Soru

Zorluk: Çok zorFazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma

Haftalık çalışma süresinin 3838 saat olarak kararlaştırıldığı bir iş sözleşmesi ile çalışan bir işçi, iş yoğunluğu nedeniyle bir hafta içerisinde toplam 5353 saat çalışmıştır. İşçinin bu yıl içerisinde daha önceden yaptığı fazla çalışma (haftalık 4545 saati aşan süreler) toplamı 265265 saattir. İşçi, bu haftaki çalışması karşılığında zamlı ücret yerine serbest zaman kullanmak istediğini yazılı olarak işverene bildirmiştir. Buna göre, 48574857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. İşçiye bu haftaki çalışması karşılığında toplam 2020 saat 4545 dakika serbest zaman verilmeli; yıllık 270270 saatlik sınırın aşılmış olması işçinin hak ettiği bu süreyi kullanmasına engel teşkil etmemelidir.Cevap
  2. B
    İşçiye toplam 1616 saat 1515 dakika serbest zaman verilmeli; zira yıllık 270270 saatlik sınır aşılamayacağı için sadece bu sınırı tamamlayan 55 saatlik fazla çalışma karşılığı hak doğar.
  3. C
    İşçiye toplam 2222 saat 3030 dakika serbest zaman verilmeli; zira haftalık 4545 saati aşan her türlü çalışma fazla çalışma sayılır ve tüm ek süreler %50\%50 artırımlı serbest zaman üzerinden hesaplanır.
  4. D
    İşçiye toplam 1818 saat 4545 dakika serbest zaman verilmeli; çünkü iş sözleşmesinde belirtilen haftalık çalışma süresinin üzerindeki tüm çalışmalar fazla sürelerle çalışma kapsamında değerlendirilir.
  5. E
    İşçinin fazla çalışma onayı her yılın başında yazılı olarak yenilenmediği sürece bu çalışmalar hukuken geçersizdir ve işverenin serbest zaman talebini reddetme hakkı bulunmaktadır.

Cevap

İşçiye 38-45 saat arası için %25 zamlı (8 saat 45 dakika), 45-53 saat arası için %50 zamlı (12 saat) olmak üzere toplam 20 saat 45 dakika serbest zaman verilmeli ve yıllık sınırın aşılması bu hakkı engellememelidir.
Haftalık 3838 saat çalışan işçinin 4545 saate kadar yaptığı 77 saatlik çalışma 'fazla sürelerle çalışma' olup 1,251,25 katsayısı ile (88 saat 4545 dakika), 4545 saatin üzerindeki 88 saatlik çalışma ise 'fazla çalışma' olup 1,51,5 katsayısı ile (1212 saat) serbest zamana dönüştürülür; toplam 2020 saat 4545 dakika elde edilir. Yıllık 270270 saatlik sınır idari niteliktedir, işçinin kazanılmış hakkını engellemez.

Adım Adım Çözüm

1
Çalışma sürelerini kategorize etme
Haftalık toplam çalışma 5353 saat. 384538-45 saat arası 77 saat 'Fazla Sürelerle Çalışma'; 455345-53 saat arası 88 saat 'Fazla Çalışma' olarak belirlenir.
Sözleşme süresi ile yasal sınır (45 saat) arasındaki fark fazla sürelerle çalışmayı, 45 saatin üzeri ise fazla çalışmayı oluşturur.
2
Fazla sürelerle çalışma için serbest zaman hesaplama
7×1,25=8,757 \times 1,25 = 8,75 saat (88 saat 4545 dakika).
Fazla sürelerle çalışmada her 11 saat karşılığında 11 saat 1515 dakika serbest zaman verilir.
3
Fazla çalışma için serbest zaman hesaplama
8×1,5=128 \times 1,5 = 12 saat.
Fazla çalışmada her 11 saat karşılığında 11 saat 3030 dakika serbest zaman verilir.
4
Toplam süreyi ve yıllık sınırı değerlendirme
88 saat 4545 dakika + 1212 saat = 2020 saat 4545 dakika. Yıllık fazla çalışma toplamı 265+8=273265 + 8 = 273 saattir.
Yıllık 270270 saatlik sınırın aşılması işçinin haklarını ortadan kaldırmaz, işverenin kusurudur.

Anahtar Kavram

Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma arasındaki ücret/serbest zaman farkı ve yıllık üst sınırın hukuki niteliği.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla