Kimya Her Yerde

Kozmetik ürünlerin homojen görünmesini sağlamak, dayanıklılığını artırmak veya hedeflenen estetik etkiyi oluşturmak amacıyla yapısına çeşitli kimyasal maddeler katılır. Ancak bu bileşenlerin bazıları insan sağlığı ve çevre için zararlı etkiler barındırabilir.

Buna göre, kozmetik malzemelerin içeriği ve etkileri ile ilgili;

I. Kozmetik krem ve losyonlarda fazların ayrılmasını önlemek amacıyla kullanılan emülgatörlerin hidrofil (suyu sevmeyen) kısmı yağ fazıyla, hidrofob (suyu seven) kısmı ise su fazıyla etkileşir.
II. Oje ve saç jölesi gibi kozmetik ürünlerin içeriğinde film oluşturucu ve sabitleyici işlevi gören polimerik bileşenler yer alır.
III. Ürünlerin raf ömrünü uzatmak için kullanılan parabenler, vücutta östrojen hormonunu taklit ederek hormonal dengenin bozulmasına neden olabilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıda temizlik amacıyla yaygın olarak kullanılan iki farklı aktif maddenin kimyasal formülü verilmiştir:

* X maddesi: $C_{17}H_{35}-COONa$
* Y maddesi: $C_{12}H_{25}-C_6H_4-SO_3Na$

Bu maddeler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sodyum stearat ($C_{17}H_{35}COONa$) olarak bilinen beyaz sabunun yapısı ve temizleme mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Günlük hayatta ve endüstride geniş bir kullanım alanına sahip olan polimerler, çok sayıda küçük molekülün kovalent bağlarla bağlanarak büyük moleküller oluşturmasıyla elde edilir.

Polimerlerin temel kavramları ve özellikleri ile ilgili,

I. Teflon (PTFE) ve PVC gibi yapay polimerler sentezlenirken monomerlerindeki pi ($\pi$) bağlarının açılmasıyla katılma polimerleşmesi gerçekleşir ve oluşan en küçük tekrarlayan yapı birimine 'mer' adı verilir.

II. Polimer kavramı sadece pet şişe, teflon ve PVC gibi endüstriyel olarak üretilen yapay malzemeleri kapsar; doğada bulunan proteinler, nişasta ve selüloz polimer sınıfına dahil edilmez.

III. Bir polimer örneğindeki zincirlerin uzunlukları (polimerleşme dereceleri) birbirinden farklı olabildiği için polimerler kristal katılar gibi sabit bir erime noktasına sahip değildir; belirli bir sıcaklık aralığında yumuşarlar.

yargılarından hangileri doğrudur?

Polimer kimyası ve günlük hayatta kullanılan polimerlerin sınıflandırılması ile ilgili;

I. Protein, DNA ve nişasta doğada kendiliğinden sentezlenen doğal polimerlerdir.
II. Polimer zincirinde sürekli tekrarlanan en küçük yapısal birime monomer adı verilir.
III. Teflon, PVC ve Kevlar laboratuvarda sentezlenen yapay (sentetik) polimerlerdir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Kozmetik ürünlerin raf ömrünü uzatmak ve bakteri, küf, maya gibi mikroorganizmaların çoğalmasını engellemek amacıyla kullanılan, ancak vücutta östrojen hormonunu taklit ederek endokrin sistemi bozma riski taşıyan kimyasal bileşen grubu aşağıdakilerden hangisidir?

İlaçların farklı fiziksel formlarda (katı, sıvı, yarı katı) üretilmesinin ve vücuda farklı yollarla verilmesinin çeşitli kimyasal ve fizyolojik gerekçeleri vardır.

Buna göre, ilaç formları ve doğru ilaç kullanımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hazır gıdaların raf ömrünü uzatmak amacıyla uygulanan pastörizasyon ve UHT (Ultra Yüksek Sıcaklık) yöntemleri, gıdaya kimyasal koruyucu katkı maddeleri eklenerek gerçekleştirilen kimyasal süreçler midir?

Sabun ve deterjanların eldesi, kimyasal yapılar�� ve özellikleri ile ilgili verilen aşağıdaki kavramları, bu kavramlara ait doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Temizlik amacıyla kullanılan sabun ve deterjanlar, yüzey aktif maddeler sınıfında yer alan kimyasal bileşiklerdir. Her iki temizlik malzemesinin de yapısı, eldesi ve doğadaki davranışları arasında belirgin farklar ve benzerlikler bulunur.

Buna göre sabun ve deterjanlar ile ilgili;

I. Sabunlar sert sularda bulunan $Ca^{2+}$ ve $Mg^{2+}$ iyonlarıyla çökelek oluşturarak temizleme verimini düşürürken, deterjanlar bu iyonlarla çökelek oluşturmadığından sert sularda da etkin temizlik yapar.
II. Her iki temizlik maddesinin de aktif bileşeninde kir ile etkileşen kısım polar (hidrofil) uç, su ile etkileşen kısım ise apolar (hidrofob) kuyruk kısmıdır.
III. Beyaz sabun eldesinde sodyum hidroksit ($NaOH$), deterjanların eldesinde ise petrol türevleri ve sülfürik asit gibi kimyasallar ham madde olarak kullanılır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Polimerler; günlük hayatta mutfak gereçlerinden tıbbi malzemelere, tekstil ürünlerinden havacılık sanayisine kadar son derece geniş bir kullanım alanına sahiptir.

Buna göre, polimerlerin temel kavramları ve yaygın polimerler ile ilgili aşağıdaki ifadelervan hangisi doğrudur?

Kişisel temizlik ve hijyen amacıyla evlerimizde sıklıkla kullandığımız katı sabun, sıvı sabun, çamaşır suyu ve kireç kaymağı gibi maddelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Polimer malzemeler günlük hayatta sundukları çeşitli kolaylıkların yanı sıra bazı dezavantajlara da sahiptir. Aşağıda verilen polimer malzemeleri, kendilerine ait olumlu ve olumsuz özellikleri bir arada barındıran tanımlarla eşleştiriniz.

İğne (enjeksiyon) yöntemiyle damar içi veya kas içi yollarla vücuda uygulanan ilaçların etki gösterme süresinin, tablet veya şurup gibi ağız yoluyla alınan ilaçlara göre daha uzun olması beklenir; çünkü enjekte edilen etken maddenin öncelikle sindirim sisteminde kimyasal değişimlere uğraması ve karaciğerde ilk geçiş metabolizmasına maruz kalması gerekir.

Hazır gıdalar ve bu gıdaların raf ömrünü uzatmak, kıvamını düzenlemek ya da albenisini artırmak amacıyla uygulanan işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir bitkisel yağ fabrikasında, tohumlardan başlayarak berrak ve yemeklik sıvı yağ elde edilene kadar uygulanan bazı temel işlemler aşağıda verilmiştir. Bu işlemleri ham maddeden nihai ürüne giden doğru kronolojik sıraya göre düzenleyiniz.