Yaşam Bilimi Biyoloji

Canlıların hayatta kalabilmek ve nesillerini devam ettirebilmek için gerçekleştirdiği yaşamsal olaylar ile canlıların ortak özellikleri arasındaki ilişkiyi kurmak amacıyla, sol sütunda verilen fizyolojik süreçleri sağ sütundaki ilgili canlılık özelliği ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir biyoloji uzmanı, farklı alemlere ait olduğu bilinen tek hücreli $X$, $Y$ ve $Z$ organizmalarını; içi mineral ve glikoz çözeltisiyle dolu, dış çevreyle ısı alışverişi yapabilen kapalı ve karanlık deney kaplarına ayrı ayrı yerleştirerek izlemiştir. Deney sürecinde kaplarda ve canlılarda gözlenen değişimler şunlardır:

* $X$ organizmasının bulunduğu kapta glikoz miktarı azalırken, etil alkol ve $CO_2$ gazı açığa çıkmıştır.
* $Y$ organizmasının bulunduğu kapta glikoz ve $O_2$ gazı tüketilirken, $H_2O$ ve $CO_2$ miktarı artmıştır.
* $Z$ organizmasının bulunduğu kapta glikoz ilavesi yapılmamasına rağmen karanlık ortamda ortamdaki $CO_2$ ve bazı inorganik bileşiklerin miktarı azalırken, organik besin monomerlerinin miktarı artmıştır.

Buna göre, deneyde kullanılan $X$, $Y$ ve $Z$ organizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

İnorganik bileşiklerin canlı vücudundaki ve ekosistemdeki yaşamsal rollerine dair hazırlanan aşağıdaki tabloda, sol sütundaki bileşik ya da fiziksel özellikleri, sağ sütundaki fizyolojik ya da ekolojik durumlarla en uygun şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda canlılarda gerçekleşen bazı fizyolojik süreçler ve sağ sütunda bu süreçlerin doğrudan ilişkili olduğu canlıların ortak özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki süreçleri sağ sütundaki ortak özellikler ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Canlıların yapısında bulunan bazı mineral maddeler ve bu minerallerin vücuttaki temel fizyolojik görevleri veya katıldıkları yapılar aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan mineralleri sağ sütunda verilen uygun işlev veya yapılarla eşleştiriniz.

Bir hücrede gerçekleşen protein sentezi sürecinde, $80$ amino asidin dehidrasyonuyla doğrusal bir polipeptit zinciri üretilmiştir.

Buna göre, bu sentez reaksiyonu ve oluşan ürünle ilgili,

I. Tepkime sürecinde $79$ molekül su ($H_2O$) açığa çıkar.
II. Polipeptit zincirinde amino asitler arasında $80$ tane peptit bağı kurulur.
III. Bu polipeptidin tamamen hidroliz edilerek amino asitlerine ayrıştırılması için $79$ molekül su ($H_2O$) harcanır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Canlıların yapısında bulunan inorganik bileşikler ve suyun hücre düzeyindeki ilişkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Enzimatik bir reaksiyonda, reaksiyon ortamının koşullarındaki değişimlerin reaksiyon hızı ve enzim-substrat etkileşimi üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla bir deney tasarlanmıştır. Bu deneyde elde edilen bulgular şunlardır:

* Sıcaklık $60^\circ\text{C}$'ye çıkarıldığında reaksiyon tamamen durmuş, sıcaklık tekrar optimum düzeye ($35^\circ\text{C}$) getirildiğinde ise reaksiyonun yeniden başlamadığı gözlenmiştir.
* Ortama enzim aktivitesini artıran bir kofaktör ($Mg^{2+}$) eklendiğinde, tepkimenin başlaması için gereken aktivasyon enerjisi miktarının azaldığı ancak reaksiyonun serbest enerji değişiminin ($\Delta G$) sabit kaldığı belirlenmiştir.
* Substrat miktarı sürekli artırılırken, sınırlı miktarda enzim içeren ortama reaksiyon hızını azaltan reversibl (tersinir) bir inhibitör eklenmiş ve bir süre sonra reaksiyon hızının maksimum seviyeye ulaşabildiği gözlenmiştir.

Buna göre, bu deneysel bulgularla ilgili olarak ileri sürülen;

I. Yüksek sıcaklık, enzimin üç boyutlu yapısını bozarak aktif merkezinin substrat ile anahtar-kilit uyumu göstermesini engellemiştir ancak peptid bağlarını yıkmamıştır.
II. $Mg^{2+}$ kofaktörü, reaksiyonun başlaması için gereken aktivasyon enerjisini düşürerek tepkimenin yönünü ve dengesini değiştirmiştir.
III. Kullanılan reversibl inhibitör, enzimin aktif merkezine substrat ile yarışmalı (kompetitif) olarak bağlandığı için yüksek substrat derişiminde inhibisyon etkisi ortadan kalkmıştır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Enzimlerin yapısını oluşturan kısımlar ile bu kısımlara ait temel özelliklerin doğru bir şekilde eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütundaki enzim kısımlarını sağ sütundaki doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Bir araştırmacı, özdeş üç deney kabına eşit sayıda glikoz molekülü ve ilgili dehidrasyon enzimlerini ekleyerek aşağıdaki dehidrasyon reaksiyonlarını gerçekleştiriyor:

* 1. kapta: Glikoz moleküllerinin tamamı birbirine bağlanarak tek bir nişasta molekülü sentezleniyor.
* 2. kapta: Glikoz moleküllerinin tamamı kullanılarak maksimum sayıda maltoz molekülü sentezleniyor.
* 3. kapta: Glikoz moleküllerinin tamamı birbirine bağlanarak tek bir selüloz molekülü sentezleniyor.

Reaksiyonlar tamamlandıktan sonra kaplarda meydana gelen değişimler ve oluşan ürünlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Canlıların yapısında bulunan lipit çeşitlerinden trigliseritlerin (nötral yağların), hücresel solunumda enerji verici olarak yıkılmaları sonucunda aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlere göre daha fazla enerji ($ATP$) üretmesinin ve daha fazla metabolik su açığa çıkarmasının temel nedeni, yapılarındaki hidrojen atomu oranının oksijen atomu oranına kıyasla daha yüksek olması mıdır?

Enzimlerin genel özellikleri ile ilgili,

I. Başlamış bir tepkimenin aktivasyon enerjisini düşürerek tepkimeyi hızlandırırlar.
II. Tepkime sonunda kimyasal yapıları değişmeden çıkarak tekrar kullanılabilirler.
III. Gerçekleşecek olan bir tepkimenin yönünü belirlerler.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıda verilen karbonhidrat özelliklerini, bu özelliklerin ait olduğu karbonhidrat çeşitleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda verilen karbonhidrat moleküllerini, birer moleküllerinin tamamen hidroliz edilmesi sırasında tüketilen su miktarlarına göre en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Enzimlerin yapısına ve işlevine ait bazı temel kavramlar ile bu kavramların açıklamaları aşağıda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki kavramlar ile sağ sütundaki açıklamaları doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Bir araştırmacı, $150$ amino asitten oluşan doğrusal bir polipeptit zincirinin sentezini ve bu polipeptitin üç boyutlu işlevsel bir proteine dönüşüm sürecini incelemektedir.

Araştırmacı, bu süreçlerle ilgili aşağıdaki çıkarımları yapmıştır:

I. Polipeptitin dehidrasyon sentezi sırasında $149$ adet peptit bağı kurulur ve $149$ molekül su açığa çıkar.
II. Proteinin yüksek sıcaklık etkisiyle denatüre olması durumunda, peptit bağları koparak polipeptit zincirinin primer (birincil) yapısı bozulur.
III. Polipeptit zincirinin katlanarak üç boyutlu özgün yapısını kazanmasında, amino asitlerin radikal ($R$) grupları arasındaki etkileşimler rol oynar.

Buna göre, araştırmacının yaptığı çıkarımlardan hangileri doğrudur?

Enzimlerin çalışmasını etkileyen faktörlerden biri olan sıcaklık ile ilgili,

I. Optimum sıcaklık değerinin üzerine çıkılması, enzimin üç boyutlu yapısını bozarak geri dönüşümsüz olarak inaktif olmasına neden olur.
II. Sıcaklığın minimum değerin altına düşürülmesi, enzimin protein yapısını bozmaz ancak kinetik enerjinin azalmasından dolayı reaksiyon hızını sıfıra indirir.
III. Düşük sıcaklıkta bekletildikten sonra sıcaklığı optimum düzeye getirilen bir enzim, tekrar katalizör olarak çalışabilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen bir deneyde, eşit sayıda nükleotit içeren doğrusal (lineer) bir DNA molekülü ile bir mRNA molekülü, uygun hidrolitik enzimlerin bulunduğu iki ayrı deney tüpüne konularak en küçük organik ve inorganik yapı birimlerine (azotlu organik bazlar, pentoz şekerleri ve fosfat grupları) kadar tamamen hidroliz ediliyor.

Buna göre, gerçekleşen hidroliz tepkimeleri ve oluşan ürünlerle ilgili;

I. mRNA molekülünün tamamen hidroliz edilmesi sürecinde harcanan su miktarı, DNA molekülünün hidrolizinde harcanan su miktarından fazladır.
II. Reaksiyonlar tamamlandığında her iki tüpte de eşit sayıda pentoz şekeri açığa çıkar.
III. DNA'nın hidrolizi sonucu oluşan pürin bazlarının sayısı, mRNA'nın hidrolizi sonucu oluşan pürin bazlarının sayısına her zaman eşittir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir biyoloji öğretmeni, karbonhidratların sınıflandırılması ve özelliklerini açıklamak amacıyla tahtaya aşağıdaki tabloyu çizmiştir:

Bu tabloya göre K, L ve M karbonhidratları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Lipitler; canlıların yapısına katılan, enerji veren ve düzenleyici olarak görev yapan, kimyasal açıdan heterojen bir organik bileşik grubudur.

Buna göre, aşağıdaki özelliklerden hangisi lipitlerin tüm çeşitleri (trigliseritler, fosfolipitler ve steroitler) için ortaktır?