Examkin

Question

Difficulty: Very hardFiiller (Eylemler)

(I) Şehrin tozlu sokaklarında kaybolan o eski dostu, yıllar sonra bir akşamüstü ansızın karşımda buluyorum.
(II) Zamanın acımasızca aşındırdığı bu solgun y��z, geçmişin unutulmuş hatıralarını zihnime tek tek fısıldıyor.
(III) Aramızdaki o sessiz köprüyü yeniden kurmak için savaşıyordum, eski günlerin samimiyetini arıyordum.
(IV) O ise geçmişten kalan kırgınlıkları çoktan aşmış gibi görünüyor, yüzündeki dinginlikle bana bakıyordu.
(V) Nihayetinde, iki eski dost gibi uzun uzun konuşup geçmişi yâd ederek kucaklaşıyoruz.

Bu parçada numaralanmış cümlelerde yer alan eylemler (fiiller) ve eylemsilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. cümlede geçen 'dostu' s��zcüğü belirtme durum eki almış bir isimken 'buluyorum' sözcüğü şimdiki zamanın birinci tekil şahsıyla çekimlenmiş basit yapılı bir eylemdir.
  2. B
    II. cümle, içinde sıfat-fiil barındıran tek yüklemli (girişik birleşik) bir cümle olup yüklemi yansıma kökten türetilmiş çekimli bir eylemdir.
  3. III. cümlede geçen 'savaşıyordum' eyleminin kökü, yazılışları aynı anlamları tamamen farklı olan sesteş (eş sesli) bir köktür.Answer
  4. D
    IV. cümlede geçen 'görünüyor' eylemi şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş olup ünlü daralmasına uğramamıştır; 'bakıyordu' eylemi ise ek-fiil alarak birleşik zamanlı hale gelmiştir.
  5. E
    V. cümlede geçen 'kucaklaşıyoruz' eylemi, isim kökünden türetilmiş olup şimdiki zamanın birinci çoğul şahsıyla çekimlenmiş türemiş bir eylemdir.

Answer

Üçüncü cümlede geçen 'savaşıyordum' eyleminin kökü olan 'savaş' sözcüğü sesteş değil, ortak kök özelliğine sahiptir.
Üçüncü cümlede geçen 'savaşıyordum' eyleminin kökü olan 'savaş', isim ve eylem anlamları arasında anlamsal bir bağ taşıdığı için ortak (kökteş) köktür. Sesteş köklerin ise yazılışları aynı olsa da anlamları tamamen ilgisizdir (örneğin 'yaz' mevsimi ile 'yazmak' eylemi). Dolayısıyla bu cümledeki yargı yanlıştır ve söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki 'dostu' ve 'buluyorum' kelimelerini dil bilgisi kurallarına göre çözümlemek.
'dostu' kelimesinin belirtme durumu eki (-u) aldığı ve 'buluyorum' fiilinin yapım eki almadığı için basit yapılı olduğu belirlenir.
Birinci cümleyle ilgili yargının doğruluğunu test etmek.
2
İkinci cümledeki fiilimsileri ve yüklemin yapısını incelemek.
Cümlede sıfat-fiiller ('aşındırdığı', 'unutulmuş') olduğu için girişik birleşik yapıda olduğu ve 'fısıldıyor' yükleminin 'fısıl' yansıma kökünden türediği tespit edilir.
İkinci cümleyle ilgili yargının doğruluğunu test etmek.
3
Üçüncü cümledeki 'savaşıyordum' eyleminin kökünü incelemek.
'savaş' kökünün isim ve fiil anlamları arasında anlam ilişkisi olduğu için ortak (kökteş) kök olduğu, sesteş olmadığı görülür.
Üçüncü cümleyle ilgili yargının yanlışlığını ortaya koymak ve doğru cevaba ulaşmak.
4
Dördüncü cümledeki eylemleri ses ve zaman yönüyle kontrol etmek.
'görünüyor' kelimesinde daralma olmadığı (-ü- yardımcı sestir), 'bakıyordu' eyleminin şimdiki zamanın hikayesi biçiminde birleşik zamanlı olduğu doğrulanır.
Dördüncü cümleyle ilgili yargının doğruluğunu test etmek.
5
Beşinci cümledeki 'kucaklaşıyoruz' eyleminin türetildiği kökü belirlemek.
Eylemin 'kucak' isim kökünden '-laş' ekiyle türetilmiş olduğu saptanır.
Beşinci cümleyle ilgili yargının doğruluğunu test etmek.

Key Concept

Eylemlerin Yapısı, Çekimi ve Kök Türleri
Rate this question

Topics

Fiiller (Eylemler)

More questions from this topic