All practice questions

Question 681Question →

Aşağıda verilen felsefi ve psikolojik yönelimli senaryoları, psikoloji biliminin tanımı, konusu ve ölçütleri (g��zlenebilirlik, ölçülebilirlik) çerçevesindeki doğru karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: Stres altındaki bireylerin kortizol hormonu ve kalp ritmi ölçümü, davranışın biyolojik temellerinin ampirik ve fiziksel ölçütlerle incelenmesiyle; ruhun tözsel yapısına dair mantıksal çözümlemeler, zihinsel yapıların spekülatif ve rasyonel yöntemlerle temellendirilmesiyle; çocukların problem çözme becerilerinin blok kule yapma süreleri üzerinden ölçülmesi, doğrudan gözlenemeyen zihinsel süreçlerin dolaylı yoldan araştırılmasıyla; güvercinlerin labirentteki yönelim hareketlerinin analizi ise insan dışındaki organizmaların davranışlarının araştırma alanına dahil edilmesiyle eşleşir.

Doğru eşleştirme; stresin kortizol hormonuyla ölçülmesini ampirik ve biyolojik temellere; ruh konusunun mantıksal analizini felsefi spekülasyona; problem çözme çıkarımını zihinsel süreçlerin davranışlar üzerinden dolaylı ölçümüne; güvercin hareketlerini ise psikolojinin hayvan davranışlarını konu edinmesine bağlayarak konunun tanım, sınır ve ölçütlerini eksiksiz doğrular.

Step-by-Step Solution

1

Kortizol hormonu ve kalp ritmi gibi fizyolojik göstergelerin incelendiği durumun bilimsel niteliğinin belirlenmesi.

Bu durum doğrudan gözlenebilir, somut ve biyolojik parametrelerle ölçülebilir niteliktedir. Dolayısıyla psikolojinin ampirik ve biyolojik ölçütleriyle eşleşmektedir.

Psikolojinin gözlenebilirlik ve ölçülebilirlik ölçütlerinin fiziksel düzeyde nasıl somutlaştırıldığını saptamak.

2

Ruhun tözsel yapısını mantıksal tutarlılıkla açıklayan felsefi senaryonun çözümlenmesi.

Ruhun metafizik yapısı ve ölüm sonrası durumu deneysel olarak gözlenemez ve ölçülemez. Bu durum bilimsel psikolojinin konusu dışında kalıp felsefenin spekülatif yöntemini yansıtır.

Felsefenin rasyonel/spekülatif metodu ile psikolojinin pozitif/ampirik metodu arasındaki farkı belirlemek.

3

Çocuklardaki doğrudan gözlenemeyen problem çözme becerisinin yapboz/blok süresiyle ilişkilendirilmesinin incelenmesi.

Bilişsel süreçler (problem çözme) doğrudan gözlenemez; ancak organizmanın dışsal davranışları (süre ve hata sayısı) üzerinden dolaylı olarak ölçülebilir ve yordanabilir.

Zihinsel süreçlerin gözlenebilir davranışlar aracılığıyla dolaylı yoldan ölçülmesi ilkesini doğrulamak.

4

Güvercinlerin labirentteki öğrenme davranışlarını ölçen çalışmanın organizma boyutuyla değerlendirilmesi.

Bu çalışma psikolojinin sadece insanı değil, genel olarak organizmayı ve dolayısıyla karşılaştırmalı olarak hayvan davranışlarını da inceleme konusuna dahil ettiğini gösterir.

Psikoloji biliminin geniş inceleme konusu içindeki organizma çeşitliliğini tespit etmek.

Key Concept

Psikoloji biliminin ampirik ölçütleri (gözlenebilirlik, ölçülebilirlik), inceleme konusu (organizma, davranış, dolaylı zihinsel süreçler) ve felsefi spekülasyondan ayrılma sınırları.

Question 682Question →

Aşağıda verilen Türkiye sınır kapılarına ait coğrafi ve jeopolitik özellikleri, ilgili sınır kapısı ve ülke eşleştirmeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

İpsala Sınır Kapısı Yunanistan ile kara yolu bağlantısını, Sarp Sınır Kapısı Gürcistan ile kara yolu bağlantısını, Akyaka Sınır Kapısı Ermenistan ile kapalı demir yolu bağlantısını, Kapıköy Sınır Kapısı İran ile aktif demir yolu bağlantısını, Nusaybin Sınır Kapısı ise Suriye ile demir yolu bağlantısını temsil etmektedir.

İpsala (Yunanistan-Meriç-Kara yolu), Sarp (Gürcistan-Artvin-Kara yolu), Akyaka (Ermenistan-Kars-Kapalı Demir yolu), Kapıköy (İran-Van-Demir yolu) ve Nusaybin (Suriye-Mardin-Demir yolu) özellikleri coğrafi ve jeopolitik verilerle birebir eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Yunanistan sınır kapılarını ve özelliklerini analiz etmek.

Meriç Nehri üzerinde yer alan ve Yunanistan'a açılan ana tır geçiş kapısının İpsala olduğu belirlenir.

Meriç Nehri coğrafi ipucunu kullanarak Yunanistan ile eşleştirme yapmak.

2

Gürcistan sınır kapılarını ve Doğu Karadeniz bağlantısını incelemek.

Artvin sınırlarında, Doğu Karadeniz kıyısında en yoğun yolcu geçişi sağlayan kapının Sarp Sınır Kapısı olduğu belirlenir.

Coğrafi bölge ve yolcu trafiği yoğunluğu bilgisini değerlendirmek.

3

Ermenistan sınır kapılarını ve demir yolu durumunu sorgulamak.

1993'ten beri kapalı olan Kars'taki demir yolu sınır kapısının Akyaka olduğu belirlenir.

Tarihsel/jeopolitik durum ile ulaşım türünü eşleştirmek.

4

İran sınır kapıları arasındaki ulaşım türü farklarını analiz etmek.

Van'da yer alan ve İran ile demir yolu bağlantısı olan tek kapının Kapıköy olduğu tespit edilir.

İran sınırındaki demir yolu ağının konumunu doğrulamak.

5

Suriye sınır kapıları ve Bağdat Demiryolu hattının konumunu belirlemek.

Mardin sınırlarında yer alan ve tarihi demir yoluna sahip kapının Nusaybin olduğu belirlenir.

Mardin ili ve demir yolu ağı verilerini birleştirerek doğru kapıyı seçmek.

Key Concept

Türkiye'nin Sınır Kapıları, Ulaşım Türleri ve Komşu Ülkeler ile İlişkileri

Estimated Time:3m 0s

Question 683Question →

İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'nin uyguladığı iç politika tedbirleri ile yürüttüğü dış politika gelişmelerine ait aşağıdaki kavramları, bu gelişmelerin temel amaç ve nitelikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Adana Görüşmesi'nin ordunun askeri yetersizliği gerekçe gösterilerek zaman kazanılan görüşmelerle; II. Kahire Konferansı'nın savaşa katılma talebini ilkesel kabul edip donanım şartı koşan diplomatik temasla; Milli Korunma Kanunu'nun devlete zorunlu çalışma ve fiyat denetimi gibi olağanüstü yetkiler veren düzenlemeyle; Varlık Vergisi'nin ise haksız kazancı hedefleyen ancak gayrimüslim azınlıklara yönelik ağır yaptırımlar ve Aşkale çalışma kampı uygulamasını barındıran mali tedbirle eşleşmesi gerekir.

Doğru eşleştirmede; Adana Görüşmesi ordunun donanım eksikliğinin öne sürülerek direnildiği zirveyle, II. Kahire Konferansı katılımın ilkesel kabul edilip teçhizat temini ön şartına bağlandığı temasla, Milli Korunma Kanunu zorunlu çalışma ve fiyat müdahalesi yetkilerini veren düzenlemeyle, Varlık Vergisi ise karaborsa kazançlarını hedefleyen fakat gayrimüslimlere ağır yaptırımlar getiren ve Aşkale çalışma kampına uzanan mali tedbirle eşleşir. Bu eşleştirme savaş dönemi Türkiye'sinin hem dış hem de iç dengelerdeki hamlelerini tam olarak yansıtır.

Step-by-Step Solution

1

Dış politika gelişmelerinden Adana Görüşmesi'nin niteliğini çözümlemek.

Adana Görüşmesi (1943), Müttefiklerin savaşa katılma yönündeki baskısına karşı Türk heyetinin ordunun malzeme eksikliğini ileri sürerek zaman kazandığı görüşmedir. Bu durum, Stalingrad yenilgisi sonrası yapılan ve ordunun yetersizliğinin öne sürüldüğü görüşme açıklamasıyla eşleşir.

Zaman kazanma stratejisinin ilk büyük diplomatik adımı olan bu görüşmenin detaylarını ve Stalingrad sonrasındaki askeri-diplomatik tabloyu kavramak gerekir.

2

Dış politika gelişmelerinden II. Kahire Konferansı'nin niteliğini çözümlemek.

II. Kahire Konferansı'nda Türkiye savaşa katılmayı ilkesel olarak kabul etmiş ancak bunu askeri yardımın eksiksiz yapılması şartına bağlamıştır. Bu durum, fiili katılımı modern askeri teçhizat şartına bağlayan diplomatik temas açıklamasıyla eşleşir.

Müttefiklerin baskısının zirveye ulaştığı bu aşamada Türkiye'nin şartlı kabul stratejisinin dış politikadaki karşılığını tespit etmek gerekir.

3

İç politika ve ekonomi tedbirlerinden Milli Korunma Kanunu'nu analiz etmek.

Milli Korunma Kanunu (1940), devlete ekonomiyi yönlendirme, fiyat kontrolü ve özellikle iş gücü üzerinde zorunlu mükellefiyet kurma yetkisi vermiştir. Bu durum, üretime el koyma, zorunlu çalışma getirme ve fiyat belirleme yetkisi veren yasal düzenleme açıklamasıyla eşleşir.

Savaş dönemi iç pazarının ve üretim süreçlerinin hukuki olarak nasıl denetim altına alındığını belirlemek gerekir.

4

İç politika ve mali tedbirlerden Varlık Vergisi'ni analiz etmek.

Varlık Vergisi (1942), enflasyonist ortamda karaborsadan zenginleşenleri hedefleme iddiasıyla getirilmiş, fakat gayrimüslimlere ağır yükler yükleyerek ödemeyenleri Aşkale'ye göndermiştir. Bu durum, gayrimüslimlere yönelik yaptırımlar ve Aşkale mecburi çalışma yükümlülüğü barındıran mali uygulama açıklamasıyla eşleşir.

Savaş dönemi vergilendirme politikalarının sosyal ve demografik sonuçlarını mali tedbirlerle ilişkilendirmek gerekir.

Key Concept

İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye'nin izlediği aktif tarafsızlık dış politikası ve savaş ekonomisinin getirdiği olağanüstü iç politika/mali tedbirler arasındaki ilişkilerin analizi.

Question 684Question →

Aşağıda verilen şehirler ile bu şehirlerin ön plana çıkan fonksiyonel özellikleri ve etki alanlarına ait açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

New York şehrinin küresel finans şehri açıklamasıyla, Mekke'nin küresel dini şehir açıklamasıyla, Kiev'in bölgesel idari şehir açıklamasıyla ve Bayburt'un yerel şehir açıklamasıyla eşleşmesi gerekir.

Doğru eşleşmede New York küresel finans şehriyle, Mekke küresel dini şehirle, Kiev bölgesel idari şehirle ve Bayburt yerel şehirle eşleşmektedir. Bu durum şehirlerin fonksiyonlarının ve etki sınırlarının coğrafi ölçekteki dağılımına tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Şehirlerin fonksiyonel özelliklerinin analiz edilmesi

New York'un finans, Mekke'nin din, Kiev'in idari ve Bayburt'un tarım fonksiyonlarıyla ön plana çıktığı belirlenir.

Şehirlerin etki alanları doğrudan sahip oldukları fonksiyonel özelliklere ve bu fonksiyonların küresel düzeydeki geçerliliğine bağlıdır.

2

Küresel etki düzeyine sahip şehirlerin belirlenmesi

New York ve Mekke'nin etki alanlarının dünya genelini kapsadığı, dolayısıyla küresel şehirler olduğu tespit edilir.

Finansal kararların tüm dünyayı etkilemesi New York'u, milyarlarca insanın inanç merkezinin burada bulunması ise Mekke'yi küresel ölçeğe taşır.

3

Bölgesel ve yerel etki düzeyine sahip şehirlerin ayrıştırılması

Kiev'in bölgesel ölçekte, Bayburt'un ise yalnızca kendi il sınırları ve yakın çevresinde etkili olduğu belirlenir.

Kiev idari bir merkez olarak yakın çevresini etkilerken, Bayburt dar hinterlandı ve zayıf ekonomik yapısı nedeniyle yerel düzeyde kalmaktadır.

4

Eşleştirmenin tamamlanması

Tüm şehirler ve ilgili açıklamalar doğru şekilde eşleştirilir.

Fonksiyon ve etki alanı analizleri birleştirilerek nihai doğru eşleşme kurulur.

Key Concept

Şehirlerin fonksiyonel özellikleri ile küresel, bölgesel ve yerel etki alanları arasındaki ilişki.

Estimated Time:2m 0s

Question 685Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen MÖ 6. yüzyıl - MS 2. yüzyıl felsefesine ait özgün argümanlar ile sağ sütunda yer alan bu argümanların felsefe tarihindeki kavramsal karşılıklarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Platon'un hatırlama argümanı Anamnesis Teorisi ile; Gorgias'ın varlık ve bilgi reddi Epistemolojik Nihilizm ile; Aristoteles'in dört neden kuramı Teleolojik Nedensellik ile; Sokrates'in erdem-bilgi özdeşliği ise Ahlaki Entelektüalizm ile eşleşir.

Verilen eşleştirmelerin tamamı, antik felsefenin epistemolojik, ontolojik ve ahlaki temel paradigmalarını hatasız bir şekilde birbirine bağlar. Anımsama teorisi Platon'un rasyonalist bilgi kuramını, epistemolojik nihilizm Sofist şüpheciliğini, teleolojik nedensellik Aristoteles'in dinamik varlık analizini, ahlaki entelektüalizm ise Sokrates'in ahlak felsefesini yansıtır.

Step-by-Step Solution

1

İlk ifadedeki 'hatırlama' ve ruhun beden öncesi ideaları görmesi kavramları analiz edilir.

Bu argümanın Platon'un bilgi kuramındaki 'Anamnesis (Anımsama)' kavramına karşılık geldiği saptanır.

Platon'a göre duyular dünyasında yeni bir bilgi üretilmez, sadece akılda potansiyel olarak bulunan idealar hatırlanır.

2

İkinci ifadedeki varlığın, bilginin ve dilin imkanını reddeden nihilist önermeler incelenir.

Bu ifadenin Sofist filozof Gorgias'ın 'Epistemolojik Nihilizm' yaklaşımı ile doğrudan eşleştiği saptanır.

Sofistler bilginin rölatif olduğunu savunurken Gorgias bunu radikal bir nihilizme taşıyarak nesnel gerçekliğin ve iletişimin imkanını bütünüyle reddeder.

3

Üçüncü ifadedeki maddi, formel, fail ve ereksel olmak üzere dört nedenin birleşimiyle gerçekleşen oluş süreci irdelenir.

Bu tezin Aristoteles'in madde-form ilişkisini ve 'Teleolojik Nedensellik' kavramını karşıladığı belirlenir.

Aristoteles'e göre doğadaki her değişim, maddede potansiyel olarak bulunan formun bir amaca (telos) doğru yönelmesi ve aktüelleşmesiyle açıklanır.

4

Dördüncü ifadedeki erdemin bilgiyle özdeşleştirilmesi ve kötülüğün bilgisizlikten kaynaklandığı savı değerlendirilir.

Bu etik yaklaşımının Sokrates'in 'Ahlaki Entelektüalizm' kuramı ile örtüştüğü tespit edilir.

Sokrates, ahlaki eylemin temelini doğru bilgiye dayandırarak insan eylemlerinde rasyonel bilincin mutlak belirleyiciliğini savunur.

Key Concept

MÖ 6. Yüzyıl - MS 2. Yüzyıl Felsefesinde Bilgi, Varlık ve Etik Kuramlarının Sistematik Analizi

Estimated Time:3m 0s

Question 686Question →

Aşağıda verilen felsefi metinleri (argümanları), içerdikleri temel akıl yürütme yöntemleri veya argümantasyon türleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

İlk metin analoji (benzeşim), ikinci metin tümdengelim, üçüncü metin tümevarım, dördüncü metin ise kısır döngü (dairesel argüman) ile eşleşmektedir.

Saat ile evren benzerliğinden hareketle yaratıcının varlığını temellendirmek analoji; iki seçenekten birinin elenmesiyle zorunlu sonuca ulaşmak tümdengelim; gözlemlenen tikel durumlardan hareketle geleceğe dair genel çıkarım yapmak tümevarım; kanıtlanmak istenen sonucu öncülün içinde varsaymak ise kısır döngüdür.

Step-by-Step Solution

1

İlk metnin yapısını analiz ederek iki ayrı yapı arasındaki benzerliği belirleyin.

Saat ile evren arasında kurulan analojik yapı tespit edilir.

İki farklı durum arasındaki benzerliklerden yola çıkarak yapılan akıl yürütme analojidir.

2

İkinci metnin mantıksal formunu inceleyin.

Öncüller doğru olduğunda sonucun kesinlikle doğru çıktığı biçimsel tümdengelim yapısı tespit edilir.

Öncüllerden zorunlu sonuçlar çıkaran yöntem tümdengelimdir.

3

Üçüncü metnin kapsamını değerlendirin.

Gözlemlenen tekil durumlardan genellemeye gidilen tümevarımsal yapı tespit edilir.

Tikel verilerden hareketle genel veya evrensel bir sonuca ulaşma yöntemi tümevarımdır.

4

Dördüncü metindeki döngüsel tanımı analiz edin.

Bir kavramın yine kendisiyle açıklandığı mantık hatası tespit edilir.

Kanıtlanmak istenen tezin öncüller arasında zaten varsayılması kısır döngüdür.

Key Concept

Felsefi Akıl Yürütme ve Argümantasyon

Estimated Time:3m 0s

Question 687Question →

Aşağıda psikoloji tarihindeki bazı ekollerin temel savları ve kuramsal özellikleri verilmiştir. Sol sütunda yer alan kuramsal tanımları, sağ sütundaki ilişkili oldukları psikolojik yaklaşımlarla doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Zihnin çevreye uyum işlevini vurgulayan tanım İşlevselcilik ile; bilinci en küçük parçalarına indirgeyerek içebakış yöntemiyle inceleyen tanım Yapısalcılık ile; zihinsel yaşantıyı parçalanamaz bütünler olarak ele alan tanım Gestalt Ekolü ile; uyarıcı-tepki modeline karşı çıkarak özgür iradeyi savunan tanım ise Hümanistik Yaklaşım ile eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; zihnin çevreye uyum sağlama işlevi İşlevselcilik (Fonksiyonalizm) ile; bilincin ögelerine ayrıştırılması ve içebakış yöntemi Yapısalcılık (Strüktüralizm) ile; algının parçalanamaz bir bütün olarak ele alınması Gestalt Ekolü ile; insanın özgür iradesi ve kendini gerçekleştirme potansiyeli ise Hümanistik Yaklaşım ile ilişkilendirilir.

Step-by-Step Solution

1

Sol sütundaki birinci tanımda geçen 'çevreye uyum (adaptasyon) süreçlerindeki işlevsel roller' ifadesinin hangi ekole işaret ettiğini belirlemek.

Bu ifade, William James ve John Dewey tarafından temsil edilen ve zihnin işlevlerine odaklanan İşlevselcilik (Fonksiyonalizm) ile eşleşir.

İşlevselcilik ekolü, zihnin yapısından ziyade çevreye uyum sağlama sürecindeki dinamik ve uyum sağlayıcı işlevlerini inceler.

2

Sol sütundaki ikinci tanımda yer alan 'bilinci en küçük yapı taşlarına indirgeme' ve 'içebakış (introspeksiyon)' kavramlarının hangi yaklaşımla ilişkili olduğunu analiz etmek.

Bu kavramlar Wilhelm Wundt ve Edward Titchener tarafından geliştirilen Yapısalcılık (Strüktüralizm) yaklaşımı ile eşleşir.

Yapısalcılık, bilincin yapısını kurucu duyusal parçalara ayırarak laboratuvar ortamında içebakış yöntemiyle incelemeyi esas alır.

3

Sol sütundaki üçüncü tanımda geçen 'parçalanamaz bütün' ve 'doğrudan organize biçimde algılama' ifadelerinin hangi ekole ait olduğunu belirlemek.

Bu görüş, Max Wertheimer ve arkadaşlarının öncülüğünü yaptığı Gestalt Ekolü ile eşleşir.

Gestalt ekolü, bütünün parçaların toplamından farklı olduğunu savunarak algısal organizasyon ilkelerini kuramsallaştırmıştır.

4

Sol sütundaki dördüncü tanımda yer alan 'uyarıcı-tepki (

U-T

) mekanizmalarına karşı çıkış', 'özgür irade' ve 'kendini gerçekleştirme' kavramlarının hangi yaklaşıma karşılık geldiğini saptamak.

Bu özellikler Carl Rogers ve Abraham Maslow tarafından savunulan Hümanistik (İnsancıl) Yaklaşım ile eşleşir.

Hümanistik yaklaşım, davranışı mekanik veya bilinçdışı süreçlerle sınırlayan determinist kuramlara tepki olarak doğmuş ve insan potansiyeli ile özgür iradeye odaklanmıştır.

Key Concept

Psikolojide Ekoller ve Yaklaşımların Kuramsal Temelleri ve Yöntemleri

Estimated Time:2m 0s

Question 688Question →

İslam inanç esaslarının her biri, kendine has birtakım ayırt edici niteliklere ve yapısal özelliklere sahiptir. A��ağıda sol sütunda bu özelliklerden bazıları, sağ sütunda ise bu özelliklerin teolojik açıklamaları ve yansımaları verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan İslam inanç esaslarının özellikleri ile sağ sütundaki açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

İnanç esaslarının hür irade ve seçime dayanması (left_1) -> zorlama olmaksızın serbest seçimle inanılması (right_2); İnanç esaslarının tecezzi kabul etmemesi (left_2) -> esasların bölünmez bütünlüğü ve bir kısmının reddiyle imanın geçersiz olması (right_1); İnanç esaslarının dogmatik olmayıp aklı ve tefekkürü esas alması (left_3) -> afakî ve enfüsî delillerle tahkikî imana ulaşılması (right_4); İnanç esaslarının havf ve reca arasında denge kurması (left_4) -> Allah'ın azabından korkma ile rahmetinden ümit etme dengesi (right_3).

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: 1. Hür irade ve seçime dayanması (İhtiyarilik) ilkesi, zorlama altındaki ikrarın geçersiz olduğu açıklamasıyla; 2. Tecezzi kabul etmeme ilkesi, meleklerin veya vahyin reddinin tüm imanı bozacağı ve inancın bir bütün olduğu açıklamasıyla; 3. Akla ve tefekküre dayanması ilkesi, Kur'an'ın afakî ve enfüsî ayetlerle tahkikî imana yönlendirmesiyle; 4. Havf ve reca dengesi ise müminin korku ile ümit arasında dengeli durmasıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Hür irade ve ihtiyarilik özelliği incelenir.

Bu özellik, baskı veya korkuyla iman etmenin geçersizliğini savunur ve hür seçimle iman etme durumunu ifade eden açıklamayla (right_2) eşleşir.

İslam'da zorlama altında yapılan (ikrah-ı mülci) iman geçerli kabul edilmez; imanın temel şartı kalbin hür iradeyle tasdik etmesidir.

2

Tecezzi kabul etmeme özelliği analiz edilir.

Bu özellik, inanç esaslarının bölünemez bütünlüğünü açıklar ve bir esasın reddinin tüm imanı bozacağını belirten açıklamayla (right_1) eşleşir.

İslam inanç esasları bir bütündür; tecezzi (bölünme) kabul etmez, dolayısıyla 'iman ettim ama meleklere inanmıyorum' gibi bir yaklaşım geçersizdir.

3

Aklı ve tefekkürü esas alma (dogmatik olmama) özelliği incelenir.

Bu özellik, tahkiki imanı, aklı kullanmayı ve evrendeki afakî/enfüsî ayetleri tefekkür etmeyi anlatan açıklamayla (right_4) eşleşir.

İslam inancı körü körüne teslimiyeti değil, aklın kullanılmasını ve delillerle ikna olunarak tahkikî imana ulaşılmasını emreder.

4

Havf ve reca dengesi özelliği analiz edilir.

Bu özellik, müminin ne Allah'ın azabından tamamen emin olması ne de günahları nedeniyle ümitsizliğe kapılması durumunu anlatan açıklamayla (right_3) eşleşir.

İslam, insanı yeis (ümitsizlik) ile emn (kendini garanti görme) arasında dengede tutarak ahlaki ve manevi teyakkuzu sürekli kılar.

Key Concept

İslam İnanç Esaslarının Temel Özellikleri ve Teolojik Yansımaları

Question 689Question →

İslam hukuk tarihinde ameli-fıkhi mezhepler kendilerine özgü usul ve delil hiyerarşileri geliştirmişlerdir. Aşağıda verilen ameli-fıkhi yorumları, karşılarındaki en belirgin metodolojik veya kurumsal ayırıcı özellikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Hanefilik ekolü istihsan prensibiyle, Malikilik ekolü Medine ehlinin ameliyle, Şafiilik ekolü er-Risale eseri ile kurulan metodolojik sentezle, Caferilik ekolü ise masum imamların sünnetiyle eşleşmektedir.

Ameli-fıkhi mezheplerin her biri, şer'i delillerden hüküm çıkarma sürecinde kendine özgü yöntemler geliştirmiştir. Hanefilik 'istihsan' prensibiyle, Malikilik 'Medine ehlinin ameli'yle, Şafiilik 'er-Risale' eseriyle kurallaşan usul anlayışıyla, Caferilik ise 'masum imamların sünneti' kabulüyle özdeşleşmiştir. Bu eşleştirme mezheplerin fıkıh tarihindeki en temel ayırt edici usul vasıflarını yansıtır.

Step-by-Step Solution

1

Hanefilik ekolünün fıkhi usul prensipleri çözümlenir.

Hanefiliğin nassların bulunmadığı alanlarda kıyası aşarak esneklik ve adalet sağlayan istihsan yöntemini temel aldığı belirlenir.

Hanefiliğin akılcı ve re'y merkezli yaklaşımını yansıtan en belirgin delil istihsandır.

2

Malikilik mezhebinin kurucusu İmam Malik'in öncelik verdiği şer'i deliller değerlendirilir.

İmam Malik'in haber-i vahidlere karşı Medine halkının uygulamasını (amel-i ehl-i Medine) tercih ettiği görülür.

Medine'deki yaşayan sünnetin sürekliliği Malikilik fıkhının en özgün metodolojisidir.

3

Şafiilik ekolünün İslam hukuk tarihindeki kurucu eseri incelenir.

İmam Şafii'nin ehl-i rey ile ehl-i hadisi uzlaştırıp fıkıh usulünü kurallaştıran er-Risale'yi yazdığı belirlenir.

Şafii mezhebinin hem hadis bağlılığı hem de sistemleştirici usul katkısı bu eşleşmeyi doğrular.

4

Caferilik mezhebinin imamet ve sünnet anlayışı analiz edilir.

On İki İmam'ın kavil ve fiillerinin de sünnet kapsamına alınarak şer'i delil kabul edildiği tespit edilir.

Caferilik fıkhını diğer ekollerden ayıran en belirgin teolojik-fıkhi kaynak masum imam inancıdır.

Key Concept

İslam Düşüncesinde Ameli ve Fıkhi Yorumlar ve Metodolojileri

Question 690Question →

Aşağıda verilen toplumsal yapı unsurlarını ve kavramlarını, bu kavramları örneklendiren açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Toplumsal Yapı kavramı makro düzeydeki dinamik bütünlükle; Toplumsal Kurum kavramı evlilik ve akrabalık üzerinden temel gereksinimleri düzenleyen yerleşik kurallarla; Toplumsal Grup kavramı ortak amaçlı mühendisler topluluğuyla; Toplumsal İlişki kavramı ise esnaflar arası ticaret ve komşuluk etkileşimleriyle eşleşir.

Toplumsal yapı kavramı maddi ve manevi ögelerin oluşturduğu genel iskeleti ifade ettiği için makro düzeydeki bütünlük açıklamasıyla eşleşir. Toplumsal kurum toplumun temel gereksinimlerini kurallı ve kalıcı yapılarla karşıladığı için aile/evlilik açıklamasıyla eşleşir. Toplumsal grup ortak amaçlı ve biz duygusuna sahip bireylerden oluştuğu için fabrikadaki mühendisler topluluğuyla eşleşir. Toplumsal ilişki ise aktörlerin karşılıklı beklentilerine dayalı sosyal bağları temsil ettiğinden esnafların etkileşimiyle eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

Kavramların sosyolojik tanımlarını ve kapsamlarını analiz etmek.

Toplumsal yapı makro bütünü, toplumsal kurum temel ihtiyaçları düzenleyen yerleşik yapıları, toplumsal grup ortak amaçlı bireylerin oluşturduğu birlikteliği, toplumsal ilişki ise aktörler arası sosyal bağları ifade eder.

Eşleştirme sürecinde doğru sosyolojik kategorizasyonu yapabilmek için kavramsal sınırların netleştirilmesi gerekir.

2

Verilen açıklamaları tek tek inceleyerek anahtar unsurları tespit etmek.

Birinci açıklamada maddi ve manevi unsurların makro sentezi; ikinci açıklamada aile kurumuna özgü nesiller boyu süren düzenlemeler; üçüncü açıklamada 'biz' duygusu ve ortak amaç; dördüncü açıklamada ise esnaflar arası mikro düzeydeki etkileşimler öne çıkmaktadır.

Örnek senaryoların hangi sosyolojik unsura odaklandığını belirlemek eşleştirmenin temel adımıdır.

3

Kavramlar ile açıklamaları eşleştirmek.

Birinci açıklama Toplumsal Yapı ile, ikinci açıklama Toplumsal Kurum (aile) ile, üçüncü açıklama Toplumsal Grup (mühendisler) ile, dördüncü açıklama ise Toplumsal İlişki ile eşleşir.

Her açıklamadaki ayırt edici niteliklerin (makro düzey, temel ihtiyaçların karşılanması, biz duygusu, karşılıklı etkileşim) ilgili kavramın tanımıyla tam örtüşmesi eşleşmeyi doğrular.

Key Concept

Toplumsal Yapı kavramının makro ve mikro düzeydeki kurumsal, grupsal ve ilişkisel unsurlarla olan ilişkisini ayırt etme.

Question 691Question →

Klasik mantıkta iki kavramın kaplamları (içine aldıkları elemanlar) arasındaki ilişkiler; eşitlik, ayrıklık, tam girişimlik ve eksik girişimlik olmak üzere dört gruba ayrılır. Bu ilişkiler, kavramların birbirleriyle kurduğu tümel ve tikel önermelerin doğruluk değerleri üzerinden de çözümlenebilir.

Buna göre, sol sütundaki mantıksal önerme durumlarını sağ sütundaki kavramlar arası ilişki türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki birinci durum Tam Girişimlik (sağ sütundaki birinci terim) ile, ikinci durum Ayrıklık (sağ sütundaki ikinci terim) ile, üçüncü durum Eşitlik (sağ sütundaki üçüncü terim) ile ve dördüncü durum Eksik Girişimlik (sağ sütundaki dördüncü terim) ile eşleşir.

Mantıksal önermelerin doğruluk durumları, kavramların kaplamsal sınırlarını belirler. Çift yönlü tümel olumluluk eşitliği, çift yönlü tümel olumsuzluk ayrıklığı, tek yönlü tümel olumluluk tam girişimliği, karşılıklı tikel olumluluk ile fark önermelerinin doğruluğu ise eksik girişimliği ifade eder.

Step-by-Step Solution

1

Önermelerin nitelik (olumlu/olumsuz) ve niceliklerini (tümel/tikel) belirleyerek küme kuramı cinsinden karşılıklarını yazmak.

Tümel olumlu önermeler alt küme ilişkisini (

X \subseteq Y

), tümel olumsuz önermeler kesişimsizliği (

X \cap Y = \emptyset

), tikel önermeler ise kesişimin varlığını (

X \cap Y \neq \emptyset

) gösterir.

Klasik mantıktaki kavram ilişkilerini modern küme kuramı diliyle analiz etmek hatayı önler.

2

Koşulları tek tek inceleyerek kavramların kaplam sınırlarını karşılaştırmak.

Birinci durumda tek yönlü tümel kapsama, ikinci durumda tam kesişimsizlik, üçüncü durumda çift yönlü tam kapsama, dördüncü durumda ise kısmi kesişim ve farkların varlığı elde edilir.

Her bir önerme grubunun hangi özgün küme ilişkisini tanımladığını netleştirmek gerekir.

3

Elde edilen küme ilişkilerini klasik mantıkta tanımlanan eşitlik, ayrıklık, tam girişimlik ve eksik girişimlik terimleriyle eşleştirmek.

Çift yönlü kapsama eşitliğe, kesişimsizlik ayrıklığa, tek yönlü kapsama tam girişimliğe, kısmi kesişim ise eksik girişimliğe karşılık gelir.

Doğru mantıksal terimleri kaplam ilişkilerine göre atamak amacıyla bu adım uygulanır.

Key Concept

Kavramlar Arası İlişkiler

Estimated Time:3m 0s

Question 692Question →

Aşağıda bilgi felsefesinin (epistemoloji) temel akımları ve bu akımların bilgi edinme sürecine yönelik kuramsal iddiaları verilmiştir. Sol sütunda yer alan felsefi akımları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Rasyonalizm akımı zihnin içsel ilkelerine ve tümdengelime dayanan açıklamayla; Empirizm zihnin doğuştan boş olduğunu ve bilginin dış dünyadaki izlenimlerden geldiğini savunan açıklamayla; Kritizizm deneyi ve a priori zihinsel kalıpları birleştiren açıklamayla; Septisizm ise bilgi aktlarının kesinlik taşımadığını söyleyip yargıyı askıya alan açıklamayla eşleşir.

Doğru eşleştirmede; Rasyonalizm zihnin içsel ilkelerine ve tümdengelime vurgu yapan dördüncü tanım ile; Empirizm zihni boş bir alıcı kabul edip deneyime dayanan ikinci tanım ile; Kritizizm deney ile a priori zihinsel kategorilerin sentezini savunan üçüncü tanım ile; Septisizm ise bilginin kesinliğini reddedip yargıdan kaçınmayı salık veren birinci tanım ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Sol sütundaki akımların temel epistemolojik savlarını belirleme.

Rasyonalizm akla; Empirizm duyu deneyimine; Kritizizm akıl ile deneyin sentezine; Septisizm ise şüpheye ve yargıdan kaçınmaya dayanır.

Her felsefi akımın bilgi konusundaki temel iddiasını kavramak, doğru eşleştirmenin ilk adımıdır.

2

Sağ sütundaki tanımlarda yer alan anahtar kavramları analiz etme.

İlk tanımda 'yargıyı askıya alma' (Septisizm), ikinci tanımda 'doğuştan gelen fikirleri reddetme ve dış dünyadan gelen izlenimler' (Empirizm), üçüncü tanımda 'a priori kurucu kalıplar ve duyusal veri sentezi' (Kritizizm), dördüncü tanımda ise 'tümdengelimsel inşa ve zihnin içsel ilkeleri' (Rasyonalizm) tespit edilmiştir.

Tanımlardaki teknik terminoloji, ilgili felsefi akımın ayırt edici niteliklerini ele verir.

3

Akımları uygun açıklamalarla eşleştirme.

Rasyonalizm dördüncü açıklama ile, Empirizm ikinci açıklama ile, Kritizizm üçüncü açıklama ile, Septisizm ise birinci açıklama ile eşleşir.

Kavramlar ve iddialar arasındaki mantıksal uyum, epistemolojinin temel kuramları çerçevesinde doğrulanır.

Key Concept

Bilgi felsefesinde (epistemoloji) bilginin kaynağı ve sınırlarına yönelik temel akımların ve argümanların ayırt edilmesi.

Question 693Question →

Aşağıda verilen günlük yaşam senaryolarını, bu senaryolarda ön plana çıkan bellek türleri veya işleyiş süreçleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Elif'in hata kodunu okuyabilmesi Duyusal Bellek (İkonik Bellek) ile; Ayhan'ın adresi geçmiş yaşantısıyla ilişkilendirmesi Kodlama Süreci ile; Selin'in keman çalması İşlemsel Bellek ile; Kaan'ın epistemoloji kavramını tanımlaması ise Anlamsal Bellek ile eşleşir.

Verilen eşleşmelerde; Elif'in durumu saliseler süren görsel iz tutumu olduğundan duyusal bellek (ikonik), Ayhan'ın durumu bilgiyi ilişkilendirerek zihne kaydetmesi olduğundan anlamlandırıcı kodlama, Selin'in keman çalma eylemi motor beceriye dayandığından işlemsel bellek, Kaan'ın epistemoloji kavramını tanımlaması ise olgusal ve genel bilgi içerdiğinden anlamsal bellek ile doğrudan eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

Elif'in durumunu analiz edin.

Görsel bilginin fiziksel uyarıcı kaybolduktan sonra saliseler düzeyinde korunması söz konusudur. Bu, ikonik bellek (duyusal bellek) kapsamındadır.

Duyusal bellek, çevreden gelen uyarıcıların duyusal kayıtçılarda çok kısa bir süre tutulmasını sağlar.

2

Ayhan'ın durumunu analiz edin.

Ayhan yeni adres bilgisini eski yaşantısındaki bilgilerle ilişkilendirmektedir. Bu bir kodlama stratejisidir.

Anlamlandırıcı tekrar/kodlama, bilginin uzun süreli belleğe daha kalıcı şekilde aktarılmasını sağlamak için kullanılan etkin bir işleme sürecidir.

3

Selin'in durumunu analiz edin.

Motor becerilerin (keman çalma) düşünmeden gerçekleştirilmesi durumu vardır. Bu işlemsel bellek kapsamındadır.

İşlemsel bellek, eylemlerin nasıl yapılacağına ilişkin motor ve bilişsel becerileri depolar ve genellikle bilinçsizce (otomatik olarak) geri çağrılır.

4

Kaan'ın durumunu analiz edin.

Kişisel bir zaman ve mekan yaşantısı olmaksızın kavramsal/sözlük bilgisi (epistemoloji tanımı) kullanılmaktadır. Bu anlamsal bellek kapsamındadır.

Anlamsal bellek, genel olgular, kurallar, kavramlar ve kelimelerin anlamları gibi genel dünya bilgilerini saklar.

Key Concept

Bellek türlerinin (duyusal, işlemsel, anlamsal) işlevsel özellikleri ve bilginin işlenmesi sürecindeki kodlama mekanizmaları.

Estimated Time:2m 0s

Question 694Question →

Aşağıda verilen Türkiye Cumhuriyeti ekonomi politikası dönemlerini, bu dönemlerin ülkedeki mekânsal ve sektörel sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

1930-1950 Dönemi (Devletçi Sanayileşme) -> Demir yolu odaklı iç sanayi yatırımları; 1950-1960 Dönemi (Tarımsal Dönüşüm ve Altyapı) -> Marshall Planı, tarımda makineleşme ve kara yolu önceliği; 1960-1980 Dönemi (Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayi) -> DPT, yüksek gümrük duvarları ve Marmara/Ege yığılması; 1980 Sonrası Dönem (Serbest Piyasa ve Dışa Açık Büyüme) -> İhracat odaklı üretim, Anadolu Kaplanları ve kıyı liman kentlerinin entegrasyonu.

Eşleştirmelerin tamamı dönemlerin ekonomi politikası karakteristiklerini ve bunların coğrafi yansımalarını doğru yansıtmaktadır. 1930-1950 dönemi demir yolları ve iç sanayi tesisleriyle; 1950-1960 dönemi traktörleşme, kara yolları ve göçle; 1960-1980 dönemi DPT ve Marmara/Ege merkezli korumacı sanayiyle; 1980 sonrası ise dışa açık büyüme ve ihracata dayalı yerel sanayi odaklarıyla doğru biçimde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Türkiye ekonomi tarihindeki 1930-1950 devletçilik dönemi analiz edilir.

Bu dönemin en belirgin mekânsal sonucu demir yolu odaklı altyapı ile iç kesimlerde ham maddeye yakın kamu fabrikalarının kurulmasıdır.

1929 küresel krizinden sonra özel teşebbüs yetersiz kaldığı için yatırımları devlet üstlenmiştir.

2

1950-1960 dönemindeki tarımsal değişim ve altyapı yatırımları incelenir.

Tarımda traktör kullanımının yaygınlaşması, tarım alanlarının genişlemesi ve kara yolu yapımına geçilmesi bu döneme aittir.

Marshall Planı çerçevesinde alınan yardımlar tarımsal makineleşmeye ve ulaşımda kara yolu ağlarına yönlendirilmiştir.

3

1960-1980 planlı kalkınma ve ithal ikameci sanayileşme dönemi değerlendirilir.

DPT kontrolündeki beş yıllık planlar ve iç pazarı koruyan gümrük duvarları ile sanayinin Marmara ve Ege gibi nüfusun fazla olduğu tüketim merkezlerinde toplanması bu dönemin özelliğidir.

Dışa kapalı korumacı politikalar, iç pazara hitap eden montaj sanayisini nüfusun yoğun olduğu batı bölgelerine çekmiştir.

4

1980 sonrası serbest piyasa ve dışa açık büyüme dönemi incelenir.

İhracatın teşvikiyle Anadolu Kaplanları olarak bilinen Gaziantep, Denizli, Kayseri gibi yeni sanayi odaklarının oluşumu ve liman şehirlerinin önem kazanması bu dönemin sonucudur.

24 Ocak Kararları ile korumacı ithal ikameci model terk edilmiş, küresel pazarlarla bütünleşme hedeflenmiştir.

Key Concept

Türkiye Ekonomi Politikalarının Tarihsel Dönemleri ve Mekânsal Yansımaları

Estimated Time:3m 0s

Question 695Question →

Sosyolojide toplumsal yapı, bireylerin işgal ettiği konumlar, üstlendiği roller ve bu rollerin dinamikleri üzerinden şekillenir. Günlük yaşamda bu dinamiklerin her biri farklı sosyal çıktılara ve davranış kalıplarına yol açar.

Buna göre, sol sütunda verilen sosyolojik kavramları sağ sütunda verilen günlük yaşam senaryoları ile en uygun şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Rol Çatışması kavramı mahkeme başkanının tarafsızlık ve yakınlık bağı arasındaki sıkışmasıyla; Rol Pekişmesi kavramı anaokulu öğretmeninin ebeveynlik deneyiminin öğretmenliğini kolaylaştırmasıyla; Anahtar Statü kavramı fizik profesörünün tüm ortamlarda bilim insanı kimliğiyle öne çıkmasıyla; Toplumsal Saygınlık kavramı ise esnafın dürüstlüğü sayesinde gördüğü hürmetle eşleşir.

Doğru eşleştirmede: Mahkeme başkanının mesleki tarafsızlığı ile yakınlık koruması arasındaki açmaz rol çatışmasını; öğretmenin ebeveynlik deneyiminin iş hayatını kolaylaştırması rol pekişmesini; fizik profesörünün girdiği ortamlarda öncelikle bilim insanı kimliğiyle tanınması anahtar statüyü; esnafın dürüstlüğü nedeniyle hürmet görmesi ise toplumsal saygınlığı açıklar.

Step-by-Step Solution

1

Rol Çatışması kavramının tanımı ve senaryolar içindeki karşılığı belirlenir.

Rol çatışması, iki farklı rolün beklentilerinin çelişmesini gerektirir. Mahkeme başkanının hâkimlik rolü ile yakınlık bağı rolünün çeliştiği senaryo bu kavramla eşleşir.

Bireyin aynı anda iki çelişkili beklenti altında kalması durumunu saptamak.

2

Rol Pekişmesi kavramının tanımı ve senaryolar içindeki karşılığı analiz edilir.

Rol pekişmesi, bir rolün diğerini desteklemesini/kolaylaştırmasını ifade eder. Öğretmenin ebeveynlik rolündeki deneyimlerinin öğretmenlik rolünü kolaylaştırdığı senaryo bu durumla eşleşir.

Birbirini olumlu yönde destekleyen roller arası ilişkiyi ayırt etmek.

3

Anahtar Statü kavramının tanımı ve senaryolar içindeki karşılığı tespit edilir.

Anahtar statü, bireyin kimliğini belirleyen baskın statüdür. Fizik profesörünün diğer tüm statülerini gölgede bırakan ve onu tanımlayan bilim insanı kimliği bu kavrama karşılık gelir.

Bireyin en belirgin ve diğerlerini gölgeleyen statüsünü ayırt etmek.

4

Toplumsal Saygınlık kavramının tanımı ve senaryolar içindeki karşılığı değerlendirilir.

Toplumsal saygınlık, bireyin konumu veya rolünü icra etme biçimine bağlı olarak toplumdan gördüğü hürmettir. Esnafın dürüstlüğü ve yardımseverliği nedeniyle hürmet görmesi bu kavrama karşılık gelir.

Statünün kendisinden bağımsız olarak, bireysel eylemler ve ahlaki duruşla kazanılan takdiri saptamak.

Key Concept

Toplumsal İlişki, Statü, Rol ve Saygınlık dinamiklerinin analizi ve bu kavramların günlük yaşam durumlarıyla doğru ilişkilendirilmesi.

Question 696Question →

18. ve 19. yüzyıl felsefesinde aydınlanma düşüncesi; bilgi problemi, varlığın yapısı ve birey-devlet ilişkisi üzerine köklü tartışmaları beraberinde getirmiştir. Dönemin filozofları, bu tartışmalara yön veren özgün kavramlar ve kuramlar geliştirmişlerdir.

Buna göre, sol sütunda verilen 18-19. yüzyıl felsefesine ait kavramsal yaklaşımları, sağ sütundaki açıklamalarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Kant'ın Transandantal Epistemolojisi zihnin deney verilerini a priori kategorilerle işlemesini savunan açıklamayla; Hegel'in Spekülatif İdealizmi diyalektik süreçle Geist'ın kendini gerçekleştirmesini ele alan açıklamayla; Locke'un Duyumcu Epistemolojisi nesnelerin birincil ve ikincil niteliklerini ayıran açıklamayla; Rousseau'nun Siyaset Felsefesi ise genel iradeye tabi olma üzerinden devlet-birey ilişkisini açıklayan ifadeyle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirme; Kant'ın transandantal epistemolojisini zihnin a priori formları ile deney verilerini sentezlemesine, Hegel'in spekülatif idealizmini Geist'ın diyalektik gelişimine, Locke'un duyumculuğunu birincil ve ikincil nitelik ayrımına, Rousseau'nun siyaset felsefesini ise genel irade kavramına dayandıran açıklamalardır.

Step-by-Step Solution

1

Kant'ın epistemolojisindeki 'transandantal' ve kurucu zihin vurgusu analiz edilir.

Duyusal verilerin zihnin a priori (deney öncesi) form ve kategorileri ile sentezlendiğini belirten açıklama (right_kant) ile Kant eşleştirilir.

Kant'ın kritisizm akımı, a priori zihinsel yapılar ile a posteriori deneysel verilerin sentezinden oluşur.

2

Hegel'in varlık ve bilgi felsefesinin temelini oluşturan mutlak akıl (Geist) ve diyalektik süreç incelenir.

Tinin (Geist) tez-antitez-sentez süreçleri üzerinden kendi öz-bilincine ulaştığını iddia eden açıklama (right_hegel) ile Hegel eşleştirilir.

Hegel'in spekülatif idealizminde gerçeklik, diyalektik olarak gelişen mutlak zihindir (Geist).

3

Locke'un empirizm temelli duyumcu yaklaşımı ve nitelikler ayrımı incelenir.

Nesnelerin birincil (nesnel) ve ikincil (öznel/duyusal) niteliklerini ayırarak bilginin kaynağını deneyime dayandıran açıklama (right_locke) ile Locke eşleştirilir.

Locke, insan zihninin doğuştan boş olduğunu ve bilginin dış dünyadaki niteliklerin zihindeki yansımasıyla oluştuğunu savunur.

4

Rousseau'nun birey-devlet ilişkisine dair toplumsal sözleşme modeli ele alınır.

Bireysel çıkarların üstünde yer alan ve kamusal ortak aklı temsil eden 'genel iradeye' itaat yoluyla özgürleşmeyi açıklayan ifade (right_rousseau) ile Rousseau eşleştirilir.

Rousseau'nun siyaset teorisinde genel irade (volonté générale), toplumsal sözleşmenin meşruiyet zeminidir.

Key Concept

18. Yüzyıl - 19. Yüzyıl Felsefesinin Temel Epistemolojik ve Siyasi Yaklaşımları

Estimated Time:3m 0s

Question 697Question →

Aşağıda sol sütunda Tanrı-evren ilişkisine dair bazı felsefi-teolojik iddialar, sağ sütunda ise bu iddialarla ilişkili inanç biçimleri verilmiştir. Sol sütundaki ifadeleri sağ sütundaki inanç biçimleriyle en uygun şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki Tanrı'nın müdahalesizliğini savunan ifade Deizm ile; Tanrı-evren özdeşliğini savunan ifade Panteizm ile; aktif yaratıcı ve vahiy inancını savunan ifade Teizm ile; Tanrı'nın bilinemezliğini savunan ifade ise Agnostisizm ile eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede ilk ifade, evrene müdahale etmeyen bir Tanrı'yı kabul ettiği için Deizm ile eşleşir. İkinci ifade, Tanrı ile evreni bir tuttuğu için Panteizm ile eşleşir. Üçüncü ifade, vahiy ve peygamberlik aracılığıyla müdahil bir Tanrı'yı savunduğu için Teizm ile eşleşir. Dördüncü ifade ise Tanrı'nın varlığının insan aklıyla bilinemeyeceğini iddia ettiği için Agnostisizm ile eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

İlk ifadedeki Tanrı'nın evreni yarattıktan sonra müdahale etmediği yönündeki iddiayı incelemek.

Bu yaklaşımın deist saatçi Tanrı analojisine dayandığı tespit edilir.

Deizm, Tanrı'nın aşkınlığını kabul ederken dinsel müdahaleyi (vahiy, mucize) reddeder.

2

İkinci ifadedeki Tanrı ve doğanın/evrenin bir bütün olduğu, aşkın bir yaratıcının olmadığı iddiasını incelemek.

Bu tezin panteist (kamutanrıcı) dünya görüşüne ait olduğu belirlenir.

Panteizm, Tanrı'yı evrenin kendisi olarak tanımlar ve içkin bir Tanrı modelini benimser.

3

Üçüncü ifadedeki evrenin yaratıcısı olan Tanrı'nın peygamberler ve vahiy vasıtasıyla müdahale ettiği iddiasını incelemek.

Bu iddianın teist ilahi dinler inancına ait olduğu belirlenir.

Teizm, vahiy ve nübüvvet gibi unsurlarla insanın yaratılış amacına rehberlik eden müdahil bir Tanrı'yı savunur.

4

Dördüncü ifadedeki Tanrı'nın varlığına dair kanıtların insan aklı için ulaşılamaz olduğu iddiasını incelemek.

Bu tezin agnostik (bilinemezci) yaklaşımla eşleştiği saptanır.

Agnostisizm, Tanrı'nın varlığı ya da yokluğu hakkında rasyonel bilgi üretilemeyeceğini savunur.

Key Concept

Deizm'in Tanrı-evren ilişkisi bağlamında diğer felsefi ve teolojik akımlardan ayrışan yönleri

Estimated Time:2m 0s

Question 698Question →

Aşağıda verilen küresel ve bölgesel ölçekteki örgütleri, bu örgütlerin kuruluş süreçleri ve Türkiye ile olan ilişkilerini içeren doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) -> Washington Antlaşması ile kurulan ve Türkiye'nin 1952'de üye olduğu askeri örgüt; Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ) -> Türkiye'nin kurucu lideri olduğu ve merkezi İstanbul'da bulunan bölgesel ekonomik örgüt; Avrupa Birliği (AB) -> Roma ve Paris antlaşmalarıyla temelleri atılan ve Türkiye'nin tam üye olmadığı bölgesel siyasi/ekonomik örgüt; İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) -> 1969 Rabat zirvesinde el-Aksa Camii'nin kundaklanması üzerine kurulan küresel siyasi örgüt.

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) Washington Antlaşması ile kurulan küresel askeri örgüt olup, Türkiye 1952'de üye olmuştur. Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ) Türkiye öncülüğünde kurulan bölgesel ekonomik örgüt olup merkezi İstanbul'dadır. Avrupa Birliği (AB) Paris ve Roma antlaşmalarına dayanan bölgesel siyasi/ekonomik örgüt olup Türkiye aday ülkedir. İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ise 1969 Rabat Zirvesi ile Mescid-i Aksa saldırısı sonrası kurulan küresel siyasi örgüttür. Bu nedenle tüm eşleşmeler tarihsel anlaşmalar, işlevler ve Türkiye'nin konumuna göre tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1

Askeri nitelikteki örgütleri ve Türkiye'nin üyelik sürecini analiz etmek.

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) II. Dünya Savaşı sonrasında askeri amaçla kurulduğu, Türkiye'nin 1952'de üye olduğu belirlenir. Bu tanım birinci açıklamayla eşleşir.

Soruda yer alan askeri nitelikteki tek örgüt NATO'dur.

2

Karadeniz havzasındaki bölgesel ekonomik iş birliği girişimlerini değerlendirmek.

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın (KEİ) bölgesel ölçekli olduğu, kurucusunun Türkiye olduğu ve merkezinin İstanbul'da bulunduğu ikinci açıklama ile eşleşir.

Teşkilatın merkezi ve kurucu ülkeleri coğrafi olarak Karadeniz çevresinde yoğunlaşmıştır.

3

Avrupa bütünleşme hareketinin tarihsel ve hukuki temellerini incelemek.

Avrupa Birliği'nin (AB) Paris ve Roma antlaşmalarıyla kurulduğu, Türkiye'nin aday ülke statüsünde bulunduğu bilgisi üçüncü açıklamayla eşleşir.

AB, gümrük birliği ve ortak para birimiyle en ileri düzeyde ekonomik ve siyasi entegrasyonu sağlayan bölgesel örgüttür.

4

İslam dünyasını temsil eden küresel ölçekli siyasi örgütü tespit etmek.

İslam İşbirliği Teşkilatı'nın (İİT) 1969'da Mescid-i Aksa saldırısı sonrası Rabat'ta kurulduğu bilgisi dördüncü açıklamayla eşleşir.

İİT, BM'den sonra üye ülke sayısı bakımından en büyük ikinci küresel siyasi teşkilattır.

Key Concept

Küresel ve Bölgesel Ölçekteki Örgütlerin Kuruluş Amaçları, İşlevleri ve Türkiye'nin Üyelik Durumları

Question 699Question →

Aşağıda sol sütunda kişilik kuramcıları, sağ sütunda ise bu kuramcıların kişilik gelişimini ve yapısını açıklarken temel aldıkları temel dinamikler verilmiştir.

Buna göre, kuramcılar ile bu açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Carl Jung -> Kolektif bilinçdışı ve arketipler; Alfred Adler -> Yetersizlik hislerinin telafisi ve yaşam tarzı; Karen Horney -> Temel kaygı ve nevrotik yönelimler; Albert Bandura -> Karşılıklı belirleyicilik ve özyeterlilik.

Doğru eşleştirmede Carl Jung analitik kuramın temel taşı olan kolektif bilinçdışı ve arketiplerle; Alfred Adler bireysel psikolojinin çekirdeği olan yetersizlik hissi ve telafi mekanizmasıyla; Karen Horney nevrotik kişilik gelişimine temel oluşturan temel kaygı ve insanlara yönelim stratejileriyle; Albert Bandura ise bilişsel ve çevresel faktörlerin dinamik etkileşimini savunan karşılıklı belirleyicilik ilkesiyle eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1

Carl Jung'un kişilik kuramındaki ayırt edici kavramları tespit etmek.

Jung'un bireysel yaşantıların ötesindeki insanlık mirasını vurgulayan 'kolektif bilinçdışı' ve 'arketipler' kavramları ile eşleştiği görülür.

Jung, analitik psikolojisinde kişiliği açıklamada arketipleri merkeze alır.

2

Alfred Adler'in kişilik gelişimine yönelik bakış açısını belirlemek.

Adler'in aşağılık (yetersizlik) duygusu, bunu telafi etme çabası ve toplumsal ilgi kavramlarını içeren açıklamayla eşleştiği bulunur.

Adler'in bireysel psikolojisinde temel motivasyon kaynağı yetersizliklerin telafisi ve üstünlük çabasıdır.

3

Karen Horney'nin kuramındaki temel mekanizmayı analiz etmek.

Horney'nin çocukluktaki güvensizlikten kaynaklanan 'temel kaygı' ve nevrotik başa çıkma stratejileri ('insanlara yönelme', 'karşı koyma', 'uzaklaşma') ile eşleştiği saptanır.

Horney, psikanalitik geleneği sosyal ilişkiler bağlamında yeniden yorumlayarak temel kaygıya odaklanmıştır.

4

Albert Bandura'nın sosyal bilişsel kişilik modelini incelemek.

Bandura'nın bilişsel faktörler (özyeterlilik), davranış ve çevre etkileşimini içeren 'karşılıklı belirleyicilik' açıklamasıyla eşleştiği doğrulanır.

Bandura, davranışçı yaklaşıma bilişsel ögeleri ekleyerek kişiliği karşılıklı belirleyicilik çerçevesinde açıklar.

Key Concept

Kişilik Kuramları

Question 700Question →

İslam düşüncesinde ortaya çıkan dinî yorum farklılıklarının arka planındaki temel etkenler ile bu etkenleri yansıtan tarihsel veya metodolojik durumların doğru eşleştirmesini yapınız.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

İlk İslam toplumundaki otorite ve iç çatışma tartışmaları siyasi nedenlerle; ilahi beyandaki lafzi esneklik ve teşbihler metinsel nedenlerle; toplulukların tevarüs ettiği örf ve düşünce sistemleri sosyo-kültürel nedenlerle; göçebe ve yerleşik nüfusun çevre koşullarına göre ürettiği pratik çözümler ise coğrafi nedenlerle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede: İlk İslam toplumunda Hz. Osman'ın şehit edilmesi ve sonrasındaki otorite tartışmaları 'Siyasi Nedenler' ile; ilahi beyanın lafzi esnekliği ve müteşabih anlatımları 'Metinsel Nedenler' ile; yeni Müslüman olan toplulukların İslam öncesi düşünce sistemleri ve örflerini yansıtması 'Sosyo-Kültürel Nedenler' ile; göçebe ve yerleşik nüfusun çevre koşullarına göre çözümler üretmesi ise 'Coğrafi Nedenler' ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Birinci ifadedeki tarihsel olayları ve tartışma konularını analiz etmek.

Hz. Osman'ın şehit edilmesi ve otorite mücadeleleri, doğrudan devlet yönetimi ve hilafet ile ilgili olup siyasi niteliktedir.

Toplumsal liderlik ve iktidar çatışmaları dinî düşüncedeki siyasi yorumların temelini oluşturur.

2

İkinci ifadedeki dilsel ve üslupsal özellikleri incelemek.

İlahi beyanın lafzi esnekliği ve sembolik/müteşabih anlatımları, Kur'an ve Sünnet metinlerinin dil özelliklerine dayanır.

Nassların anlaşılmasında dil ve üslup farklılıkları metinsel nedenler başlığı altında ele alınır.

3

Üçüncü ifadedeki toplumsal etkileşimi ve aktarımı değerlendirmek.

Eski medeniyetlerin mirası, örfler ve düşünce sistemlerinin taşınması, dinî yorumlardaki sosyo-kültürel dinamikleri yansıtır.

Toplumların tarihsel arka planları ve gelenekleri dinî metinleri anlama biçimlerini şekillendirir.

4

Dördüncü ifadedeki çevre şartlarını ve yaşam biçimlerini mukayese etmek.

Göçebe ile yerleşik yaşamın, çöl ile kent koşullarının getirdiği pratik ihtiyaçlar coğrafi koşulların sonucudur.

Fiziki çevre ve iklim şartları, insanların pratik yaşamını ve dolayısıyla fıkhî yorumlarını doğrudan etkiler.

Key Concept

İslam düşüncesinde dinî yorum farklılıklarının ortaya çıkmasında etkili olan temel faktörler (siyasi, coğrafi, sosyo-kültürel ve metinsel sebepler) ve bunların pratik/tarihsel yansımaları.

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept