Selim Bey, bir kamu kurumunda üst düzey yönetici olarak görev yapmaktadır. Haftada ortalama 70 saat çalışan Selim Bey, akşam yemeklerinde ve hafta sonu gezilerinde dahi sürekli e-postalarını kontrol etmekte, çalışmadığı anlarda yoğun bir suçluluk ve kaygı hissetmektedir. Kendisiyle yapılan bir mülakatta; "İşim hayatımın merkezi ama dürüst olmam gerekirse artık eskisi kadar zevk alarak yapmıyorum, sadece çalışmadan duramıyorum." ifadesini kullanmıştır.
Spence ve Robbins’in işkoliklik tiplemeleri ve genel çalışma psikolojisi literatürü dikkate alındığında, Selim Bey’in bu durumu ile "işe tutkunluk" (work engagement) kavramı arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- İşkoliklikte bireyi çalışmaya iten temel faktör suçluluk duygusuyla beslenen içsel bir zorlantıyken; işe tutkunlukta birey, işin kendisinden haz aldığı ve işe adandığı için yüksek enerji harcar.Cevap
- BSelim Bey'in durumu sadece tutumun 'bilişsel' bileşeniyle ilgili bir sapmayken; işe tutkunluk kavramı tutumun sadece 'duygusal' ve 'davranışsal' bileşenlerinin toplamından oluşur.
- Cİşkoliklik, McClelland'ın 'güç ihtiyacı' (nPow) ile doğrudan ilişkili patolojik bir durumken; işe tutkunluk sadece 'başarı ihtiyacı' (nAch) olan bireylerde görülür.
- Dİşkoliklikte kurumla kurulan 'devamlılık bağlılığı' (maliyet odaklılık) ön plandayken; işe tutkunlukta sadece bireysel 'normatif bağlılık' (sadakat) belirleyicidir.
- ESelim Bey'in yaşadığı durum, tükenmişliğin 'duyarsızlaşma' (depersonalization) aşamasıyla aynıyken; işe tutkunluk bu aşamanın tam tersi olan 'kişisel başarı' hissini temsil eder.
Cevap
İşkoliklikte temel motivasyon içsel bir zorlantı ve suçluluk duygusuyken, işe tutkunlukta işten alınan haz ve adanmışlık ön plandadır.
Doğru yanıt olan seçenek, işkolikliği 'içsel bir zorlantı' ve 'suçluluk duygusu' (Spence ve Robbins'in Drivenness boyutu) ile ilişkilendirirken; işe tutkunluğu (work engagement) işten alınan 'haz' ve 'adanmışlık' (Dedication) ile ayırır. Selim Bey'in 'çalışmadan duramıyorum' ve 'zevk almıyorum' ifadeleri, onu gerçek bir işkolik olarak tanımlar ve bu durum pozitif bir kavram olan işe tutkunluktan kesin bir şekilde ayrılır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İşkoliklik (Workaholism) vs İşe Tutkunluk (Work Engagement) Ayrımı