilimsel olarak aranmasını ve işletilmesini sağlamıştır. Bu durum madenlerin sanayiye girdi sağlaması ve hammaddeye yakın sanayi kuruluşlarının kurulması yansımasıyla eşleşir.

MTA ve Etibank'ın tarihsel misyonunu ve mekansal etkisini belirlemek.

2

1950-1960 dönemi tarım ve altyapı politikalarının analizi

Bu dönemde Marshall yardımlarıyla traktör sayısında büyük artış yaşanmış, çayır ve meralar hızla tarım alanına dönüştürülmüştür. Bu durum toprak kaynaklarının tahribatına yol açmıştır.

Marshall yardımları ve tarımda makineleşmenin ekolojik/mekansal sonuçlarını tespit etmek.

3

1960 sonrası planlı dönem yatırımlarının analizi

DPT öncülüğünde yapılan beş yıllık kalkınma planları ile bölgesel dengesizliklerin giderilmesi hedeflenmiş, bu amaçla su kaynaklarının entegre yönetimi ve çok amaçlı projeler (GAP gibi) planlanmıştır.

DPT ve planlı kalkınma döneminin su kaynakları kullanımı üzerindeki etkisini kavramak.

4

1980 sonrası serbest piyasa ve özelleştirme döneminin analizi

Bu dönemde maden ve enerji işletmelerinde kamu payının azaltılması ve özelleştirme politikaları uygulanmış, yabancı ve yerli özel sermaye sektöre çekilmiştir.

Özelleştirme politikalarının doğal kaynak işletim hakları üzerindeki mülkiyet ve sermaye yansımalarını belirlemek.

Key Concept

Ekonomi Politikalarının Doğal Kaynak Kullanımı ve Mekansal Planlama Üzerindeki Etkileri

Question 666Question →

Aşağıdaki yeni bağımsız Türk cumhuriyetlerinin kurucu liderlerini, bağımsızlık sonrasında ülkelerinde yürüttükleri temel politikalar ve gerçekleştirdikleri tarihi gelişmelerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Ebulfez Elçibey - Rus askeri birliklerinin ülkeden çekilmesini sağlayan ve Manat'ı tedavüle sokan cumhurbaşkanı; Nursultan Nazarbayev - Nükleer silah cephaneliğini tasfiye eden devlet adamı; Saparmurat Niyazov - Daimi Tarafsızlık ilkesini BM'ye tescil ettiren lider; İslam Kerimov - Aral Gölü çevre felaketiyle mücadele eden ve aşamalı ekonomik kalkınma modelini uygulayan ilk devlet başkanı.

Nursultan Nazarbayev Kazakistan'da nükleer silahsızlanmaya öncülük etmiş, Ebulfez Elçibey Azerbaycan'da Rus askerlerinin çekilmesini sağlayıp Manat'ı tedavüle sokmuş, Saparmurat Niyazov Türkmenistan'ın Daimi Tarafsızlık statüsünü tescil ettirmiş, İslam Kerimov ise Özbekistan'da Aral Gölü felaketinin etkilerini azaltmak ve aşamalı ekonomik kalkınma modelini uygulamak için çalışmıştır.

Step-by-Step Solution

1

Azerbaycan'ın bağımsızlık sürecini, Halk Cephesi liderliğini ve Rus birliklerinin çekilmesini analiz etme.

Ebulfez Elçibey bu gelişmelere liderlik etmiştir.

Elçibey'in liderliğinde Rus askerleri ülkeden çıkarılmış ve milli para birimi olan Manat tedavüle girmiştir.

2

Kazakistan'ın bağımsızlığından sonra nükleer silahlardan gönüllü olarak vazgeçme politikasını ve Semey Poligonu'nun kapatılmasını inceleme.

Bu politika Nursultan Nazarbayev dönemi Kazakistan'ına aittir.

Kazakistan, bağımsızlık sonrası nükleer cephaneliğini tasfiye ederek küresel barışa katkıda bulunmuştur.

3

Türkmenistan'ın dış politikadaki "Daimi Tarafsızlık" statüsünün uluslararası hukuktaki yerini ve 1995 BM tescilini inceleme.

Bu strateji Saparmurat Niyazov tarafından hayata geçirilmiştir.

Niyazov, Türkmenistan'ın tarafsızlık statüsünü dış politikanın temel taşı haline getirmiştir.

4

Özbekistan'da Sovyet döneminin çevre mirası olan Aral Gölü felaketini ve bağımsızlık sonrası uygulanan aşamalı ekonomik modeli inceleme.

Bu süreç İslam Kerimov'un liderliği ile özdeşleşmiştir.

Kerimov, pamuk tarımının yarattığı Aral Gölü çevre krizini çözmeye çalışmış ve aşamalı bir ekonomik modeli benimsemiştir.

Key Concept

SSCB'nin dağılması sonrasında bağımsızlığını ilan eden Türk Cumhuriyetleri'nin kurucu liderleri ve bu liderlerin ülkelerinin egemenliğini pekiştirmek için uyguladıkları temel politikalar.

Estimated Time:2m 30s

Question 667Question →

Türkiye'de yürütülen bazı hayvancılık faaliyetleri ile ormancılık ürünlerinin ekolojik ve sosyo-ekonomik özellikleri göz önüne alındığında, solda verilen açıklamalarla sağda verilen coğrafi özellikleri ve faaliyetleri en doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmeler sırasıyla şu şekildedir: Birinci açıklama büyükbaş mera hayvancılığıyla, ikinci açıklama arıcılıkla (çam balı), üçüncü açıklama ipek böcekçiliğiyle, dördüncü açıklama ise sığla yağıyla eşleşmektedir.

Verilen açıklamaların tamamı Türkiye'nin coğrafi özellikleri, hayvancılık türlerinin dağılış dinamikleri ve ormancılık faaliyetlerinin ekolojik temelleriyle tam olarak örtüşmektedir. Büyükbaş mera hayvancılığında yaz yağışlarına bağımlılık, çam balında kızılçam ve basra böceği ilişkisi, ipek böcekçiliğinde Marmara'dan Güneydoğu'ya kayış ve sığla yağı üretiminde Köyceğiz havzası relikt endemik dağılışı doğru eşleştirmeleri oluşturmaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Kuzeydoğu Anadolu'daki hayvancılık faaliyetinin özelliklerini analiz etmek.

Bu alandaki büyükbaş hayvancılık büyük ölçüde doğal otlaklara (meralara) ve alpin çayırlara dayalıdır. Yaz yağışlarındaki yetersizlik ot verimini düşürür, bu da besi hayvancılığının aksine mera hayvancılığında et ve süt üretiminde dalgalanmaya neden olur.

Mera hayvancılığının iklime bağımlılığını saptamak.

2

Kızılçam ormanları ve salgı böcekleriyle ilişkili faaliyeti belirlemek.

Muğla çevresindeki kızılçam ormanlarında yaşayan basra böceğinin (çam pamuklu biti) salgılarıyla yapılan çam balı üretimi (arıcılık), ormanların kereste dışı kullanımına ve korunmasına katkı sağlar.

Çam balı üretiminin ekolojik ve ekonomik temellerini kurmak.

3

İpek böcekçiliğinin coğrafi dağılışındaki tarihsel ve ekonomik değişimi incelemek.

Bursa-Bilecik çevresi geleneksel merkezler iken, sanayileşme ve iş gücü maliyetlerindeki artış nedeniyle bu faaliyet kırsal iş gücü potansiyeli yüksek olan Diyarbakır gibi illere kaymıştır.

Üretim coğrafyasındaki kaymanın nedenlerini anlamak.

4

Endemik ve relikt ağaç türünden elde edilen orman altı ürünün coğrafi yayılışını değerlendirmek.

Köyceğiz ve Fethiye dolaylarındaki nemli taban arazilerde yetişen endemik sığla ağacından elde edilen sığla yağı, kozmetik ve ilaç sanayisinde kullanılan değerli bir ham maddedir.

Endemik orman kaynaklarının ekonomik değerini analiz etmek.

Key Concept

Türkiye'de hayvancılık yöntemlerinin doğal koşullarla ilişkisi, hayvancılık türlerinin bölgesel dağılışını etkileyen faktörler ve endemik orman ürünlerinin coğrafi dağılışı.

Question 668Question →

Türkiye'nin üye olduğu ya da kurucu ortağı olduğu küresel ve bölgesel örgütlerin kuruluş amaçları, etki alanları ve üyelik statüleri farklılık göstermektedir. Aşağıda verilen uluslararası örgütleri, Türkiye'nin bu örgütlerdeki üyelik statüsü ve örgütün temel işlevsel sınıflandırmasıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

NATO ile Türkiye'nin kurucu olmadığı askeri küresel örgüt tanımı; KEİ ile bölgesel ekonomik örgüt tanımı; İİT ile siyasi küresel örgüt tanımı; D-8 ile gelişmekte olan ülkeler arası ekonomik örgüt tanımı eşleşmelidir.

NATO'nun kurucu üyesi olunmayan askeri bir örgüt olması, KEİ'nin bölgesel ekonomik bir örgüt olması, İİT'nin kurucu üyesi olunan siyasi/sosyal küresel örgüt olması ve D-8'in gelişmekte olan ülkeler arasında ekonomik iş birliği amaçlayan bir örgüt olması özellikleri doğru eşleştirmeyi sağlamaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) incelenir.

NATO, askeri amaçlı küresel bir örgüttür. Türkiye kurucu üye olmayıp 1952 yılında üye olmuştur.

Örgütün askeri niteliğini ve Türkiye'nin sonradan üye olduğu gerçeğini saptamak.

2

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ) incelenir.

KEİ, Karadeniz havzasında yer alan ülkelerin katılımıyla kurulan bölgesel ve ekonomik odaklı bir örgüttür. Türkiye bu örgütün kurucu üyelerindendir.

Örgütün bölgesel yapısını ve Türkiye'nin kuruculuğunu saptamak.

3

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) incelenir.

İİT, İslam dünyasının çıkarlarını korumayı amaçlayan siyasi nitelikli küresel bir örgüttür. Türkiye örgütün kurucu üyelerindendir.

İslam dünyasının haklarını korumaya yönelik siyasi/sosyal amaçları analiz etmek.

4

Gelişen Sekiz Ülke (D-8) incelenir.

D-8, 1997'de İstanbul'da kurulan ve gelişmekte olan üye ülkeler arası ekonomik iş birliğini amaçlayan bir örgüttür. Türkiye kurucu üyedir.

Örgütün ekonomik odağını ve üye ülkelerin gelişmişlik durumunu belirlemek.

Key Concept

Küresel ve Bölgesel Örgütlerin Sınıflandırılması ile Türkiye'nin Üyelik İlişkisi

Question 669Question →

Orta Çağ Avrupa'sında siyasi, sosyal ve iktisadi yapıyı şekillendiren feodalizm (derebeylik) sistemine ait temel kavramlar ile bu kavramların tarihsel tanımlarının doğru eşleştirmesini yapınız.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Süzeren koruyucu efendiyle, vassal sadakat yemini eden asilzadeyle, serf toprağa bağlı köylüyle, fief devredilen imtiyazlı toprakla ve angarya ise zorunlu karşılıksız emek yükümlülüğüyle eşleşmelidir.

Orta Çağ feodal toplumunda, hiyerarşik yapı ve ekonomik ilişkiler belirli yasal ve geleneksel terimlerle tanımlanmıştır. Süzeren en üstteki koruyucu efendiyi, vassal onunla sadakat sözleşmesi yapan asilzadeyi, serf toprağa bağımlı özgür olmayan köylüyü, fief devredilen ayrıcalıklı toprağı, angarya ise serfin yerine getirdiği zorunlu karşılıksız emeği ifade eder.

Step-by-Step Solution

1

Feodal hiyerarşinin taraflarını belirleme

Himaye eden koruyucu makamın süzeren, himaye edilen asilzadenin ise vassal olduğu saptanır.

Süzeren ve vassal arasındaki ilişki hür asiller arasındaki sadakat bağına dayanır.

2

Toplumsal sınıfların hukuki statülerini ayırt etme

Özgürlüğü olmayan, toprağa bağımlı ve senyörün iznine tabi köylü sınıfının serf olduğu belirlenir.

Serflik, Orta Çağ feodal toplumunda köleliğe yakın ama tamamen aynı olmayan, toprağın ayrılmaz parçası sayılan statüdür.

3

İktisadi ve askeri temelleri ilişkilendirme

Vassalın geçimini ve askeri gücünü sağlayan toprağın fief, köylünün yerine getirdiği zorunlu ücretsiz çalışmanın ise angarya olduğu tespit edilir.

Fief sistemi askeri organizasyonu, angarya ise malikane iktisadının iş gücü ihtiyacını karşılar.

Key Concept

Feodalizmin kurumsal, toplumsal ve ekonomik yapısını tanımlayan terimler ve aralarındaki hukuki ilişkiler.

Estimated Time:2m 0s

Question 670Question →

Türkiye’nin gelecekteki demografik yapısına yönelik yapılan nüfus projeksiyonları, devletin eğitimden sağlığa, istihdamdan sosyal güvenliğe kadar birçok alanda uzun vadeli planlamalar yapmasını sağlar. TÜİK tarafından hazırlanan farklı senaryolar ve nüfus projeksiyonlarının temel hedefleri, ülkenin sosyo-ekonomik geleceğini doğrudan şekillendirir.

Buna göre, solda verilen nüfus projeksiyonu durum/senaryolarını, sağda verilen bu projeksiyonların ortaya çıkaracağı sosyo-ekonomik sonuçlar ve politika gereksinimleriyle en uygun şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Düşük doğurganlık senaryosu, sosyal güvenlik sisteminde aktif/pasif oranının bozulması ve yaşlı bakım harcamalarının artmasıyla; yüksek doğurganlık senaryosu, çocuk odaklı kamu yatırımlarının artması ve genç iş gücü potansiyelinin korunmasıyla; demografik fırsat penceresinin belirlenmesi, istihdam ve mesleki eğitim yatırımlarının yoğunlaştırılmasıyla; nüfus projeksiyonlarının güncellenmesi ise eğitim derslik ihtiyacı, yatak kapasitesi ve bütçe planlamasının rasyonel yapılmasıyla eşleşmektedir.

Düşük doğurganlık senaryosu yaşlanan nüfusun getireceği sosyal güvenlik sorunlarıyla; yüksek doğurganlık senaryosu çocuk nüfusu odaklı demografik yatırımlarla; demografik fırsat penceresi üretken yaştaki nüfusun en yüksek düzeyde olmasının getirdiği ekonomik fırsatlarla; nüfus projeksiyonlarının temel yapılış amacı ise kamu bütçesi, derslik ve yatak kapasitesinin rasyonel planlanmasıyla doğrudan ilişkilidir.

Step-by-Step Solution

1

Düşük doğurganlık senaryosunun (

1{}43

seviyesi) demografik etkilerini analiz etmek.

Bu senaryoda doğumların azalmasıyla genç nüfus gerilerken yaşlı nüfus oranı hızla artar, bu da sosyal güvenlik sistemi üzerindeki mali yükü artırır.

Genç nüfus girdisinin azalması aktif sigortalı çalışan sayısını düşürürken, yaşlı nüfusun artması emekli maaşları ve sağlık harcamalarını yükseltir.

2

Yüksek doğurganlık senaryosunun (

2{}10

üzeri seviye) kısa ve uzun vadeli sonuçlarını değerlendirmek.

Kısa vadede kreş ve eğitim harcamaları gibi demografik yatırımlar artarken, uzun vadede genç iş gücü havuzu korunur.

Doğum oranlarındaki artış ilk yıllarda bağımlı çocuk nüfusunu büyütür, ancak bu nüfus ilerleyen yıllarda iş gücüne katılarak dinamizmi sürdürür.

3

Demografik fırsat penceresi kavramının (

15\text{-}64

yaş grubunun en yüksek olması) karşılığını belirlemek.

Üretken nüfus oranının yüksek olmasından dolayı ekonomik büyüme yatırımları ve istihdam odaklı politikalara ağırlık verilmelidir.

Bağımlı nüfus oranının minimumda olduğu bu dönem, iş gücü potansiyelinin en yüksek verimle kullanılabileceği demografik bir avantaj sunar.

4

Nüfus projeksiyonlarının genel yapılış amacını kamu planlamalarıyla eşleştirmek.

Eğitim yatırımları, sağlık altyapısı ve kamu bütçesinin rasyonel ve verimli kullanılması sağlanır.

Projeksiyonlar, gelecekteki nüfusun ihtiyaçlarını önceden görerek devletin kaynaklarını doğru alanlara tahsis etmesini kolaylaştırır.

Key Concept

Nüfus Projeksiyonlarının Çeşitli Senaryoları ve Sosyo-Ekonomik Planlamadaki Rolü

Question 671Question →

Milli Mücadele Dönemi'nde işgalci güçlere ve azınlıklara karşı Doğu ve Güney Cephelerinde hem askeri hem de diplomatik alanlarda son derece kritik mücadeleler yürütülmüştür. Bu süreçte yerel direniş örgütlenmiş, düzenli ordu ve milis güçler vasıtasıyla önemli başarılar kazanılmış, bu başarılar çeşitli antlaşmalar ve kongreler ile hukuki zemin kazanmıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen tarihi gelişmeleri, sağ sütunda verilen açıklamalarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Gümrü Antlaşması ilk siyasi başarıyı sağlayan belgeyle, Ankara Antlaşması İtilaf bloğundaki çatlağı oluşturan ve Hatay tavizini içeren antlaşmayla, Kars Antlaşması doğu sınırına son hukuki şeklini veren belgeyle ve Pozantı Kongresi Güney Cephesi'ndeki yerel mücadelenin kurumsallaşmasını sağlayan kongreyle eşleşmelidir.

Gümrü Antlaşması'nın ilk başarı olması, Kars Antlaşması'nın doğu sınırına son halini vermesi, Ankara Antlaşması'nın İtilaf bloğundaki çatlağı tescillemesi ve Pozantı Kongresi'nin güneydeki yerel direnişin kurumsal merkezi olması temeline dayalı eşleştirme doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Doğu Cephesi'ndeki ilk diplomatik gelişmeyi belirlemek

Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920), Ermenistan ile imzalanmış ve TBMM'nin ilk askeri zaferi sonrasındaki ilk diplomatik başarısı olup Ermenistan'ın Sevr'i reddetmesini sağlamıştır. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.

Doğu sınırının ilk aşamasını ve ilk askeri-siyasi zaferi belirlemek için.

2

Doğu sınırına kesin şeklini veren antlaşmayı incelemek

Kars Antlaşması (13 Ekim 1921), Sakarya Zaferi sonrasında Kafkas Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan) ile imzalanmış ve doğu sınırını kesinleştirmiştir. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.

Doğu Cephesi'ndeki nihai diplomatik sınırı tespit etmek için.

3

Güney Cephesi'ndeki diplomatik antlaşmayı değerlendirmek

Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921), Sakarya Zaferi sonrasında Fransa ile imzalanmış, Hatay'ın dışarıda kalmasıyla Misak-ı Milli'den taviz verilmiştir. Fransa, TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur. Bu durum dördüncü açıklama ile eşleşir.

Güney sınırının ve Fransa ile ilişkilerin seyrini belirlemek için.

4

Güney Cephesi'ndeki yerel örgütlenme toplantısını analiz etmek

Pozantı Kongresi (5 Ağustos 1920), Güney Cephesi'ndeki direnişi örgütlemek ve Kilikya bölgesini idari olarak yapılandırmak amacıyla toplanmıştır. Adana valiliği geçici olarak Pozantı'ya taşınmıştır. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.

Güney Cephesi'ndeki milis kuvvetlerin ve yerel idarenin kurumsallaşma çabasını tespit etmek için.

Key Concept

Milli Mücadele Dönemi'nde Doğu ve Güney Cepheleri'ndeki askeri başarıların diplomatik ve idari sonuçları

Question 672Question →

Sucul biyomlar; suyun tuzluluk oranı, sıcaklığı, derinliği ve ışık geçirgenliği gibi fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre farklı ekolojik kuşaklara ve yaşam alanlarına ayrılırlar. Aşağıda verilen sucul biyom alanları ile bu alanların ekolojik özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmede; Estuar (Nehir Ağzı) kavramı gelgit ve akarsu karışımını içeren açıklamayla, Mercan Resifleri denizlerin sıcak ve sığ kesimlerindeki biyolojik zenginlik açıklamasıyla, Litoral Göl Bölgesi göllerin ışıklı kıyı kuşağı açıklamasıyla, Abisal Deniz Bölgesi ise okyanusun güneş ışığı almayan derinlikleri açıklamasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmeler sucul biyomların derinlik, tuzluluk, sıcaklık ve ışık alma durumlarına göre belirlenmiştir. Estuar nehir ağzını, mercan resifi tropikal sığ deniz yapısını, litoral kıyı göl kuşağını, abisal ise karanlık derinlikleri niteler.

Step-by-Step Solution

1

Estuar kavramının tanımını ve ekolojik özelliklerini analiz etmek.

Estuarların akarsu ve deniz suyunun birleştiği, yüksek besin tuzu girdisi olan üretken haliç ağızları olduğu tespit edilir. Bu durum gelgit olaylarının ve akarsu taşınımının etkisiyle tatlı ve tuzlu suyun dinamik olarak karıştığı açıklamayla eşleşir.

Sucul biyomlarda geçiş bölgelerinin ekolojik üretkenliğini belirleyen faktörleri anlamak için.

2

Mercan resiflerinin fiziksel çevre isteklerini ve ekosistemdeki yerini belirlemek.

Mercanların sığ, sıcak ve ışıklı tropikal denizlerde kalsiyum karbonat yapılarıyla oluştuğu ve yüksek tür çeşitliliğine sahip olduğu saptanır. Bu durum denizlerin sığ, sıcak, berrak ve ışık alan kesimlerinde simbiyotik alglerle birlikte yaşayan canlıların oluşturduğu açıklamayla örtüşür.

Denizel biyomların en yüksek biyoçeşitliliğe sahip olan alanlarını doğru tanımlamak için.

3

Göllerdeki dikey ve yatay kuşakları inceleyerek litoral bölgenin yerini bulmak.

Litoral bölgenin göllerin sığ kıyı kesimlerinde, köklü bitkilerin yetiştiği ve fotosentezin en fazla yapıldığı alan olduğu saptanır. Bu durum tatlı su göllerinin güneş ışınlarının tabana kadar erişebildiği kıyı kuşağı açıklamasıyla eşleşir.

Tatlı su biyomlarındaki derinliğe bağlı ekolojik değişimleri ayırt etmek için.

4

Okyanus derinliklerini temsil eden abisal bölgenin özelliklerini değerlendirmek.

Abisal bölgenin ışığın ulaşmadığı, yüksek basınçlı ve besin zincirinin döküntülere veya kemosenteze dayalı olduğu derin deniz çukurları olduğu belirlenir. Bu durum güneş ışığının tamamen yok olduğu okyanus derinlikleri açıklamasıyla eşleşir.

Okyanusların afotik kuşağındaki ekstrem yaşam koşullarını kavramak için.

Key Concept

Sucul Biyomların Fiziksel ve Ekolojik Bölümleri

Estimated Time:3m 0s

Question 673Question →

Aşağıda üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerini etkileyen bazı doğal (fiziki) faktörler ile bu faktörlerin ekonomik faaliyetler üzerindeki etkileri verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan doğal faktör özellikleri ile sağ sütunda yer alan ekonomik etki ve sonuçları en doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Toprakta donma-çözülme ve buzlanma durumunun boru hattı teknolojisi ve iç su yolları taşımacılığındaki kısıtlamalarla; yüksek eğim ve heyelan riskinin köprü, tünel, viyadük maliyetleri ve enerji hatları güvenliğiyle; akarsu rejimlerinin düzensizliği ve su yetersizliğinin soğutma suyu riski ve sulama/nadas ihtiyacıyla; toprağın humus yönünden fakirleşmesinin ise tarımsal rekolte düşüşü ve gıda sanayisi hammaddesi ile tüketim bütçesiyle eşleşmesi gerekir.

Sol sütundaki doğal çevre koşulları ile sağ sütundaki ekonomik faaliyetlere etkileri eşleştirildiğinde; donma ve çözülme süreçleri boru hatları teknolojisi ve iç su yolu ulaşımı kısıtlamalarıyla (iklim ve hidrolojik etki), yer şekillerinin eğim ve heyelan riski yol sanat yapıları maliyetleri ve hat güvenliğiyle (topografik etki), akarsu rejimlerindeki düzensizlik ve yetersizlik soğutma suyu temini ve sulama/nadas gerekliliğiyle (su kaynakları etkisi), toprak yıkanması ve humus azlığı ise tarımsal rekolte, hammadde temini ve dolaylı tüketici bütçesiyle (toprak etkisi) doğrudan ilişkilidir.

Step-by-Step Solution

1

Birinci faktörün (donma-çözülme ve buzlanma) analiz edilmesi.

Donmuş toprakların (permafrost) yazın çözülmesi zemini gevşettiği için boru hatlarında termal kazık gibi özel sabitleme teknolojileri gerektirir; akarsuların donması ise nehir taşımacılığını engeller. Bu nedenle birinci faktör, boru hatları ve iç su yolu taşımacılığıyla ilgili olan ifadeyle eşleşir.

İklim şartlarının ve donma olaylarının doğrudan dağıtım altyapısı üzerindeki etkisini belirlemek.

2

İkinci faktörün (eğim, kanyonlar ve heyelan) analiz edilmesi.

Engebeli yer şekilleri ve kanyonlar, karayolu/demiryolu güzergahlarında köprü, tünel ve viyadük yapımını zorunlu kılarak dağıtım maliyetlerini artırır; yamaç dengesizlikleri (heyelan) ise enerji iletim direklerini devirebilir. Bu durum yer şekillerinin ulaştırma yatırımları üzerindeki etkisidir.

Topografik özelliklerin dağıtım ağlarının inşası ve güvenliği üzerindeki doğrudan kısıtlamalarını incelemek.

3

Üçüncü faktörün (akarsu debi dalgalanmaları ve su azlığı) analiz edilmesi.

Sanayi tesislerinin yer seçiminde soğutma suyu temin riskini artırması ve tarımsal üretimde nadas uygulamasını veya sulama yatırımlarını zorunlu kılması.

Hidrolojik kaynakların sanayi yer seçimi (üretim) ve tarımsal yöntemler üzerindeki etkisini değerlendirmek.

4

Dördüncü faktörün (humus azlığı ve yıkanma) analiz edilmesi.

Yıkanmış veya verimsiz topraklar tarımsal verimi (rekolteyi) düşürür. Tarımsal üretimin azalması, bu hammaddeleri işleyen gıda sanayisini zorlar. Gıda fiyatlarının artması ise tüketicilerin gıda dışı ürünlere ayırabildiği bütçeyi azaltarak tüketim kalıplarını etkiler.

Toprak faktörlerinin hammadde üretimi ve bunun gıda sanayisi ile tüketici bütçesi (tüketim) üzerindeki zincirleme etkilerini çözümlemek.

Key Concept

Doğal faktörlerin (iklim, yer şekilleri, su kaynakları ve toprak özellikleri) üretim, dağıtım ve tüketim süreçlerindeki farklı aşamaları kısıtlama mekanizmaları ve sektörel yansımaları.

Question 674Question →

Aşağıda verilen Haçlı Seferleri dönemindeki siyasi, askeri ve ekonomik gelişmeleri, bu gelişmelerin Anadolu ve yakın çevresi üzerindeki etkileriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

I. Haçlı Seferi'nin jeopolitik etkisi, Selçuklu başkentinin Konya'ya taşınmasıyla; IV. Haçlı Seferi'nin etkisi, İznik ve Trabzon'da Bizans halef devletlerinin kurulmasıyla; iktisadi politikalar, kervansaray ve devlet sigortacılığı sistemiyle; feodal sınır egemenlikleri ise Urfa Kontluğu ve Antakya Prensliği'nin kurulmasıyla eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; I. Haçlı Seferi'nin Selçuklu'nun başkentini Konya'ya taşıtması; IV. Haçlı Seferi'nin Bizans hanedanını Anadolu'da İznik ve Trabzon'da örgütlenmeye zorlaması; ekonomik kayıplara karşı kervansaray ve sigortacılığın uygulanması; feodal yapının ise Urfa ve Antakya'daki prensliklerle bölgeye yerleşmesi tarihsel olgulara tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

1

I. Haçlı Seferi'nin siyasi ve askeri sonuçlarını analiz etmek

I. Kılıç Arslan döneminde Haçlı ordularının ilerleyişi karşısında İznik'in kaybedildiği ve merkez üssünün Konya'ya taşınarak savunma derinliği kazanıldığı belirlenir.

I. Haçlı Seferi'nin Selçuklu devlet yapısındaki en kalıcı coğrafi ve idari etkisini tespit etmek.

2

IV. Haçlı Seferi'nin hedef ve sonuç ilişkisini değerlendirmek

Bu seferin aslında Müslümanlar üzerine planlanmışken Bizans taht kavgaları nedeniyle İstanbul'un işgaline (Latin İmparatorluğu) ve Bizans hanedanının Anadolu'da İznik ile Trabzon imparatorluklarını kurmasına yol açtığı tespit edilir.

Bizans'ın Anadolu'daki egemenlik yapısının nasıl parçalandığını ve yeni siyasi odakların nasıl oluştuğunu anlamak.

3

Selçukluların ticari canlılığı koruma çabalarını incelemek

Savaş ve güvensizlik ortamında ticareti canlandırmak için kervansaray yapımına hız verildiği ve tüccarların mallarını güvence altına alan devlet sigortası sisteminin geliştirildiği saptanır.

Seferlerin ekonomik zararlarına karşı geliştirilen kurumsal savunma mekanizmalarını ortaya koymak.

4

Haçlıların Yakın Doğu'daki feodal siyasi yapılanmalarını saptamak

Urfa Kontluğu ve Antakya Prensliği gibi Katolik-Latin devletlerin kurulmasının, Avrupa feodalizminin bölgedeki yansıması olduğu sonucuna varılır.

Bölgede oluşan feodal sınır egemenliklerinin siyasi kimliğini doğru tanımlamak.

Key Concept

Haçlı Seferleri'nin Anadolu'da yarattığı jeopolitik, kurumsal, feodal ve ekonomik dönüşümler.

Question 675Question →

Sucul ekosistemlerde yaşayan biyolojik topluluklar; fiziksel adaptasyonları, hareket yetenekleri ve habitat tercihlerine göre çeşitli ekolojik gruplara ayrılmaktadır. Aşağıda bu ekolojik gruplardan bazıları ve sucul ekosistemdeki yaşam alanları ile ekolojik özellikleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen ekolojik grupları, sağ sütundaki en uygun habitat ve ekolojik özellik açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Fitoplanktonlar -> Güneş ışığının ulaştığı üst su tabakalarında (fotik zon) yaşayan ve fotosentez yapabilen mikroskobik birincil üreticilerdir; Zooplanktonlar -> Işıklı ve yarı ışıklı açık su ortamlarında (pelajik zon) sürüklenen, aktif hareket yeteneği zayıf mikroskobik veya küçük tüketici organizmalardır; Nektonlar -> Akıntı yönüne bağlı kalmaksızın su kütlesi (pelajik zon) içinde aktif olarak yüzebilen ve yer değiştirebilen tüketici organizmalardır; Bentoslar -> Su derinliğinden bağımsız olarak, deniz ve göl tabanlarındaki (bentik zon) katı yüzeylerde veya tortuların içinde/üzerinde yaşayan organizmalardır.

Fitoplanktonlar ışıklı bölgedeki üreticileri, zooplanktonlar açık sudaki mikroskobik tüketicileri, nektonlar aktif yüzücüleri, bentoslar ise taban canlılarını temsil eder. Doğru eşleştirme bu ekolojik özelliklere göre yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1

Fitoplanktonlar��n ekolojik işlevini ve habitatını belirlemek.

Fitoplanktonlar klorofil içeren üreticilerdir ve su yüzeyine yakın ışıklı katmanda bulunurlar. Bu durum 'Güneş ışığının ulaştığı üst su tabakalarında (fotik zon) yaşayan ve fotosentez yapabilen mikroskobik birincil üreticilerdir' tanımıyla eşleşir.

Üretim faaliyetlerinin temelini oluşturmaları ve ışık gereksinimleri onları doğrudan ışıklı bölge ve fotosentez özellikleri ile ilişkilendirir.

2

Zooplanktonların ekolojik rolünü ve hareket tarzını incelemek.

Zooplanktonlar bitkisel planktonları tüketen pasif sürüklenen hayvansal organizmalardır. Bu durum 'Işıklı ve yarı ışıklı açık su ortamlarında (pelajik zon) sürüklenen, aktif hareket yeteneği zayıf mikroskobik veya küçük tüketici organizmalardır' açıklamasıyla eşleşir.

Planktonik yapıları gereği kendi güçleriyle akıntıya karşı yüzemezler ve pasif olarak taşınırlar.

3

Nektonların fiziksel kapasitesini ve ortamını analiz etmek.

Nektonlar aktif yüzücülerdir ve akıntılardan bağımsız hareket edebilirler. Bu durum 'Akıntı yönüne bağlı kalmaksızın su kütlesi (pelajik zon) içinde aktif olarak yüzebilen ve yer değiştirebilen tüketici organizmalardır' ifadesiyle eşleşir.

Balıklar ve deniz memelileri gibi gelişmiş lokomotor organlara sahip organizmalar bu gruptadır.

4

Bentosların yerleştiği ekolojik nişi belirlemek.

Bentoslar su tabanında yaşayan canlıları ifade eder. Bu durum 'Su derinliğinden bağımsız olarak, deniz ve göl tabanlarındaki (bentik zon) katı yüzeylerde veya tortuların içinde/üzerinde yaşayan organizmalardır' tanımıyla eşleşir.

Bentik terimi doğrudan dip veya taban bölgesini ifade ettiğinden tabana bağımlı yaşayan canlılar bentos olarak adlandırılır.

Key Concept

Sucul ekosistemlerde yaşayan organizmaların (fitoplankton, zooplankton, nekton, bentos) habitat ve hareket adaptasyonlarına göre sınıflandırılması

Question 676Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen küresel ve bölgesel etkiye sahip şehirler ile sağ sütunda karışık olarak verilen coğrafi gelişim ve baskın fonksiyonel özellikleri eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Essen - Ruhr Havzası Taş Kömürü ve Sanayi; Rotterdam - Ren Nehri Deltası ve Liman; Oxford - Köklü Üniversite ve Eğitim; Lhasa - Tibet Platosu ve Budizm Dini Merkezi.

Doğru eşleştirmede; sanayi devriminin ve madenciliğin simgesi Essen sanayi/maden fonksiyonuyla, Avrupa'nın en işlek su yolu ağının çıkışındaki Rotterdam liman fonksiyonuyla, tarihi eğitim kurumu Oxford kültür/eğitim fonksiyonuyla, yüksek platodaki Budist merkez Lhasa ise dini fonksiyonla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Eşleştirilecek şehirlerin ve coğrafi özelliklerin analiz edilmesi.

Şehirlerin coğrafi konumları ve tarihsel gelişim özellikleri belirlendi.

Doğru eşleştirmeyi yapabilmek için şehirlerin baskın fonksiyonlarının arka planını anlamak gerekir.

2

Essen kentinin coğrafi gelişim süreci incelenir.

Ruhr Havzası'nda bulunması ve kömür yataklarıyla sanayi devrimi sonrasında hızla gelişmesi nedeniyle maden/sanayi açıklamasıyla eşleştirilir.

Essen kömür yatakları ile demir-çelik sanayisinin doğuş noktalarındandır.

3

Rotterdam kentinin coğrafi konumu analiz edilir.

Ren Nehri ağzında yer alması ve Avrupa'nın en büyük limanına sahip olması nedeniyle nehir taşımacılığı ve liman açıklamasıyla eşleştirilir.

Avrupa kıtasının iç kesimlerine açılan hinterlandı en geniş liman Rotterdam'dır.

4

Oxford kentinin tarihsel gelişimi değerlendirilir.

Nüfusunun görece az olmasına karşın 11. yüzyıla dayanan köklü üniversite yapısıyla küresel çapta akademik ve kültürel çekim alanı oluşturduğu tespit edilerek eğitim şehri açıklamasıyla eşleştirilir.

Nüfus büyüklüğü az olmasına rağmen etki alanı küresel olan tipik bir eğitim şehridir.

5

Lhasa kentinin konumu ve önemi ele alınır.

3650 metre yükseklikteki Tibet Platosu'nda bulunması ve Budizm'in manevi merkezi olması sebebiyle inanç turizmi ve dini şehir açıklamasıyla eşleştirilir.

Zorlu iklim ve engebe koşullarına rağmen inanç turizmiyle küresel çekim gücü oluşturan merkez Lhasa'dır.

Key Concept

Şehirlerin sınıflandırılmasında idari, sanayi, liman, maden, tarım, turizm, eğitim ve dini gibi fonksiyonel özellikler ile bu fonksiyonların küresel, bölgesel ve yerel düzeydeki etki alanları belirleyicidir.

Question 677Question →

Aşağıdaki göç örneklerini/türlerini, bu göçlerin ortaya çıkış nedenleri ve mekansal-toplumsal etkileriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sınır aşan zorunlu nüfus değişimleri siyasi/hukuki kararlara dayalı zorunlu nüfus hareketiyle; yüksek eğitimli uzman iş gücünün yönelmesi entelektüel sermaye kaybına yol açan nitelikli nüfus akışıyla; tarım dışı sektörlerde istihdam amacıyla yapılan sürekli iş gücü hareketleri kırsal iş gücü kaybı ve gecekondu sorunlarına yol açan mekansal hareketlilikle; periyodik iş gücü ihtiyacını karşılamaya yönelik geçici hareketler ise bölgesel ve dönemsel istihdama bağlı kısa süreli yer değiştirmeyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede; mübadele göçü siyasi ve hukuki niteliği nedeniyle devletler arası zorunlu nüfus hareketiyle, beyin göçü nitelikli iş gücünün göçüyle ve entelektüel sermaye kaybıyla, kırdan kente sürekli göç kentsel altyapı sorunları ve gecekondu oluşumuyla, mevsimlik göç ise dönemsel istihdam ve kısa süreli nüfus patlamalarıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Devletler arası antlaşmalara dayalı zorunlu göç kavramını analiz etme.

Mübadele göçlerinin tamamen yasal ve siyasi kararlarla yapıldığı, kalıcı olduğu ve her iki ülkenin nüfus yapısını doğrudan etkilediği belirlenir. Bu doğrultuda birinci öncülün açıklaması siyasi/hukuki kararlara dayalı zorunlu nüfus hareketi ile eşleşir.

Mübadele göçünün temel ayrıcı özelliğinin siyasi antlaşmalar ve zorunluluk olduğunu doğrulamak.

2

Yüksek eğitimli ve uzman kadroların yer değiştirmesinin sonuçlarını inceleme.

Beyin göçünün kaynak ülkede entelektüel sermaye kaybına ve teknolojik kalkınmanın yavaşlamasına yol açtığı, ülkeler arası gelişmişlik farkını artırdığı tespit edilir. Bu durum ikinci öncül ile eşleşir.

Nitelikli iş gücü hareketinin kaynak ve hedef ülkelere olan sosyo-ekonomik etkilerini belirlemek.

3

Sanayileşme ve kentleşmeye bağlı sürekli göçlerin etkilerini değerlendirme.

Kırdan kente yapılan sürekli iş gücü göçlerinin tarım alanlarında iş gücü kaybına yol açarken, şehirlerde plansız kentleşme, altyapı yetersizliği ve gecekondu sorunlarına neden olduğu anlaşılır. Bu durum üçüncü öncül ile eşleşir.

Kentsel göçlerin hem göç veren hem de göç alan yerlerdeki mekansal sonuçlarını ortaya koymak.

4

Dönemsel ve geçici nitelikteki nüfus hareketlerinin özelliklerini saptama.

Tarım, turizm veya inşaat gibi sektörlerde geçici çalışmayı hedefleyen mevsimlik göçlerin, göç alan bölgelerde yılın belirli dönemlerinde nüfus patlamalarına ve çevre/altyapı üzerinde geçici baskılara yol açtığı görülür. Bu durum dördüncü öncül ile eşleşir.

Mevsimlik göçlerin dönemsel doğasını ve ekolojik/mekansal etkilerini doğrulamak.

Key Concept

Göçlerin nedenleri, türleri ve göç alan/veren yerlerdeki mekansal etkilerinin analizi.

Estimated Time:3m 0s

Question 678Question →

Türkiye'de çıkarılan bazı madenler ile bu madenlerin işlendiği sanayi tesislerinin konumlandırılmasında etkili olan coğrafi faktörlerin eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen maden çıkar��m alanlarını, sağ sütundaki bu madenlerin işlendiği tesisler ve tesis yer seçimi gerekçeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sivas ve Malatya demiri, Karabük ve Ereğli'deki taş kömürü (enerji kaynağı) ile eşleşir. Kastamonu ve Artvin bakırı, Samsun'daki ulaşım ve hinterlant imkânları ile eşleşir. Muğla ve Elazığ kromu, Antalya'daki liman ve ihracat kolaylığı ile eşleşir. Konya ve Antalya boksiti ise Seydişehir'deki alüminyum tesislerinin ham maddeye yakınlığı ile eşleşir.

Doğru eşleştirmede; demir madeni Karabük-Ereğli demir-çelik fabrikalarındaki taş kömürüne (enerji kaynağı) yakınlık faktörüyle; bakır madeni Samsun'daki işletmelerin liman ve hinterlant (ulaşım) avantajıyla; krom madeni Antalya Ferrokrom Fabrikası'nın ihracata yönelik liman konumuyla; boksit madeni ise Seydişehir Alüminyum Tesisleri'nin ham maddeye yakınlığıyla doğrudan eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Demir madeninin işleme tesisleri ve kuruluş şartlarını analiz etme

Sivas ve Malatya'dan çıkarılan demirin Karabük ve Ereğli'de işlenmesinin temel nedeninin buradaki taş kömürü (enerji kaynağı) yatakları olduğu belirlenir.

Madenlerin ergitilmesinde enerji kaynağının türü ve yakınlığı en kritik tesis yer seçimi faktörlerindendir.

2

Bakır madeninin Samsun'da işlenme nedenini tespit etme

Kastamonu ve Artvin'den çıkarılan bakırın Samsun'da işlenmesinin liman ve demir yolu gibi gelişmiş ulaşım altyapısı (hinterland) ile ilişkili olduğu görülür.

Samsun'da bakır çıkarılmamasına rağmen sanayinin gelişmesi ulaşım faktörüyle açıklanır.

3

Krom madeninin Antalya'daki işleme tesisini ve ihracat ilişkisini değerlendirme

Muğla ve Elazığ kromunun Antalya Ferrokrom Tesisleri'ne taşınarak işlenmesinde liman faktörü ve ihracat olanaklarının ön planda olduğu saptanır.

Kromun küresel pazara sunulmasında deniz yolu taşımacılığı maliyeti azaltır.

4

Boksit madeni ile Seydişehir tesisi arasındaki ilişkiyi kurma

Konya (Seydişehir) dolaylarından çıkarılan boksitin doğrudan Seydişehir'deki tesiste işlenmesinin ham madde kaynağına yakınlık ilkesiyle örtüştüğü sonucuna varılır.

Taşıma maliyetinin yüksek olması boksit gibi hafif ama hacimli madenlerde tesisi ham maddeye yakın kılmaktadır.

Key Concept

Türkiye'deki madenlerin çıkarım alanları ile işleme tesislerinin coğrafi konum ilişkisi (ham madde, enerji kaynağı, ulaşım ve pazarlama faktörleri)

Question 679Question →

Sosyolojik araştırmalarda veri toplama sürecinin bilimsel niteliği, seçilen araştırma yöntem ve tekniğinin doğru yapılandırılmasına bağlıdır.

Buna göre, sol sütunda yer alan araştırma tekniklerine ait ayırt edici özellikleri sağ sütundaki kavramsal karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

İlk ifadenin katılımlı gözlem, ikinci ifadenin olay incelemesi, üçüncü ifadenin monografi ve dördüncü ifadenin anket kavramıyla eşleştirilmesi gerekmektedir.

Verilen tanımlardan yola çıkıldığında, araştırmacının grup içine sızıp nesnelliğini kaybetme riski taşıdığı teknik katılımlı gözlemdir. Sınırları belirli tekil bir sosyal birimin derinlemesine araştırılması olay incelemesidir. Sosyoloji tarihinde Frédéric Le Play ile başlayan ve homojen grupların tüm yapısını tasvir eden yöntem monografidir. Son olarak, evreni temsil eden bir örneklem üzerinden standart soru formlarıyla geniş veriler toplama tekniği ankettir.

Step-by-Step Solution

1

Birinci ifadedeki 'yerlileşme' (go native) kavramı ve nesnelliği yitirme riski üzerinden araştırmacının kimliğini analiz etmek.

Bu özelliklerin araştırmacının grup içine doğrudan dahil olduğu katılımlı gözlem tekniğine ait olduğu tespit edilir.

Katılımlı gözlemde araştırmacı grup ile o kadar bütünleşebilir ki, bilimsel mesafesini kaybedip içeriden biri gibi davranmaya başlayabilir.

2

İkinci ifadedeki özgün bir sosyal birimin (örneğin belirli bir grev ya da dernek) çoklu veri kaynağıyla derinlemesine incelenmesini analiz etmek.

Bu yaklaşımın olay incelemesi (vaka çalışması) yöntemiyle örtüştüğü belirlenir.

Olay incelemesi, sınırlandırılmış tekil durumları kendi gerçek bağlamında çok boyutlu analiz eder.

3

Üçüncü ifadedeki Frédéric Le Play referansını ve homojen/küçük grupların tüm yönleriyle derinlemesine betimlenmesini incelemek.

Bu yöntemin monografi tekniği olduğu saptanır.

Sosyoloji tarihinde ilk kez işçi aileleri üzerinde uygulanan ve mikro grupları bütüncül olarak betimleyen yöntem monografidir.

4

Dördüncü ifadedeki geniş örneklem ve standartlaştırılmış soru formları gibi nicel araştırma bileşenlerini değerlendirmek.

Bu özelliklerin anket (tarama) tekniğini işaret ettiği belirlenir.

Anket yöntemi, geniş gruplardan standart sorular yardımıyla hızlı ve genellenebilir nicel veriler elde etmeyi hedefler.

Key Concept

Sosyolojide Araştırma Yöntem ve Tekniklerinin Ayırt Edici Özellikleri

Estimated Time:3m 0s

Question 680Question →

Karbon döngüsü sürecinde karbonun farklı küreler (litosfer, atmosfer, hidrosfer, biyosfer) arasındaki dolaşımında rol oynayan bazı doğal süreçler ile bu süreçlerin döngü üzerindeki etkileri aşağıda verilmiştir. Sol tarafta verilen doğal süreçleri, sağ tarafta verilen açıklamalarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Denizel organizmaların kabuk yapımı biyokimyasal tüketim süreciyle; karbonatlı kayaçların metamorfizması abiyotik salınım süreciyle; organik kalıntıların turba oluşturması anaerobik biyotik depolama süreciyle; okyanus sularının ısınmasıyla gaz salması ise fiziksel salınım süreciyle eşleşmektedir.

Denizel organizmaların kabuk yapımı suda çözünmüş karbonu litosfere bağlayan biyokimyasal bir tüketim sürecidir. Karbonatlı kayaçların metamorfizması litosferdeki derin jeolojik karbonu atmosfere salan abiyotik bir salınımdır. Organik kalıntıların tundralarda birikmesi karbonun litosferde uzun süre depolanmasını sağlayan anaerobik biyotik süreçtir. Okyanusların ısınması ise gaz çözünürlüğünü düşürerek hidrosferdeki karbonu azaltıp atmosfere veren fiziksel bir salınımdır. Bu gerekçelerle yapılan eşleştirmeler döngünün kimyasal, biyolojik ve jeolojik doğasına tamamen uygundur.

Step-by-Step Solution

1

Denizel organizmaların kalsiyum karbonat kullanarak kabuk yapma sürecini analiz ediniz.

Canlılar suda çözünmüş karbonat ve kalsiyum iyonlarını kullanarak katı kabuklar üretir. Canlı öldüğünde bu kabuklar tabana çökerek kireç taşını (litosferi) oluşturur. Bu, hidrosferden litosfere karbon aktaran biyokimyasal bir tüketim sürecidir.

Karbonun sudan katı kayaca geçiş mekanizmasını ve biyolojik niteliğini tanımlamak için.

2

Karbonatlı kayaçların metamorfizma süreçlerini değerlendiriniz.

Litosferdeki tortul kayaçlar levha hareketleriyle derine indikçe yüksek sıcaklık ve basınç altında kimyasal de��işime uğrar ve karbondioksit gazı açığa çıkarak volkanik faaliyetlerle atmosfere salınır. Bu süreç tamamen jeolojik (cansız) oldu��undan abiyotik bir salınım sürecidir.

Derin jeolojik çevrimdeki karbon çıkışının kimyasal ve fiziksel niteliğini ayırt etmek için.

3

Soğuk ve sulak alanlarda organik maddelerin birikim sürecini inceleyiniz.

Bataklık ve tundralarda su birikmesi ortamdaki oksijeni keser (anaerobik ortam). Düşük sıcaklık mikroorganizma faaliyetini yavaşlatır. Ayrışamayan organik maddeler karbon zengini turba katmanları oluşturarak litosferde depolanır. Bu biyotik bir depolama (yutak) sürecidir.

Karbonun karasal ekosistemlerde uzun süreli depolanma koşullarını belirlemek için.

4

Okyanus sularının sıcaklık değişimi ile karbon gazı dengesi arasındaki ilişkiyi kurunuz.

Henry Kanunu gereği gazların sıvılardaki çözünürlüğü sıcaklıkla ters orantılıdır. Isınan deniz yüzeyi atmosfere karbondioksit salar. Bu süreç herhangi bir biyolojik aktiviteye bağlı olmayan fiziksel bir salınımdır.

Hidrosfer ile atmosfer arasındaki fiziksel karbon alışverişini açıklamak için.

Key Concept

Karbon Döngüsündeki Küreler Arası Geçişler, Yutak ve Kaynak Mekanizmaları

Estimated Time:3m 0s

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept