All practice questions

1052 questions

Question 241Question

Aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan zamirleri (adılları), sağda verilen zamir türleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Toplumun sorunlarını dert edinen her yazar, eserlerinde kendi iç dünyasından da izler sunar.
Zamanın hızla akıp giden nehrinde orası, geçmiş ile geleceğin kesiştiği tek güvenli limandır.
Roman kahramanlarının iç çatışmalarını en iyi yansıtan eserlerin hangisi olduğunu araştırıyorum.
Kütüphanedeki eski ciltlerin kokusu, bize geçmiş zamanların hatıralarını fısıldıyor gibiydi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Toplumun sorunlarını dert edinen her yazar, eserlerinde kendi iç dünyasından da izler sunar cümlesindeki 'kendi' dönüşlülük zamiriyle; Zamanın hızla akıp giden nehrinde orası, geçmiş ile geleceğin kesiştiği tek güvenli limandır cümlesindeki 'orası' işaret zamiriyle; Roman kahramanların��n iç çatışmalarını en iyi yansıtan eserlerin hangisi olduğunu araştırıyorum cümlesindeki 'hangisi' soru zamiriyle; Kütüphanedeki eski ciltlerin kokusu, bize geçmiş zamanların hatıralarını fısıldıyor gibiydi cümlesindeki 'bize' kişi zamiriyle eşleşir.
Altı çizili sözcüklerin işlevleri sırasıyla dönüşlülük zamiri, işaret zamiri, soru zamiri ve kişi zamiri olarak tespit edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki zamiri tespit edip türünü belirleme.
'Toplumun sorunlarını dert edinen her yazar, eserlerinde kendi iç dünyasından da izler sunar.' cümlesinde altı çizili olan 'kendi' sözcüğü dönüşlülük zamiridir. Bu sözcük dönüşlülük zamiri türüyle eşleşir.
'Kendi' sözcüğü Türkçede dönüşlülük anlamı taşıyan ve şahıs zamirlerinin bir alt türü veya ayrı bir tür olarak kabul edilen dönüşlülük zamiridir.
2
İkinci cümledeki zamiri tespit edip türünü belirleme.
'Zamanın hızla akıp giden nehrinde orası, geçmiş ile geleceğin kesiştiği tek güvenli limandır.' cümlesinde altı çizili olan 'orası' sözcüğü işaret zamiridir. Bu sözcük işaret zamiri türüyle eşleşir.
'Orası' sözcüğü, bir yer isminin yerini işaret yoluyla temsil ettiğinden işaret zamiridir.
3
Üçüncü cümledeki zamiri tespit edip türünü belirleme.
'Roman kahramanlarının iç çatışmalarını en iyi yansıtan eserlerin hangisi olduğunu araştırıyorum.' cümlesinde altı çizili olan 'hangisi' sözcüğü soru zamiridir. Bu sözcük soru zamiri türüyle eşleşir.
'Hangisi' sözcüğü, soru sorma yoluyla bir ismin yerini tuttuğu için soru zamiridir.
4
Dördüncü cümledeki zamiri tespit edip türünü belirleme.
'Kütüphanedeki eski ciltlerin kokusu, bize geçmiş zamanların hatıralarını fısıldıyor gibiydi.' cümlesinde altı çizili olan 'bize' sözcüğü kişi zamiridir. Bu sözcük kişi zamiri türüyle eşleşir.
'Bize' sözcüğü, konuşan kişileri (birinci çoğul şahsı) temsil ettiği için şahıs (kişi) zamiridir.

Key Concept

Zamirler (adıllar), isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcüklerdir ve kişi, işaret, belgisiz, soru ve dönüşlülük gibi türlere ayrılırlar.
Question 242Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerde gerçekleşen ünlü düşmesi ses olaylarını, bu düşüşlerin dil bilgisel nedenleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Rüzgârda savrulan kuru yapraklar bahçenin her köşesine dağılmıştı.
Denizciler, gün batımında ufkun kızıllığını büyük bir hayranlıkla izliyordu.
Bu konunun neden bu kadar büyütüldüğünü niçin anlamadığımı bilmiyorum.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Savrulan sözcüğü yapım eki alarak türetilirken ünlü düşmesine; ufkun sözcüğü çekim eki alırken ünlü düşmesine; niçin sözcüğü ise iki sözcüğün birleşmesi sırasında ünlü düşmesine uğramıştır.
Doğru eşleştirmede 'savrulan' sözcüğü türetilme (yapım eki) esnasıyla, 'ufkun' sözcüğü çekim eki almasıyla, 'niçin' sözcüğü ise birleşik kelime oluşumuyla (aşınma) eşleştirilmelidir. Bu durum ünlü düşmesinin üç farklı oluşum yolunu tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki koyu yazılmış 'savrulan' sözcüğünün k��künü ve aldığı ekleri analiz edin.
'Savrulan' sözcüğünün kökü 'savur-' fiilidir. Bu fiile, yapısını değiştiren '-ul-' edilgenlik yapım eki getirilmiş ve türetilme aşamasında ünlü kaybı gerçekleşmiştir. Bu durum 'türetilirken ünlü düşmesi' ile eşleşir.
Sözcüğün ünlü kaybına uğramasının dil bilgisel nedenini belirlemek.
2
İkinci cümledeki koyu yazılmış 'ufkun' sözcüğünün kökünü ve aldığı ekleri analiz edin.
'Ufkun' sözcüğünün kökü 'ufuk' ismidir. Bu isim, isim çekim eklerinden olan '-un' tamlayan ekini almıştır. Çekim eki alırken ikinci hecedeki dar ünlü düştüğü için bu durum 'çekim eki alırken ünlü düşmesi' ile eşleşir.
İkinci cümledeki ünlü kaybının dil bilgisel nedenini saptamak.
3
Üçüncü cümledeki koyu yazılmış 'niçin' sözcüğünün kökenini ve oluşumunu analiz edin.
'Niçin' sözcüğü 'ne' ve 'için' sözcüklerinin bir araya gelmesiyle oluşmuş birleşik bir sözcüktür. Birleşme (aşınma) sırasında ünlü düşmesi yaşandığı için bu durum 'sözcük birleşirken ünlü düşmesi' ile eşleşir.
Üçüncü cümledeki ünlü kaybının dil bilgisel nedenini belirlemek.

Key Concept

Ünlü Düşmesinin Oluşum Yolları (Türetilirken, Çekim Eki Alırken, Birleşirken)
Question 243Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcük veya sözcük gruplarını, cümlenin ögesi olarak üstlendikleri görevlerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Her akşam yatmadan önce kardeşine eğlenceli hikâyeler anlatırdı.
Sokak lambasının loş ışığında kalın kitaplar okunuyordu.
Kütüphanedeki eski kitaplar zamana yenik düşmüştü.
Yazar, son romanında okuyucuya ilginç konuları sunmuş.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümledeki 'hikâyeler' belirtisiz nesneyle, ikinci cümledeki 'kitaplar' sözde özneyle, üçüncü cümledeki 'kitaplar' gerçek özneyle ve dördüncü cümledeki 'konuları' belirtili nesneyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede belirtisiz nesne, hiçbir belirtme hal eki almayan ve özne belirlendikten sonra yükleme sorulan 'Ne?' sorusuna cevap veren 'hikâyeler' sözcüğüdür. Edilgen cümledeki 'kitaplar' sözde özne, etken cümledeki 'kitaplar' gerçek özne, belirtme eki alan 'konuları' ise belirtili nesnedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklemlerini ve öznelerini bulun.
Birinci cümlede yüklem 'anlatırdı', özne gizli 'o'; ikinci cümlede yüklem edilgen 'okunuyordu'; üçüncü cümlede yüklem 'zamana yenik düşmüştü', özne 'kütüphanedeki eski kitaplar'; dördüncü cümlede yüklem 'sunmuş', özne 'yazar'dır.
Cümlede nesneyi doğru tespit edebilmek için öncelikle yüklemi ve hemen ardından özneyi belirlemek şarttır.
2
Özneyi bulduktan sonra yüklemlere 'Ne?' sorusunu yöneltin.
Birinci cümlede 'O ne anlatırdı?' sorusunun cevabı 'hikâyeler'dir. Bu sözcük herhangi bir belirtme durum eki almamıştır.
Özne bulunduktan sonra yükleme sorulan ilk 'Ne?' sorusu bize yalın durumdaki belirtisiz nesneyi verir.
3
Diğer cümlelerde yer alan koyu yazılı ögelerin ek durumlarını ve fiil çatılarını kontrol edin.
İkinci cümlede eylem edilgen olduğu için etkilenen varlık sözde öznedir. Üçüncü cümlede eylemi yapan varlık gerçek öznedir. Dördüncü cümlede ise sözcük belirtme hal eki alarak belirtili nesne olmuştur.
Belirtisiz nesnenin, belirtili nesne veya özne türleriyle karıştırılmaması için kelimelerin aldığı hal ekleri ve fiilin çatısı incelenmelidir.

Key Concept

Belirtisiz nesne, yüklemi geçişli olan eylem cümlelerinde özne bulunduktan sonra yükleme sorulan yalın durumdaki 'Ne?' sorusuyla bulunur. Belirtme hal eki (-ı, -i, -u, -ü) almaz ve edilgen cümlelerdeki sözde özne ile karıştırılmamalıdır.
Question 244Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu renkli olarak verilen isimler ile bu isimlerin dil bilgisel özellikleri eşleştirilmek istenmektedir. Buna göre, sol sütundaki cümlelerde yer alan isimleri sağ sütundaki uygun yapısal ve anlamsal açıklamalarla nasıl eşleştirirsiniz?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yeni anayasa taslağı üzerinde çalışan kurulun üyeleri, yarın son toplantısını yapacak.
Yazarın toplumsal olaylara dair özgün düşünceleri, edebiyat çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.
Kış aylarında pencereden sızan soğuktan korunmak için kalın perdeler astılar.
Bilim insanları, insanlığın ortak mirasını korumak için yeni bir proje başlattı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki cümlelerde geçen isimler, sağ sütundaki tanımlarla sırasıyla eşleşmektedir: 'kurulun' kelimesi topluluk adı ve ilgi ekiyle; 'düşünceleri' kelimesi fiilden türemiş soyut isim, çoğul ve iyelik ekleriyle; 'soğuktan' kelimesi fiilden türemiş somut isim ve ayrılma ekiyle; 'insanlığın' kelimesi ise somut isimden türemiş soyut isim ve ilgi ekiyle eşleşir.
Verilen cümlelerdeki isimler çözümlendiğinde: 'kurulun' sözcüğü topluluk adıdır ve ilgi durumu eki almıştır; 'düşünceleri' sözcüğü düşün- fiilinden türemiş soyut bir isim olup çoğul ve iyelik eki almıştır; 'soğuktan' sözcüğü soğumak fiilinden türemiş somut bir isimdir ve ayrılma eki almıştır; 'insanlığın' sözcüğü ise somut bir isim olan insan kelimesinden türetilip soyut anlam kazanmış ve ilgi eki almıştır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki 'kurulun' sözcüğünün incelenmesi
'Kurul' kelimesinin birden fazla kişiden oluşan bir heyeti temsil etmesi nedeniyle topluluk adı olduğu, '-un' ekinin de ilgi (tamlayan) eki olduğu belirlenir. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.
Sözcüğün anlam ve ek yapısının tespiti için.
2
İkinci cümledeki 'düşünceleri' sözcüğünün incelenmesi
'Düşünmek' eyleminden türetilen 'düşünce' sözcüğünün soyut bir isim olduğu, yazarın düşünceleri ifadesinde '-ler' çoğul ve '-i' iyelik ekini barındırdığı görülür. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.
Türetim şeklinin ve çekim eklerinin işlevlerinin belirlenmesi için.
3
Üçüncü cümledeki 'soğuktan' sözcüğünün incelenmesi
'Soğumak' eyleminden türeyen 'soğuk' sözcüğünün beş duyu organından biriyle (dokunma) hissedilebildiği için somut olduğu ve ayrılma durum eki olan '-tan' ekini aldığı saptanır. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.
Sözcüğün anlamsal niteliğinin (somut/soyut) ve hal ekinin tespit edilmesi için.
4
Dördüncü cümledeki 'insanlığın' sözcüğünün incelenmesi
Somut bir isim olan 'insan' kelimesine '-lık' eki getirilerek soyut bir kavrama dönüştüğü ('insanlık') ve '-ın' ilgi eki aldığı görülür. Bu durum dördüncü açıklama ile eşleşir.
Türetim sonrası anlam değişiminin ve ilgi ekinin belirlenmesi için.

Key Concept

İsimlerin yapısal özellikleri, türeme yolları, anlam türleri (somut, soyut, topluluk) ve aldıkları çekim ekleri (iyelik, hal ekleri).
Question 245Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerde gerçekleşen ünlü türemesi örneklerini, sağda verilen dil bilgisel açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bunca yıllık birikimini azıcık bir kâr için tehlikeye atmak istemiyordu.
Kazadan sonra sapasağlam ayağa kalkması herkesi hayrete düşürdü.
Hırsızlar güpegündüz dükkânı soyup kayıplara karışmışlar.
Bize anlattığı hikâyenin düpedüz yalandan ibaret olduğunu sonradan anladık.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Cümlelerde geçen ünlü türemesi örneklerinin dil bilgisel açıklamalarla doğru eşleşmesi şu şekildedir: azıcık -> azlık-çokluk bildiren sözcüğün küçültme eki alması; sapasağlam -> durum bildiren sıfatın pekiştirilmesi; güpegündüz -> zaman bildiren ismin pekiştirilmesi; düpedüz -> nitelik bildiren sıfatın pekiştirilmesi.
Doğru eşleştirmede her sözcük kendi yapısına ve anlamına uygun dil bilgisi kuralıyla eşleşmektedir. Miktar bildiren 'az' sözcüğüne '-cık' ekinin getirilmesiyle 'azıcık'; durum bildiren 'sağlam' sıfatının pekiştirilmesiyle 'sapasağlam'; zaman bildiren 'gündüz' isminin pekiştirilmesiyle 'güpegündüz'; nitelik bildiren 'düz' sıfatının pekiştirilmesiyle 'düpedüz' ünlü türemesine uğramıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri tespit edip köklerini ve aldıkları ekleri ya da pekiştirme biçimlerini belirleyin.
'azıcık' sözcüğünün kökü 'az'dır ve '-cık' küçültme eki almıştır. 'sapasağlam', 'güpegündüz' ve 'düpedüz' sözcükleri ise pekiştirilmiş sözcüklerdir.
Ses olayının hangi sözcükte ve hangi biçimsel süreçte gerçekleştiğini belirlemek doğru eşleştirme için gereklidir.
2
Sözcüklerin kök veya tabanlarının dil bilgisel türlerini ve anlamlarını inceleyin.
'az' kelimesi miktar (azlık-çokluk) bildiren bir sözcüktür; 'sağlam' durum bildiren bir sıfattır; 'gündüz' zaman bildiren bir isimdir; 'düz' ise nitelik bildiren bir sıfattır.
Açıklamalar sözcüklerin bu dil bilgisel özelliklerine göre sınıflandırılmıştır.
3
Her bir ünlü türemesi örneğini uygun olan dil bilgisel açıklama ile eşleştirin.
'azıcık' -> azlık-çokluk bildiren tek heceli sözcüğün küçültme eki almasıyla oluşan türeme. 'sapasağlam' -> durum bildiren sıfatın pekiştirilmesiyle oluşan türeme. 'güpegündüz' -> zaman bildiren ismin pekiştirilmesiyle oluşan türeme. 'düpedüz' -> nitelik bildiren sıfatın pekiştirilmesiyle oluşan türeme.
Bu şekilde tüm çiftler hatasız olarak eşleşmiş olur.

Key Concept

Ünlü Türemesi
Estimated Time:1m 30s
Question 246Question

Aşağıdaki cümlelerde kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını belirleyerek cümleleri ilgili kavramlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Deneme; yazarın herhangi bir konudaki kişisel görüşlerini hiçbir kanıtlama gereği duymadan, samimi bir üslupla paylaştığı yazı türüdür.
Bozkırın ortasındaki bu küçük kasaba, sıcaktan kavrulan kerpiç evleriyle adeta susuzluktan çatlamış bir dudağı andırıyordu.
Geleneksel tiyatro izleyiciyle doğrudan bağ kurarken sinema, araya giren teknolojik perde nedeniyle seyirciyle arasına mesafe koyar.
Türk edebiyatının usta kalemi Peyami Safa, 'Sanat, bir heyecan ve yaratış mucizesidir.' diyerek yaratıcılığın önemini vurgular.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Deneme türünün işlevini belirten cümle tanımlama ile, kasabayı dudağa benzeten cümle benzetme ile, tiyatro ve sinemayı kıyaslayan cümle karşılaştırma ile, Peyami Safa'nın sözünü aktaran cümle ise tanık gösterme ile eşleşmektedir.
Deneme türünü açıklayan cümle tanımlama; kasabayı dudağa benzeten cümle benzetme; tiyatro ile sinemayı kıyaslayan cümle karşılaştırma; Peyami Safa'nın doğrudan sözünü aktaran cümle ise tanık gösterme kavramıyla tam olarak eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümleyi analiz etme.
Cümlede 'Deneme nedir?' sorusunun cevabı yer almaktadır ('Deneme ... yazı türüdür'). Bu bir tanımlamadır.
Bir kavramın ne olduğunu belirten 'nedir' sorusunun cevabı olan cümleleri saptamak.
2
İkinci cümleyi analiz etme.
Cümlede kasaba susuzluktan çatlamış bir dudağa benzetilmiştir ('adeta ... andırıyordu'). Bu bir benzetmedir.
Aralarında ilgi kurulan iki unsurdan zayıf olanın güçlü olana yaklaştırıldığı ifadeleri belirlemek.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme.
Geleneksel tiyatro ve sinemanın seyirciyle olan bağları karşılaştırılmıştır.
İki farklı unsurun ortak veya farklı yönlerinin kıyaslandığı durumları ortaya çıkarmak.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme.
Peyami Safa'nın doğrudan alıntılanmış tırnak içindeki cümlesine yer verilmiştir. Bu tanık göstermedir.
Savunulan düşünceyi desteklemek amacıyla alanında uzman bir kişinin görüşünün aktarıldığı yapıyı belirlemek.

Key Concept

Düşünceyi Geliştirme Yolları (Tanımlama, Benzetme, Karşılaştırma, Tanık Gösterme)
Estimated Time:1m 30s
Question 247Question

Sol sütunda verilen cümlelerde yer alan edatların (ilgeçlerin) cümlelere kattığı anlam ilgilerini, sağ sütundaki kavramlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sabaha karşı aniden başlayan yoğun kar yağışı yolları tamamen ulaşıma kapattı.
Bu yapıt, edebiyatımızda doğrudan o döneme özgü kültürel dinamikleri yansıtmaktadır.
Kütüphanedeki eski el yazması eserleri incelemek üzere uzmanlardan oluşan bir kurul görevlendirildi.
Tüm uyarılara karşın tarihî köprünün üzerinden ağır vasıtaların geçişine izin verilmesi tepki çekti.

Matches

Show answer & explanation

Answer

"Sabaha karşı" zaman ilgisiyle, "o döneme özgü" özgülük (haslık) ilgisiyle, "incelemek üzere" amaç ilgisiyle, "uyarılara karşın" ise karşıtlık (rağmenlik) ilgisiyle eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki edatların her biri, eklendikleri sözcüklerle birlikte sırasıyla zaman, özgülük (haslık), amaç ve karşıtlık (rağmenlik) anlam ilgileri kurmuştur. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler edatların cümledeki işlevlerine tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki edat grubunun ve kattığı anlamın belirlenmesi.
"Sabaha karşı" ifadesinde "-e karşı" edatının zaman ilgisi kurduğu tespit edilmiştir.
Cümledeki zaman bildiren ögeyi ve bu anlamı kuran edatı çözümlemek için.
2
İkinci cümledeki edat grubunun ve kattığı anlamın belirlenmesi.
"döneme özgü" ifadesinde "-e özgü" edatının haslık, aitlik (özgülük) anlamı kattığı belirlenmiştir.
Sözcüğün cümlede kurduğu aitlik ilgisini tespit etmek için.
3
Üçüncü cümledeki edat grubunun ve kattığı anlamın belirlenmesi.
"incelemek üzere" yapısında "üzere" edatının amaç anlamı kurduğu saptanmıştır.
Eylemin hangi amaç doğrultusunda yapıldığını açıklayan edatı belirlemek için.
4
Dördüncü cümledeki edat grubunun ve kattığı anlamın belirlenmesi.
"uyarılara karşın" yapısında "-e karşın" edatının rağmenlik, karşıtlık anlamı kattığı saptanmıştır.
Cümlede kurulan karşıt durum ilişkisini ve edatın işlevini bulmak için.

Key Concept

Edatların (İlgeçlerin) Cümlede Kurduğu Anlam İlgileri
Estimated Time:2m 0s
Question 248Question

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sıfatları, sıfat türleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

"Mavi" elbise ona çok yakışmıştı.
"Bu" kitabı dün akşam okudum.
"Birkaç" öğrenci sınıfta bekliyordu.
"İki" gün sonra sınavımız var.

Matches

Show answer & explanation

Answer

"Mavi" niteleme sıfatıyla, "bu" işaret sıfatıyla, "birkaç" belgisiz sıfatla, "iki" ise sayı sıfatıyla eşleşmektedir.
"Mavi" rengini bildirdiği için niteleme sıfatıyla, "bu" işaret ettiği için işaret sıfatıyla, "birkaç" belirsizlik bildirdiği için belgisiz sıfatla, "iki" sayı bildirdiği için sayı sıfatıyla doğru bir şekilde eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
"Mavi" sözcüğünün türünü belirleme
"Mavi" sözcüğü niteleme sıfatıdır.
"Elbise" ismine sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap vererek rengini bildirmektedir.
2
"Bu" sözcüğünün türünü belirleme
"Bu" sözcüğü işaret sıfatıdır.
"Kitap" ismini işaret ederek onu belirtmektedir.
3
"Birkaç" sözcüğünün türünü belirleme
"Birkaç" sözcüğü belgisiz sıfattır.
"Öğrenci" isminin sayısını kesinlik bildirmeden, yaklaşık olarak belirtmektedir.
4
"İki" sözcüğünün türünü belirleme
"İki" sözcüğü sayı sıfatıdır.
"Gün" isminin net sayısını belirtmektedir.

Key Concept

Sıfatların (niteleme ve belirtme sıfatları) cümle içindeki görev ve türlerinin ayırt edilmesi.
Estimated Time:1m 0s
Question 249Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerde görülen ünlü daralması durumlarını ve bu durumların özelliklerini yanlarındaki açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yönetmen, filminde toplumsal sorunları yansıtmayı amaçladığını söylüyor.
Bunca hazırlıktan sonra sınav gününün gelmesini heyecanla bekleyen öğrencileri anlamıyorum.
Yeni aldığı kitabın kapağını çok beğendiği için onu başucundan ayırmıyor diye düşündüm.
Sınav salonuna giren öğrenciler, heyecanlarını yatıştırmak için derin derin nefes alıyor.

Matches

Show answer & explanation

Answer

"söylüyor" sözcüğünün standart ünlü daralmasıyla, "anlamıyorum" sözcüğünün olumsuzluk ekinin daralmasıyla, "diye" sözcüğünün kaynaştırma ünsüzünün etkisiyle oluşan daralmayla eşleşmesi ve "alıyor" sözcüğünde ise ünlü daralması bulunmadığı için yardımcı ses açıklamasıyla eşleşmesi gerekir.
"söylüyor" ifadesinde standart daralma, "anlamıyorum"da olumsuzluk ekinin daralması, "diye"de kaynaştırma ünsüzü etkisiyle oluşan daralma bulunurken "alıyor" sözcüğünde daralma yoktur ve araya giren ünlü bir yardımcı ünlüdür.

Step-by-Step Solution

1
"söylüyor" eyleminin kök ve ek analizi yapılır.
"söyle-" fiiline şimdiki zaman eki "-yor" eklendiğinde sondaki geniş ünlü "e" daralarak "ü"ye dönüşmüştür (söyle-yor -> söylüyor).
Geniş ünlüyle biten eylemlerde şimdiki zaman ekinin daraltıcı etkisiyle oluşan standart ünlü daralmasını tespit etmek.
2
"anlamıyorum" eyleminin olumsuzluk eki yönünden analizi yapılır.
"anla-" eylemine gelen olumsuzluk eki "-ma", şimdiki zaman ekiyle birleşerek "-mı" dar ünlüsüne dönüşmüştür (anla-ma-yor-um -> anlamıyorum).
Olumsuzluk ekinin şimdiki zaman ekiyle birleştiğinde daralmaya uğradığını belirlemek.
3
"diye" sözcüğünün ses olayı incelenir.
"de-" eylemine zarf-fiil eki eklenirken araya giren "y" kaynaştırma sesinin etkisiyle "e" sesi daralarak "i" olmuştur (de-y-e -> diye).
Şimdiki zaman eki dışında kaynaştırma sesinin daraltıcı etkisiyle oluşan istisnai ünlü daralmasını ayırt etmek.
4
"alıyor" eyleminde ünlü daralması olup olmadığı kontrol edilir.
"al-" eylemi ünsüzle bittiği için "-yor" ekiyle birleşirken türeyen "ı" sesi bir yardımcı ünlüdür ve daralma değildir (al-ı-yor).
Ünsüzle biten fiillerde ortaya çıkan yardımcı sesi ünlü daralmasıyla karıştırma yanılgısını önlemek.

Key Concept

Ünlü Daralması ve Daralma Olmayan Yardımcı Ünlü Durumları
Question 250Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri, aldıkları isim çekim eki türleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Çocukların oyuncağı bahçede unutulmuştu.
Çocuk, yerdeki oyuncağı yavaşça kaldırdı.
Bu kararı ailece aldıklarını belirtti.
Evlerin boyası yaz gelmeden yenilenecek.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Çocukların oyuncağı -> İyelik eki, yerdeki oyuncağı -> Belirtme durumu eki, ailece -> Eşitlik eki, Evlerin -> İlgi (tamlayan) eki
Koyu yazılı sözcüklerin aldıkları eklerin işlevleri şu şekildedir: 'oyuncağı' (ilki) aitlik bildiren iyelik eki, 'oyuncağı' (ikincisi) nesne yapan belirtme durumu eki, 'ailece' eşitlik eki (-ce), 'Evlerin' ise tamlayan (ilgi) eki (-in) almıştır. Bu doğrultuda eşleştirmeler doğru yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki 'oyuncağı' sözcüğünü inceleyin.
'Çocukların oyuncağı' ifadesinde oyuncağın çocuklara ait olduğu belirtilmiştir.
Tamlanan eki olan '-ı' eki sahiplik bildirdiği için iyelik ekidir.
2
İkinci cümledeki 'oyuncağı' sözcüğünü inceleyin.
'Yerdeki oyuncağı yavaşça kaldırdı' cümlesinde eylemin etki ettiği nesne belirtilmektedir.
Sözcük belirtili nesne görevinde kullanıldığı için buradaki '-ı' eki belirtme durumu ekidir.
3
Üçüncü cümledeki 'ailece' sözcüğünü inceleyin.
'Ailece' sözcüğündeki '-ce' eki kelimeye birliktelik/beraberlik anlamı katmıştır.
İsimlerin sonuna gelerek birliktelik, tarz veya görelik bildiren bu ek eşitlik ekidir.
4
Dördüncü cümledeki 'Evlerin' sözcüğünü inceleyin.
'Evlerin boyası' belirtili isim tamlamasında 'Evlerin' sözcüğü tamlayandır.
İsim tamlamasında tamlayana gelen '-in' eki ilgi (tamlayan) durum ekidir.

Key Concept

İsim Çekim Ekleri
Estimated Time:1m 30s
Question 251Question

Aşağıdaki cümlelerde yer alan belirtili nesneleri, bu nesnelerin oluşturduğu kelime gruplarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Şair, şiirlerinde bireysel temalardan ziyade toplumsal gerçekleri işlemeyi tercih etmiştir.
Kültür Bakanlığı, restorasyonu tamamlanan tarihî kütüphanenin açılışını önümüzdeki hafta yapacak.
Genç ressam, atölyesinde hazırladığı tablolardan en çok bu dev tabloyu beğeniyordu.
Arkeologlar, kazı alanında bulduklar�� çömlek parçalarının hangi döneme ait olduğunu araştırıyor.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Şairin toplumsal gerçekleri işlemeyi tercih etmesi isim-fiil grubuyla, kütüphanenin açılışını yapması isim tamlamasıyla, ressamın bu dev tabloyu beğenmesi sıfat tamlamasıyla, arkeologların çömlek parçalarının hangi döneme ait olduğunu araştırması sıfat-fiil grubuyla eşleşmektedir.
Her cümledeki belirtili nesne, cümlenin yüklemine sorulan 'neyi?' sorusuyla doğru şekilde belirlenmiş ve yapısını oluşturan kelime grubuna göre doğru olarak eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklem ve özne ögelerini belirleyin.
Birinci cümlede 'tercih etmiştir' (yüklem) - 'Şair' (özne); ikinci cümlede 'yapacak' (yüklem) - 'Kültür Bakanlığı' (özne); üçüncü cümlede 'beğeniyordu' (yüklem) - 'Genç ressam' (özne); dördüncü cümlede 'araştırıyor' (yüklem) - 'Arkeologlar' (özne).
Nesne ögesini bulmadan önce cümlenin temel ögelerini doğru saptamak karışıklığı önler.
2
Yüklemlere 'neyi?' sorusunu yönelterek belirtili nesneleri bulun.
İlk cümlede 'neyi tercih etmiştir?' -> 'toplumsal gerçekleri işlemeyi'; ikinci cümlede 'neyi yapacak?' -> 'restorasyonu tamamlanan tarihî kütüphanenin açılışını'; üçüncü cümlede 'neyi beğeniyordu?' -> 'bu dev tabloyu'; dördüncü cümlede 'neyi araştırıyor?' -> 'buldukları çömlek parçalarının hangi döneme ait olduğunu'.
Belirtili nesne, belirtme durum eki alan ve 'neyi/kimi' sorularına cevap veren ögedir.
3
Bulunan belirtili nesnelerin kelime grubu yapılarını inceleyin.
'toplumsal gerçekleri işlemeyi' grubu isim-fiil; 'restorasyonu tamamlanan tarihî kütüphanenin açılışını' grubu isim tamlaması; 'bu dev tabloyu' grubu sıfat tamlaması; 'buldukları çömlek parçalarının hangi döneme ait olduğunu' grubu sıfat-fiil grubudur.
Nesneyi oluşturan kelime gruplarının merkezini ve eklerini saptamak eşleştirmeyi tamamlar.

Key Concept

Belirtili Nesne ve Kelime Grupları
Question 252Question

Aşağıdaki cümlelerde yer alan edat tümleçlerini (edat tamlayıcılarını), yükleme sorduğumuz ve bu tümleçleri bulmamızı sağlayan sorularla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yarınki sunumu hazırlamak için kütüphanede buluşacağız.
Sanatçı, son albümündeki tüm şarkıları kendi gitarıyla bestelemiş.
Yazar, imza gününde okurlarıyla uzun uzun sohbet etti.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle 'Ne için?', ikinci cümle 'Ne ile?', üçüncü cümle ise 'Kiminle?' sorusuyla eşleşir.
Cümlelerde geçen edat tümleçlerinin cevap verdikleri sorular sırasıyla 'Ne için?', 'Ne ile?' ve 'Kiminle?' şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi ögelerine ayırıp edat tümlecini bulmak ve sorusunu belirlemek.
'Buluşacağız' yüklemdir. Kim buluşacak? 'Biz' (gizli özne). Nerede? 'Kütüphanede' (dolaylı tümleç). Ne için? 'Yarınki sunumu hazırlamak için' (edat tümleci).
Yükleme sorulan 'Ne için?' sorusu edat tümlecini buldurur.
2
İkinci cümleyi ögelerine ayırıp edat tümlecini bulmak ve sorusunu belirlemek.
'Bestelemiş' yüklemdir. Kim bestelemiş? 'Sanatçı' (özne). Neyi? 'son albümündeki tüm şarkıları' (belirtili nesne). Ne ile? 'kendi gitarıyla' (edat tümleci).
Yükleme sorulan 'Ne ile?' sorusu edat tümlecini buldurur.
3
Üçüncü cümleyi ögelerine ayırıp edat tümlecini bulmak ve sorusunu belirlemek.
'Sohbet etti' yüklemdir. Kim sohbet etti? 'Yazar' (özne). Nerede? 'imza gününde' (dolaylı tümleç). Nasıl? 'uzun uzun' (zarf tümleci). Kiminle? 'okurlarıyla' (edat tümleci).
Yükleme sorulan 'Kiminle?' sorusu edat tümlecini buldurur.

Key Concept

Edat tümleci (edat tamlayıcısı), yüklemin anlamını araç, birliktelik, amaç yönünden tamamlayan ve 'ne ile, kiminle, ne için' gibi sorulara cevap veren ögedir.
Question 253Question

Aşağıdaki cümlelerde yer alan sıfat yapılarını ve kullanımlarını, karşılarında verilen ilgili dil bilgisel özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Cana yakın tavırlarıyla kısa sürede herkesin sevgisini kazanan yeni öğretmen, okulun ilk gününde oldukça heyecanlıydı.
Şair, son kitabında geçmişe duyduğu özlemi samimi bir üslupla dile getirmiş.
Kürsüdeki konuşmacı, salondaki dinleyicilerin sorularını dikkatle ve sabırla yanıtladı.
Yaralılar, olay yerine en son ulaşan ambulansla hastaneye sevk edildi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle "Kurallı birleşik sıfat kullanımı" ile, ikinci cümle "Bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı alması" ile, üçüncü cümle "Sıfat yapan ilgi ekinin (-ki) işaret sıfatı türetmesi" ile, dördüncü cümle ise "Adlaşmış sıfat kullanımı" ile eşleşmelidir.
Cümlelerdeki sıfat kullanımları incelendiğinde; 'cana yakın' ifadesi kurallı birleşik sıfatla, 'samimi bir üslup' ifadesi hem niteleme hem belirtme sıfatı almış isimle, 'kürsüdeki' ve 'salondaki' ifadeleri sıfat yapan -ki ekiyle, 'yaralılar' ifadesi ise adlaşmış sıfatla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi analiz etme.
"Cana yakın tavırlarıyla" ifadesinde yer alan "cana yakın" grubu, bir ismi niteleyen kurallı birleşik sıfattır.
Birleşik sıfatlar anlamca kaynaşmış veya belirli ek kurallarıyla oluşturulur; "cana yakın" da anlamca kaynaşmış bir gruptur.
2
İkinci cümleyi analiz etme.
"samimi bir üslupla" tamlamasında "samimi" niteleme sıfatı, "bir" ise belirtme (belgisiz) sıfatıdır.
Bir isim önündeki sıfatlardan biriyle nitelenirken diğeriyle belirtilmiş olur.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme.
"Kürsüdeki konuşmacı" ve "salondaki dinleyiciler" tamlamalarındaki "-ki" eki eklendiği ismi sıfata dönüştürmüştür.
Bu ek, Türkçede işaret sıfatı kurmak amacıyla kullanılan sıfat yapan ilgi ekidir.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme.
"Yaralılar" sözcüğü, nitelediği isim düştüğü için adlaşmış sıfata dönüşmüştür.
Niteleme sıfatlarının arkasındaki isim çekim eki alıp düştüğünde sıfat adlaşır.

Key Concept

Sıfatların yapısal, işlevsel ve görevsel özellikleri ile Türkçedeki farklı kullanım şekilleri.
Question 254Question

Aşağıdaki paragrafları, içlerinde ağır basan anlatım biçiminin temel işlevi veya tanımıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yolun solundaki yamaçta kırmızı kiremitli küçük evler sıralanmıştı. Evlerin bahçesindeki nar ağaçları, dallarını rüzgarda hafifçe sallıyor; toprağın nemli, ılık kokusu havaya yayılıyordu. İncecik bir duman, bacalardan birinden gökyüzüne doğru kıvrıla kıvrıla yükseliyordu.
Genç adam, çantasını omzuna takıp hızla merdivenlerden indi. Kapıyı açtığında dışarıda hafif bir çiseleme vardı. Şemsiyesini açmadan yürümeye başladı, köşeyi dönünce aniden durdu ve arkasına baktı. Birinin onu takip ettiğinden artık iyice emindi.
Klasik Türk müziği, makam ve usul temeline dayanan, makamların zenginliğiyle derinleşen bir yapıya sahiptir. Bu müzik türünde, insan sesinin yanı sıra ney, tambur ve kemençe gibi sazlar başrolü oynar. Eserler, yüzyıllar boyunca usta-çırak ilişkisiyle nesilden nesile aktarılmıştır.
Günümüzde sanatın sadece bireysel bir tatmin aracı olduğunu savunanlar var. Oysa sanat, bireyin sınırlarını aşarak toplumsal bir bilincin inşasına katkı sağlamak zorundadır. Topluma arkasını dönen, onun acılarını ve sevinçlerini işlemeyen bir sanat eserinin kalıcı olması mümkün müdür?

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci paragraf betimlemeyle (Varlıkların niteliklerini ve görünümlerini kelimelerle resmeder gibi canlandırma), ikinci paragraf öykülemeyle (Bir durumu veya olayı hareket halinde aktarma), üçüncü paragraf açıklamayla (Okuyucuyu bilgilendirmeyi amaçlayan nesnel aktarım) ve dördüncü paragraf tartışmayla (Karşıt görüşü çürütme) eşleşmelidir.
Paragrafların anlatım özellikleri incelendiğinde; doğa tasvirlerinin yer aldığı bölüm betimleme tanımıyla, olay akışının olduğu bölüm öyküleme tanımıyla, nesnel bilginin verildiği bölüm açıklama tanımıyla, yerleşik bir düşüncenin sorgulandığı bölüm ise tartışma tanımıyla tam olarak uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İlk paragraftaki niteleyici sözcüklerin ve duyusal detayların ağırlığını saptamak.
Görsel ve kokusal unsurların ağır bastığı betimleme işlevi belirlendi.
Varlıkların belirgin özellikleri göz önünde canlandırılmak istenmiştir.
2
İkinci paragraftaki eylemlerin zamana bağlı gelişimini incelemek.
Hareket ve kişi ögelerinin bulunduğu öyküleme işlevi belirlendi.
Metinde bir olay akışı ve devinim mevcuttur.
3
Üçüncü paragrafın bilgi verici yönünü ve öznellik durumunu test etmek.
Müzik konusuna dair nesnel veriler içeren açıklama işlevi belirlendi.
Okuyucuya bir kavramı öğretme amacı güdülmüştür.
4
Dördüncü paragraftaki soru cümlelerinin ve karşıt fikirlerin kullanımını incelemek.
Fikir ayrılığı içeren tartışma işlevi belirlendi.
Okuyucunun kanılarını değiştirme hedefi vardır.

Key Concept

Paragrafta Anlatım Biçimleri
Question 255Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen belirtili nesneleri, bu nesnelerin oluşturduğu sözcük öbeği türleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Romanın başkahramanı, içine düştüğü bu derin yalnızlıktan bir an önce kurtulmayı istiyordu.
Genç araştırmacı, arşivdeki tozlu raflarda saklanan o çok eski günlüğü büyük bir heyecanla açtı.
Edebiyat eleştirmenleri, yazarın son kitabındaki denemelerin üslubunu oldukça başarılı buldu.
Müzik eleştirmeni, sanatçının sahnede sergilediği göz alıcı performansın ne kadar etkileyici olduğunu yazdı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Cümlelerdeki belirtili nesnelerin sözcük öbeği türleriyle doğru eşleşmesi şu şekildedir: Birinci cümle isim-fiil grubuyla, ikinci cümle sıfat tamlamasıyla, üçüncü cümle belirtili isim tamlamasıyla, dördüncü cümle ise sıfat-fiil grubuyla eşleşir.
Verilen cümlelerin belirtili nesneleri yapısal olarak incelendiğinde doğru eşleştirmeler şu şekildedir: 'kurtulmayı' isim-fiiliyle kurulan öbek isim-fiil grubuyla; 'günlüğü' isminin sıfatlarla nitelenmesiyle oluşan öbek sıfat tamlamasıyla; 'denemelerin üslubunu' tamlaması belirtili isim tamlamasıyla; 'olduğunu' sıfat-fiiliyle kurulan öbek ise sıfat-fiil grubuyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin ögelerini ayırarak belirtili nesneleri tespit etmek.
Cümlelerdeki belirtili nesneler sırasıyla 'içine düştüğü bu derin yalnızlıktan bir an önce kurtulmayı', 'arşivdeki tozlu raflarda saklanan o çok eski günlüğü', 'yazarın son kitabındaki denemelerin üslubunu' ve 'sanatçının sahnede sergilediği göz alıcı performansın ne kadar etkileyici olduğunu' olarak belirlenir.
Ögeleri doğru belirlemek, yapısal analizin hatasız yapılabilmesi için zorunludur.
2
Tespit edilen belirtili nesnelerin son kelimelerine ve yapısal özelliklerine odaklanarak söz öbeği türlerini çözümlemek.
İlk grupta 'kurtulma' (isim-fiil), ikinci grupta 'günlük' (isim ve önündeki sıfatlar), üçüncü grupta 'denemelerin üslubu' (isim tamlaması) ve dördüncü grupta 'olduğunu' (sıfat-fiil) yapıları belirlenir.
Sözcük öbeklerinin türü, öbeğin merkezindeki kelimenin türüne ve kelimeler arasındaki çekim/tamlama ilişkilerine göre ayırt edilir.
3
Elde edilen dil bilgisel yapıları sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.
Belirlenen yapılar sırasıyla isim-fiil grubu, sıfat tamlaması, belirtili isim tamlaması ve sıfat-fiil grubu terimleriyle tam olarak örtüşür.
Eşleştirmenin doğruluğunu teyit etmek amacıyla her bir ögenin dil bilgisi kurallarına uygunluğu kesinleştirilir.

Key Concept

Cümlelerin belirtili nesnelerinin tek bir kelimeden ibaret olmayıp isim tamlaması, sıfat tamlaması veya fiilimsi grupları gibi çeşitli sözcük öbeklerinden oluşabilmesi.
Question 256Question

Sol sütunda verilen metin parçalarını, sağ sütundaki düşünceyi geliştirme yollarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Epik şiir; yiğitlik, kahramanlık ve savaş gibi olağanüstü ya da tarihi olayları coşkulu bir dille anlatan şiir türüdür.
Klasik eserler okura geçmişin derin sesini taşırken modern eserler günümüzün hızlı ve karmaşık dünyasını yansıtır.
Edebiyatımızda doğa sevgisini başarıyla işleyen birçok şair vardır; Faruk Nafiz Çamlıbel ve Kemalettin Kamu bu isimlerin en bilinenleridir.
Sanatçı, topluma ve onun sorunlarına sırtını dönemez. Nitekim ünl�� yazar Tolstoy da 'Sanat, insanın insanla iletişim kurmasının bir yoludur.' diyerek bu görüşü destekler.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Epik şiirin açıklandığı cümle tanımlama ile, klasik ve modern eserlerin kıyaslandığı cümle karşılaştırma ile, şairlerin örnek verildiği cümle örneklendirme ile ve Tolstoy'un sözünün aktarıldığı cümle ise tanık gösterme ile eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki düşünceyi geliştirme yolları incelendiğinde; ilk cümle epik şiirin tanımını yaptığı için tanımlamayla, ikinci cümle klasik ve modern eserleri kıyasladığı için karşılaştırmayla, üçüncü cümle doğa şairlerini listelediği için örneklendirmeyle, dördüncü cümle ise Tolstoy'un görüşünü tırnak içinde aktardığı için tanık göstermeyle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümlenin incelenmesi
Cümlede 'Epik şiir nedir?' sorusuna cevap veren bir tanım yapıldığı görülmektedir. Bu da tanımlama seçeneğine götürür.
Tanımlama, bir kavramın ne olduğunu açıklamaya yarayan düşünceyi geliştirme yoludur.
2
İkinci cümlenin incelenmesi
Klasik ve modern eserler arasındaki farklar ortaya konarak kıyaslama yapılmıştır. Bu da karşılaştırma seçeneğine götürür.
Karşılaştırma, iki kavram arasındaki benzerlik veya farklılıkları ortaya koyar.
3
Üçüncü cümlenin incelenmesi
Doğa sevgisini işleyen şairlere somut örnekler verilmiştir. Bu da örneklendirme seçeneğine götürür.
Örneklendirme, soyut bir düşünceyi somutlaştırmak için örnekler sunmaktır.
4
Dördüncü cümlenin incelenmesi
Tolstoy'un tırnak içinde doğrudan sözü aktarılmıştır. Bu da tanık gösterme seçeneğine götürür.
Tanık gösterme, savunulan düşünceyi desteklemek amacıyla alanında uzman veya ünlü bir kişinin sözünü doğrudan ya da dolaylı aktarmaktır.

Key Concept

Paragrafta Düşünceyi Geliştirme Yolları (Tanımlama, Karşılaştırma, Örneklendirme, Tanık Gösterme)
Estimated Time:1m 30s
Question 257Question

Aşağıdaki cümlelerde yer alan bağlaçların üstlendikleri işlevleri ve kurdukları anlam ilişkilerini, karşılarında verilen açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sanatçı, yazdıklarını hiçbir zaman dönüp okumazdı zira her yeni kelimenin geçmişin yükünü taşıd��ğına inanırdı.
Dilediğin araştırmayı kütüphanede yürütebilirsin ama bulgularını haftaya rapor etmek şartıyla.
Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da bu dil şuurunu taşımaktadır.
Roman karakteri, çevre tasvirleriyle hem derinlemesine analiz edilerek hem de iç konuşmalarla somutlaştırılarak sunulmuş.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle gerekçe ilgisi kuran bağlaçla; ikinci cümle koşul ilişkisi kuran bağlaçla; üçüncü cümle özne görevindeki söz gruplarını bağlayan bağlaçla; dördüncü cümle ise zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağlayan bağlaçla eşleşmektedir.
Cümlelerdeki bağlaçların işlevleri sırasıyla gerekçe bildirme, koşul kurma, özne görevindeki söz gruplarını bağlama ve zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağlamadır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Sanatçı, yazdıklarını hiçbir zaman dönüp okumazdı zira her yeni kelimenin geçmişin yükünü taşıdığına inanırdı.' cümlesinde yer alan 'zira' bağlacının iki cümleyi neden-sonuç (gerekçe) ilişkisiyle bağladığı görülür.
Cümlenin anlam akışından 'okumama' eyleminin nedeninin 'inanma' eylemi olduğu anlaşılmaktadır.
2
İkinci cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Dilediğin araştırmayı kütüphanede yürütebilirsin ama bulgularını haftaya rapor etmek şartıyla.' cümlesinde yer alan 'ama' bağlacının iki yargı arasında koşul ilişkisi kurduğu tespit edilir.
Araştırma yapabilmenin ön koşulu olarak raporlama şartı öne sürülmüştür.
3
Üçüncü cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da bu dil şuurunu taşımaktadır.' cümlesinde kullanılan 'de... de...' bağlacının özne görevindeki isim tamlaması ve sıfat-fiil gruplarını bağladığı belirlenir.
Cümlenin öznesi 'Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da' öbeğidir ve bağlaç bu iki öbeği birbirine bağlamıştır.
4
Dördüncü cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Roman karakteri, çevre tasvirleriyle hem derinlemesine analiz edilerek hem de iç konuşmalarla somutlaştırılarak sunulmuş.' cümlesindeki 'hem... hem de...' bağlacının zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağladığı tespit edilir.
'analiz edilerek' ve 'somutlaştırılarak' zarf-fiilleri cümlede zarf tümleci görevindedir ve bağlaç bu iki yapıyı birbirine bağlamaktadır.

Key Concept

Bağlaçların Cümledeki İşlevleri ve Anlam İlişkileri
Estimated Time:2m 0s
Question 258Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcük veya sözcük gruplarını, büyük harflerin yazımıyla ilgili gerekçeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Romanlarında Millî Mücadele yıllarında Anadolu halkının yaşadığı zorlukları anlatır.
Türk Dil Kurumu, Türkçenin zenginliklerini korumak için çalışmalar yürütür.
Yeni atama kararları bu sabah Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Sanatçının eserlerinde Batı kültürünün izlerini net bir şekilde görebiliyoruz.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleşen çiftler sırasıyla: Millî Mücadele ifadesi tarihî dönem kuralıyla; Türk Dil Kurumu ifadesi kurum ve kuruluş kuralıyla; Resmî Gazete ifadesi özel ada dâhil gazete kuralıyla; Batı ifadesi ise kültür ve medeniyet bildiren yön adı kuralıyla eşleşir.
Verilen cümlelerdeki koyu yazılmış sözcükler Türk Dil Kurumunun büyük harflerin kullanımıyla ilgili belirlediği kurallarla birebir eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki Millî Mücadele ifadesinin anlamını ve dil bilgisisi kategorisini belirlemek.
Bu ifade tarihî bir dönem ve olay adıdır.
Tarihî dönem adlarının büyük harfle başlaması kuralını uygulamak gerekir.
2
İkinci cümledeki Türk Dil Kurumu ifadesinin türünü tespit etmek.
Bu ifade bir resmî kurum adıdır.
Kurum ve kuruluş isimlerinin her kelimesinin büyük yazılması kuralını uygulamak gerekir.
3
Üçüncü cümledeki Resmî Gazete ifadesinin özelliğini incelemek.
Resmî Gazete'deki gazete sözcüğü özel isme dâhildir.
Özel ada dâhil olan gazete ve dergi isimlerinin büyük yazılması kuralını uygulamak gerekir.
4
Dördüncü cümledeki Batı sözcüğünün kullanım amacını belirlemek.
Sözcük yön belirtmek için değil, kültür ve medeniyet anlamında kullanılmıştır.
Kültür ve medeniyet anlamı taşıyan yön isimlerinin büyük yazılması kuralını uygulamak gerekir.

Key Concept

Büyük Harflerin Yazımı
Estimated Time:1m 30s
Question 259Question

Palimpsest, antik dönemlerde parşömenin kıt ve pahalı olması nedeniyle, önceki yazıların kazınarak üzerine yeni metinlerin yazılmasıyla olu��turulan el yazmalarıdır. (I) Bu uygulama, ekonomik zorunlulukların kültürel üretim süreçlerini nasıl doğrudan şekillendirdiğini gösterir. (II) Ancak kazıma işlemi ne kadar özenli yapılırsa yapılsın, alttaki özgün metnin izleri tamamen silinemez; modern teknolojik yöntemlerle bu katmanlar yeniden okunabilir kılınmaktadır. (III) Böylece palimpsestler, sadece üzerlerindeki son metni değil, insanlığın düşünce tarihinin farklı dönemlerine ait kaybolduğu düşünülen katmanları da günümüze taşır. (IV) Geçmiş ile bugün arasında kesintisiz bir köprü kuran bu belgeler, tarihsel bilginin mutlak bir yok oluştan kurtarılarak yeniden inşasına olanak tanır.

Yukarıdaki parçada numaralanmış cümleleri, bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Matches

Show answer & explanation

Answer

I. Cümle - Maddi imkânsızlıkların ve kaynak yetersizliğinin fikirsel ve sanatsal ürünlerin ortaya çıkış biçimini etkilediği; II. Cümle - Silinmeye çalışılan eski yazıların günümüz teknolojisi sayesinde tekrar gün yüzüne çıkarılabildiği; III. Cümle - Bu tür el yazmalarının insanlık mirasının yitip gitmiş kısımlarını saklayarak koruma işlevi gördüğü; IV. Cümle - Zamanlar arası bağ kuran bu dokümanların geçmişe dair bilgilerin büsbütün kaybolmasını önlediği
Doğru eşleştirmeler, paragraftaki numaralanmış cümlelerdeki anahtar kelimelerin (ekonomik zorunluluk, kazıma/teknoloji, düşünce tarihi katmanları, yok oluştan kurtarma) anlamca yeniden yapılandırılmış (paraphrased) ifadelerle eşleştirilmesi esasına dayanır. I. cümle 'maddi imkânsızlıkların kültürel üretimi etkilemesi' ile, II. cümle 'eski yazıların günümüz teknolojisiyle gün yüzüne çıkarılması' ile, III. cümle 'insanlık mirasının yitip gitmiş kısımlarının saklanıp korunması' ile, IV. cümle ise 'zamanlar arası bağ kurularak geçmişteki bilgilerin kaybolmasının önlenmesi' ile tam bir anlam ortaklığı göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Paragraftaki birinci cümle ile seçeneklerdeki yargılar karşılaştırılır.
Birinci cümledeki 'ekonomik zorunluluklar' ifadesinin 'maddi imkânsızlık ve kaynak yetersizliği'ne, 'kültürel üretim' ifadesinin ise 'fikirsel ve sanatsal ürünler'e karşılık geldiği tespit edilir.
Paragrafın ilk numaralanmış cümlesindeki kavramsal ilişkilerin belirlenmesi amacıyla bu adım gerçekleştirilir.
2
Paragraftaki ikinci cümle ile kalan seçenekler karşılaştırılır.
İkinci cümledeki 'alttaki özgün metnin izlerinin silinememesi' ve 'modern teknolojik yöntemlerle yeniden okunabilir kılınması' bilgisinin, eski yazıların günümüz teknolojisiyle tekrar gün yüzüne çıkarılması fikriyle birebir eşleştiği saptanır.
Teknoloji ve silinemeyen izler arasındaki anlamsal bağlantıyı kurmak için bu adım gereklidir.
3
Üçüncü ve dördüncü cümlelerin analizleri yapılarak geriye kalan iki seçenekle eşleştirmesi tamamlanır.
Üçüncü cümledeki 'düşünce tarihinin kaybolduğu düşünülen katmanlarını günümüze taşıma' işlevinin 'insanlık mirasının yitip gitmiş kısımlarını koruma' yargısıyla; dördüncü cümledeki 'tarihsel bilginin mutlak yok oluştan kurtarılması' ifadesinin ise 'geçmişe dair bilgilerin büsbütün kaybolmasını önleme' yargısıyla tam olarak örtüştüğü belirlenir.
Kalan tüm cümlelerin doğru eşleşmelerini anlam yönünden doğrulamak için bu adım uygulanır.

Key Concept

Paragraftaki her bir cümlenin taşıdığı özgün yargıyı tespit ederek bunları farklı sözcüklerle ifade edilmiş (anlamca yakın) yardımcı düşüncelerle eşleştirmek.
Estimated Time:2m 0s
Question 260Question

Ksenobotlar hakkında verilen aşağıdaki paragrafı inceleyiniz:

I. Ksenobotlar, kurbağa embriyolarından elde edilen kök hücrelerin yapay zekâ yardımıyla yeniden tasarlanmasıyla üretilen canlı biyolojik robotlardır.
II. Metal veya plastik gibi sentetik malzemeler barındırmayan bu yapılar, tamamen organik bileşenlerden oluştukları için kullanım ömrünü tamamladıklarında doğaya zarar vermeden yok olurlar.
III. Hücresel boyuttaki bu mikro yapılar, tıp dünyasında damar tıkanıklıklarını açmaktan çevre temizliğinde mikroplastikleri toplamaya kadar geniş bir yelpazede görev alma potansiyeline sahiptir.
IV. Bununla birlikte, kendi kendilerini yenileme ve sınırlı da olsa üreme yetenekleri, insan yapımı bu canlı formların gelecekte kontrolden çıkma ihtimali üzerine etik endişeler doğurmaktadır.

Buna göre, paragrafta numaralanmış cümleleri bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleşmeler şu şekildedir: I. cümle ile 'Söz konusu teknolojinin dijital yönlendirmeler ile biyolojik materyallerin sentezlenmesine dayandığına' ifadesi; II. cümle ile 'Doğal malzemelerden üretilen bu tasarımların ekosistemde kalıcı kirliliğe yol açmayan bir doğasının bulunduğuna' ifadesi; III. cümle ile 'Geliştirilen bu biyolojik araçların hem ekolojik hem de tıbbi alanlarda işlevsel roller üstlenebileceğine' ifadesi; IV. cümle ile 'Yapay organizmaların gösterdiği birtakım biyolojik davranışların ahlaki ve güvenlik boyutuyla sorgulanmaya başlandığına' ifadesi eşleşir.
Paragrafta yer alan her bir cümle çözümlendiğinde; birinci cümlenin yapay zekâ ve biyolojik kök hücre sentezine, ikinci cümlenin organik yapısıyla çevre dostu olmasına, üçüncü cümlenin tıp ve çevre alanlarındaki işlevlerine, dördüncü cümlenin ise üreme ve kendini yenileme gibi biyolojik davranışlarının getirdiği güvenlik ve etik kaygılara işaret ettiği görülür. Bu durum seçeneklerdeki ifadelerle tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Paragrafın birinci cümlesindeki anahtar kelimeleri ve kavramları incelemek.
Cümledeki biyolojik materyaller (kök hücre) ile dijital tasarımın (yapay zekâ) birleşimi tespit edilir.
Bu tespit, dijital yönlendirmeler ile biyolojik materyallerin sentezlenmesi yargısını doğrudan doğrular.
2
Paragrafın ikinci cümlesini analiz ederek doğa üzerindeki etkisini belirlemek.
Cümledeki sentetik madde içermeme ve organik olma özellikleri ile çevreye zarar vermeden yok olma durumu saptanır.
Bu saptama, doğal malzemelerden üretilen bu yapıların ekosistemde kalıcı kirlilik bırakmadığı yargısını karşılar.
3
Paragrafın üçüncü cümlesindeki kullanım alanlarını belirlemek.
Damar tıkanıklığı (tıbbi alan) ve mikroplastik temizliği (ekolojik alan) gibi farklı uygulama sahaları belirlenir.
Bu durum, biyolojik araçların hem ekolojik hem de tıbbi alanlarda işlevsel roller üstlenebileceğini kanıtlar.
4
Paragrafın dördüncü cümlesindeki etik ve güvenlik vurgusunu tespit etmek.
Yenilenme/üreme yeteneğinin getirdiği riskler ve etik kaygılar analiz edilir.
Bu analiz, yapay organizmaların biyolojik davranışlarının ahlaki ve güvenlik boyutunda sorgulanmaya başlandığı yargısıyla eşleşir.

Key Concept

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
PreviousPage 13 / 53Next
All practice questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin