All practice questions

1797 questions

Question 1021Question

Yeni Türk Devleti'nde toplumsal yapıyı çağdaşlaştırmak, laik ve eşitlikçi bir düzen oluşturmak ve uluslararası ilişkilerdeki aksaklıkları gidermek amacıyla birçok inkılap yapılmıştır. Aşağıdaki sol sütunda verilen inkılapları, sağ sütundaki temel toplumsal amaçlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması
Miladi takvim ve uluslararası saatin kabul edilmesi
Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi
Şapka İktisası Hakkında Kanun'un çıkarılması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması toplumsal alanda dini duyguların istismarının önlenmesiyle; Miladi takvim ve uluslararası saatin kabulü Batı dünyasıyla ilişkilerdeki uyumsuzlukların giderilmesiyle; Soyadı Kanunu toplumsal eşitliğin sağlanması ve resmi karışıklıkların önlenmesiyle; Şapka İktisası Hakkında Kanun ise dış görünümde çağdaş ve ortak bir kimlik oluşturulmasıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; tekke ve zaviyelerin kapatılması dini sömürünün engellenmesi ve laikleşmeyle, miladi takvim ve saat düzenlemesi Batı dünyasıyla ilişkilerin uyumlu hale getirilmesiyle, Soyadı Kanunu toplumsal eşitlik ve bürokratik düzenin sağlanmasıyla, Şapka Kanunu ise dış görünümde çağdaşlaşma ve birlik sağlanmasıyla ilişkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılmasının amacı belirlenir.
Bu kurumların kapatılması, dini duyguların sömürülmesini önlemiş ve laik yapıyı güçlendirmiştir.
Toplumsal laikleşme ve batıl inançlarla mücadele hedeflenmiştir.
2
Miladi takvim ve uluslararası saatin kabulünün gerekçesi analiz edilir.
Avrupa devletleriyle olan ticari ve resmi ilişkilerdeki uyuşmazlıklar giderilmiştir.
Zaman ölçülerinde birliği sağlayarak uluslararası entegrasyonu kolaylaştırmak amaçlanmıştır.
3
Soyadı Kanunu'nun toplumsal işlevi incelenir.
Resmi belgelerde isim benzerliğinden kaynaklanan sorunlar çözülmüş ve ayrıcalık belirten unvanlar kaldırılarak eşitlik sağlanmıştır.
Halkçılık ilkesi doğrultusunda toplumsal eşitliği kurmak ve devlet işlerini düzenlemek hedeflenmiştir.
4
Şapka İktisası Hakkında Kanun'un hedefleri değerlendirilir.
Halkın giyim kuşamda çağdaş ve ortak bir dış görünüme kavuşması sağlanmıştır.
Toplumda çağdaşlaşma ve modern bir dış görünüm birliği oluşturulmak istenmiştir.

Key Concept

Toplumsal Alanda Yapılan İnkılapların Amaçları ve Etkileri
Estimated Time:2m 0s
Question 1022Question

Atatürkçü Düşünce Sistemi, Türk milletinin çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmasını hedefleyen, birbiriyle uyumlu ilkelerden ve temel esaslardan oluşan dinamik bir bütündür. Bu sistemin unsurları olan bazı temel esaslar ile Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu ve yapılandırılması sürecindeki tarihsel uygulamaların e��leştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen Atatürkçü Düşünce Sistemi'nin temel esaslarını, sağ sütunda verilen ilgili tarihsel uygulamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Millî Egemenlik
Millî Kültürün Geliştirilmesi
Akılcılık ve Bilimsellik
Uluslararası Barış ve İnsancıllık

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki 'Millî Egemenlik' esası Büyük Millet Meclisinin açılmasıyla; 'Millî Kültürün Geliştirilmesi' Türk Tarih ve Dil Kurumlarının kurulmasıyla; 'Akılcılık ve Bilimsellik' pozitif bilimlerin eğitime hâkim kılınmasıyla; 'Uluslararası Barış ve İnsancıllık' ise Balkan Antantı ve Sadabat Paktı'na öncülük edilmesiyle eşleşmektedir.
Atatürkçü Düşünce Sistemi'nin her bir temel esası, cumhuriyetin kuruluş yıllarında somut kurumsal veya siyasi adımlarla hayata geçirilmiştir. Millî egemenlik halkın yönetime katılımını (Büyük Millet Meclisinin açılması), millî kültürün geliştirilmesi millî kimliğin araştırılmasını (Türk Tarih ve Dil Kurumları), akılcılık ve bilimsellik akıl dışı dogmaların reddedilmesini (pozitif bilimlerin eğitime hâkim kılınması), uluslararası barış ve insancıllık ise dünya barışına katkı sunmayı (Balkan Antantı ve Sadabat Paktı) gerektirir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler tarihsel gerçeklerle tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Atatürkçü Düşünce Sistemi'nin temel esaslarının kavramsal tanımlarını analiz etmek
Millî egemenlik halk iradesini; millî kültür öz kimliği; akılcılık pozitif bilimleri; uluslararası barış ise dış politikadaki dostane paktları temsil eder.
Kavramların kapsamını doğru belirlemek, uygulamalarla ilişki kurabilmek için gereklidir.
2
Sağ sütundaki tarihsel uygulamaların hangi kavramsal amaca hizmet ettiğini belirlemek
Meclisin açılması siyasi iradeye (egemenlik), kurumların açılması kültüre, eğitim reformu bilime, paktlar ise dış barışa yöneliktir.
Her bir inkılap hamlesinin veya dış politika adımının gerisindeki temel felsefeyi çözümlemek gerekir.
3
Kavramlar ve uygulamalar arasında birebir eşleşme sağlamak
Her sol sütun ögesi, sağ sütundaki en uygun tarihsel gelişmeyle eşleşir ve açıkta hiçbir öge kalmaz.
Düşünce sistemi ile pratik uygulamalar arasındaki nedensellik ilişkisini kurarak nihai sonuca ulaşmak hedeflenir.

Key Concept

Atatürkçü Düşünce Sistemi'nin temel esasları ve bu esasların tarihsel uygulamalarla ilişkisi
Estimated Time:2m 0s
Question 1023Question

Atatürkçü Düşünce Sistemi'nin temel esaslarını yansıtan sol sütundaki tarihî sözleri, bu sözlerin doğrudan hedeflediği sağ sütundaki açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

"Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." kararı
"Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir." vecizesi
"Yurtta sulh, cihanda sulh." düsturu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: 1. söz bağımsızlık ve egemenlik hedefiyle, 2. söz akılcılık ve bilimsellik esasıyla, 3. söz ise iç ve dış barış ilkesiyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; bağımsızlık ve millet iradesi vurgusu taşıyan birinci söz dış bağımsızlık ve iç egemenlikle; ilim ve feni rehber edinen ikinci söz akılcılık ve bilimsellikle; barışçı dış politikayı ifade eden üçüncü söz ise millî menfaatler temelinde barış ve iş birliğiyle doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci sözün (Amasya Genelgesi kararı) analiz edilmesi
Sözdeki 'bağımsızlık' ifadesinin millî bağımsızlığı, 'milletin azim ve kararı' ifadesinin ise ulus egemenliğini hedeflediği tespit edilir.
Sözün ihtiva ettiği temel siyasi kavramları belirlemek.
2
İkinci sözün (ilim ve fen vurgusu) analiz edilmesi
Hayattaki en gerçek yol göstericinin bilim ve fen olduğu belirtilerek akılcılık ve bilimsellik esasıyla ilişkilendirilir.
Atatürkçü düşüncenin bilimsel ve rasyonel dayanaklarını saptamak.
3
Üçüncü sözün (yurtta sulh, cihanda sulh) analiz edilmesi
Hem yurt içindeki toplumsal huzuru hem de dünya barışını hedefleyen dış politika esasının barışçılık olduğu anlaşılır.
Sistemin uluslararası ve toplumsal barış vizyonunu kavramak.

Key Concept

Atatürkçü Düşünce Sistemi'nin Temel Esasları ve Bütünleyici İlkeleri
Estimated Time:2m 0s
Question 1024Question

Asya Hun Devleti'nde devlet yönetimi, idari yapı ve egemenlik anlayışına dair bazı kavramlar ile bu kavramların açıklamaları aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kavramlar ile sağ sütundaki açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tanhu (Şanyü)
İkili Teşkilat
Kurultay
Kut İnancı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Tanhu unvanı hükümdarlık unvanıyla, İkili Teşkilat idari bölünmeyle, Kurultay devlet meclisiyle ve Kut İnancı egemenliğin ilahi kaynağıyla eşleşir.
Tanhu unvanı hükümdarlığın simgesi olup büyüklük anlamına gelir. İkili teşkilat federal yapıyı ve idari bölünmeyi ifade eder. Kurultay, boy beylerinin katılımıyla toplanan meclistir. Kut inancı ise egemenliğin ilahi kaynağını ve veraset anlayışını belirler.

Step-by-Step Solution

1
Tanhu (Şanyü) kavramının incelenmesi
Bu kavram, Asya Hun Devleti'nde Teoman'dan itibaren kullanılan ve büyüklük, genişlik anlamına gelen hükümdarlık unvanıdır. Dolayısıyla ikinci açıklama ile eşleşir.
İlk Türk devletlerindeki hükümdarlık unvanlarının bilinmesi gerekir.
2
İkili Teşkilat kavramının incelenmesi
Bu sistem, devletin doğu (asıl hükümdar) ve batı (yabgu) olarak iki idari bölgede yönetilmesini öngörür. Dolayısıyla üçüncü açıklama ile eşleşir.
İlk Türk devletlerindeki federal/idari yapının analiz edilmesi gerekir.
3
Kurultay kavramının incelenmesi
Kurultay, boy beylerinin katıldığı, kararların görüşüldüğü ancak son kararın hükümdara ait olduğu danışma meclisidir. Dolayısıyla dördüncü açıklama ile eşleşir.
İlk Türklerde karar alma organlarının yapısının bilinmesi gerekir.
4
Kut İnancı kavramının incelenmesi
Kut inancı, yönetme yetkisinin Tanrısal kaynaklı olduğunu belirtir ve kan yoluyla hanedana geçtiği için ülkenin hanedanın ortak malı sayılması töresini doğurur. Dolayısıyla birinci açıklama ile eşleşir.
İlk Türk devletlerinde veraset ve egemenlik meşruiyeti kavramının çözümlenmesi gerekir.

Key Concept

Asya Hun Devleti Yönetim Teşkilatı ve Egemenlik Anlayışı
Question 1025Question

II. Mahmud Dönemi'nde devlet teşkilatının modernleştirilmesi ve bürokratik işlerin uzmanlaşması amacıyla kurulan aşağıdaki meclis ve kurulları, üstlendikleri temel görev alanlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Dar-ı Şura-yı Bab-ı Ali
Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye
Dar-ı Şura-yı Askeri

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dar-ı Şura-yı Bab-ı Ali idari işler ve hükümet işleyişiyle; Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye adalet, yargı ve kanun tasarısı hazırlamayla; Dar-ı Şura-yı Askeri ise askeri reformların planlanması ve ordu işleriyle eşleşmektedir.
Dar-ı Şura-yı Bab-ı Ali hükümet ve bürokrasi işleriyle, Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye adalet ve yasama hazırlıklarıyla, Dar-ı Şura-yı Askeri ise ordu işleriyle ilgilenmiştir. Bu yapılanma modern devlet yönetimindeki ihtisaslaşmanın bir göstergesidir.

Step-by-Step Solution

1
Kurumların isimlerindeki kelime kökenlerini ve görev alanlarını analiz edin.
'Bab-ı Ali' hükümeti ve sivil bürokrasiyi, 'Ahkam-ı Adliye' adalet sistemini, 'Askeri' ise ordu işlerini ifade etmektedir.
Osmanlı modernleşmesinde yeni kurulan kurumların adları doğrudan görev alanlarını yansıtır.
2
Dar-ı Şura-yı Bab-ı Ali'nin görevini saptayın.
Bab-ı Ali, sadrazamlık makamı ve sivil idareyi temsil ettiği için bu şura idari işler ve hükümet işleyişi ile görevlidir.
Devlet işlerinde uzmanlaşmanın sağlanması amacıyla idari kanadı düzenlemek amaçlanmıştır.
3
Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye'nin görevini saptayın.
Adliye ifadesine uygun olarak yargı, üst düzey memurların muhakemesi ve kanun taslaklarının hazırlanmasından sorumludur.
Hukuksal denetim ve yasama hazırlıklarının tek çatı altında toplanması hedeflenmiştir.
4
Dar-ı Şura-yı Askeri'nin görevini saptayın.
Yeni kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunun idari, mali ve askeri işlerini yürütmek için kurulmuştur.
Yeni ordunun organizasyonel ihtiyaçlarını karşılamak zorunlu hale gelmiştir.

Key Concept

II. Mahmud Dönemi meclis reformları ve yönetimde uzmanlaşma
Question 1026Question

Türkiye'de hayvancılık faaliyetlerinin coğrafi dağılışında iklim, bitki örtüsü ve nüfus gibi unsurlar belirleyici olmaktadır. Aşağıda verilen hayvancılık faaliyetlerini, Türkiye'de en yoğun yapıldıkları coğrafi alanlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kümes Hayvancılığı
Büyükbaş Mera Hayvancılığı
İpek Böcekçiliği

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekilde olmalıdır: Kümes Hayvancılığı büyük tüketim merkezlerine yakın alanlarla; Büyükbaş Mera Hayvancılığı yaz yağışlarıyla yeşeren gür otlakların bulunduğu Erzurum-Kars Platosu ile; İpek Böcekçiliği ise dut ağacı yaygınlığına bağlı olarak Güney Marmara ve Diyarbakır çevresi ile eşleşmelidir.
Kümes hayvancılığı iklim dışı şartlara bağlı olup pazar odaklı dağılış gösterirken, büyükbaş mera hayvancılığı yaz yağışlı yüksek platolardaki gür çayırlara, ipek böcekçiliği ise dut ağaçlarının varlığına sıkı sıkıya bağlıdır. Bu durum coğrafi dağılışta hem doğal (iklim, bitki örtüsü) hem de beşeri (pazar, tüketim) unsurların farklı hayvancılık kolları üzerinde baskın olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Kümes hayvancılığının yer seçimindeki temel faktör belirlenir.
Kümes hayvancılığının kapalı tesislerde yapıldığı ve pazar alanlarına (büyük tüketim merkezlerine) yakın kurulduğu tespit edilir.
Modern entansif hayvancılık yöntemlerinde iklimden ziyade pazarlama koşullarının belirleyici olduğunu anlamak.
2
Büyükbaş mera hayvancılığının ihtiyaç duyduğu doğal çevre şartları analiz edilir.
Bu faaliyetin uzun boylu gür otlaklar gerektirdiği ve bu çayırların da yaz yağışlı Erzurum-Kars Platosu'nda bulunduğu sonucuna ulaşılır.
Mera hayvancılığının doğal bitki örtüsü ve yağış rejimiyle olan doğrudan ilişkisini kurmak.
3
İpek böcekçiliği faaliyetinin ham madde bağımlılığı değerlendirilir.
Tırtılların beslendiği dut yapraklarının yoğun üretildiği Güney Marmara ve Diyarbakır çevresi ile ipek böcekçiliği eşleştirilir.
Geleneksel tarımsal ham madde kaynaklarının hayvancılık türleri üzerindeki coğrafi etkisini açıklamak.

Key Concept

Türkiye'de hayvancılık faaliyetlerinin coğrafi dağılışını belirleyen doğal ve beşeri faktörlerin analizi
Question 1027Question

Aşağıda verilen ülkelerin gelişmişlik düzeyini belirleyen kriterler ile bu kriterlerin açıklamalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

İnsani Gelişme Endeksi (İGE)
Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH)
Sektörel İstihdam Oranı

Matches

Show answer & explanation

Answer

İnsani Gelişme Endeksi (İGE) ile gelir, eğitim ve yaşam süresini ölçen endeks açıklaması; Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) ile üretilen mal ve hizmetlerin parasal değeri açıklaması; Sektörel İstihdam Oranı ile çalışan nüfusun iş kollarına dağılımı açıklaması eşleşmelidir.
İnsani Gelişme Endeksi (İGE), yaşam süresi ve eğitim gibi sosyal boyutları içeren çok boyutlu yapısıyla ilgili açıklamayla; Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH), üretilen mal ve hizmetlerin toplam parasal değeriyle; Sektörel İstihdam Oranı ise çalışan nüfusun tarım, sanayi ve hizmet alanlarına dağılımıyla doğrudan eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
İnsani Gelişme Endeksi (İGE) kavramını inceleme.
İGE'nin yaşam süresi, eğitim ve gelir düzeyi gibi sosyal ve ekonomik boyutları bir araya getiren bir endeks olduğu tespit edilir.
Çok boyutlu sosyal gelişmişlik kriterini doğru açıklamayla eşleştirmek için.
2
Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) kavramını inceleme.
GSYİH'nin ülkede üretilen mal ve hizmetlerin yıllık parasal değerini doğrudan ölçen saf ekonomik bir büyüklük göstergesi olduğu belirlenir.
Ekonomik üretim hacmini ölçen kriteri doğru tanımıyla eşleştirmek için.
3
Sektörel İstihdam Oranı kavramını inceleme.
Bu kavramın, aktif nüfusun tarım, sanayi ve hizmet gibi sektörler içerisindeki payını ifade ettiği ve gelişmiş ülkelerde hizmet sektörünün en yüksek paya sahip olduğu belirlenir.
Nüfusun çalışma kollarına göre dağılımını ifade eden kriteri doğru açıklamayla eşleştirmek için.

Key Concept

Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesinde kullanılan sosyoekonomik göstergeler.
Estimated Time:1m 30s
Question 1028Question

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık ve ulaşım kolaylığı gibi coğrafi faktörler belirleyici olmaktadır. Aşağıdaki sanayi tesislerini, yer seçimlerinde en fazla etkili olan birincil coğrafi kuruluş faktörüyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Samsun Bakır İşletmesi
Karabük Demir-Çelik Fabrikası
Konya Şeker Fabrikası

Matches

Show answer & explanation

Answer

Samsun Bakır İşletmesi - Ulaşım (Liman ve Hinterland), Karabük Demir-Çelik Fabrikası - Enerji Kaynağı (Taş Kömürü), Konya Şeker Fabrikası - Hammaddeye Yakınlık (Çabuk Bozulan Ürün) şeklinde eşleşir.
Samsun Bakır İşletmesi ulaşım avantajı nedeniyle liman kentinde kurulmuştur. Karabük Demir-Çelik Fabrikası, taş kömürüne (enerji kaynağına) yakın olması amacıyla Batı Karadeniz'de yer alır. Konya Şeker Fabrikası ise şeker pancarının çabuk bozulabilir yapısından dolayı hammadde kaynağına yakın kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Samsun Bakır İşletmesi'nin kuruluş gerekçesini değerlendirmek.
Samsun'da bakır çıkarılmadığı, Karadeniz liman ulaşımı sayesinde Küre ve Murgul bakırlarının işlenmek üzere buraya getirildiği anlaşılır.
Samsun'un gelişmiş ulaşım (liman) imkanlarının tesisin yer seçimindeki ana etken olduğunu doğrulamak.
2
Karabük Demir-Çelik Fabrikası'nın kuruluş gerekçesini incelemek.
Bölgede demir yatakları bulunmadığı, ancak demiri eritmek için gerekli yüksek ısıyı sağlayan taş kömürü (enerji kaynağı) yataklarının Zonguldak'ta yer aldığı saptanır.
Üretim sürecinde enerji ihtiyacının yüksek olması nedeniyle tesisin enerji kaynağına yakın kurulduğunu belirlemek.
3
Konya Şeker Fabrikası'nın ham madde ile ilişkisini analiz etmek.
Şeker pancarının tarladan söküldükten sonra hızlıca işlenmesi gerektiği, bu nedenle fabrikaların tarım alanlarının yakınına kurulduğu belirlenir.
Konya'nın geniş pancar ekim alanlarına sahip olması nedeniyle fabrikanın hammaddeye yakınlık ilkesiyle kurulduğunu saptamak.

Key Concept

Türkiye'deki sanayi tesislerinin yer seçimini etkileyen coğrafi faktörler ve bu faktörlerin tesisler özelindeki dağılımı.
Estimated Time:1m 0s
Question 1029Question

Millî Mücadele Dönemi'nde Birinci TBMM'ye karşı çıkan ayaklanmaların genel nitelikleri ile bu ayaklanmaların somut örnekleri aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki ayaklanma özelliklerini, sağ sütundaki uygun isyan örnekleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

İstanbul Hükümeti'nin doğrudan organize ettiği ve Hilafet makamının gücünü kullanmayı amaçlayan ayaklanmalar
İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin ortaklaşa yürüttüğü propagandalar ve kışkırtmalar sonucu Anadolu'da çıkan yerel ayaklanmalar
Başlangıçta Millî Mücadele yanlısı olup düzenli ordunun kurulması kararına karşı çıkarak merkezi otoriteye isyan edenlerin ayaklanmaları
İtilaf Devletleri'nin desteğiyle Anadolu topraklarında bağımsız devletler kurmayı amaçlayan gayrimüslim unsurların ayaklanmaları

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki İstanbul Hükümeti'nin doğrudan organize ettiği ayaklanmalar sağ sütundaki Anzavur Ahmet ve Kuva-yi İnzibatiye Ayaklanmaları ile; İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin ortak kışkırtmasıyla çıkan yerel ayaklanmalar Bolu, Düzce, Yozgat ve Konya Ayaklanmaları ile; düzenli orduya katılmayı reddeden eski Kuva-yi Milliyecilerin ayaklanmaları Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe Ayaklanmaları ile; bağımsız devlet kurmayı amaçlayan gayrimüslim ayaklanmaları ise Pontus Rum ve Ermeni Ayaklanmaları ile eşleşir.
Birinci TBMM'ye karşı çıkan ayaklanmaların nitelikleri ve örnekleri doğru eşleştirildiğinde; İstanbul Hükümeti'nin doğrudan çıkardığı isyanlar Anzavur Ahmet ve Kuva-yi İnzibatiye ile; ortaklaşa çıkarılan yerel isyanlar Bolu, Düzce, Yozgat ve Konya isyanları ile; eski Kuva-yi Milliyecilerin çıkardığı isyanlar Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe ile; azınlık isyanları ise Pontus ve Ermeni isyanları ile eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
İstanbul Hükümeti'nin doğrudan organize ettiği ayaklanmayı belirlemek.
Anzavur Ahmet ve Kuva-yi İnzibatiye (Hilafet Ordusu) isyanlarının doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından TBMM'yi etkisiz kılmak amacıyla çıkarıldığı tespit edilir.
Bu ayaklanmalar doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından planlanmış, finanse edilmiş ve askeri güç olarak kullanılmıştır.
2
İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin ortaklaşa kışkırttığı yerel ayaklanmaları tespit etmek.
Bolu, Düzce, Yozgat ve Konya isyanlarının, işgalci güçlerin desteği ve İstanbul Hükümeti'nin kışkırtmalarıyla çıkan yerel ayaklanmalar olduğu belirlenir.
Halkın dini ve saltanata bağlılık duyguları istismar edilerek TBMM otoritesi bu bölgelerde sarsılmak istenmiştir.
3
Eski Kuva-yi Milliye şeflerinin çıkardığı ayaklanmaları gruplandırmak.
Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe'nin, kurulmakta olan düzenli ordunun komutası altına girmeyi reddederek isyan ettikleri saptanır.
Merkeziyetçi devlet ve ordu yapısının kurulması sürecinde kişisel nüfuz ve bağımsız hareket etme arzuları isyana yol açmıştır.
4
Azınlıkların bağımsızlık amaçlı çıkardığı isyanları belirlemek.
Pontus Rum ve Doğu Anadolu Ermeni isyanlarının kendi devletlerini kurmayı amaçlayan azınlık isyanları olduğu anlaşılır.
Mondros Mütarekesi'nin işgal maddelerine ortam hazırlamak ve Wilson İlkeleri doğrultusunda çoğunluk oluşturduklarını iddia ederek bağımsızlık elde etmek istemişlerdir.

Key Concept

Birinci TBMM Dönemi Ayaklanmaları ve Sınıflandırılması
Estimated Time:1m 30s
Question 1030Question

Cumhuriyet döneminde ulusal ekonominin inşası sürecinde tarım, ticaret, sanayi ve finans alanlarında yapısal düzenlemelere gidilmiştir.

Aşağıda verilen iktisadi düzenlemeleri, bu düzenlemelerin temel amaçları ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Aşar Vergisinin Kaldırılması
Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun Kabul Edilmesi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın Kurulması
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın Hazırlanması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Aşar Vergisinin Kaldırılması tarımsal üretimi canlandırmak amacıyla; Teşvik-i Sanayi Kanunu özel sektörü teşvik etmek amacıyla; Merkez Bankası para politikasını bağımsızlaştırmak amacıyla; Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ise devlet eliyle planlı sanayileşmeyi sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yapılan inkılapların her biri farklı ekonomik ihtiyaçlara cevap vermiştir: Tarımda aşar vergisi kaldırılarak köylünün yükü hafifletilmiş, sanayide önce özel sektörü desteklemek için Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmış, başarısız olunca planlı devlet yatırımı olan Beş Yıllık Sanayi Planı'na geçilmiş, para politikasında ise Merkez Bankası kurularak finansal bağımsızlık sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tarımsal düzenlemeyi tespit etme
Aşar vergisinin tarım üreticileri üzerindeki olumsuz etkisini kaldırarak tarımsal canlılık hedeflenmiştir.
Aşar vergisi doğrudan köylü kesimini ilgilendiren geleneksel bir toprak vergisidir.
2
Özel sektörü destekleyen kanunu belirleme
Teşvik-i Sanayi Kanunu ile özel teşebbüse muafiyetler sağlanarak sanayi yatırımları özendirilmiştir.
Yeni kurulan devletin ilk dönemlerinde özel sermaye birikimi yetersiz olduğundan teşvik yasası çıkarılmıştır.
3
Finansal bağımsızlık adımını ilişkilendirme
Merkez Bankası'nın kurulması ile para politikaları millileştirilmiştir.
Bağımsız bir ekonomi için milli paranın kontrolünün ulusal bir bankada olması gerekir.
4
Planlı devletçi modele geçişi çözümleme
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile büyük ölçekli fabrikaların devlet eliyle kurulması planlanmıştır.
1929 ekonomik krizinin ardından özel sektörün sanayileşmeyi gerçekleştiremeyeceği anlaşıldığından devletçi plan uygulamaya konulmuştur.

Key Concept

Cumhuriyet döneminde milli iktisat politikaları çerçevesinde yapılan inkılapların sektörel amaçları
Estimated Time:1m 30s
Question 1031Question

Aşağıda Batı edebiyatında ortaya çıkan akımların temel ilkeleri ile bu akımların Türk edebiyatındaki yansımaları verilmiştir. Sol sütundaki açıklamaları, sağ sütundaki en uygun edebî kavram veya sanatçıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Aklın ve sağduyunun denetiminde, evrensel insan doğasını ele alarak seçkin bir dil ve biçim mükemmelliğiyle eser vermeyi amaçlayan edebî akım.
Hristiyanlık mucizelerine, millî tarihe, doğaya ve insan ruhunun sınırsız coşkunluğuna yönelip klasik kuralların dışına çıkan edebî akım.
Klasisizm akımının rasyonel ve kuralcı yapısını benimseyerek Türk edebiyatında Molière'den tiyatro uyarlamaları ve çevirileri yapan Tanzimat dönemi yazar ve bürokratı.
Romantizmin coşkun duygu dünyasını, vatan ve hürriyet gibi toplumsal temalarla sentezleyerek eserlerinde kendi kişiliğini gizlemeden yansıtan şair ve yazar.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki açıklamaların sağ sütundaki kavramlarla doğru eşleşmesi şu şekildedir: İlk açıklama Klasisizm ile, ikinci açıklama Romantizm ile, üçüncü açıklama Ahmet Vefik Paşa ile ve dördüncü açıklama Namık Kemal ile eşleşmelidir.
Kavramların ve sanatçıların temel edebi eğilimleri göz önünde bulundurulduğunda akıl ve sağduyu Klasisizmle, coşkunluk ve duygu Romantizmle, Molière uyarlamaları Ahmet Vefik Paşa ile, vatan ve hürriyet temalı coşkulu eserler ise Namık Kemal ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki edebi nitelikleri analiz etmek.
Cümledeki 'akıl', 'sağduyu', 'evrensel insan doğası' ve 'biçim mükemmelliği' ifadelerinin Klasisizm akımının temel prensipleri olduğu belirlendi.
Klasisizm akıl ve sağduyuyu temel alarak evrensel değerleri ve kusursuz formu hedefler.
2
İkinci cümledeki edebi nitelikleri analiz etmek.
Cümledeki 'millî tarih', 'doğa', 'insan ruhunun sınırsız coşkunluğu' ve 'klasik kuralların dışına çıkma' ifadelerinin Romantizm akımını işaret ettiği tespit edildi.
Romantizm, klasik kuralları reddederek coşkun duyguları ve millî ögeleri ön plana çıkarır.
3
Üçüncü cümledeki yazar tanımını ve edebi yönelimini değerlendirmek.
Tanzimat Dönemi'nde Molière'den tiyatro uyarlamaları ve çevirileri yapan klasik akım temsilcisinin Ahmet Vefik Paşa olduğu belirlendi.
Ahmet Vefik Paşa, tiyatro çeviri ve adaptasyonlarıyla Türk tiyatrosunda klasik kuralcılığı uygulayan ana figürdür.
4
Dördüncü cümledeki yazar tanımını ve edebi yönelimini değerlendirmek.
Romantizmin coşkun duygu dünyasını vatan ve hürriyet kavramlarıyla birleştirerek eser veren Tanzimat yazarının Namık Kemal olduğu belirlendi.
Namık Kemal, coşkun romantik üslubuyla 'vatan şairi' olarak bilinir ve eserlerinde kişiliğini gizlemez.

Key Concept

Klasisizm ve Romantizm akımlarının temel felsefi ilkeleri ile Tanzimat edebiyatındaki temsilcileri
Question 1032Question

Ekonomik faaliyetlerin temelini oluşturan üretim, dağıtım ve tüketim süreçleri çeşitli doğal ve beşeri faktörlerin kontrolünde gerçekleşir. Bu faktörler, ekonomik faaliyetlerin coğrafi dağılışın�� ve gelişimini doğrudan etkiler.

Buna göre, sol sütundaki örnek durumlar ile sağ sütundaki bu durumları etkileyen temel coğrafi faktörleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Karabük ve Ereğli'de demir madeni çıkarılmamasına rağmen bu bölgede demir-çelik fabrikalarının kurulması
İstanbul, Ankara ve İzmir gibi metropollerin çevresinde besi ve kümes hayvancılığı tesislerinin yoğunlaşması
Doğu Karadeniz Bölümü'nün dik ve engebeli yamaçlarında tarımda makine kullanımının oldukça sınırlı olması
Antalya kıyılarında hasat edilen yaş sebzelerin frigorifik (soğutmalı) tırlarla Rusya pazarına ulaştırılması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Karabük ve Ereğli'deki demir-��elik üretimi enerji kaynağına yakınlıkla, metropoller çevresindeki hayvancılık tüketim merkezlerine yakınlıkla, Doğu Karadeniz'deki sınırlı makine kullanımı yery��zü şekilleriyle, yaş sebze ihracatı ise modern ulaşım teknolojisi ve altyapısıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; demir-çelik sanayisinin Karabük ve Ereğli'ye kurulması enerji kaynağıyla (taş kömürü), büyük metropoller çevresindeki hayvansal üretim tesisleri tüketim potansiyeliyle (pazar), Doğu Karadeniz'deki makineleşme engelleri yeryüzü şekilleriyle (eğim ve engebe), Rusya'ya yapılan sebze sevkiyatı ise modern dağıtım altyapısıyla (frigorifik ulaşım teknolojisi) eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarının kuruluş yerinin analiz edilmesi
Tesislerin hammaddeye (demir cevherine) değil, demiri eritmek için gerekli olan yüksek kalorili taş kömürüne (enerji kaynağı) yakın kurulduğu belirlenir.
Sanayi üretiminde yer seçimini etkileyen doğal faktörlerden enerji kaynağı ilişkisini doğrulamak.
2
Büyük şehirlerin çevresindeki besi ve kümes hayvancılığı tesislerinin incelenmesi
Bu tesislerin metropollerin çevresinde toplanmasının ana nedeninin, bozulabilir hayvansal gıdaların geniş tüketici nüfusa hızla ulaştırılması olduğu anlaşılır.
Tüketim faktörünün üretimin dağılışı üzerindeki beşeri etkisini açıklamak.
3
Doğu Karadeniz'de tarımsal makineleşmenin kısıtlı olmasının sebebinin bulunması
Bölgenin morfolojik yapısındaki eğim ve engebenin tarım makinesi kullanımını engellediği sonucuna varılır.
Yer şekillerinin tarımsal üretim üzerindeki doğal sınırlayıcı etkisini tespit etmek.
4
Yaş sebze taşımacılığında kullanılan modern yöntemlerin değerlendirilmesi
Soğutmalı araçlarla uzak pazarlara yapılan sevkiyatın dağıtımı kolaylaştıran modern ulaşım teknolojileriyle ilgili olduğu tespit edilir.
Dağıtımı etkileyen beşeri faktörlerin ticaretteki rolünü vurgulamak.

Key Concept

Üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerinin lokasyon ve süreç yönetimini etkileyen doğal (enerji kaynağı, yer şekilleri) ve beşeri (pazara yakınlık, ulaşım teknolojisi) faktörler.
Estimated Time:2m 0s
Question 1033Question

Aşağıda verilen doğal kaynakları (sol sütun), tarihsel süreçteki ekonomik önemleri ve kullanım alanlarıyla (sağ sütun) doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Taş kömürü
Jeotermal akışkan
Toprak örtüsü
Orman varlığı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Taş kömürü - Sanayi Devrimi ve demir-çelik sanayisi ile ilgili olan açıklamayla; Jeotermal akışkan - kaplıca ve elektrik üretimi ile ilgili olan açıklamayla; Toprak örtüsü - tarım, tuğla, seramik ve çimento sanayisi ile ilgili olan açıklamayla; Orman varlığı - selüloz, kağıt ve mobilya sanayisi ile ilgili olan açıklamayla eşleşmelidir.
Doğal kaynaklar ekonomik ve tarihsel niteliklerine göre eşleştirildiğinde; Sanayi Devrimi ve demir-çelik sanayisi ile ilgili olan açıklama taş kömürünü; kaplıca ve elektrik üretimi ile ilgili olan açıklama jeotermal akışkanı; tarım, tuğla, seramik ve çimento sanayisi ile ilgili olan açıklama toprak örtüsünü; selüloz, kağıt ve mobilya sanayisi ile ilgili olan açıklama ise orman varlığını belirtmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Doğal kaynakların yenilenebilirlik durumlarını ve ekonomik özelliklerini incelemek.
Taş kömürü tükenebilir/yenilenemeyen; orman, toprak ve jeotermal ise yenilenebilir kaynaklar sınıfında tanımlanmıştır.
Doğal kaynakların sınıflandırılması, onların kullanım potansiyelini ve sürdürülebilirlik sınırlarını belirler.
2
Taş kömürünün ekonomik ve tarihsel önemini eşleştirmek.
Sanayi Devrimi ile demir-çelik üretimi ve buharlı makinelerdeki kritik rolü sebebiyle tükenebilir enerji kaynağı olan taş kömürü üçüncü açıklama ile eşleşir.
Kömürün yüksek kalori değeri ve tarihi önemi onun ayırt edici özelliğidir.
3
Jeotermal akışkanın kullanım alanlarını belirlemek.
Jeotermal enerji yeraltı suyu döngüsüne bağlı yenilenebilir bir kaynak olup, kaplıcalar ve jeotermal elektrik üretimiyle dördüncü açıklama ile eşleşir.
Jeotermal enerjinin kökeni ve modern elektrik üretimindeki yeri doğrudan ekonomiyle ilişkilidir.
4
Toprak ve orman kaynaklarının sanayideki ham madde rollerini ayırt etmek.
Toprak seramik ve çimento sektörüyle (ikinci açıklama), orman ise kağıt ve mobilya sektörüyle (birinci açıklama) eşleşir.
Toprak ve orman kaynaklarının sanayi kollarındaki farklı ham madde girdileri bu kaynakların ekonomik fonksiyonlarını ayrıştırır.

Key Concept

Doğal kaynakların sınıflandırılması (tükenebilir, yenilenebilir, daimi) ve bunların tarihsel süreçte gelişim gösteren ekonomik sektörlerle (sanayi kollarındaki ham madde ve enerji girdisi olarak) ilişkisi.
Question 1034Question

Azot döngüsü; atmosfer, litosfer, biyosfer ve hidrosfer arasında gerçekleşen ve canlılığın devamı için hayati önem taşıyan bir biyojeokimyasal döngüdür. Bu döngü esnasında azot elementinin kimyasal formu değişmekte ve farklı aktörler süreçte rol oynamaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen azot döngüsü süreçlerini sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Nitrifikasyon
Denitrifikasyon
Biyotik Azot Fiksasyonu
Abiyotik Azot Fiksasyonu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Nitrifikasyon süreci amonyağın nitrit ve nitrata dönüştürülmesi açıklamasıyla; Denitrifikasyon süreci nitratın serbest azot gazı olarak atmosfere verilmesi açıklamasıyla; Biyotik Azot Fiksasyonu baklagil köklerindeki bakterilerin azotu bağlaması açıklamasıyla; Abiyotik Azot Fiksasyonu ise yıldırım ve şimşek gibi yüksek enerjili doğa olaylarıyla azotun bağlanması açıklamasıyla eşleşir.
Nitrifikasyon, topraktaki zararlı amonyağın bitkilerin alabileceği nitrata dönüşmesidir. Denitrifikasyon, topraktaki azotun atmosfere gaz olarak verilmesidir. Biyotik azot fiksasyonu canlı organizmalarla (bakterilerle) gerçekleşirken, abiyotik azot fiksasyonu yıldırım, şimşek gibi cansız fiziksel olaylarla gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1
Nitrifikasyon teriminin biyokimyasal tanımını ve amacını belirleme.
Nitrifikasyonun amonyağın bitkilerin kullanabileceği nitrit ve nitrat tuzlarına dönüştürülmesi süreci olduğu belirlenmiştir.
Topraktaki azot formlarının bitkiler tarafından asimile edilebilmesi için bu dönüşüm şarttır.
2
Denitrifikasyon sürecinin döngüdeki rolünü analiz etme.
Denitrifikasyonun topraktaki bağlı azotu serbest gaz haline getirip atmosfere geri salma süreci olduğu belirlenmiştir.
Bu süreç döngünün tamamlanmasını sağlar ve atmosferdeki azot dengesini korur.
3
Biyotik ve abiyotik azot fiksasyonu (bağlanması) yollarını karşılaştırma.
Baklagil köklerindeki Rhizobium bakterilerinin yaptığı bağlamanın canlı kaynaklı (biyotik), yıldırım ve şimşek gibi fiziksel olayların yaptığı bağlamanın ise cansız kaynaklı (abiyotik) olduğu belirlenmiştir.
Azotun atmosfere bağlanma mekanizmalarının kökenini ayırt etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.

Key Concept

Azot Döngüsü Süreçleri ve Aktörleri
Question 1035Question

Aşağıdaki haritada küresel ve bölgesel ölçekte sıcak çatışma potansiyeli taşıyan üç farklı bölge numaralandırılarak gösterilmiştir.

Haritadaki numaralandırılmış bölgeleri, bu bölgelerdeki sıcak çatışma potansiyelinin temel nedenini oluşturan sorunlar ve havzalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I numaralı bölge
II numaralı bölge
III numaralı bölge

Matches

Show answer & explanation

Answer

I numaralı bölge Hazar Havzası'ndaki petrol/doğal gaz ve statü sorunlarıyla, II numaralı bölge Ortadoğu'daki petrol, kutsal mekânlar ve jeopolitik sorunlarla, III numaralı bölge ise Nil Havzası'ndaki sınır aşan su sorunlarıyla eşleşir.
I numaralı bölge Hazar Havzası olup petrol/doğal gaz paylaşımı ve statü sorunlarıyla; II numaralı bölge Ortadoğu olup dinlerin kutsal alanları, petrol ve jeopolitik konumla; III numaralı bölge ise Nil Havzası olup sınır aşan su sorunlarıyla doğru şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Haritada I numaralı bölgenin coğrafi konumunu belirleme ve analiz etme
I numaralı bölgenin Hazar Denizi ve çevresini (Hazar Havzası) gösterdiği tespit edilir.
Hazar Havzası'ndaki temel çatışma konusu zengin enerji kaynakları ve havzanın hukuki statüsüdür.
2
Haritada II numaralı bölgenin coğrafi konumunu belirleme ve analiz etme
II numaralı bölgenin Ortadoğu coğrafyasını gösterdiği tespit edilir.
Ortadoğu'da çatışmaların temelinde petrol kaynakları, inanç merkezleri ve jeopolitik konum yer alır.
3
Haritada III numaralı bölgenin coğrafi konumunu belirleme ve analiz etme
III numaralı bölgenin Nil Nehri ve çevresini (Nil Havzası) gösterdiği tespit edilir.
Nil Havzası'ndaki temel sorun nehir sularının kıyıdaş ülkeler arasındaki paylaşımıdır.

Key Concept

Bölgesel ve Küresel Sıcak Çatışma Bölgeleri ve Nedenleri
Question 1036Question

Tarihçi Halil İnalcık, Osmanlı Devleti'nin Trablusgarp'taki durumunu değerlendirirken donanmanın yetersizliği ve Mısır'ın İngiliz işgali altında olması sebebiyle bölgeye karadan asker gönderilememesinin yerel direnişi zorunlu kıldığını belirtir. Bu durum üzerine Osmanlı Devleti'nden giden gönüllü subaylar yerel halkı örgütlemiş, savaşın sonunda ise Balkan Savaşları'nın çıkmasıyla barış imzalanmıştır. Buna göre, Trablusgarp Savaşı (1911-1912) sürecinde rol oynayan tarihi şahsiyetler, diplomatik gelişmeler ve savaşı sonlandıran antlaşmanın hükümleri düşünüldüğünde, sol sütunda verilen kavramlar ile sağ sütundaki açıklamalar��n doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Mustafa Kemal (Gazeteci Şerif)
Enver Bey (Kuyumcu Hamdi)
Uşi Antlaşması
Naibü's-Sultan (Halife Temsilcisi)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Mustafa Kemal -> Derne ve Tobruk bölgelerinde yerel örgütlenmeyi sağlayan subay; Enver Bey -> Bingazi bölgesinde başarılı savunmalar yapan subay; Uşi Antlaşması -> Kuzey Afrika'daki son toprağın kaybedildiği ve On İki Ada'nın geçici olarak İtalya'ya bırakıldığı antlaşma; Naibü's-Sultan -> Halkın dini bağlarının korunması için gönderilen halife temsilcisi.
Trablusgarp Savaşı'nda görev alan subaylarımızın (Mustafa Kemal ve Enver Bey) savunma yaptıkları bölgeler (Derne-Tobruk ve Bingazi) sırasıyla eşleşmelidir. Savaşı bitiren Uşi Antlaşması ile Kuzey Afrika'daki son toprak kaybedilmiş ve On İki Ada geçici olarak İtalya'ya bırakılmıştır. Ayrıca halkın dini bağlarını sürdürmek için Halife Temsilcisi (Naibü's-Sultan) tayin edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Tarihi şahsiyetlerin görev bölgelerini tespit etme
Mustafa Kemal'in Derne-Tobruk, Enver Bey'in ise Bingazi cephesinde yerel direnişi teşkilatlandırdığı belirlenir.
Gönüllü subayların Trablusgarp Savaşı'ndaki rollerini doğru ayırt etmek için bu bilgi gereklidir.
2
Savaşı sonlandıran antlaşmanın hükümlerini analiz etme
Uşi Antlaşması ile Trablusgarp'ın kaybedildiği ve On İki Ada'nın Balkan Savaşları nedeniyle geçici olarak İtalya'ya bırakıldığı saptanır.
Antlaşmanın toprak kayıpları ve adaların statüsü üzerindeki etkisini belirlemek için bu adım atılır.
3
Dini bağların sürdürülmesine yönelik kurumsal yapıyı eşleştirme
Trablusgarp halkının halifeye bağlılığının devamı için bölgeye Naibü's-Sultan gönderildiği tespit edilir.
Osmanlı Devleti'nin kültürel ve dini bağları koruma stratejisini anlamak için bu kavramla eşleştirme yapılır.

Key Concept

Trablusgarp Savaşı'nın askeri gelişmeleri, Uşi Antlaşması'nın hükümleri ve halifelik makamının siyasi/dini kullanımı.
Question 1037Question

Aşağıdaki Türkiye haritasında elektrik enerjisi üretilen dört farklı santralin kurulduğu alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.

* I numaralı alan (Muğla)
* II numaralı alan (Bursa)
* III numaralı alan (İzmir)
* IV numaralı alan (Artvin)

Buna göre, haritada numaralandırılarak gösterilen bu alanlar ile bu alanlardaki santrallerde elektrik üretiminde yararlanılan birincil enerji kaynaklarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I numaralı alan (Muğla)
II numaralı alan (Bursa)
III numaralı alan (İzmir)
IV numaralı alan (Artvin)

Matches

Show answer & explanation

Answer

I numaralı alan (Muğla) Linyit ile, II numaralı alan (Bursa) Doğal gaz ile, III numaralı alan (İzmir) Rüzgar ile, IV numaralı alan (Artvin) ise Su gücü (Hidrolik) ile eşleşmektedir.
Haritadaki merkezler incelendiğinde; Muğla (I) linyit yataklarına yakın kurulmuş termik santralleriyle, Bursa (II) ithal gazın tüketildiği Ovaakça kombine çevrim santraliyle, İzmir (III) kıyı ege rüzgarlarını kullanan Alaçatı santraliyle ve Artvin (IV) Çoruh Nehri üzerindeki Deriner HES ile eşleşmektedir. Bu eşleştirme santrallerin coğrafi dağılışına tam uyum sağlar.

Step-by-Step Solution

1
I numaralı alanın (Muğla) birincil enerji kayna��ını tespit etme
Muğla ili sınırları içinde yer alan Yatağan termik santralinde linyit kömürü kullanılmaktadır. Dolayısıyla I numaralı alan Linyit ile eşleşir.
Muğla ve çevresi, Alp kıvrımları döneminde (3. jeolojik zaman) oluşmuş zengin linyit havzalarına ev sahipliği yapar.
2
II numaralı alanın (Bursa) birincil enerji kaynağ��nı tespit etme
Bursa Ovaakça'da yer alan termik santral doğal gaz ile çalışmaktadır. Dolayısıyla II numaralı alan Doğal gaz ile eşleşir.
Doğal gaz boru hatlarıyla taşınabildiğinden, santraller çoğunlukla büyük tüketim merkezlerine yakın yerlere (Marmara Bölgesi gibi) kurulur.
3
III numaralı alanın (İzmir) birincil enerji kaynağ��nı tespit etme
İzmir Çeşme-Alaçatı bölgesinde kurulan santral rüzgar gücü ile çalışır. Dolayısıyla III numaralı alan Rüzgar ile eşleşir.
Ege kıyı şeridi, yüksek rüzgar potansiyeli ve düzenli esen rüzgarları sebebiyle rüzgar santralleri için çok uygundur.
4
IV numaralı alanın (Artvin) birincil enerji kaynağını tespit etme
Artvin'de Çoruh Nehri üzerinde kurulu olan Deriner Barajı su gücü kullanır. Dolayısıyla IV numaralı alan Su gücü (Hidrolik) ile eşleşir.
Doğu Karadeniz Bölgesi, engebeli yer şekilleri ve akarsuların yüksek debisi nedeniyle hidroelektrik potansiyeli en yüksek bölgelerdendir.

Key Concept

Türkiye'deki elektrik santrallerinin yer seçimi kriterleri ile doğal/beşeri hammadde kaynaklarının coğrafi dağılışı arasındaki ilişki.
Question 1038Question

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım ve pazar gibi coğrafi faktörler belirleyici rol oynamaktadır. Bazı tesisler hammaddeye yakın kurulurken, bazıları ise ulaşım kolaylığı ve pazar avantajlarından dolayı farklı bölgelerde konumlandırılmıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen sanayi tesislerini sağ sütunda yer alan temel kuruluş yeri gerekçeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Samsun Bakır İzabe Fabrikası
Soma Termik Santrali
Batman Petrol Rafinerisi
Kocaeli (İPRAŞ) Petrol Rafinerisi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Samsun Bakır İzabe Fabrikası ile hammadde sevkiyatını kolaylaştıran liman ve demiryolu ulaşım imkanları; Soma Termik Santrali ile doğrudan linyit madeni yataklarının bulunduğu alanda konumlandırılması; Batman Petrol Rafinerisi ile hammaddenin doğrudan yerel kaynaklardan sağlandığı havzada yer alması; Kocaeli (İPRAŞ) Petrol Rafinerisi ile pazar ve ulaşım kolaylığının bir arada bulunması eşleşmektedir.
Sanayi tesislerinin yer seçiminde hammadde, enerji, ulaşım ve pazar gibi faktörler etkilidir. Samsun'da liman (ulaşım), Soma'da linyit (enerji kaynağı), Batman'da petrol kuyuları (hammadde), Kocaeli'de ise liman ve büyük tüketim alanı (pazar ve ulaşım) tesislerin konumunu belirleyen temel coğrafi gerekçelerdir.

Step-by-Step Solution

1
Samsun Bakır İzabe Fabrikası'nın coğrafi konumu ve maden yatakları ilişkisi analiz edilir.
Samsun'da bakır madeni çıkarılmadığı, Küre ve Murgul'dan gelen madenin liman ve demiryolu bağlantısı sayesinde burada işlendiği belirlenerek 'ulaşım' faktörüyle eşleştirilir.
Ulaşım kolaylığına bağlı olarak hammadde dışındaki alanlarda kurulan tesis mantığını kavramak.
2
Soma Termik Santrali'nin enerji üretiminde kullandığı kaynak ve yer seçimi incelenir.
Termik santralde elektrik üretimi için linyit kömürü yakıldığı ve tesisin doğrudan linyit yataklarının üzerine kurulduğu saptanarak 'enerji kaynağına yakınlık' ile eşleştirilir.
Linyitle çalışan termik santrallerin taşınma maliyetini azaltmak için enerji kaynağına yakın kurulduğunu bilmek.
3
Batman Petrol Rafinerisi'nin kuruluş yeri gerekçesi değerlendirilir.
Batman'ın Türkiye'de ham petrolün çıkarıldığı ana üretim bölgesi olduğu saptanarak tesisin 'hammaddeye yakınlık' nedeniyle kurulduğu belirlenir.
Yerli petrolün çıkarıldığı alan ile işlendiği alan arasındaki mekansal bağı kurmak.
4
Kocaeli (İPRAŞ) Petrol Rafinerisi'nin yer seçimi kriterleri analiz edilir.
Bölgede petrol çıkmadığı, ithal petrolün deniz yoluyla getirilip Türkiye'nin en büyük tüketim merkezi olan Marmara Bölgesi'ne dağıtıldığı görülerek 'pazar ve ulaşım' ile eşleştirilir.
Tüketim potansiyeli yüksek olan alanların ithalat limanlarıyla birleştiği yerlerde pazar odaklı sanayi kuruluşlarını anlamak.

Key Concept

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçimini etkileyen coğrafi faktörler (hammadde, enerji kaynağı, ulaşım, pazar).
Question 1039Question

Aşağıda sol sütunda ülkelerin gelişmişlik düzeyini belirleyen bazı kriterler, sağ sütunda ise bu kriterlerin tanımları ve özellikleri karışık olarak verilmiştir. Sol sütundaki kriterler ile sağ sütundaki doğru açıklamaları eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH)
İnsani Gelişme Endeksi (İGE)
Aktif Nüfusun Sektörel Dağılımı
Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama Yaşam Süresi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) nicel mal ve hizmet değerini belirten ifadeyle; İnsani Gelişme Endeksi (İGE) yaşam süresi, eğitim ve geliri birleştiren bileşik göstergeyle; Aktif Nüfusun Sektörel Dağılımı nüfusun çalıştığı ekonomik faaliyet kollarıyla; Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama Yaşam Süresi ise sağlık ve refah düzeyini gösteren sosyal göstergeyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) yalnızca parasal mal ve hizmet değerini ölçen açıklamayla; İnsani Gelişme Endeksi (İGE) yaşam süresi, eğitim ve geliri birleştiren çok boyutlu endeks tanımıyla; Aktif Nüfusun Sektörel Dağılımı tarım, sanayi ve hizmet kollarındaki oranları veren ifadeyle; Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama Yaşam Süresi ise sağlık ve refah standartlarını gösteren ifadeyle doğru bir şekilde eşleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Gayrisafi Yurt İçi Hasıla kavramının tanımını belirleme
GSYİH'nin sadece ekonomik üretimin parasal değerini ölçtüğü, gelir adaleti veya yaşam standardını doğrudan göstermediği bilgisiyle, ülke sınırları içindeki nihai mal ve hizmetlerin parasal değerini belirten ifade eşleştirilir.
Kriterin sadece nicel ekonomik büyüklüğü ölçen özelliğini ayırt etmek için.
2
İnsani Gelişme Endeksi (İGE) kavramının tanımını belirleme
İGE'nin yaşam süresi, okuryazarlık, eğitim süresi ve satın alma gücü gibi çok boyutlu sosyal ve ekonomik unsurları içeren bileşik bir endeks olduğu bilgisiyle ilgili ifade eşleştirilir.
İGE'nin insani gelişmişliği tek boyutlu değil, çok boyutlu ölçtüğünü kavramak için.
3
Aktif nüfusun sektörel dağılımı kriterinin tanımını belirleme
Çalışan nüfusun tarım, sanayi ve hizmet sektörlerindeki oranını gösteren ifadeyle eşleştirilir.
Sektörel dağılımın gelişmişlik seviyesine göre (gelişmiş ülkelerde hizmet ve sanayi payının yüksek olmas��) analiz edilmesini sağlamak için.
4
Bebek ölüm oranları ve ortalama yaşam süresi kriterinin tanımını belirleme
Sağlık, beslenme ve refah düzeyini doğrudan yansıtan, gelişmiş ülkelerde düşük bebek ölüm oranları ve yüksek ortalama yaşam süresi şeklinde görülen sosyal gösterge ifadesiyle eşleştirilir.
Sağlık ve demografik verilerin yaşam kalitesiyle doğrudan ilişkisini kurmak için.

Key Concept

Ülkelerin gelişmişlik düzeylerini belirlemede kullanılan ekonomik, sosyal ve demografik kriterlerin nitelikleri ve ayrımı.
Estimated Time:2m 0s
Question 1040Question

Aşağıda verilen tarihî kaynak örneklerini, karşılarındaki doğru kaynak sınıflandırmalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Orhun Kitabeleri
Halil İnalcık'ın Osmanlı tarihini ele alan "Devlet-i Aliyye" eseri
Çatalhöyük kazılarında ortaya çıkarılan obsidyen araçlar

Matches

Show answer & explanation

Answer

Orhun Kitabeleri - Birinci elden yazılı kaynak; Devlet-i Aliyye eseri - İkinci elden yazılı kaynak; Obsidyen araçlar - Birinci elden yazısız kaynak
Orhun Kitabeleri dönemin doğrudan yazılı belgesi olduğu için birinci elden yazılı; Devlet-i Aliyye dönemin kaynakları kullanılarak sonradan yazıldığı için ikinci elden yazılı; obsidyen araçlar ise yazı içermeyen arkeolojik buluntular olduğundan birinci elden yazısız kaynaktır.

Step-by-Step Solution

1
Orhun Kitabeleri'nin niteliğini belirleme
Orhun Kitabeleri, dikildiği dönemin doğrudan yazılı belgesidir. Bu nedenle birinci elden yazılı kaynak sınıfına girer.
Olayın geçtiği döneme ait yazılı belgeler birinci elden yazılı kaynak olarak kabul edilir.
2
Halil İnalcık'ın Devlet-i Aliyye eserinin niteliğini belirleme
Eser, tarihî olayların gerçekleştiği dönemden sonra, o dönemin kaynakları incelenerek yazılmış bilimsel bir kitaptır. Bu nedenle ikinci elden yazılı kaynak sınıfına girer.
Olayın geçtiği dönemden sonra, birinci elden kaynaklardan yararlanılarak hazırlanan yazılı eserler ikinci elden kaynaklardır.
3
Obsidyen araçların niteliğini belirleme
Çatalhöyük'te bulunan obsidyen araçlar, o döneme ait arkeolojik buluntulardır ancak üzerinde herhangi bir yazı bulunmaz. Bu nedenle birinci elden yazısız kaynak sınıfına girer.
Döneme ait olan ancak yazılı olmayan arkeolojik malzemeler birinci elden yazısız kaynaklardır.

Key Concept

Tarihî kaynakların birinci ve ikinci elden kaynaklar ile yazılı ve yazısız kaynaklar olarak sınıflandırılması.
PreviousPage 52 / 90Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin