Question

Difficulty: MediumÜnlü Düşmesi

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerde gerçekleşen ünlü düşmesi ses olaylarını, bu düşüşlerin dil bilgisel nedenleriyle eşleştiriniz.

  • Rüzgârda savrulan kuru yapraklar bahçenin her köşesine dağılmıştı.Sözcüğün türetilmesi (yapım eki alması) sırasında ünlü kaybına uğraması
  • Denizciler, gün batımında ufkun kızıllığını büyük bir hayranlıkla izliyordu.Sözcüğün çekim eki alması sırasında ikinci hecesindeki dar ünlünün düşmesi
  • Bu konunun neden bu kadar büyütüldüğünü niçin anlamadığımı bilmiyorum.İki sözcüğün birleşmesi (aşınma) sırasında ünlü kaybının gerçekleşmesi

Answer

Savrulan sözcüğü yapım eki alarak türetilirken ünlü düşmesine; ufkun sözcüğü çekim eki alırken ünlü düşmesine; niçin sözcüğü ise iki sözcüğün birleşmesi sırasında ünlü düşmesine uğramıştır.
Doğru eşleştirmede 'savrulan' sözcüğü türetilme (yapım eki) esnasıyla, 'ufkun' sözcüğü çekim eki almasıyla, 'niçin' sözcüğü ise birleşik kelime oluşumuyla (aşınma) eşleştirilmelidir. Bu durum ünlü düşmesinin üç farklı oluşum yolunu tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki koyu yazılmış 'savrulan' sözcüğünün k��künü ve aldığı ekleri analiz edin.
'Savrulan' sözcüğünün kökü 'savur-' fiilidir. Bu fiile, yapısını değiştiren '-ul-' edilgenlik yapım eki getirilmiş ve türetilme aşamasında ünlü kaybı gerçekleşmiştir. Bu durum 'türetilirken ünlü düşmesi' ile eşleşir.
Sözcüğün ünlü kaybına uğramasının dil bilgisel nedenini belirlemek.
2
İkinci cümledeki koyu yazılmış 'ufkun' sözcüğünün kökünü ve aldığı ekleri analiz edin.
'Ufkun' sözcüğünün kökü 'ufuk' ismidir. Bu isim, isim çekim eklerinden olan '-un' tamlayan ekini almıştır. Çekim eki alırken ikinci hecedeki dar ünlü düştüğü için bu durum 'çekim eki alırken ünlü düşmesi' ile eşleşir.
İkinci cümledeki ünlü kaybının dil bilgisel nedenini saptamak.
3
Üçüncü cümledeki koyu yazılmış 'niçin' sözcüğünün kökenini ve oluşumunu analiz edin.
'Niçin' sözcüğü 'ne' ve 'için' sözcüklerinin bir araya gelmesiyle oluşmuş birleşik bir sözcüktür. Birleşme (aşınma) sırasında ünlü düşmesi yaşandığı için bu durum 'sözcük birleşirken ünlü düşmesi' ile eşleşir.
Üçüncü cümledeki ünlü kaybının dil bilgisel nedenini belirlemek.

Key Concept

Ünlü Düşmesinin Oluşum Yolları (Türetilirken, Çekim Eki Alırken, Birleşirken)
Rate this question