Tanzimat Edebiyatı

114 questions

Question 101Question

"Bizce yazı yazmaktan maksat, halkın anlayacağı dille yazıp faydalı bilgiler yaymaktır. Edebiyatı sadece elit bir zümrenin zevk aldığı, süslü kelimelerden ibaret bir sanat oyunu olarak görmek milletin uyanışını geciktirmekten başka işe yaramaz. Gazeteler ve makaleler, toplumu eğitecek en tesirli mekteplerdir. Bu sebeple dilin Türkçe kurallarına göre sadeleşmesi, cümlelerin secilerden arındırılarak fikrin doğrudan aktarılması elzemdir."

Bu parçada dile getirilen görüşler ve Tanzimat Dönemi öğretici metinleri ile gazeteciliği göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Yazıda savunulan sadeleşme ve halka yönelme fikri, Tanzimat II. Döneminde Recaizade Mahmut Ekrem’in *Talim-i Edebiyat* adlı ders kitabında kurallaştırılarak bu dönem gazetelerinde en olgun örnekleriyle uygulamaya konulmuştur.

Answer

Yazıda savunulan sadeleşme ve halka yönelme fikrinin, Tanzimat II. Döneminde Recaizade Mahmut Ekrem’in *Talim-i Edebiyat* adlı ders kitabında kurallaştırılarak bu dönem gazetelerinde en olgun örnekleriyle uygulamaya konulduğunu belirten yargı söylenemez.
Tanzimat II. Döneminde, I. Dönemdeki toplumsal ve sadeleşmeci çizgiden uzaklaşılmış; sanatçılar bireysel konulara yönelirken daha süslü ve ağır bir dil benimsemişlerdir. Recaizade Mahmut Ekrem'in *Talim-i Edebiyat* adlı eseri ise sadeleşmeyi hayata geçiren veya kurallaştıran bir kılavuz değil, Batı edebiyatı etkisindeki yeni kuramsal ve estetik ilkeleri açıklayan ders kitabıdır. Dolayısıyla, bu dönem gazetelerinde sadeleşme ve halka yönelmenin en olgun düzeyde uygulandığı yargısı tamamen yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki temel dü��üncenin tespit edilmesi
Parçada, edebiyatın ve gazeteciliğin halkın eğitimi için bir araç olduğu, süslü dilden kaçınılması ve Türkçenin kendi kuralları çerçevesinde sadeleştirilmesi gerektiği savunulmaktadır.
Sorunun doğru çözülebilmesi için metnin savunduğu edebi kuramın ve dönemsel eğilimin (Tanzimat I. Dönem halkçı ve sadeleşmeci yönelimi) doğru analiz edilmesi gerekir.
2
Seçeneklerin edebi bilgilerle karşılaştırılması
Tanzimat I. Döneminin genel ilkeleri (toplum için sanat), Şinasi'nin *Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi*'ndeki dil görüşleri, Namık Kemal'in *Lisan-ı Osmanî...* makalesindeki eleştirileri ve Muallim Naci'nin gelenekçi *Demdeme* çizgisi ile parçadaki görüşlerin uyuştuğu doğrulanır.
Öncülde verilen metin ile Tanzimat I. Döneminin temel öğretici metinleri ve edebi tartışmaları arasındaki bağları kurmak gerekir.
3
Tanzimat II. Dönem özelliklerinin ve belirtilen eserin incelenmesi
Tanzimat II. Döneminde gazeteciliğin işlevini yitirdiği, edebi dilin sadeleşmek yerine daha da ağırlaştığı ve Recaizade Mahmut Ekrem'in *Talim-i Edebiyat* eserinin halkçı bir sadeleşme kılavuzu değil estetik kuram kitabı olduğu belirlenir. Bu doğrultuda ilgili seçenekteki yargının yanlış olduğu tespit edilir.
Tanzimat'ın iki dönemi arasındaki zihniyet ve uygulama farklarını netleştirerek yanlış yargıyı saptamak hedeflenir.

Key Concept

Tanzimat I. ve II. Dönem öğretici metinlerinin, dil anlayışlarının ve gazetecilik faaliyetlerinin farklılıkları ile bu dönemlerin önde gelen eserlerinin nitelikleri.
Question 102Question

Tanzimat Dönemi I. Dönem gazeteciliğinin ve öğretici metinlerinin beyannamesi niteliğindeki Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi'nden alınan:

*"Değil mi ki bir milletin efkâr-ı umumiyesi o milletin derece-i kemaline delildir ve mademki bir gazete o efkârın lisanıdır; öyleyse gazete çıkarmak, vatan evladına karşı mukaddes bir borçtur."*

ifadesinden hareketle, Tanzimat Dönemi öğretici metinleri ve gazeteciliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: II. Dönem'de gazetecilik, I. Dönem'deki siyasi ve toplumsal işlevini aynen korumuş; yönetimle olan mücadelede muhalif kamuoyunun en aktif sesi olmaya devam etmiştir.

Answer

II. Dönem'de gazeteciliğin I. Dönem'deki siyasi ve toplumsal işlevini aynen koruyarak muhalif kamuoyunun en aktif sesi olmaya devam ettiğini savunan seçenek
Tanzimat II. Dönemi'nde gazetecilik, I. Dönem'deki gibi toplumsal ve siyasi tartışmaların merkezinde yer alamamış, sansür ortamı nedeniyle muhalif kimliğini yitirerek bilimsel, sanatsal ve edebi konularla sınırlı kalmıştır. Dolayısıyla, gazeteciliğin muhalif kamuoyunun en aktif sesi olmaya devam ettiğini savunan yargı söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Tanzimat I. ve II. Dönem gazetecilik anlayışlarının farklarını belirleyin.
Tanzimat I. Dönem'inde gazeteler halkı eğitme, yeni kavramları yayma ve siyasi/toplumsal muhalefet yapma işlevine sahipken, II. Dönem'de sansür ve siyasi baskı nedeniyle bu işlevler zayıflamış, gazeteler edebi ve bilimsel konulara yönelmiştir.
Soruda verilen öncül ve Tanzimat döneminin tarihsel koşulları arasındaki uyumsuzluğu tespit etmek.
2
Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi'nin ve diğer ilk gazetelerin önemini değerlendirin.
Tercüman-ı Ahval ilk özel gazetedir ve Şinasi'nin yazdığı mukaddime ilk Türkçe makale olup gazetenin toplumsal fayda (kamuoyunun sesi olma) amacını açıklar.
Diğer seçeneklerdeki bilgilerin tarihsel doğruluğunu kontrol etmek.
3
II. Dönem gazeteciliğine dair yargıyı inceleyin.
İkinci dönemde gazeteciliğin toplumsal ve muhalif mücadeleyi aynen koruduğu iddiası dönemin istibdat (baskı) koşullarıyla tamamen çelişmektedir. Dolayısıyla bu yargı söylenemez.
Doğru seçeneği kesinleştirmek.

Key Concept

Tanzimat I. ve II. Dönem gazetecilik ve öğretici metin anlayışlarının farkları
Question 103Question

Tanzimat Dönemi öğretici metinlerinin ve yeni edebî türlerin gelişiminde gazeteler adeta birer okul vazifesi görmüştür. Aşağıda sol sütunda verilen Tanzimat Dönemi gazetelerini, sağ sütundaki kendilerine ait ayırt edici özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tercüman-ı Ahval
Tasvir-i Efkâr
Hürriyet
Diyojen

Matches

Show answer & explanation

Answer

Tercüman-ı Ahval ile Şinasi ve Agâh Efendi'nin çıkardığı ilk özel Türkçe gazete tanımı; Tasvir-i Efkâr ile Şinasi'nin tek başına çıkardığı ve kamuoyu kavramına yer veren gazete tanımı; Hürriyet ile Namık Kemal ve Ziya Paşa'nın Londra'da çıkardığı muhalif gazete tanımı; Diyojen ile Teodor Kasap'ın çıkardığı ilk mizah gazetesi tanımı eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; Tercüman-ı Ahval ilk özel Türkçe gazete, Tasvir-i Efkâr Şinasi'nin tek başına çıkardığı edebî/sosyal içerikli gazete, Hürriyet Namık Kemal ve Ziya Paşa'nın Londra'daki muhalif yayını, Diyojen ise ilk mizahi gazete olarak doğru bir şekilde tanımlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
İlk özel Türkçe gazete olma niteliğini ve kurucularını incelemek.
Tercüman-ı Ahval gazetesi, Şinasi ve Agâh Efendi tarafından 1860'ta çıkarılmıştır ve ilk özel Türkçe gazetedir.
Tanzimat Dönemi'nin gazetecilik alanındaki ilk kurumsal adımını tespit etmek.
2
Edebî niteliğiyle ve kamuoyu oluşturma çabasıyla öne çıkan yayını incelemek.
Tasvir-i Efkâr gazetesi, Şinasi'nin 1862'de tek başına çıkardığı, edebî ve sosyal meselelere yoğunlaşan gazetedir.
Şinasi'nin bireysel yayıncılık faaliyetinin niteliğini ayırt etmek.
3
Yurt dışında çıkarılan muhalif gazete kimliğini analiz etmek.
Hürriyet gazetesi, Namık Kemal ve Ziya Paşa tarafından 1868'de Londra'da çıkarılan muhalif yayın organıdır.
Tanzimat aydınlarının sürgündeki/yurt dışındaki gazetecilik faaliyetlerini belirlemek.
4
İlk mizahi gazete unvanını taşıyan yayını tespit etmek.
Diyojen gazetesi, Teodor Kasap tarafından çıkarılan edebiyatımızın ilk mizah gazetesidir.
Mizah gazeteciliğinin başlangıcını belirlemek.

Key Concept

Tanzimat Dönemi Gazeteciliği ve Gazetelerin Özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 104Question

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatının oluşum süreci, gazetenin işlevi, dil tartışmaları ve Batılılaşma hareketinin edebi yansımaları dikkate alındığında, sol sütunda verilen kavramları sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Dilde sadeleşme beyanı
Gazetenin edebiyata ve topluma etkisi
Klasisizm ve Romantizm akımlarının etkisi
Nazım biçimleri ve tema ilişkisi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dilde sadeleşme beyanı - teoride kalıp uygulanamama; Gazetenin etkisi - yeni kavramların ulaştırılması ve türlerin tanıtılması; Akımların etkisi - akılcı ve duygusal sentez; Nazım biçimleri ve tema - eski biçimlerde yeni toplumsal kavramlar.
Doğru eşleştirmede kavramlar ve tarihsel olgular bire bir örtüşmektedir. Dilde sadeleşme beyanı teoride kalarak tam uygulanamamış; gazete yeni edebi türleri ve hürriyet gibi siyasi kavramları topluma yaymış; edebi akımlardan klasisizm ve romantizm akıl ile duyguyu harmanlayarak toplumsal fayda amacıyla eserlerde kullanılmış; nazım biçimlerinde ise divan edebiyatı biçimleri korunurken içerik modern kavramlarla yenilenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Dilde sadeleşme ve uygulama arasındaki farkı analiz edin.
Tanzimat'ta dilde sadeleşme fikri savunulmuş ancak divan şiiri estetiğinden kopulamadığı için bu hedef teoride kalmıştır. Bu durum birinci kavramı ikinci açıklamayla eşleştirir.
Tanzimat edebiyatının oluşumundaki en belirgin çelişkilerden biri dilde sadeleşme vaadi ile edebi eserlerin ağır dili arasındaki uçurumdur.
2
Gazetenin Tanzimat dönemindeki toplumsal ve edebi rolünü değerlendirin.
Gazete, Tanzimat döneminde sadece haber ulaştırma aracı değil, aynı zamanda yeni edebi türleri halka tanıtan ve hak, adalet, hürriyet gibi siyasi kavramları yayan temel kültürel vasıta olmuştur. Bu durum ikinci kavramı birinci açıklamayla eşleştirir.
Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvîr-i Efkâr gibi gazeteler Tanzimat edebiyatının oluşum merkezleridir.
3
Dönem şiirindeki biçim ve içerik ilişkisini inceleyin.
Tanzimat şiirinde yeni kavramlar divan edebiyatı biçimleri olan kaside ve gazel vasıtasıyla sunulmuştur. Bu durum dördüncü kavramı üçüncü açıklamayla eşleştirir.
Tanzimat şiirinin yapısal olarak eski, içerik olarak yeni olduğu gerçeği edebiyat tarihi araştırmalarında temel bir tespittir.
4
Edebi akımların Tanzimat yazarları üzerindeki etkisini belirleyin.
Klasisizm akıl ve ahlak boyutuyla (tiyatroda ve çevirilerde), romantizm ise hürriyet, vatan ve duygu coşkusuyla toplumsal faydayı sağlamak amacıyla kullanılmıştır. Bu durum üçüncü kavramı dördüncü açıklamayla eşleştirir.
Şinasi'nin klasisizmden, Namık Kemal'in romantizmden etkilenmesi genel özelliklerin akım yansımasını gösterir.

Key Concept

Tanzimat edebiyatının doğuşu, Batı etkisindeki yenilikler, dil tartışmaları, eski-yeni çatışması ve edebi akımların genel nitelikleri.
Question 105Question

Tanzimat I. Dönem sanatçıları, edebiyatı toplumu eğitmek, halkı aydınlatmak ve siyasi-sosyal fikirlerini yaymak için bir araç olarak görmüşlerdir. Klasik nazım şekillerini (kaside, murabba, gazel vb.) korumakla birlikte, bu şekillerin içeriğini vatan, millet, hürriyet, adalet gibi yeni ve toplumsal kavramlarla doldurmuşlardır.

Buna göre aşağıdaki beyitlerden hangisi, Tanzimat I. Dönem şiirinin bu özelliklerini doğrudan yansıtmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Milletin ahvâlini gör, ağla ey dîde-i ter!
Vatanın hâlini bil, sızla ey kalb-i pür-keder!

Answer

Milletin ve vatanın durumuna üzülmeyi ifade eden, Namık Kemal'e ait 'Milletin ahvâlini gör...' dizesinin yer aldığı seçenek doğru cevaptır.
Doğru beyit, Namık Kemal'e ait olup Tanzimat I. Dönem'in 'sanat toplum içindir' görüşünü ve 'vatan, millet' gibi yeni temalarını doğrudan barındırmaktadır. Şair klasik nazım birimi olan beyitle yazmasına rağmen, Divan şiirinde bulunmayan toplumsal ve siyasal kavramları şiire taşımıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tanzimat I. Dönem şiirinin temel özelliklerini (toplumculuk, vatan ve millet temaları) ve biçim-özellik ilişkisini göz önünde bulundurarak soruyu analiz etme.
Aranacak beytin klasik bir biçimde (Divan şiiri tarzında) yazılmış olması fakat içeriğinde toplumsal/siyasi yeni kavramlar (vatan, millet vb.) barındırması gerektiği saptandı.
Tanzimat I. Dönem şairleri biçimde eski, özde yeni olma kuralını benimsemişlerdir.
2
Seçeneklerde sunulan beyitlerin kavramsal ve tematik çerçevesini karşılaştırma.
'Milletin ahvâlini gör...' beytinde 'millet' ve 'vatan' sözcüklerinin doğrudan yer aldığı ve bu kavramların getirdiği toplumsal duyarlılığın işlendiği belirlendi.
Bu beyit Namık Kemal'in Hürriyet Kasidesi/Murabba çizgisindeki toplumsal ve vatanperver şiir anlayışını birebir yansıtmaktadır.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem Şiirinde Biçimsel Gelenek ve İçeriksel Yenilik
Estimated Time:1m 30s
Question 106Question

Aşağıda sol sütunda Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatına ait bazı önemli eserler, sağ sütunda ise bu eserlerin edebiyat tarihimizdeki önemini belirten açıklamalar verilmiştir. Sol sütundaki eserleri sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Mukaddime-i Tercüman-ı Ahval
Tahrib-i Harabat
Defter-i Âmâl
Felâtun Bey ile Râkım Efendi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki eserler doğru açıklamalarıyla eşleştirildiğinde Mukaddime-i Tercüman-ı Ahval ilk makale açıklamasıyla, Tahrib-i Harabat ilk edebî eleştiri açıklamasıyla, Defter-i Âmâl Ziya Paşa'nın anı eseri açıklamasıyla, Felâtun Bey ile Râkım Efendi ise yanlış Batılılaşmayı ele alan roman açıklamasıyla eşleşir.
Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatında Şinasi ilk makaleyi (Mukaddime-i Tercüman-ı Ahval) yazmıştır. Namık Kemal, Ziya Paşa'nın Harabat antolojisine tepki olarak ilk edebî eleştiri olan Tahrib-i Harabat'ı kaleme almıştır. Ziya Paşa çocukluk anılarını Defter-i Âmâl'de toplamıştır. Ahmet Mithat Efendi ise yanlış Batılılaşma temalı Felâtun Bey ile Râkım Efendi romanını yazmıştır. Eşleştirmeler bu bilgiler doğrultusunda birebir sağlanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Mukaddime-i Tercüman-ı Ahval eserinin türünü ve edebiyat tarihindeki yerini tespit etmek.
Şinasi'nin kaleme aldığı bu eser ilk makale örneğidir ve gazetenin amacını açıklar, bu yüzden ilk açıklama ile eşleşir.
Eserin mukaddime (önsöz) niteliği taşıması ve ilk özel gazetede yayınlanması makale türünün ilk örneği olmasını sağlamıştır.
2
Tahrib-i Harabat eserinin yazılış amacını belirlemek.
Namık Kemal'in Ziya Paşa'nın antolojisine karşılık yazdığı bu eser ilk edebî eleştiridir, bu yüzden ikinci açıklama ile eşleşir.
Eski edebiyat anlayışına karşı yeni edebiyat anlayışını savunmak amacıyla kaleme alınmıştır.
3
Defter-i Âmâl eserinin yazarını ve türünü incelemek.
Ziya Paşa'nın çocukluk hatıralarını anlattığı anı türündeki eserdir, bu yüzden üçüncü açıklama ile eşleşir.
Batılı edebiyattaki anı modellerinden (Rousseau) etkilenerek yazılmış klasik bir hatırattır.
4
Felâtun Bey ile Râkım Efendi eserinin temasını belirlemek.
Ahmet Mithat Efendi'nin yanlış Batılılaşma temasını işlediği romandır, bu yüzden dördüncü açıklama ile eşleşir.
Dönemin en yaygın toplumsal meselelerinden biri olan Batılılaşmanın yanlış anlaşılmasını iki karşıt karakter üzerinden ele almıştır.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem sanatçılarının eserleri, edebî türleri ve edebiyat tarihindeki ilkleri.
Question 107Question

Aşağıda sol sütunda Tanzimat I. Dönem'in önde gelen sanatçıları, sağ sütunda ise bu sanatçıların edebi kişiliklerine ve çalışmalarına dair belirleyici özellikler verilmiştir.

Buna göre, verilen sanatçılar ile özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ziya Paşa
Namık Kemal
Şinasi
Ahmet Mithat Efendi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Ziya Paşa ile Şiir ve İnşa/Harabat tezatlığı; Namık Kemal ile Hürriyet Kasidesi/tiyatro anlayışı; Şinasi ile Tercüme-i Manzume/Durub-ı Emsal-i Osmaniye; Ahmet Mithat Efendi ile yazı makinesi sıfatı ve ansiklopedik anlatım eşleşmektedir.
Verilen sanatçıların Türk edebiyatı tarihindeki öncü rolleri, eserleri ve görüşleri dikkate alındığında; Ziya Paşa'nın ikilemi, Namık Kemal'in toplumsal tiyatro anlayışı, Şinasi'nin ilk çeviri ve derleme faaliyetleri, Ahmet Mithat Efendi'nin popüler romancılığı ve halkı eğitme çabaları doğru bir biçimde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Ziya Paşa'nın edebiyat tarihindeki yerini ve ikilemlerini belirlemek.
Sanatçının halk şiiri ile divan şiiri arasındaki çelişkili görüşlerini içeren özellik birinci sıradaki tanımla eşleşir.
Ziya Paşa'nın Şiir ve İnşa ile Harabat mukaddimesi arasındaki görüş ayrılıkları onun karakteristik özelliğidir.
2
Namık Kemal'in edebi misyonunu ve tiyatro kuramını analiz etmek.
Vatan-hürriyet teması ve tiyatroyu faydalı eğlence olarak görmesi ikinci sıradaki tanımla eşleşir.
Namık Kemal, tiyatroyu doğrudan halk eğitimi için en elverişli araç olarak kabul etmiştir.
3
Şinasi'nin edebiyata getirdiği yenilikleri ve ilk çalışmalarını incelemek.
Tercüme-i Manzume ve Durub-ı Emsal-i Osmaniye çalışmaları üçüncü sıradaki tanımla eşleşir.
Şinasi, ilk şiir çevirileri ve ilk atasözleri derlemesiyle edebiyatta yeniliklerin kurucusu kabul edilir.
4
Ahmet Mithat Efendi'nin halk eğitimi ve yazı üslubunu değerlendirmek.
Yazı makinesi sıfatı ve romanlarında olay akışını keserek bilgi vermesi dördüncü sıradaki tanımla eşleşir.
Sanatçı, halkın genel kültür düzeyini yükseltmek amacıyla bu popüler üslubu benimsemiştir.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem sanatçılarının belirleyici özellikleri, yenilikçi çalışmaları ve Türk edebiyatındaki rolleri.
Question 108Question

Aşağıda sol sütunda verilen Tanzimat II. Dönem sanatçıları ile sağ sütunda verilen, onların sanat görüşlerini ve estetik yönelimlerini açıklayan ifadeleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Recaizade Mahmut Ekrem
Abdülhak Hamit Tarhan
Muallim Naci
Nabizade Nazım

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Recaizade Mahmut Ekrem - 'zerreden kürreye her güzel şeyin konu edilebilmesi' ifadesi; Abdülhak Hamit Tarhan - 'ilham-ı fıtri ve metafizik ürperti' ifadesi; Muallim Naci - 'geleneksel ahenk unsurları ve göz için kafiye' ifadesi; Nabizade Nazım - 'bilimsel determinizm ve gerçekçilik' ifadesi.
Eşleştirmede Recaizade Mahmut Ekrem şiirsel estetik ve 'zerreden kürreye güzellik' anlayışıyla; Abdülhak Hamit Tarhan kuralsızlık, metafizik ve ölüm temalarıyla; Muallim Naci geleneksel ahenk unsurları ve göz için kafiye anlayışıyla; Nabizade Nazım ise realizm, natüralizm ve bilimsel gözlemcilikle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Sanatçıların edebi kimliklerini ve savundukları temel kuramları/akımları analiz edin.
Recaizade Mahmut Ekrem yenilikçi/estetikçi, Abdülhak Hamit Tarhan metafizik/romantik/kuralsız şair, Muallim Naci ılımlı/gelenekçi estetikçi, Nabizade Nazım ise natüralist/realist olarak belirlenir.
Sanatçıların dönem içindeki konumlarını doğru belirlemek, estetik görüşlerini eşleştirmek için ilk adımdır.
2
Açıklamalarda geçen anahtar kavramları (zerreden kürreye, ilham-ı fıtri, bilimsel determinizm, göz için kafiye) tespit edin.
'Zerreden kürreye' ifadesi Ekrem'e; 'ilham-ı fıtri ve düzensizlik' Tarhan'a; 'bilimsel determinizm' Nazım'a; 'göz için kafiye' Naci'ye aittir.
Anahtar ifadelerin hangi sanatçının manifestosu veya eseriyle doğrudan ilişkili olduğunu belirlemek eşleştirmeyi tamamlar.
3
Sanatçılar ile doğru estetik açıklamaları eşleştirin ve doğruluğunu teyit edin.
Eşleşmeler: Ekrem - Güzellik teorisi; Tarhan - Metafizik/düzensizlik; Naci - Geleneksel ahenk/göz kafiyesi; Nazım - Determinist gerçekçilik.
Tüm eşleşmelerin tutarlı olduğundan emin olmak yanlış eşleşme riskini ortadan kaldırır.

Key Concept

Tanzimat II. Dönem Sanatçılarının Estetik Görüşleri ve Edebi Eğilimleri
Question 109Question

Tanzimat II. Dönem Türk edebiyatı sanatçıları, edebi kimlikleri ve savundukları estetik görüşlerle Türk edebiyatının yönünü tayin etmişlerdir.

Buna göre, sol sütunda verilen Tanzimat II. Dönem sanatçılarını sağ sütunda verilen edebi anlayış ve yönelimleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Abdülhak Hamit Tarhan
Recaizade Mahmut Ekrem
Muallim Naci
Samipaşazade Sezai

Matches

Show answer & explanation

Answer

Abdülhak Hamit Tarhan - Düzensizlik, metafizik düşünce ve Şair-i Azam; Recaizade Mahmut Ekrem - 'Güzel olan her şey şiirin konusudur' görüşü ve Servet-i Fünun'a öncülük etme; Muallim Naci - Eski estetiği yeni bir solukla ve kusursuz Türkçe ile sürdürme; Samipaşazade Sezai - Realist hikaye ve Sergüzeşt romanı.
Eşleştirmede her sanatçı, kendisiyle özdeşleşen estetik ilke ve eserlerle doğru biçimde eşleştirilmiştir: Abdülhak Hamit Tarhan metafizik şiirleri ve Şair-i Azam unvanıyla; Recaizade Mahmut Ekrem şiirin konusunu genişleten teziyle; Muallim Naci geleneksel estetiği kusursuz Türkçe ile sürdürme gayretiyle; Samipaşazade Sezai ise realizmi ve cariyelik konusunu ele alan Sergüzeşt eseriyle eşleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Abdülhak Hamit Tarhan'ın edebi kimliğini ve lakabını belirleme.
Sanatçının 'Şair-i Azam' olarak anıldığı, kuralsızlığı ilke edindiği ve ölüm temalı metafizik şiirler yazdığı tespit edilir. Bu özellikler dördüncü ifadeyle eşleşir.
Eşleştirmenin ilk halkasını doğru kurarak seçenekleri daraltmak.
2
Recaizade Mahmut Ekrem'in şiir teorisini ve edebi etkilerini analiz etme.
Ekrem'in 'zerreden şemse kadar güzel olan her şeyin şiire konu olabileceği' ilkesini savunduğu ve Servet-i Fünun edebiyatının doğuşuna liderlik ettiği belirlenir. Bu özellikler üçüncü ifadeyle eşleşir.
Sanatçının Türk edebiyatı tarihindeki kuramsal ve yönlendirici rolünü saptamak.
3
Muallim Naci'nin edebi tavrını ve eski-yeni tartışmasındaki yerini değerlendirme.
Naci'nin eski şiir geleneğini büsbütün reddetmeden, Türkçenin dil kusursuzluğuyla yeni bir estetik yakalamaya çalıştığı anlaşılır. Bu özellikler birinci ifadeyle eşleşir.
Naci'nin salt 'eski' taraftarı değil, geleneğe yaslanan yenilikçi bir sanatçı olduğunu fark etmek.
4
Samipaşazade Sezai'nin realizm akımıyla ilişkisini ve eserlerindeki temayı saptama.
Sezai'nin realist öykücülüğün kurucularından olduğu ve Sergüzeşt'te cariyelik/esaret konusunu işlediği bulunur. Bu özellikler ikinci ifadeyle eşleşir.
Sanatçının edebiyatımıza kazandırdığı türsel ve tematik yenilikleri netleştirmek.

Key Concept

Tanzimat II. Dönem Sanatçılarının Estetik Görüşleri, Edebi Yönelimleri ve Eserleri
Question 110Question

Aşağıdaki dizeler Tanzimat Dönemi şairlerinden Muallim Naci’nin *Köylü Kızların Şarkısı* adlı şiirinden alınmıştır:

*Niçin sık sık bakarsın böyle yollara?*
*Gözlerin mi yoruldu, a köylü kızı?*
*Uzat mahzun elini, ver şu dallara,*
*Gönlün mü kırıldı, a köylü kızı?*

Bu dizeler ve şairiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Dizelerde geçen 'yollara' ve 'dallara' kelimelerindeki '-ara' sesleri zengin kafiye oluşturarak Tanzimat şiirinin biçimsel mükemmellik arayışını yansıtmaktadır.

Answer

Dizelerde geçen 'yollara' ve 'dallara' kelimelerindeki '-ara' seslerinin zengin kafiye oluşturduğunu ve bunun biçimsel mükemmellik arayışını yansıttığını savunan yargı söylenemez.
Dizelerin dize sonu ahenk unsurları incelendiğinde; 'yollara' ve 'dallara' kelimelerinin kökleri sırasıyla 'yol' ve 'dal'dır. Bu sözcüklere gelen '-lar' çoğul eki ve '-a' yönelme durumu eki aynı görev ve anlamda kullanıldığı için '-lara' bölümü rediftir. Kelime köklerinde kalan ses benzerliği ise yalnızca tek bir ünsüzden ('l') ibaret olup yarım kafiyeyi oluşturur. Dolayısıyla '-ara' seslerinin zengin kafiye oluşturduğunu iddia eden yargı yanlıştır ve söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Dizelerin ait olduğu eseri ve şairini belirlemek.
Dizelerin Muallim Naci'nin 'Köylü Kızların Şarkısı' adlı şiirine ait olduğu ve edebiyatımızdaki ilk köy şiiri olduğu saptanır.
Şiirin edebi değerini ve dönemsel bağlamını doğru analiz edebilmek amacıyla şair ve eser tespiti yapılır.
2
Şiirin biçimsel özelliklerini (ölçü ve hece kalıbı) incelemek.
Dizelerin heceleri sayıldığında 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı doğrulanır.
Şiirin ahenk unsurlarından biri olan ölçü özelliğini teyit etmek için hece sayımı gerçekleştirilir.
3
Dize sonlarındaki kafiye ve redifleri çözümlemek.
'yollara' ve 'dallara' sözcüklerindeki '-lara' (çoğul eki + yönelme durumu eki) ekinin redif, köklerde kalan tek ses benzerliği olan 'l' harfinin ise yarım kafiye olduğu belirlenir. Bu doğrultuda '-ara' seslerinin zengin kafiye oluşturduğu iddiasının dil bilgisi ve kafiye kurallarına aykırı olduğu sonucuna ulaşılır.
Şiirin biçimsel doğruluğunu kontrol etmek ve hatalı ahenk çözümlemesini saptamak amacıyla kök-ek çözümlemesi yapılır.

Key Concept

Tanzimat Dönemi Şiirinde Biçim ve İçerik Yenilikleri (Muallim Naci)
Question 111Question

Tanzimat Dönemi romanlarının yapısal, tematik ve estetik özelliklerini yansıtan aşağıdaki eserler ile bu eserlerin anlatım tekniği ve akım ilişkisi bağlamındaki açıklamalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

İntibah
Karabibik
Araba Sevdası
Sergüzeşt

Matches

Show answer & explanation

Answer

İntibah eseri romantik yönelim ve yazarın anlatıya müdahalesi ile; Karabibik eseri realist gözlem ve İstanbul dışındaki mekan-insan ilişkisi ile; Araba Sevdası eseri psikolojik gerçekçilik ve ironik bakış açısıyla; Sergüzeşt eseri ise romantizmden realizme geçiş köprüsü niteliği taşımasıyla eşleşmelidir.
İntibah romanının romantik akımın etkisiyle yazılması ve yazarın araya girmesi özelliğiyle; Karabibik'in Antalya'da geçmesi ve gerçekçi köy tasvirleriyle; Araba Sevdası'nın Bihruz Bey üzerinden alafrangalık eleştirisini ironik ve psikolojik derinlikle sunmasıyla; Sergüzeşt'in ise esaret konusunu işlerken realizme geçiş unsurları barındırmasıyla eşleşmesi gerekir.

Step-by-Step Solution

1
İntibah eserinin yapısal ve akımsal özelliklerini analiz etme
İntibah'ın Namık Kemal tarafından romantizm akımının etkisiyle yazıldığını, yazarın anlatıcı olarak olayların akışını kesip ahlaki yorumlar yaptığını belirleme.
Eserin romantik yönelim ve yazarın araya girmesi özelliğini içeren açıklamayla eşleştiğini doğrulamak için.
2
Karabibik eserinin mekan ve gerçekçilik boyutunu değerlendirme
Nabizade Nazım'ın Karabibik eserinin Antalya'nın Kaş ilçesinde (Beymelek) geçtiğini ve ilk köy romanı/uzun hikayesi olarak realizm/natüralizm etkisiyle yerel ağızları kullandığını saptama.
Eserin İstanbul dışındaki mekan-insan ilişkisi ve realist gözlem açıklamasıyla eşleştiğini doğrulamak için.
3
Araba Sevdası eserinin temasını ve anlatım tekniğini inceleme
Recaizade Mahmut Ekrem'in Araba Sevdası eserinin yanlış Batılılaşmayı ironik bir bakış açısıyla ve Bihruz Bey'in psikolojik derinliğiyle ele aldığını saptama.
Eserin psikolojik gerçekçilik ve ironik bakış açıklamasıyla eşleştiğini doğrulamak için.
4
Sergüzeşt eserinin edebi konumunu belirleme
Samipaşazade Sezai'nin Sergüzeşt eserinin romantizmden realizme geçiş köprüsü olduğunu ve Dilber'in esaretini gerçekçi ögelerle ele aldığını saptama.
Eserin romantizmden realizme geçiş köprüsü açıklamasıyla eşleştiğini doğrulamak için.

Key Concept

Tanzimat Dönemi romanlarının yapısal, tematik ve akım özellikleri
Question 112Question

Edebiyat tarihi araştırmalarında Tanzimat Dönemi tiyatro eserlerinin kronolojik gelişimi, batılılaşma sürecinin edebi türlere yansımasını izlemek açısından büyük önem taşır.

Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi tiyatro eserlerinin, ilk baskı (yayımlanma) yıllarını esas alarak en eskiden en yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Doğru kronolojik sıralama Şair Evlenmesi, Afife Anjelik, Vatan yahut Silistre ve Celalettin Harzemşah şeklinde olmalıdır.
Tanzimat tiyatrosunun ilk örneği olan Şair Evlenmesi 1860'ta, edebiyatımızdaki ilk dram örneği olan Afife Anjelik 1870'te, sahnelenen ilk oyunumuz olan Vatan yahut Silistre 1873'te ve tarihi bir dram olan Celalettin Harzemşah ise 1885'te basılmıştır. Dolayısıyla doğru sıralama Şair Evlenmesi, Afife Anjelik, Vatan yahut Silistre, Celalettin Harzemşah şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Eserlerin ilk yayımlanma yıllarını belirlemek
Şair Evlenmesi 1860, Afife Anjelik 1870, Vatan yahut Silistre 1873, Celalettin Harzemşah 1885 yılında basılmıştır.
Sıralama ölçütü olarak ilk baskı yıllarının kullanılması istenmiştir.
2
Tespit edilen yılları en eskiden en yeniye doğru dizmek
1860 < 1870 < 1873 < 1885 sıralaması elde edilir.
Kronolojik sıralama en eski tarihten en yeni tarihe doğru yapılmalıdır.

Key Concept

Tanzimat Dönemi Tiyatrosunun Kronolojik Gelişimi ve Eserlerin Basım Tarihleri
Question 113Question

Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatı sanatçıları, edebi eser üretmenin yanı sıra dil, s��zlük, tiyatro ve gazetecilik gibi alanlarda da öncü rol üstlenmişlerdir.

Aşağıda sol sütunda verilen Tanzimat I. Dönem sanatçılarını, sağ sütunda verilen edebiyat tarihimizdeki kurucu ve öncü faaliyetleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ahmet Vefik Paşa
Şemsettin Sami
Direktör Ali Bey
Ahmet Mithat Efendi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Ahmet Vefik Paşa ile Klasisizm etkisiyle tiyatro uyarlamaları yapıp Bursa'da tiyatro binası kurdurması; Şemsettin Sami ile ilk yerli romanı yazması, sözlük çalışmaları ve Orhun Yazıtları incelemeleri; Direktör Ali Bey ile Seyahat Jurnali ve Ayyar Hamza komedisi; Ahmet Mithat Efendi ile halk için çok sayıda eser vererek 'yazı makinesi' unvanını alması ve Letaif-i Rivayat'ı yazması eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede Ahmet Vefik Paşa klasisizm akımı, Molière uyarlamaları ve Bursa tiyatrosu ile; Şemsettin Sami ilk yerli roman (Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat), Kamus-ı Türkî ve Göktürk Yazıtları incelemeleri ile; Direktör Ali Bey ilk günlük (Seyahat Jurnali) ve Ayyar Hamza komedisi ile; Ahmet Mithat Efendi ise Letaif-i Rivayat ve 'yazı makinesi' unvanı ile doğru bir biçimde bir araya getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sanatçıların edebi kimliklerini ve öncü çalışmalarını analiz edin.
Tanzimat I. Dönem sanatçılarının her birinin kendine has öncü çalışmaları ve alanları bulunmaktadır.
Eşleştirmeyi doğru yapabilmek için her sanatçının edebiyat tarihindeki spesifik rolünü belirlemek gerekir.
2
Tiyatro ve uyarlamalar alanında öne çıkan isimleri belirleyin.
Ahmet Vefik Paşa Molière uyarlamaları ve Bursa'daki tiyatro binasıyla; Direktör Ali Bey ise Ayyar Hamza komedisi ve Seyahat Jurnali ile eşleşir.
Tiyatro alanındaki iki önemli ismi eserleri ve devlet hizmetindeki tiyatro faaliyetleri üzerinden ayırt etmek gerekir.
3
Dil, sözlük, roman ve halk edebiyatı alanındaki çalışmaları değerlendirin.
Şemsettin Sami dil-sözlük çalışmaları ve ilk yerli roman ile; Ahmet Mithat Efendi ise popüler halk romancılığı ve ilk öykü serisiyle eşleşir.
Sözlükçülük ve halk için popüler roman yazımı gibi farklı edebi kulvarlardaki isimleri doğru tespit etmek için bu ayrım gereklidir.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri, kurucu çalışmaları ve Türk edebiyatına kazandırdıkları ilkler
Question 114Question

Namık Kemal'in *Hürriyet Kasidesi* adlı eserinden alınan aşağıdaki beyitler verilmiştir:

*Ne efsunkâr imişsin ey didâr-ı hürriyet*
*Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten*

*Hakir olduysa millet şanına noksan gelir sanma*
*Yere düşmekle gevher, sâkıt olmaz kadr-ü kıymetten*

Bu beyitlerden hareketle Tanzimat I. Dönem şiir anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Dilde sadeleşme teorisi şiirde de tam olarak hayata geçirilmiş, tamamen yalın ve Türkçe kelimelerden oluşan bir dil kullanılm��ştır.

Answer

Dilde sadeleşme teorisinin şiirde tam olarak hayata geçirildiğini ve tamamen yalın bir Türkçe kullanıldığını savunan seçenek söylenemez. Çünkü şairler bu ideali şiirlerinde uygulayamamışlardır.
Tanzimat I. Dönem sanatçıları dilde sadeleşme fikrini savunmuş olmalarına rağmen bu fikirlerini şiir diline yansıtamamışlardır. Şiirde aruz ölçüsü, divan şiiri nazım şekilleri ve ağır, süslü dil kullanılmaya devam etmiştir. Hürriyet Kasidesi'nden alınan beyitlerde geçen 'didâr-ı hürriyet', 'esîr-i aşk', 'gevher', 'sâkıt' gibi tamlama ve kelimeler bu ağır dilin açık örnekleridir. Bu nedenle dilde sadeleşmenin şiirde tamamen başarıldığını savunan seçenek söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Verilen beyitlerin dil ve biçim özelliklerini incelemek.
Beyitlerde 'didâr-ı hürriyet', 'efsunkâr', 'gevher', 'sâkıt' gibi Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin kullanıldığı ve kaside formunun korunduğu görülür.
Şiirin biçimsel ve dilsel yapısını tespit ederek seçenekleri elemek.
2
Verilen beyitlerin tematik içeriğini analiz etmek.
Şiirde 'hürriyet' ve 'millet' gibi toplumsal ve siyasi kavramlar işlenmiştir.
Şiirin içerik düzeyindeki yeniliğini belirlemek.
3
Seçeneklerdeki Tanzimat I. Dönem edebiyatı özelliklerini değerlendirmek.
Sanatçıların dilde sadeleşmeyi teoride savunmalarına rağmen şiir pratiğinde divan edebiyatının ağır dilini ve aruz ölçüsünü kullanmaya devam ettikleri gerçeğini ortaya koymak.
Teori ve pratik arasındaki bu tutarsızlığı bularak söylenemeyecek olan yargıyı tespit etmek.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem şiirinde eski biçim ile yeni içerik sentezi ve dil teorisi ile pratiği arasındaki fark.
PreviousPage 6 / 6
Tanzimat Edebiyatı Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Page 6 | Examkin