All practice questions

Question 1761Question →

Aşağıda Türkiye'de çıkarılan bazı madenler ile bu madenlerin coğrafi özellikleri ve kullanım alanlarına dair açıklamalar verilmiştir. Sol sütundaki madenleri, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Krom madeni Elazığ (Guleman) ve ferrokrom açıklamasıyla, Barit madeni Antalya (Alanya-Gazipaşa) ve sondaj çamuru açıklamasıyla, Boksit madeni Konya (Seydişehir) ve alüminyum açıklamasıyla, Fosfat madeni ise Mardin (Mazıdağı) ve gübre sanayisi açıklamasıyla eşleşmektedir.

Türkiye'deki madenlerin çıkarım alanları ve kullanım amaçları eşleştirildiğinde; krom paslanmaz çelik üretimi için Elazığ'a, barit sondaj çamuru için Antalya'ya, boksit alüminyum üretimi için Konya Seydişehir'e ve fosfat ise gübre sanayisi için Mardin Mazıdağı'na karşılık gelir.

Step-by-Step Solution

1

Krom madeninin Türkiye'deki çıkarım yerleri ile kullanım alanlarını analiz etmek.

Krom, Elazığ (Guleman) çevresinde çıkarılır ve Antalya ile Elazığ ferrokrom tesislerinde işlenerek paslanmaz çelik sanayisinde kullanılır.

Madenlerin coğrafi dağılımı ile sanayi kollarını doğru eşleştirmek için hammadde ve işleme merkezlerini ilişkilendirmek gerekir.

2

Barit madeninin kullanım alanını ve çıkarım alanını belirlemek.

Barit, sondaj çamuru yoğunlaştırma işleminde kullanılır ve Antalya (Alanya-Gazipaşa) çevresinde yaygın olarak çıkarılır.

Baritin yüksek yoğunluklu yapısının petrol arama faaliyetlerindeki önemini anlamak eşleştirmeyi kolaylaştırır.

3

Boksit madeninin hammaddesi olduğu metali ve bu metalin işlendiği tesisi belirlemek.

Alüminyumun hammaddesi olan boksit, Konya Seydişehir'de çıkarılır ve işlenir.

Uçak ve otomotiv sanayisindeki hafif metal ihtiyacının boksit ile karşılandığını bilmek gerekir.

4

Fosfat madeninin Türkiye'deki ana yataklarını ve tarımsal kullanımını tespit etmek.

Fosfat, gübre sanayisinde hammadde olup Mardin Mazıdağı yataklarında bulunur.

Tarımda kimyasal gübre üretiminde kullanılan en önemli mineralin fosfat olduğunu hatırlamak gerekir.

Key Concept

Türkiye'de madenlerin çıkarıldıkları yerler, işlendikleri sanayi tesisleri ve kullanım alanları arasındaki coğrafi ilişkiler.

Estimated Time:2m 0s

Question 1762Question →

Aşağıda verilen üretim, dağıtım ve tüketim etkileşimine dair örnek durumlar ile bu durumları açıklayan coğrafi ifadeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Brezilya'daki kahve rekoltesi kaybı üretim-tüketim; soğuk zincir taşımacılığı dağıtım-tüketim; kuş gribi nedeniyle tüketim azalması tüketim-üretim; ham petrolün taşınması ise üretim-dağıtım ilişkisiyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede: Kahve rekoltesinin don nedeniyle düşmesi ve bunun çay tüketimine yönlendirmesi üretim

\rightarrow

tüketim ilişkisini; soğuk zincir taşımacılığı ile muzun taşınması dağıtım

\rightarrow

tüketim ilişkisini; kuş gribi korkusuyla tavuk eti tüketiminin durup çiftliklerin üretimi azaltması tüketim

\rightarrow

üretim ilişkisini; petrolün çıkarılıp boru hatlarıyla rafinerilere taşınması ise hammadde üretimi ile dağıtım ilişkisini yansıtır.

Step-by-Step Solution

1

Brezilya'daki don olayının kahve arzına ve çay tüketimine etkisini incelemek.

Don olayı üretimi azaltmış, bu durum fiyat artışına ve tüketimin başka bir ürüne kaymasına yol açmıştır.

Üretimdeki aksamaların tüketim alışkanlıklarını nasıl değiştirdiğini belirlemek için.

2

Soğuk zincir taşımacılığının muz tüketim alanını genişletmesini analiz etmek.

Taşımacılık teknolojisi uzak mesafelere ürün ulaştırarak tüketim sınırlarını genişletmiştir.

Dağıtım olanaklarının tüketici pazarını nasıl büyüttüğünü anlamak için.

3

Kuş gribi kaynaklı tüketim düşüşünün tavuk çiftliklerinin üretimi azaltmasına etkisini belirlemek.

Talebin azalması üreticiyi kapasite düşürmeye zorlamıştır.

Tüketici kararlarının üretim miktarı üzerindeki doğrudan etkisini ortaya koymak için.

4

Ham petrolün taşınarak rafinerilerde işlenmesinin üretim-dağıtım ilişkisindeki rolünü ortaya koymak.

Hammadde bölgesinden üretim/işleme tesisine taşıma faaliyeti dağıtımı zorunlu kılmıştır.

Hammadde üretimi ile sanayi üretimi arasındaki dağıtım köprüsünü analiz etmek için.

Key Concept

Üretim, dağıtım ve tüketim süreçlerinin karşılıklı etkileşimi ve ekonomik faaliyetler üzerindeki etkileri

Estimated Time:2m 0s

Question 1763Question →

Türkiye'nin jeopolitik konumu; küresel enerji koridorları, uluslararası ticari örgütler ve stratejik su yolları üzerinde belirleyici bir role sahiptir. Aşağıda verilen jeopolitik konum unsurlarını, bu unsurların bölgesel ve küresel ölçekteki doğru karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Petrol Boru Hattı, Hazar petrolünü Akdeniz'e taşıyan hat olarak; İstanbul ve Çanakkale Boğazları, Karadeniz'i açık denizlere bağlayan tek doğal su yolu olarak; Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ), Türkiye öncülüğünde kurulan bölgesel örgüt olarak; Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) ise Azerbaycan doğal gazını Türkiye üzerinden Avrupa sınırına taşıyan proje olarak eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; Hazar petrolünü Akdeniz limanlarına taşıyan boru hattı Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC), Karadeniz'i açık denizlere bağlayan tek doğal su yolu İstanbul ve Çanakkale Boğazları, bölge ekonomilerini entegre etmek amacıyla Türkiye öncülüğünde kurulan yapı Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ) ve Hazar doğal gazını Avrupa'ya ulaştıran ana omurga projesi ise Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) olarak belirtilmektedir. Bu unsurlar Türkiye'nin jeopolitik konumunun bölgesel ve küresel yansımalarını tam olarak doğrulamaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Enerji taşımacılığına yönelik boru hatlarının taşınan kaynak türüne göre ayrıştırılması.

Hazar petrolünü Akdeniz'e ulaştıran projenin Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Petrol Boru Hattı, doğal gaz taşıyan projenin ise Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) olduğu belirlenir.

Hazar Havzası'ndaki sıvı yakıt (petrol) taşımacılığı ile gaz yakıt (doğal gaz) taşımacılığının jeopolitik etkileri ve hat isimleri farklıdır.

2

Stratejik doğal su yollarının jeopolitik işlevinin analiz edilmesi.

Karadeniz ülkelerinin açık denizlere tek çıkış kapısı olan doğal su yollarının İstanbul ve Çanakkale Boğazları olduğu saptanır.

Boğazlar, Karadeniz'e kıyısı olan ülkeler için küresel ulaşıma açılan alternatifsiz birer geçiş koridorudur.

3

Türkiye öncülüğünde kurulan bölgesel örgütün tespit edilmesi.

Karadeniz havzasında ekonomik iş birliği, barış ve istikrar amacıyla kurulan örgütün Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ) olduğu bulunur.

Türkiye'nin kurucu ve öncü rol üstlendiği bu bölgesel örgüt, jeopolitik nüfuzunu ve bölgesel liderliğini pekiştiren kurumsal bir araçtır.

Key Concept

Türkiye'nin Jeopolitik Konumunun Boru Hatları, Boğazlar ve Bölgesel Örgütler Üzerindeki Küresel/Bölgesel Etkileri

Estimated Time:1m 30s

Question 1764Question →

Varlık felsefesinde (ontoloji) varlığın var olup olmadığı ve neyden oluştuğuna dair farklı felsefi akımlar bulunmaktadır. Aşağıdaki felsefi akımları, savundukları temel açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Nihilizm kavramı 'Varlık diye bir şeyin gerçekte var olmadığını veya bilinemeyeceğini iddia eden görüş' ile; Materyalizm kavramı 'Varlığın ilk ve en temel ögesinin madde olduğunu, zihinsel süreçlerin de maddeden türediğini savunan görüş' ile; İdealizm kavramı 'Varlığın özünün madde dışı, ruhsal veya düşünsel bir ilkeye dayandığını ileri süren görüş' ile; Düalizm kavramı ise 'Varlığın temelinde hem zihinsel (düşünce) hem de fiziksel (madde) iki ayrı tözün bulunduğunu savunan görüş' ile eşleşmektedir.

Nihilizm hiççilik olarak varlığın olmadığını, materyalizm maddecilik olarak tözün madde olduğunu, idealizm düşüncecilik olarak tözün düşünce olduğunu ve düalizm ikicilik olarak tözlerin hem madde hem ruh olduğunu savunur. Eşleşen ifadeler bu tanımları tam olarak karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Nihilizm kavramının sözcük anlamı ve felsefi tanımı incelenir.

Nihilizm 'hiççilik' demektir ve varlığın var olmadığını savunur. Bu tanım, varlığın olmadığını belirten ifadeyle eşleştirilir.

Temel kavramların felsefi tanımlarını belirleyerek eşleştirmeyi başlatmak.

2

Materyalizm kavramının tanımı incelenir.

Materyalizm 'maddecilik' demektir ve varlığın özünü madde ile açıklar. Bu tanım, temel ögenin madde olduğunu belirten ifadeyle eşleştirilir.

Varlık felsefesinde maddeyi temel alan yaklaşımı tespit etmek.

3

İdealizm kavramının tanımı incelenir.

İdealizm 'düşüncecilik' veya 'fikircilik' demektir. Bu tanım, varlığın özünün düşünsel bir ilkeye dayandığını belirten ifadeyle eşleştirilir.

Materyalizmin karşıtı olan ve zihni temel alan yaklaşımı bulmak.

4

Düalizm kavramının tanımı incelenir.

Düalizm 'ikicilik' demektir ve varlığı hem madde hem ruh olarak iki tözle açıklar. Bu tanım, iki ayrı tözün varlığını savunan ifadeyle eşleştirilir.

Tekçi (monist) yaklaşımlardan farklı olarak ikili yapıyı kabul eden görüşü belirlemek.

Key Concept

Varlık Felsefesinin Temel Akımları

Question 1765Question →

İki Savaş Arası Dönem'de (1919-1939) totaliter ve militarist rejimlerin iktidarlarını sağlamlaştırmak veya yayılmacı politikalarını desteklemek amacıyla başvurdukları paramiliter yapılar ve gizli örgütlenmeler bulunmaktadır. Aşağıda verilen milis güçleri ve örgütleri, ilişkili oldukları devletler ve bu devletlerde üstlendikleri tarihsel işlevlerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Kara Gömlekliler İtalya'daki faşist milis kuvvetleriyle, Kahverengi Gömlekliler Almanya'daki Nazi paramiliter yapısıyla, NKVD Sovyetler Birliği'ndeki Stalin dönemi iç güvenlik teşkilatıyla ve Kara Ejder Cemiyeti Japonya'daki militarist yayılmacı gizli örgütlenmeyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede Kara Gömlekliler İtalya'daki faşist milis kuvvetleriyle, Kahverengi Gömlekliler Almanya'daki Nazi paramiliter yapısıyla, NKVD Sovyetler Birliği'ndeki Stalin dönemi iç güvenlik teşkilatıyla ve Kara Ejder Cemiyeti Japonya'daki militarist yayılmacı gizli örgütlenmeyle ilişkilendirilmiştir. Bu eşleştirme tarihsel verilerle tamamen örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

İtalya'da faşist rejimin kurucusu Mussolini'nin milis gücünü tespit etmek.

Kara Gömlekliler (Camicie Nere) milis gücü belirlendi.

Mussolini'nin iktidarı ele geçirmesinde ve muhalefeti ezmesinde bu grup birincil araç olmuştur.

2

Almanya'da Nazi Partisi'nin ilk paramiliter kanadını belirlemek.

Kahverengi Gömlekliler (SA) yapısı belirlendi.

Hitler'in iktidara yükselme sürecinde sokaklarda terör estiren ana nazi milis örgütüdür.

3

SSCB'de Stalin dönemi baskı ve tasfiye mekanizmasını tanımlamak.

NKVD (Halk İçişleri Komiserliği) teşkilatı belirlendi.

Stalin'in rakiplerini tasfiye ettiği Büyük Temizlik döneminin yürütücüsü olan Sovyet gizli servisidir.

4

Japon militarizmini destekleyen Asya merkezli gizli cemiyeti bulmak.

Kara Ejder Cemiyeti (Kokuryukai) belirlendi.

Japonya'nın Asya'daki yayılmacı planlarını destekleyen gizli istihbarat ve propaganda cemiyetidir.

Key Concept

İki Savaş Arası Dönem'de Totaliter ve Militarist Rejimlerin Baskı ve Güvenlik Mekanizmaları

Question 1766Question →

Güdülenme sürecinde karşımıza çıkan temel psikolojik ve fizyolojik kavramları, en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Homeostasis kavramı iç denge açıklamasıyla, Dürtü kavramı biyolojik ihtiyacın yarattığı fizyolojik gerginlik açıklamasıyla, İçsel Güdülenme eylemin kendisinden keyif alma açıklamasıyla, Sosyal Güdü ise toplumsal başarı ve ilişki kurma açıklamasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmeler, her kavramın psikoloji bilimindeki temel tanımına dayanmaktadır. Homeostasis iç dengeyi, dürtü fizyolojik gerginliği, içsel güdülenme eylemin kendi doyumunu, sosyal güdü ise toplumsal ilişkileri ifade eder.

Step-by-Step Solution

1

Homeostasis kavramının tanımını belirleme

Homeostasis, organizmanın kararlı iç dengesidir.

Tanımlar arasında yer alan iç ortam dengesini koruma ifadesi doğrudan homeostasis kavramıyla örtüşür.

2

Dürtü kavramının tanımını belirleme

Dürtü, biyolojik kökenli gerginlik durumudur.

Biyolojik bir ihtiyacın organizmada yol açtığı fizyolojik gerginlik ifadesi dürtü kavramının karşılığıdır.

3

İçsel güdülenme kavramının tanımını belirleme

İçsel güdülenme, eylemin kendisinden alınan doyumdur.

Dışsal ödül olmaksızın sadece keyif alma ile gerçekleştirilen davranışlar içsel güdülenme kapsamındadır.

4

Sosyal güdü kavramının tanımını belirleme

Sosyal güdüler toplumsal başarı ve ilişki kurmadır.

Toplumsal çevre içerisinde öğrenilen başarı ve ilişki kurma ifadesi sosyal güdüyle eşleşir.

Key Concept

Güdülenme sürecine ait temel kavramların tanımları.

Estimated Time:1m 30s

Question 1767Question →

Orta Çağ Hristiyan felsefesinde inancın dogmalarını temellendirmek ve savunmak amacıyla çeşitli problemler tartışılmış ve kanıtlamalar geliştirilmiştir.

Aşağıda verilen kavram ve kanıtlamaları, yanlarında yer alan açıklamalarla doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Kozmolojik Kanıt evrendeki ilk neden ilişkisine; Ontolojik Kanıt zihindeki yetkin varlık kavramına; Kötülük Problemi insanın irade özgürlüğünü kötüye kullanmasına; Adcılık ise tümellerin yalnızca ortak adlardan ibaret olduğu görüşüne karşılık gelmektedir.

Kavramlar felsefi içerikleriyle birebir örtüşmektedir: Kozmolojik kanıt evrendeki neden-sonuç zincirinden hareket eder; ontolojik kanıt zihindeki yetkin varlık tanımına dayanır; kötülük problemi irade özgürlüğünün kötüye kullanılmasıyla çözümlenir; nominalizm (adcılık) ise tümellerin yalnızca dildeki adlar olduğunu savunur.

Step-by-Step Solution

1

Kozmolojik kanıtın tanımını belirleme

Bu kanıtın evrendeki nedensellik, hareket ve ilk neden fikrine dayandığı tespit edilir ve evrendeki düzenden hareketle ilk nedene ulaşan açıklamayla eşleştirilir.

Kozmolojik kanıt, kozmosun (evrenin) varlığından ve yapısından hareket eden bir akıl yürütmedir.

2

Ontolojik kanıtın tanımını belirleme

Deney dünyasından bağımsız olarak, sadece zihindeki en mükemmel/yetkin varlık kavramından hareketle Tanrı'nın varlığını zorunlu kılan açıklamayla eşleştirilir.

Ontolojik kanıt rasyonalist bir yaklaşımla, kavramın özünden varoluş çıkarımı yapar.

3

Kötülük probleminin çözümünü belirleme

Augustinus'un teodisesine uygun olarak kötülüğün kaynağını insanın özgür iradesini kötüye kullanmasıyla açıklayan tanım bulunur.

İrade özgürlüğü teodisesi, kötülüğü Tanrı'nın yaratımından ziyade insanın seçimlerine yükler.

4

Adcılık (nominalizm) görüşünü belirleme

Tümellerin sadece birer isim ve işaretten ibaret olduğunu savunan açıklamayla eşleştirilir.

Nominalizm, tümeller tartışmasında kavram realizmine karşıt olarak tümellerin nesnel gerçekliğini reddeder.

Key Concept

Hristiyan felsefesinin temel problemleri (Tanrı'nın varlığı, kötülük ve tümeller problemi)

Question 1768Question →

Aşağıda verilen sosyolojik araştırma odakları ile bu odakların doğrudan ilişki içerisinde olduğu sosyal bilim dallarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Toplumsal değişimin kökenlerini geçmiş olaylar üzerinden inceleyen araştırma odağı Tarih ile; kıt kaynaklar, işsizlik ve gelir dağılımını ele alan araştırma odağı Ekonomi ile; bireyin grup içindeki davranışlarını ele alan araştırma odağı Psikoloji ile; iktidar, devlet ve meşruiyeti sorgulayan araştırma odağı ise Siyaset Bilimi ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Birinci araştırma odağındaki 'geçmişteki olaylar', 'kronolojik seyir' ve 'somut belgeler' anahtar kelimelerini analiz etmek.

Bu kavramlar doğrudan tarih biliminin çalışma alanına girdiğinden, birinci madde Tarih (right_1) ile eşleşir.

Sosyoloji, bugünkü toplumsal yapıyı açıklarken geçmişteki olayların gelişim sürecini anlamak için tarih biliminden yararlanır.

2

İkinci araştırma odağındaki 'kıt kaynaklar', 'gelir dağılımı' ve 'işsizlik' gibi maddi kavramları analiz etmek.

Maddi kaynakların üretimi ve bölüşümünü inceleyen disiplin ekonomi olduğundan, ikinci madde Ekonomi (right_2) ile eşleşir.

Toplumsal tabakalaşmanın ve sınıfsal yapıların temelinde ekonomik ilişkiler yatar; bu nedenle sosyoloji ekonomiyle yakın ilişkilidir.

3

Üçüncü araştırma odağındaki 'bireyin tutum ve davranışları' ile 'birey-toplum ilişkisi' ifadelerini incelemek.

Bireysel davranışların sosyal etkileşim süreçlerindeki yansımalarını inceleyen disiplin psikoloji (özellikle sosyal psikoloji) olduğundan, üçüncü madde Psikoloji (right_3) ile eşleşir.

Sosyoloji toplumsal yapıya odaklanırken bireyin bu yapı içerisindeki ruhsal ve davranışsal tepkilerini anlamlandırmak için psikolojiden faydalanır.

4

Dördüncü araştırma odağındaki 'iktidar', 'devlet otoritesi' ve 'baskı grupları' kavramlarını incelemek.

Bu yönetimsel ve siyasi kavramlar siyaset biliminin konusu olduğundan, dördüncü madde Siyaset Bilimi (right_4) ile eşleşir.

Toplumsal düzenin korunması veya değişmesi iktidar ilişkilerinden bağımsız düşünülemez; bu sebeple sosyoloji siyaset bilimiyle iş birliği yapar.

Key Concept

Sosyolojinin diğer sosyal bilim dallarıyla (tarih, ekonomi, psikoloji, siyaset bilimi) yöntem ve konu bakımından ilişkisi ve sınırları.

Question 1769Question →

Felsefi düşüncede bilgi ve varlık arasındaki ilişkileri temellendirmek amacıyla kullanılan doğruluk, gerçeklik, tutarlılık ve çelişiklik kavramları sıklıkla birbiriyle karıştırılmaktadır. Aşağıdaki sol sütunda verilen felsefi kavramları, sağ sütunda yer alan ve bu kavramları somutlaştıran en uygun örnek durumlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Gerçeklik kavramı çınar ağacının kendisiyle; doğruluk kavramı bakırın elektriği iletmesine dair önermenin olguyla örtüşmesiyle; tutarlılık kavramı Spinoza'nın önermelerinin sistem içi uyumuyla; çelişiklik kavramı ise maddesel evren iddiası ile bağımsız ruh iddiasının aynı anda doğru kabul edilmesiyle eşleşir.

Gerçeklik kavramı dış dünyadaki nesnel varoluşu (çınar ağacı) temsil eder. Doğruluk ise bu varoluşa dair dile getirilen yargının gerçeklikle uygunluğunu (bakır önermesi) ifade eder. Tutarlılık, yargıların kendi içindeki uyumuyken (Spinoza'nın sistemi), çelişiklik ise birbirini dışlayan iki tezin aynı anda doğru varsayılması durumudur (maddeci evren ile tözsel ruh iddiasının bir arada savunulması).

Step-by-Step Solution

1

Gerçeklik kavramının analiz edilmesi ve uygun örneğin bulunması.

Gerçeklik, zihinden bağımsız var oluştur. Çınar ağacının kendisi dış dünyada somut olarak var olduğu için 'Gerçeklik' kavramı ile eşleşir.

Gerçeklik kavramını somut bir varoluş örneği üzerinden tanımlamak.

2

Doğruluk kavramının analiz edilmesi ve uygun örneğin bulunması.

Doğruluk, önermenin nesnesiyle uyuşmasıdır. Bakırın elektriği iletmesine dair önermenin nesnel gerçeklikle uyuşması 'Doğruluk' örneğidir.

Bilgi doğrusu ve olgusal uygunluk ilişkisini kurmak.

3

Tutarlılık kavramının analiz edilmesi ve uygun örneğin bulunması.

Tutarlılık mantıksal uyumdur. Spinoza'nın önermelerinin sistem içinde birbirini desteklemesi ve uyumsuzluk barındırmaması 'Tutarlılık' örneğidir.

Sistem içi mantıksal örüntü ve çelişmeme ilkesini saptamak.

4

Çelişiklik kavramının analiz edilmesi ve uygun örneğin bulunması.

Çelişiklik, birbirini nakzeden yargıların aynı anda savunulmasıdır. Hem her şeyin madde olduğunu söyleyip hem de ruhun bağımsız töz olduğunu iddia etmek 'Çelişiklik' örneğidir.

Mantıksal tutarsızlık ve çelişki durumunu örneklendirmek.

Key Concept

Felsefi Düşüncede Doğruluk, Gerçeklik, Tutarlılık ve Çelişki

Estimated Time:2m 0s

Question 1770Question →

Aşağıda bazı bölgelerdeki doğal kaynak kullanım faaliyetleri ve bu faaliyetlerin yol açtığı çevresel etkiler verilmiştir. Bu faaliyetleri, yol açtıkları en belirgin çevresel sonuçlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Konya Havzası'ndaki yer altı suyu kullanımı obruk oluşumuna; kükürt içerikli taş kömürü yakımı asit yağışlarına; Sumatra ve Borneo'daki orman tahribatı habitat kaybına; açık ocak altın madenciliği ise su ekosisteminin zehirlenmesine karşılık gelmektedir.

Her doğal kaynak kullanımının kendine has bir çevresel etkisi vardır. Yer altı sularının aşırı çekilmesi obruklara, fosil yakıtlar asit yağmurlarına, orman tahribatı habitat kaybına ve siyanürlü madencilik su zehirlenmesine neden olur.

Step-by-Step Solution

1

Yer altı kaynaklarının aşırı tüketiminin Konya gibi karstik sahalardaki etkisini analiz etme

Yer altı su seviyesinin düşmesiyle tavanı çöken mağaraların obrukları oluşturduğu belirlenir.

Konya Havzası'ndaki aşırı yer altı suyu kullanımının obruk oluşumuyla doğrudan ilişkili olduğunu tespit etmek.

2

Taş kömürü gibi yüksek kükürtlü fosil yakıtların kullanım sonuçlarını değerlendirme

Sanayi bölgelerinde salınan gazların nemli havayla reaksiyona girerek asit yağmurlarını tetiklediği saptanır.

Termik santrallerde kükürtlü kömür yakımının asit yağışları ile eşleştiğini bulmak.

3

Tropikal ormanların plantasyon amaçlı yok edilmesinin ekolojik sonuçlarını inceleme

Ormanların yakılmasıyla endemik türlerin habitatlarının parçalandığı ve biyoçeşitliliğin azaldığı görülür.

Sumatra ve Borneo'daki orman yangınlarının habitat parçalanması ve biyoçeşitlilik kaybına yol açtığını belirlemek.

4

Altın madenciliğinde kullanılan siyanürün çevre üzerindeki etkisini saptama

Atık havuzlarından sızan kimyasalların havzadaki canlı yaşamını tehdit ettiği anlaşılır.

Açık ocak siyanür liçi yönteminin su ekosistemlerinin zehirlenmesine neden olduğunu ortaya koymak.

Key Concept

Doğal kaynakların türüne ve çıkarma/işleme yöntemine bağlı olarak ortaya çıkan yerel ve küresel çevresel etkiler.

Question 1771Question →

İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'de iç ve dış politikada yaşanan aşağıdaki gelişmeleri, karşılarında verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

II. Kahire Konferansı diplomatik baskı ve askeri malzeme şartıyla; Toprak Mahsulleri Vergisi tarım ürünlerinden alınan olağanüstü vergiyle; Köy Enstitüleri kırsal eğitim ve kalkınma modeliyle; Milli Korunma Kanunu ise hükümete geniş ekonomik yetkiler veren yasa açıklamasıyla eşleşir.

İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye'de hem iç hem de dış politikada önemli adımlar atılmıştır. II. Kahire Konferansı, Türkiye'nin savaşa girmesi için müttefiklerin baskı uyguladığı diplomatik bir zirvedir. Toprak Mahsulleri Vergisi, savaş yıllarında tarım kesiminden alınan olağanüstü bir vergidir. Köy Enstitüleri, savaşın zor koşullarında kırsal kalkınma ve eğitimi hedefleyen özgün kurumlardır. Milli Korunma Kanunu ise hükümete fiyat kontrolü ve zorunlu çalışma gibi olağanüstü ekonomik yetkiler veren temel yasadır.

Step-by-Step Solution

1

Dış politika ve diplomasi ile ilgili olan kavramı belirleme.

II. Kahire Konferansı'nın müttefik baskıları ve askeri malzeme eksikliği gerekçesiyle eşleştiği saptanır.

Konferansın Türkiye'nin savaşa fiilen katılmasına yönelik baskıların yapıldığı diplomatik bir görüşme olması nedeniyle.

2

Ekonomik önlemler ve vergi düzenlemelerini analiz etme.

Toprak Mahsulleri Vergisi'nin tarım ürünleri ve üreticilerinden alınan olağanüstü vergi açıklamasıyla; Milli Korunma Kanunu'nun ise hükümete tanınan geniş müdahale yetkileriyle eşleştiği belirlenir.

Her iki düzenlemenin de savaş ekonomisinin finansmanı ve kontrolü amacıyla çıkarılmış olması nedeniyle.

3

Eğitim ve sosyal alandaki gelişmeyi eşleştirme.

Köy Enstitüleri'nin köylerin eğitim ihtiyacını ve kırsal kalkınmayı amaçlayan eğitim modeliyle eşleştiği görülür.

1940 yılında açılan enstitülerin temel kuruluş amacının kırsal eğitim ve kalkınma olması nedeniyle.

Key Concept

İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'de uygulanan iç ve dış politika gelişmeleri

Estimated Time:2m 0s

Question 1772Question →

Aşağıda verilen psikoloji bilimine dair temel kavramsal yapıları, ampirik bilim olma kriterleri ve tarihsel dönüşüm süreçlerini yansıtan açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Dolaylı Gözlenebilirlik -> Zeka ve bellek gibi içsel süreçlerin dolaylı gözlemi; Ampirik Ölçülebilirlik -> Fizyolojik değişimlerin sayısal analizleri; Pozitif Bilim Kimliği -> Metafiziğin dışlanıp laboratuvar çalışmalarına geçilmesi; Davranışın Kapsamı -> Doğrudan gözlenebilen tepkiler ile içsel bilişsel mekanizmaların bütünü.

Doğru eşleştirme; doğrudan gözlenemeyen süreçlerin testlerle dolaylı gözlemini, fizyolojik verilerin sayısal analizini, metafiziğin dışlanıp laboratuvar ortamına geçilmesini ve hem içsel hem dışsal süreçleri barındıran geniş davranış tanımını doğru kavramlarla ilişkilendirir.

Step-by-Step Solution

1

Dolaylı gözlenebilirlik kavramının açıklaması tespit edilir.

Doğrudan gözlenemeyen zeka ve bellek gibi zihinsel süreçlerin standart testler ve tepki süreleriyle dolaylı olarak gözlemlenebilmesi bu kavramla eşleşir.

Psikolojide gözlenebilirlik ölçütünün doğrudan ve dolaylı boyutlarını ayırt etmek.

2

Ampirik ölçülebilirlik kavramının açıklaması aranır.

Fizyolojik tepkilerin (kan basıncı, kalp ritmi vb.) sayısal verilere dökülerek analiz edilmesi ampirik ölçülebilirlik kriterini karşılar.

Bilimsel araştırma ölçütlerinden ölçülebilirliğin sayısal ve istatistiksel yönünü saptamak.

3

Pozitif bilim kimliği kavramının karşılığı bulunur.

Ruhun metafizik doğasını tartışmak yerine laboratuvarda kontrollü deney yapma eğilimi, psikolojinin pozitif bir bilim kimliği kazanma sürecini temsil eder.

Psikolojinin felsefeden koparak bağımsız bir bilim dalı haline gelme ölçütünü anlamak.

4

Davranışın kapsamı kavramının açıklaması belirlenir.

Dışsal tepkilerin (göz kırpma vb.) yanı sıra içsel bilişsel süreçlerin de dahil olduğu bütünsel inceleme davranışın kapsamına işaret eder.

Modern psikolojinin konusu olan 'davranış' teriminin geniş sınırlarını belirlemek.

Key Concept

Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Ölçütleri

Question 1773Question →

A��ağıdaki doğal afet ve çevre sorunlarını, oluşum kökenleri ve karakteristik özellikleri dikkate alınarak verilen tanımlayıcı açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Heyelan; eğimli yamaçlardaki gevşek örtünün aniden yer değiştirmesi açıklamasıyla, Erozyon; toprağın dış kuvvetlerce yavaşça aşındırılması açıklamasıyla, Tsunami; deniz tabanındaki sismik olayların yol açtığı dev dalga açıklamasıyla, Çığ ise kar örtüsünün yamaç aşağı hızla kayması açıklamasıyla eşleşir.

Doğal afetlerin sınıflandırılmasında kökenler (jeolojik, klimatolojik, hidrolojik, biyolojik) ve oluşum süreleri (ani veya yavaş) belirleyicidir. Heyelan ani gelişen jeomorfolojik kütle hareketidir; erozyon yavaş gelişen ekolojik bir aşınma sürecidir; tsunami sismik veya volkanik kökenli hidrolojik afettir; çığ ise kar örtüsüyle ilişkili klimatolojik-topografik kökenli bir afettir. Eşleştirmeler bu temel kriterlere göre yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1

Heyelanın temel özellikleri ve kökeni analiz edilir.

Heyelanın eğimli yamaçta aniden meydana gelen jeomorfolojik bir kütle hareketi olduğu saptanır ve kütle halinde aniden aşağı kayma ifadesiyle eşleştirilir.

Doğru açıklama ile eşleştirebilmek için afetin kökeni ve hızı tanımlanmalıdır.

2

Erozyon süreci incelenir ve heyelandan ayrılan yönleri belirlenir.

Erozyonun dış kuvvetlerin etkisiyle toprağın yavaşça süpürülmesi olduğu, ani bir kütle hareketi olmadığı belirlenir ve yavaş yavaş aşındırılarak taşınması ifadesiyle eşleştirilir.

Öğrencilerin en çok karıştırdığı heyelan-erozyon ayrımını netleştirmek gerekir.

3

Tsunaminin oluşum mekanizması ve kökeni incelenir.

Deniz tabanındaki deprem, volkanizma gibi jeolojik olayların tetiklediği dev dalgalar (hidrolojik afet) olduğu tespit edilir ve deniz tabanındaki tektonik hareketlerin tetiklediği dev dalga ifadesiyle eşleştirilir.

Kıyı bölgesindeki su kütlelerinin hareketinin sismik kökenini belirlemek için gereklidir.

4

Çığ afetinin oluşumu klimatolojik ve topografik açıdan değerlendirilir.

Kar örtüsünün eğimli yamaçtan hızla kayması süreciyle eşleştirilir.

Klimatolojik-topografik etkileşimi doğru eşleştirmek için önemlidir.

Key Concept

Doğal Afetlerin Kökenlerine Göre Sınıflandırılması ve Heyelan-Erozyon Ayrımı

Estimated Time:2m 0s

Question 1774Question →

Aşağıda verilen Hristiyan felsefesi düşünürleri ile bu düşünürlerin Hristiyan felsefesinin temel problemlerine yönelik geliştirdikleri görüşleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Augustinus kötülüğü iyiliğin yokluğu ve özgür irade ile; Anselmus ontolojik kanıtı zihindeki en yetkin varlık tasarımıyla; Aquinaslı Thomas kozmolojik kanıtı evrendeki nedensellikle; Ockhamlı William ise tümelleri adlardan ibaret görerek inanç ve aklı tamamen ayırmasıyla eşleşir.

Filozoflar ve savundukları görüşler tam olarak örtüşmektedir. Augustinus kötülüğü tözsel olarak reddedip iradeye bağlar; Anselmus ontolojik argümanın kurucusudur; Aquinaslı Thomas kozmolojik kanıtları sistemleştirmiştir; Ockhamlı William ise nominalizm ve akıl-inanç ayrımını savunmuştur.

Step-by-Step Solution

1

Düşünürlerin temel felsefi tezlerini inceleme

Augustinus'un kötülük ve özgür irade ilişkisi; Anselmus'un zihindeki en yetkin varlık (ontolojik) argümanı; Aquinaslı Thomas'ın hareket ve nedensellik (kozmolojik) argümanı; Ockhamlı William'ın nominalizm ve akıl-inanç ayrımı tespit edilir.

Soruda verilen her düşünürün Hristiyan felsefesi tarihindeki belirgin problemleri ele alış biçimini saptamak için.

2

Kavramsal tanımlarla filozofları eşleştirme

Augustinus ile birinci açıklama; Anselmus ile ikinci açıklama; Aquinaslı Thomas ile üçüncü açıklama; Ockhamlı William ile dördüncü açıklama eşleşir.

Düşünürlerin savundukları görüşler ile tanımlarının birebir uyumunu kurmak için.

Key Concept

Hristiyan Felsefesi Filozofları ve Temel Problemleri

Question 1775Question →

İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'de yaşanan gelişmeler ile bu gelişmelerin kapsam veya amaçlarına yönelik açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Milli Korunma Kanunu hükümete ekonomiyi doğrudan denetleme yetkisi veren düzenleme ile, Adana Görüşmeleri savaşı erteleyen diplomatik zirve ile, Varlık Vergisi azınlık yurttaşları etkileyen mali uygulama ile, San Francisco Konferansı ise kurucu üye sıfatıyla katılınan kongre ile eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede Milli Korunma Kanunu ekonomiye müdahale yetkisi veren yasa ile; Adana Görüşmeleri askeri malzeme eksikliği nedeniyle savaşa katılımın ertelendiği diplomatik zirve ile; Varlık Vergisi gayrimüslim azınlıklardan alınan olağanüstü vergi uygulaması ile; San Francisco Konferansı ise Birleşmiş Milletler kurucu üyeliği için katılınan çok uluslu kongre ile eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

Milli Korunma Kanunu'nun temel niteliğini belirleme

Milli Korunma Kanunu'nun (1940), olağanüstü dönemde devletin ekonomiye müdahalesine olanak tanıyan geniş yetkili yasal düzenleme olduğu sonucuna varılır.

Bu kanunun iç piyasada fiyat kontrolü ve stokçulukla mücadeleyi hedefleyen yapısını tanımlamak amacıyla bu adım atılır.

2

Adana Görüşmeleri'nin diplomatik amacını saptama

Adana Görüşmeleri'nde (1943) Türkiye'nin savaşa girmemek için askeri malzeme eksikliğini öne sürdüğü tespit edilir.

Müttefik baskılarına karşı uygulanan aktif tarafsızlık politikasının bu aşamasını analiz etmek amacıyla bu adım atılır.

3

Varlık Vergisi'nin toplumsal ve mali sonuçlarını değerlendirme

Varlık Vergisi'nin (1942) savaş zenginliğini önlemek adına çıkarıldığı fakat özellikle gayrimüslim azınlıklara ağır yükler getirdiği doğrulanır.

Savaş dönemi vergi politikalarının sosyo-ekonomik yansımalarını anlamak amacıyla bu adım atılır.

4

San Francisco Konferansı'nın dış politikadaki yerini belirleme

Almanya ve Japonya'ya savaş ilan edilmesinin ardından Türkiye'nin Birleşmiş Milletler kurucu üyesi olmak için bu kongreye katıldığı anlaşılır.

Türkiye'nin savaş sonrasında oluşacak yeni dünya düzeninde yer alma stratejisini kavramak amacıyla bu adım atılır.

Key Concept

İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye'nin iç ekonomik politikaları ve dış diplomatik temasları.

Estimated Time:2m 0s

Question 1776Question →

İslam düşüncesinde ortaya çıkan ameli-fıkhi yorumlar, Kur'an ve sünnet gibi temel kaynaklardan pratik hayata dair hüküm elde ederken kendilerine has usul ve yöntemler benimsemişlerdir. Aşağıda verilen ameli-fıkhi mezhepleri, benimsedikleri temel metodolojik ilkeler ve ayırt edici özellikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Hanefilik mezhebi istihsan yöntemi ve aklî çıkarımlarla, Malikilik mezhebi Medine halkının uygulamalarıyla, Şafiilik mezhebi hadis-rey uzlaşısı ve er-Risale eseriyle, Caferilik mezhebi ise Ehl-i Beyt imamlarının söz ve fiilleriyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede Hanefilik mezhebi akılcı rey yöntemi ve istihsanla; Malikilik mezhebi Medine halkının uygulamalarıyla; Şafiilik mezhebi iki ekolü uzlaştıran usulü ve er-Risale eseriyle; Caferilik ise şer'i hükümlerde masum kabul edilen Ehl-i Beyt imamlarının sünnetini esas almasıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Mezheplerin hüküm çıkarma (usul) yöntemlerini analiz edin.

Hanefiliğin rey ve istihsan metoduna, Malikiliğin Hicaz bölgesinin merkezi olan Medine ameline dayandığı tespit edilir.

Her fıkhi mezhebin kurucusu ve coğrafi kökeniyle doğrudan ilişkili fıkıh usulü kuralları vardır.

2

Kalan mezheplerin eser ve kaynak önceliklerini değerlendirin.

Şafiiliğin kurucu eseri er-Risale ile hadis-rey sentezi yaptığı, Caferiliğin ise Şia geleneğine bağlı olarak Ehl-i Beyt imamlarının otoritesini şer'i delil kabul ettiği belirlenir.

Bu ayırt edici özellikler, mezheplerin metodolojik olarak ayrıştığı temel noktaları kesinleştirir.

Key Concept

İslam Düşüncesinde Ameli ve Fıkhi Yorumların Metodolojik Farklılıkları

Estimated Time:2m 0s

Question 1777Question →

İslam dininin pratik hayatla ilgili hükümlerini (ibadetler, günlük ilişkiler vb.) belirlemede mezhep imamları, Kur'an ve sünnet metinlerini yorumlarken farklı bilimsel yöntemler kullanmışlardır. Bu durum, zamanla sistemli fıkhi ekollerin oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Buna göre, sol sütundaki ameli-fıkhi mezhepleri sağ sütundaki kurucu usulsel (metodolojik) ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Hanefilik mezhebi akıl yürütme (rey) ve istihsan yöntemiyle; Malikilik mezhebi Medine halkının uygulamalarıyla (amel-i ehl-i Medine); Şafiilik mezhebi fıkıh usulünün ilk eseri olan er-Risâle ile; Caferilik mezhebi ise Ehl-i Beyt imamlarının otoritesiyle eşleşmektedir.

Verilen ameli-fıkhi mezhepler ile metodolojik yaklaşımları eşleştirildiğinde; akıl yürütme ve istihsana ağırlık veren Hanefilik birinci tanım ile, Medine halkının uygulamasını delil alan Malikilik ikinci tanım ile, fıkıh usulünü er-Risale adlı eseriyle sistemleştiren İmam Şafii'nin ekolü Şafiilik üçüncü tanım ile ve Ehl-i Beyt imamlarının masumiyet ve otoritesini esas alan Caferilik ise dördüncü tanım ile doğru bir şekilde eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

Hanefilik mezhebinin metodolojisini analiz etme

Hanefilik, içtihat yönteminde aklın rolünü ve kıyasla birlikte istihsan delilini sıklıkla kullanmasıyla bilinir. Bu yüzden akıl yürütmeye (rey) geniş yer veren birinci tanım ile eşleşir.

Mezheplerin kurucu metodolojilerini ayırt etmek.

2

Malikilik mezhebinin metodolojisini analiz etme

Malikilik, Hz. Peygamber'in sünnetinin Medine'de kesintisiz uygulandığı esasına dayanarak Medine halkının amelini öncelikli delil kabul eder. Bu yüzden ikinci tanım ile eşleşir.

Bölgesel ve örfi sünnet anlayışının fıkha etkisini belirlemek.

3

Şafiilik mezhebinin metodolojisini analiz etme

İmam Şafii, fıkıh usulü yöntemini sistemleştirdiği er-Risâle eseriyle tanınır. Bu yüzden üçüncü tanım ile eşleşir.

Fıkıh usulü tarihinin kurucu eserlerini tanımak.

4

Caferilik mezhebinin metodolojisini analiz etme

Caferilik, dinî hüküm ve sünnet rivayetlerinde on iki imamı (Ehl-i Beyt) masum ve bağlayıcı otorite kabul eder. Bu yüzden dördüncü tanım ile eşleşir.

Şii-Caferi fıkıh metodolojisinin ayırt edici özelliğini kavramak.

Key Concept

İslam Düşüncesinde Ameli ve Fıkhi Yorumlar

Estimated Time:2m 0s

Question 1778Question →

Hz. Muhammed’in peygamberlik göreviyle ilgili birtakım sorumlulukları ve işlevleri bulunmaktadır. Bunlar tebliğ, tebyin, teşri ve temsil gibi kavramlarla ifade edilir.

Aşağıda verilen tarihi olay ve uygulamaları, Hz. Muhammed'in peygamberlik yönünü gösteren ilgili kavramlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Tarihsel olayların peygamberlik görevleriyle doğru eşleşmesi şu şekildedir: Safa Tepesi'ndeki doğrudan aktarım tebliğle; iplik mecazına getirilen açıklama tebyinle; yırtıcı hayvan etlerinin yasaklanması teşriyle; Peygamber'in Kur'an ahlakını bizzat yaşayarak örnek oluşturması ise temsil göreviyle eşleşmektedir.

Safa Tepesi'ndeki vahiy tebliği Peygamber'in tebliğ rolüyle, Kur'an ayetinin anlamını açığa kavuşturma tebyin rolüyle, helal/haram hükmü koyma teşri rolüyle ve Kur'an ahlakını bizzat yaşayarak somutlaştırma ise temsil rolüyle tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Safa Tepesi'ndeki tebliğ faaliyetini analiz etme

Hz. Peygamber'in vahyi doğrudan, değiştirmeden aktarması onun tebliğ (ulaştırma) görevidir. Bu nedenle birinci olay tebliğ kavramıyla eşleşir.

Tebliğ, vahyedilen mesajların muhataplarına aynen ulaştırılmasını ifade eder.

2

İplik mecazına getirilen açıklamayı analiz etme

Ayetin ne anlama geldiğini açıklamak tebyin (açıklama) görevidir. Bu nedenle ikinci olay tebyin kavramıyla eşleşir.

Tebyin, Kur'an ayetlerinin kapalı yönlerinin Peygamber tarafından açıklığa kavuşturulmasıdır.

3

Etlerin haram kılınması uygulamasını analiz etme

Kur'an'da geçmeyen bir konuda yasak koymak teşri (hüküm koyma) görevidir. Bu nedenle üçüncü olay teşri kavramıyla eşleşir.

Teşri, dinde helal-haram sınırlarını belirleme ve yasa koyma yetkisini ifade eder.

4

Hz. Aişe'nin Peygamber'in ahlakına dair beyanını analiz etme

Kur'an ahlakının yaşanarak somutlaştırılması temsil (örnek olma) görevidir. Bu nedenle dördüncü olay temsil kavramıyla eşleşir.

Temsil, İslam'ın inanç, ibadet ve ahlak esaslarının Peygamber'in şahsında canlı bir örnek haline getirilmesidir.

Key Concept

Hz. Muhammed'in Peygamberlik Yönü ve Görevleri (Tebliğ, Tebyin, Teşri, Temsil)

Question 1779Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir parçalarını, sağ sütunda yer alan ahenk özellikleri (ölçü, kafiye ve redif) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Birinci beyit aruz ölçüsü, zengin kafiye ve kelime hâlinde redif barındıran ahenk özelliğiyle; ikinci dörtlük 11'li hece ölçüsü, yarım kafiye ve ek hâlinde redif içeren ahenk özelliğiyle; üçüncü dörtlük 8'li hece ölçüsü, çapraz kafiye düzeni, zengin kafiye ve ek hâlinde redif içeren ahenk özelliğiyle; dördüncü dörtlük ise 7'li hece ölçüsü, mani tipi kafiye düzeni ve cinaslı kafiye içeren ahenk özelliğiyle eşleşir.

Sol sütundaki şiirlerin hece/aruz ölçüleri hesaplandığında, kafiye şemaları ve kök-ek tahlilleri yapıldığında ahenk özellikleri sağ sütundaki tanımlarla bire bir örtüşmektedir. Divan beyti aruz ve kelime halinde redifle; 11'li dörtlük yarım kafiye ve ek halinde redifle; 8'li çapraz dörtlük zengin kafiyeyle; mani ise cinaslı kafiyeyle doğru şekilde eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

İlk şiir parçasının ölçü, kafiye ve redif analizini yapınız.

Divan edebiyatından alınan beyit aruz ölçüsüyle yazılmıştır. 'müjgân üstüne' ve 'peykân üstüne' kelime gruplarında 'üstüne' kelimeleri kelime hâlinde rediftir. 'müjgân' ve 'peykân' kelimelerindeki 'ân' sesleri zengin kafiyedir.

Beyitteki ahenk unsurlarını belirleyerek doğru seçenekle eşleştirmek.

2

İkinci şiir parçasının hece sayısı ile kök-ek ilişkisini analiz ediniz.

Dizeler 11 heceden oluşmaktadır. 'göç-ül-mez', 'biç-il-mez', 'geç-il-mez' şeklinde eklerine ayrıldığında '-ilmez' ekleri aynı işlevde olduğundan rediftir. Köklerdeki tek ortak ünsüz olan 'ç' ise yarım kafiyedir.

Halk edebiyatı koşma tarzındaki bu ahenk yapısını tespit etmek.

3

Üçüncü şiir parçasının kafiye şemasını ve ses benzerliklerini inceleyiniz.

Dizeler 8 hecelidir ve çapraz (abab) kafiyelidir. 'rüzgâr/efkâr' kelimelerinde 'âr' zengin kafiyedir. 'kavurur/savurur' kelimelerinde '-ur' eki redif, 'avur' sesleri ise zengin kafiyedir.

Çapraz kafiyeli dörtlükteki zengin kafiye ve redif ilişkisini netleştirmek.

4

Dördüncü şiir parçasının anlam ve ses ilişkisini çözümleyiniz.

Dörtlük 7 hecelidir ve mani düzenindedir. Dizelerin sonundaki 'sürmelidir' kelimeleri sesteş olup farklı anlamlar taşıdığı için cinaslı kafiyedir.

Cinaslı kafiyenin varlığını ve mani tipi yapıyı doğrulamak.

Key Concept

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Question 1780Question →

İslam medeniyetinde sanat dallarının dini, felsefi ve estetik temellerini yansıtan aşağıdaki geleneksel sanatları, bu sanatların temel özelliklerini içeren tanımlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Hat sanatı, soyut harf estetiğiyle; tezhip sanatı, altın tozuyla bezeme özelliğiyle; minyatür sanatı, perspektifsiz iki boyutlu tasviriyle; ebru sanatı ise yoğunlaştırılmış su üzerindeki boya desenleriyle eşleşmektedir.

Hat sanatı soyut harf estetiğiyle (üçüncü tanım), tezhip altın tozlu süslemeyle (birinci tanım), minyatür perspektifsiz tasvirle (ikinci tanım), ebru ise yoğunlaştırılmış su üzerindeki desenlerle (dördüncü tanım) eşleşmektedir. Bu eşleşmeler sanat dallarının teknik ve teolojik niteliklerini tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Sanat dallarının kavramsal karşılıklarını belirleme

Hat sanatının yazı, tezhibin süsleme, minyatürün kitap resmi, ebrunun ise su üzeri boyama olduğunu hatırlama.

Her sanat dalının en temel teknik ve kavramsal özelliğini ayırt etmek.

2

Tanımlardaki dini ve estetik felsefeleri analiz etme

Tevhid inancının ve aşkınlık (tenzih) fikrinin hat sanatı ile eşleştiğini; altın süslemenin tezhip ile; iki boyutlu şematik soyutlamanın minyatür ile; su üzerindeki boya desenlerinin ebru ile ilişkisini kurma.

Sanatların felsefi ve teolojik arka planını tanımlardaki ipuçlarıyla eşleştirmek.

3

Doğru eşleştirmeyi tamamlama

Hat sanatının soyut harf güzelliğine (üçüncü tanım), tezhibin altınlama ve bezemeye (birinci tanım), minyatürün iki boyutlu şematik resimlemeye (ikinci tanım) ve ebrunun su üzerindeki boya desenlerine (dördüncü tanım) karşılık geldiğini tespit etme.

Bütün eşleşmelerin doğru bir şekilde bir araya getirilmesini sağlamak.

Key Concept

İslam Medeniyetinde Sanat ve Estetik

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept