Emek Piyasası Dengesi

405 soru

Soru 261Soru

Coğrafi olarak izole bir kıyı kasabasında faaliyet gösteren bir liman işletmesi, bölgedeki vinç operatörleri için tek istihdam sağlayan kurumdur. Piyasada ücret ayrımcılığı yapılmadığı, emek arz eğrisinin pozitif eğimli olduğu ve firmanın kâr maksimizasyonu hedeflediği varsayıldığında; bu monopsoncu firmanın dengesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marjinal faktör maliyeti (MFCLMFC_L), her istihdam düzeyinde denge ücretinden (WW) daha büyüktür.

Cevap

Monopsoncu bir emek piyasasında, marjinal faktör maliyeti her istihdam düzeyinde ücret düzeyinden daha yüksektir.
Monopsoncu firma emek arz eğrisinin kendisiyle karşı karşıyadır. Ücret ayrımcılığı yapmadığı varsayıldığında, işe alacağı her ilave işçi için daha yüksek bir ücret ödemesi gerekir. Ancak bu yüksek ücreti sadece yeni işçiye değil, mevcut tüm çalışanlara da ödemesi gerektiği için, son işçinin firmaya getirdiği toplam maliyet artışı (MFC), o işçiye ödenen ücretten (W) daha fazladır. Bu nedenle marjinal faktör maliyeti eğrisi, emek arz eğrisinin üzerinde yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Monopsonun temel özelliğini tanımlama
Monopson, piyasada tek bir alıcının (işverenin) bulunduğu durumdur.
Firmanın emek arz eğrisinin tamamıyla karşı karşıya olduğunu anlamak gerekir.
2
Marjinal Faktör Maliyeti (MFCLMFC_L) ile Ücret (WW) arasındaki ilişkiyi analiz etme
MFCL=W+L×(ΔWΔL)MFC_L = W + L \times (\frac{\Delta W}{\Delta L}) formülü gereği MFCL>WMFC_L > W olur.
Firma ek bir işçi almak için ücreti artırdığında, bu artışı mevcut çalışanlara da yansıtmak zorundadır (ücret ayrımcılığı yoksa).
3
Denge koşulunu belirleme
Firma MRPL=MFCLMRP_L = MFC_L noktasında dengeye gelir.
Kâr maksimizasyonu için ek maliyetin ek gelire eşit olması gerekir.
4
Sonuçları karşılaştırma
MRPL=MFCLMRP_L = MFC_L ve MFCL>WMFC_L > W olduğu için, MRPL>WMRP_L > W sonucu doğar.
Monopsoncu firmanın işçilere verimliliklerinden daha az ödeme yaptığını teyit eder.

Anahtar Kavram

Monopsoncu Emek Piyasası ve MFC > W İlişkisi
Soru 262Soru

Emek piyasasında tek alıcı (monopsoncu) konumunda olan ve işçileri arasında ücret ayrımcılığı yapmayan bir firmanın, pozitif eğimli bir emek arz eğrisiyle karşı karşıya olduğu varsayılmaktadır. Bu firmanın kâr maksimizasyonunu sağladığı denge düzeyinde, marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) ile işçiye ödenen ücret (WW) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marjinal faktör maliyeti, işçiye ödenen ücret düzeyinden büyüktür (MFC>WMFC > W).

Cevap

Monopsoncu piyasa dengesinde marjinal faktör maliyeti, işçiye ödenen denge ücretinden her zaman büyüktür.
Monopsoncu bir firma piyasadaki tek alıcıdır ve pozitif eğimli bir emek arz eğrisiyle karşı karşıyadır. Ücret ayrımcılığı yapılmadığı durumda, firmanın istihdam ettiği işçi sayısını artırmak için ödemeyi kabul ettiği yüksek ücret, sadece yeni işçiye değil, mevcut çalışanların tamamına da ödenmek zorundadır. Bu nedenle, son birim emeğin toplam maliyette yarattığı artış (MFC), o işçiye ödenen cari ücret düzeyinden (W) her zaman daha yüksektir. Grafiksel olarak MFCMFC eğrisi, SS (arz) eğrisinin her zaman üzerinde yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısını analiz etme
Monopson piyasası
İşletmenin bölgedeki tek alıcı olması, karşılaştığı emek arz eğrisinin piyasa emek arz eğrisi (pozitif eğimli) olduğunu gösterir.
2
Marjinal Faktör Maliyeti (MFCMFC) hesaplama mantığını kurma
MFC=W+L×(dW/dL)MFC = W + L \times (dW/dL)
Ücret ayrımcılığı yapılmadığında, yeni bir işçi alırken ödenen yüksek ücret eski işçilere de yansıtılır. Bu nedenle ek bir birim emeğin maliyeti (MFC), sadece o işçiye ödenen ücretten değil, mevcut işçilere yapılan toplam ek ödemeler kadar daha fazladır.
3
Denge koşulu ile ücreti karşılaştırma
MRP=MFC>WMRP = MFC > W
Firma MRP=MFCMRP = MFC noktasında dengeye gelir ancak işçiye bu düzeydeki marjinal verimliliğini değil, o istihdam düzeyine karşılık gelen arz eğrisi üzerindeki daha düşük ücreti (W) öder.

Anahtar Kavram

Monopsoncu piyasada marjinal faktör maliyetinin (MFC), her zaman emek arz eğrisinin (S) üzerinde yer alması.

İpuçları

1
Monopsoncu firmanın neden piyasada tek alıcı olduğunu ve daha fazla işçi almak için ne yapması gerektiğini düşünün.
2
Ücret ayrımcılığı yapılmadığında, yeni alınan işçiye verilen yüksek ücretin eski çalışanların maliyetini nasıl etkilediğine odaklanın.
3
Grafiksel olarak emek arz eğrisi (S) ile marjinal faktör maliyeti (MFC) eğrisinin konumlarını hatırlayın; MFC eğrisi her zaman daha yukarıdadır.

Daha Fazla Pratik

Monopsoncu piyasada asgari ücret uygulamasının istihdamı artırabildiği 'monopson paradoksu' durumunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 263Soru

Tam rekabetçi bir mal piyasasında üretim yapan bir işletme, üretimde kullandığı işgücünü de tam rekabetçi bir emek piyasasından temin etmektedir. Diğer değişkenler sabitken, işletmenin ürettiği malın piyasa fiyatında (PP) meydana gelecek bir artışın firmanın emek dengesi ve istihdam düzeyi üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emeğin marjinal fiziksel ürün değeri (VMPLVMP_L) artar ve firmanın denge istihdam düzeyi yükselir.

Cevap

Mal fiyatındaki artış, emeğin marjinal fiziksel ürün değerini (VMPLVMP_L) artırarak talep eğrisini sağa kaydırır ve denge istihdam düzeyinin yükselmesine neden olur.
Tam rekabetçi piyasada faaliyet gösteren bir firma için emek talep eğrisi, emeğin marjinal fiziksel ürün değeri (VMPLVMP_L) eğrisidir. VMPLVMP_L, ürün fiyatı (PP) ile marjinal fiziksel ürünün (MPLMP_L) çarpılmasıyla elde edilir. Ürün fiyatı arttığında, verimlilik sabit kalsa bile her bir işçinin ürettiği çıktının piyasa değeri artar. Bu durum, emek talep eğrisinin sağa doğru kaymasına neden olur. Firma, piyasada veri olan sabit ücret düzeyinde kârını maksimize etmek için daha fazla işçi çalıştırarak yeni dengeye ulaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Emek talep denklemini analiz etme
VMPL=P×MPLVMP_L = P \times MP_L
Tam rekabetçi bir firmada emek talebi, emeğin marjinal fiziksel ürün değeri tarafından belirlenir.
2
Fiyat artışının etkisini belirleme
P    VMPLP \uparrow \implies VMP_L \uparrow
Üretilen malın fiyatı (PP) arttığında, her bir işçinin firmaya sağladığı parasal katkı (VMPLVMP_L) artar.
3
Denge koşulunu uygulama
VMPL=WVMP_L = W
Firma, piyasada belirlenmiş olan sabit ücret düzeyinde (WW), marjinal ürün değerini ücrete eşitleyene kadar istihdamı artırır.
4
İstihdam değişimini saptama
L2>L1L^*_2 > L^*_1
VMPLVMP_L eğrisi sağa kaydığı için sabit WW düzeyinde kesiştiği yeni istihdam noktası daha yüksek olur.

Anahtar Kavram

Tam rekabetçi bir firmada emek talebi, ürün fiyatı ile marjinal fiziksel ürünün çarpımına (VMPLVMP_L) eşittir ve ürün fiyatındaki artış bu talebi artırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 264Soru

Ürün piyasasında monopol gücüne sahip olan bir firmanın üretim teknolojisi Q=2LQ = 2L üretim fonksiyonu ile temsil edilmektedir. Firmanın karşı karşıya olduğu ürün ters talep fonksiyonu P=100QP = 100 - Q şeklindedir. Emek piyasasında tam rekabet koşullarının hâkim olduğu ve piyasa denge ücretinin W=40W = 40 TL olarak belirlendiği bir ortamda; kârını maksimize eden bu firmanın denge noktasında, istihdam edilen son işçi başına düşen "monopolcü sömürü" (monopolistic exploitation) miktarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

Firmanın denge noktasındaki monopolcü sömürü miktarı 80 TL'dir.
Monopolcü firmanın emek talep eğrisi MRPLMRP_L (Marjinal Ürün Geliri) eğrisidir. Emek piyasasında tam rekabet olduğu için firma W=MRPLW = MRP_L noktasında dengeye gelir. Sorudaki verilere göre bu denge 20 birim istihdam düzeyinde gerçekleşir (2008L=40200 - 8L = 40). Bu istihdam düzeyinde, emeğin marjinal fiziksel ürün değeri (VMPLVMP_L) 120 TL olarak hesaplanır. Monopolcü sömürü, işçinin ekonomiye kattığı değer (VMPLVMP_L) ile aldığı ücret (WW) arasındaki farktır (12040=80120 - 40 = 80 TL).

Adım Adım Çözüm

1
Emeğin marjinal fiziksel ürününü (MPLMP_L) hesaplayın.
MPL=dQdL=2MP_L = \frac{dQ}{dL} = 2
Üretim fonksiyonu Q=2LQ = 2L olduğu için her ek birim emek 2 birim çıktı sağlar.
2
Marjinal hasılat (MRMR) fonksiyonunu ürün miktarı (QQ) cinsinden türetin.
TR=P×Q=(100Q)Q=100QQ2MR=1002QTR = P \times Q = (100 - Q)Q = 100Q - Q^2 \Rightarrow MR = 100 - 2Q
Monopolcü firma için marjinal hasılat, toplam hasılatın miktara göre türevidir.
3
Emeğin marjinal ürün gelirini (MRPLMRP_L) emek miktarı (LL) cinsinden bulun.
MRPL=MR×MPL=(1002(2L))×2=2008LMRP_L = MR \times MP_L = (100 - 2(2L)) \times 2 = 200 - 8L
MRPLMRP_L, bir ek birim emeğin toplam hasılata yaptığı katkıdır ve MR×MPLMR \times MP_L formülüyle hesaplanır.
4
Emek piyasası denge koşulunu (MRPL=WMRP_L = W) kullanarak denge istihdam düzeyini (LL) belirleyin.
2008L=408L=160L=20200 - 8L = 40 \Rightarrow 8L = 160 \Rightarrow L = 20
Tam rekabetçi emek piyasasında firma, ücret düzeyi marjinal ürün gelirine eşit olana kadar işçi alır.
5
Denge noktasındaki marjinal ürün değerini (VMPLVMP_L) hesaplayın.
L=20L = 20 için Q=40Q = 40 ve P=10040=60P = 100 - 40 = 60. VMPL=P×MPL=60×2=120VMP_L = P \times MP_L = 60 \times 2 = 120 TL.
VMPLVMP_L, işçinin ürettiği çıktının piyasa fiyatı ile çarpımıdır.
6
Monopolcü sömürü miktarını hesaplayın.
Sömürü =VMPLW=12040=80= VMP_L - W = 120 - 40 = 80 TL.
Ürün piyasası monopolünde işçiye marjinal ürün değerinden (VMPLVMP_L) daha az (ücret W=MRPLW = MRP_L kadar) ödeme yapılır; bu fark sömürüyü oluşturur.

Anahtar Kavram

Ürün Piyasası Monopolü ve Emek Talebi Arasındaki İlişki
Soru 265Soru

Emek piyasasının tam rekabetçi ve monopsoncu (tek alıcılı) iki farklı alt sektörden oluştuğu bir ekonomide, devlet her iki sektörde de geçerli olacak şekilde denge ücretlerinin üzerinde bir asgari ücret (WminW_{min}) belirlemiştir. Monopsoncu sektörde belirlenen asgari ücretin, firmanın mevcut marjinal faktör maliyetinden (MFCMFC) küçük, ancak mevcut denge ücretinden (WmW_m) büyük olduğu (Wm<Wmin<MFCW_m < W_{min} < MFC) bilinmektedir. Buna göre, uygulanan asgari ücret politikasının bu iki sektördeki istihdam ve işsizlik üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tam rekabetçi sektörde emek arz fazlası oluşurken, monopsoncu sektörde firmanın karşılaştığı marjinal faktör maliyetinin marjinal ürün hasılasına eşitlendiği noktaya kadar istihdam artar.

Cevap

Tam rekabetçi sektörde emek arz fazlası oluşurken, monopsoncu sektörde firmanın karşılaştığı marjinal faktör maliyetinin düşmesi sonucu istihdam düzeyi artar.
Doğru seçenek, her iki piyasa yapısındaki temel farkı yansıtmaktadır. Tam rekabetçi piyasada denge ücretinin üzerindeki asgari ücret her zaman bir emek arz fazlası (işsizlik) yaratırken; monopsoncu piyasada asgari ücret, firmanın her ek işçi için katlanmak zorunda olduğu marjinal maliyeti (MFC) aşağı çekerek firmanın marjinal verimlilik hasılasına kadar daha fazla işçi çalıştırmasını kârlı kılar ve istihdamı artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Tam rekabet piyasasında asgari ücret (Wmin>WW_{min} > W^*) etkisini analiz et.
Ücret artışı sonucu LdL_d (talep) azalır, LsL_s (arz) artar. LsLdL_s - L_d kadar işsizlik/arz fazlası oluşur.
Tam rekabetçi firmalar fiyat alıcıdır ve yüksek maliyet karşısında işgücü taleplerini azaltırlar.
2
Monopsoncu piyasada denge öncesi durumu belirle.
Firma MFC=MRPMFC = MRP (Marjinal Ürün Hasılası) noktasında istihdam sağlar ancak ücreti emek arz eğrisi (SS) üzerinden daha düşük seviyede belirler.
Monopsoncu, piyasadaki tek alıcı olduğu için işe aldığı her ek işçi için tüm işçilerin ücretini artırmak zorundadır, bu da MFC>WMFC > W olmasına neden olur.
3
Monopsoncu piyasada asgari ücretin marjinal maliyet üzerindeki etkisini incele.
Belirlenen WminW_{min} seviyesinde emek arz eğrisi yataylaşır. Bu aralıkta firma ek işçi aldığında diğer işçilerin ücretini asgari ücretin üzerine çıkarmak zorunda kalmadığı için MFC=WminMFC = W_{min} olur.
Asgari ücret, monopsoncunun ücret belirleme gücünü sınırlayarak onu bu fiyat düzeyinde bir 'fiyat alıcı' haline getirir.
4
Yeni istihdam seviyesini karşılaştır.
Yeni MFCMFC (WminW_{min}), eski MFCMFC eğrisinden daha düşük olduğu için firma MRP=WminMRP = W_{min} olana kadar daha fazla işçi çalıştırır.
Düşen marjinal maliyet, firmanın kârlılığını koruyarak daha yüksek istihdam seviyesine ulaşmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Monopsoncu piyasada asgari ücretin marjinal faktör maliyetini düşürerek istihdamı artırabilmesi (Stigler Paradoksu).

Alternatif Yöntem

Grafiksel analiz yöntemiyle; tam rekabet grafiğinde denge üzerindeki yatay bir çizginin (W_min) yarattığı boşluğu (arz fazlası), monopson grafiğinde ise MFC eğrisinin asgari ücretle birlikte nasıl 'kırıldığını' ve aşağı düştüğünü görerek sonuca daha hızlı ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 266Soru

Tam rekabetçi bir mal piyasasında üretim yapan ve üretim faktörü olan emeği yine tam rekabetçi bir emek piyasasından temin eden bir firmanın kısa dönem dengesi incelendiğinde; kâr maksimizasyonunu sağlayan istihdam düzeyinde nominal ücretin (WW), emeğin marjinal ürün değerine (VMPLVMPL) eşit olduğu (W=VMPLW = VMPL) görülmektedir.

Buna göre, söz konusu firmanın denge koşulları ve emek talebi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tam rekabetçi mal piyasasında ürün fiyatı (PP) marjinal gelire (MRMR) eşit olduğundan, denge noktasında marjinal ürün değeri (VMPLVMPL) ile marjinal fiziksel ürün geliri (MRPLMRP_L) birbirine özdeştir.

Cevap

Tam rekabetçi mal piyasası koşullarında marjinal gelirin ürün fiyatına eşit olması nedeniyle, marjinal ürün değeri ile marjinal fiziksel ürün gelirinin denge noktasında özdeş olduğunu belirten ifade doğrudur.
Tam rekabetçi mal piyasasında firma için marjinal gelir (MRMR) ürün fiyatına (PP) eşittir. Bu durum, emeğin marjinal fiziksel ürün geliri (MRPLMRP_L) ile marjinal ürün değerinin (VMPLVMPL) matematiksel olarak aynı değere sahip olmasını sağlar. Firma hem mal hem emek piyasasında tam rekabet altındaysa, kâr maksimizasyonu sağlayan W=VMPL=MRPLW = VMPL = MRP_L eşitliğinde dengeye gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısını analiz etme
Tam rekabetçi mal piyasasında firmanın marjinal geliri (MRMR), piyasada oluşan ürün fiyatına (PP) eşittir (P=MRP = MR).
Tam rekabetçi piyasalarda firmalar fiyat kabullenicidir.
2
Kavramları tanımlama
VMPL=P×MPLVMPL = P \times MP_L ve MRPL=MR×MPLMRP_L = MR \times MP_L eşitlikleri geçerlidir.
Marjinal ürün değeri fiziki verimlilik ile fiyatın, marjinal fiziksel ürün geliri ise fiziki verimlilik ile marjinal gelirin çarpımıdır.
3
Denge koşulunu birleştirme
P=MRP = MR olduğu için P×MPL=MR×MPLP \times MP_L = MR \times MP_L olur, yani VMPL=MRPLVMPL = MRP_L sonucuna ulaşılır.
Mal piyasasındaki tam rekabet varsayımı bu iki kavramı matematiksel olarak eşitler.
4
Sonuç doğrulama
Firma kâr maksimizasyonu için W=MRPLW = MRP_L noktasında durur; tam rekabette bu aynı zamanda W=VMPLW = VMPL noktasıdır.
Emek piyasasında da tam rekabet olduğu için firmanın marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) piyasa ücretine (WW) eşittir.

Anahtar Kavram

Tam Rekabetçi Emek Dengesi ve VMPL/MRP Özdeşliği

Daha Fazla Pratik

Monopsoncu emek piyasasında asgari ücretin istihdam üzerindeki etkisini inceleyen modelleri gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 267Soru

Kamu otoritesi tarafından emek piyasasına yapılan bir müdahale olarak asgari ücretin, piyasa dengesini ve istihdam hacmini ne yönde etkileyeceği hususu, firmanın emek talebi üzerindeki piyasa gücüyle yakından ilişkilidir. Buna göre, tam rekabetçi ve monopsoncu (tek alıcılı) emek piyasaları açısından asgari ücretin (WminW_{min}) etkilerine dair yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tam rekabetçi piyasada asgari ücret her durumda bir arz fazlası (işsizlik) oluştururken; monopsoncu piyasada asgari ücretin marjinal faktör maliyetini (MFCMFC) belirli bir düzeyde sabitlemesi, hem ücretlerin hem de istihdamın aynı anda artmasına imkan tanıyabilir.

Cevap

Tam rekabetçi piyasada asgari ücret işsizliğe yol açarken, monopsoncu piyasada marjinal faktör maliyetini sabitleyerek istihdamı artırabilir.
Doğru ifade, tam rekabetçi piyasada asgari ücretin standart bir fiyat tabanı etkisiyle arz fazlası (işsizlik) yaratacağını, ancak monopsoncu piyasada marjinal faktör maliyetini (MFCMFC) veri asgari ücret düzeyinde yataylaştırarak (sabitleyerek) firmanın daha fazla işçi çalıştırmasını kârlı hale getirebileceğini ve böylece istihdamı artırabileceğini belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tam rekabet piyasası analizi
Denge ücretinin (WeW_e) üzerindeki WminW_{min}, emek arzını artırırken talebi azaltır, sonuç işsizliktir.
Fiyat tabanı uygulaması piyasa dengesini bozar.
2
Monopsoncu piyasa dengesinin belirlenmesi
Firma MRP=MFCMRP = MFC noktasında istihdam sağlar, ancak MFC>WMFC > W olduğu için istihdam düşüktür.
Tek alıcı olan firma, ek işçi almak için tüm işçilerin ücretini artırmak zorundadır.
3
Asgari ücretin monopsoncuya etkisi
Asgari ücret, firmanın karşılaştığı MFCMFC eğrisini WminW_{min} seviyesinde yataylaştırır.
Firma artık WminW_{min} üzerinden istediği kadar işçiyi (arz eğrisine kadar) aynı fiyata alabilir.
4
Sonucun yorumlanması
Yeni dengede istihdamın monopson seviyesinin üzerine çıkması mümkündür.
Marjinal maliyet artışının ortadan kalkması istihdamı teşvik eder.

Anahtar Kavram

Asgari Ücretin Farklı Piyasa Yapılarındaki İstihdam Etkisi
Soru 268Soru

Emek piyasasında, işgücü talebini bütünüyle kontrol eden bir monopsoncu firma ile işgücü arzını tek başına temsil eden güçlü bir işçi sendikasının (monopol) karşı karşıya geldiği "iki taraflı monopol" (bilateral monopoly) modeli ele alındığında; piyasadaki denge ücreti ve istihdam düzeyinin belirlenme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nihai ücret düzeyi, monopsoncu firmanın kâr maksimizasyonu sağlayan istihdam düzeyinde ödemek istediği alt sınır ile sendikanın tekelci bir satıcı gibi hareket ederek belirlediği üst sınır arasındaki bölgede tarafların pazarlık gücüne göre belirlenir.

Cevap

İki taraflı monopol piyasasında nihai ücret, monopsoncu firmanın teklif ettiği alt sınır ile sendikanın talep ettiği üst sınır arasındaki pazarlık alanında, tarafların nispi pazarlık güçlerine bağlı olarak belirlenir.
İki taraflı monopol modelinde, emeğin tek alıcısı olan firma ile tek satıcısı olan sendika karşı karşıyadır. Firma MFC=MRPLMFC=MRP_L kesişimindeki istihdam düzeyine karşılık gelen ve arz eğrisi üzerinde yer alan düşük ücreti ödemek isterken; sendika, emeğin marjinal ürün gelirini kendi talep eğrisi gibi kullanarak çok daha yüksek bir ücret talep eder. Bu iki uç nokta arasındaki 'belirlenmezlik alanı', nihai ücretin ancak tarafların nispi pazarlık gücü (bargaining power) ile saptanabileceğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Monopsoncu firmanın stratejisinin belirlenmesi
Firma, MFC=MRPLMFC = MRP_L koşulunda kârını maksimize eder ve arz eğrisi üzerinden mümkün olan en düşük ücreti (WmW_m) teklif eder.
Alıcı monopolü (monopson) olan firma, maliyetlerini minimize etmek için bu alt sınırı hedefler.
2
Tekelci sendikanın stratejisinin belirlenmesi
Sendika, emek talebini (MRPLMRP_L) kendi talep eğrisi olarak görür ve kendi marjinal gelirini (MRuMR_u) emeğin fırsat maliyetine (arz eğrisi) eşitleyerek daha yüksek bir ücret (WuW_u) talep eder.
Satıcı monopolü olan sendika, üyelerinin ekonomik rantını maksimize etmek için bu üst sınırı hedefler.
3
Pazarlık alanının (indeterminacy) analizi
Denge noktası [Wm,Wu][W_m, W_u] aralığında bir yere düşer.
Piyasada tek bir alıcı ve tek bir satıcı olduğu için fiyat (ücret) mekanizması tek başına çalışmaz; sonuç 'pazarlık gücü' gibi piyasa dışı faktörlere bağlıdır.

Anahtar Kavram

İki Taraflı Monopolde Belirlenmezlik (Indeterminacy)
Soru 269Soru

İşçi sendikasının sadece ücret düzeyini belirlediği ve istihdam kararını firmaya bıraktığı "Monopolcü Sendika Modeli" ile sendika ve firmanın hem ücret hem de istihdam düzeyini birlikte müzakere ettiği "Etkin Sözleşme Modeli" (Leontief Modeli) arasındaki yapısal farklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Etkin sözleşme modelinde, ulaşılan denge noktaları emek talep eğrisinin sağında yer alan "sözleşme eğrisi" üzerindedir ve aynı ücret düzeyi için monopolcü sendika modeline göre daha yüksek istihdam sağlanır.

Cevap

Etkin sözleşme modelinde ulaşılan denge noktaları emek talep eğrisinin sağında yer alan sözleşme eğrisi üzerindedir ve daha yüksek istihdam sağlar.
Doğru yanıt olan seçenek, Etkin Sözleşme Modeli'nin temel sonucunu ifade eder. Monopolcü sendika modelinde firma, sendikanın dayattığı ücret karşısında kendi emek talep eğrisi üzerinde kalarak istihdamı kısıtlar. Ancak her iki taraf da (W, L) üzerine pazarlık yaparsa, emek talep eğrisinin sağında, firmanın kârını düşürmeden işçilerin refahını artıran (veya tersi) noktalar bulabilirler. Bu noktaların birleşimi olan sözleşme eğrisi, aynı ücret seviyesi için talep eğrisine göre daha yüksek istihdam (LL) anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Modellerin varsayımlarını karşılaştırın.
Monopolcü sendika modelinde sendika ücreti belirler (WW), firma ise bu ücrete karşılık kârını maksimize eden istihdamı (LL) talep eğrisi üzerinden seçer. Etkin sözleşme modelinde ise (W,LW, L) çifti birlikte belirlenir.
Müzakere kapsamının farkını anlamak dengenin yerini belirler.
2
Pareto etkinliği analiz edin.
Emek talep eğrisi üzerindeki herhangi bir noktadan (monopolcü sendika dengesi), firmanın kârını azaltmadan sendikanın faydasını artıracak veya tam tersi durumları sağlayan noktalar eğrinin sağındadır.
Etkin sözleşmelerin neden talep eğrisi dışında oluştuğunu açıklar.
3
Sözleşme eğrisinin (Contract Curve) konumunu belirleyin.
Sözleşme eğrisi, firmanın eş-kâr eğrileri ile sendikanın farksızlık eğrilerinin teğet olduğu noktaların kümesidir. Bu eğri her zaman emek talep eğrisinin sağında yer alır.
İstihdam hacminin neden daha yüksek olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Leontief Etkin Sözleşme Modeli ve Sözleşme Eğrisi
Soru 270Soru

Emek piyasasında monopsoncu (tek alıcılı) bir firmanın faaliyet gösterdiği bir ekonomide; devletin, firmanın mevcut ödediği ücret düzeyinin (WmW_m) üzerinde ancak tam rekabetçi denge ücret düzeyinin (WcW_c) altında bir asgari ücret belirlediği varsayılmaktadır. Bu yasal müdahale sonucunda firmanın karşılaştığı maliyet yapısı ve istihdam kararı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firmanın marjinal faktör maliyeti asgari ücret düzeyinde yatay hale gelir ve istihdam hacmi artar.

Cevap

Monopsoncu firmanın marjinal faktör maliyetinin asgari ücret düzeyinde yatay hale gelmesi ve istihdamın artması
Monopsoncu firma, emek arz eğrisi üzerinde hareket ederken her ek işçi için ücretleri artırmak zorunda olduğundan marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) her zaman ücretin üzerindedir. Devlet asgari ücret belirlediğinde, firma bu ücret düzeyine kadar olan işçiler için sabit bir maliyetle (Wasgari=MFCW_{asgari} = MFC) karşılaşır. Bu durum marjinal maliyet eğrisini aşağı çeker ve yataylaştırır, böylece firmanın MRPL=MFCMRP_L = MFC dengesi daha sağda (daha yüksek istihdamda) oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Monopsoncu firmanın asgari ücret öncesi denge koşulunu belirlemek
Firma, marjinal ürün gelirinin (MRPLMRP_L) marjinal faktör maliyetine (MFCLMFC_L) eşit olduğu noktada istihdam sağlar.
Monopsoncu firma için ek bir işçi almanın maliyeti (MFCMFC), sadece o işçiye ödenen ücret değil, mevcut tüm işçilerin ücretindeki artışı da kapsadığı için ücretin üzerindedir (MFC>WMFC > W).
2
Asgari ücretin firmanın maliyet yapısı (MFC) üzerindeki etkisini analiz etmek
Belirlenen asgari ücret düzeyine kadar olan istihdam seviyelerinde MFCMFC artık ücrete (WasgariW_{asgari}) eşit ve yatay bir doğru haline gelir.
Firma asgari ücret düzeyinde ek işçi alırken, asgari ücretin altında çalışan eski işçilerin ücretini asgari ücret nedeniyle zaten artırmak zorunda olduğundan, ek bir marjinal maliyet artışıyla karşılaşmaz.
3
Yeni maliyet yapısı altında istihdamın nasıl değişeceğini tespit etmek
Yatay hale gelen (ve eski düzeyinden daha düşük olan) MFCMFC ile MRPLMRP_L eğrisinin kesiştiği yeni nokta daha yüksek bir istihdam düzeyini gösterir.
Marjinal maliyetin düşmesi, firmanın kârını maksimize etmek için daha fazla işçi çalıştırmasını rasyonel hale getirir.

Anahtar Kavram

Monopson Piyasasında Asgari Ücret Paradoksu

Daha Fazla Pratik

Monopson piyasasında asgari ücretin istihdamı maksimize ettiği ücret düzeyinin tam rekabetçi denge ücretine (WcW_c) eşit olduğu durumu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Grafiksel analiz yöntemiyle; asgari ücretin geçtiği yatay doğrunun MRP eğrisini kestiği noktanın, eski MFC=MRP kesişim noktasının sağında olup olmadığına bakarak da sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 271Soru

Hem mal piyasasında hem de emek piyasasında tam rekabet koşullarının geçerli olduğu bir ekonomide, kısa dönemde kâr maksimizasyonunu hedefleyen bir firma için denge noktasında aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emeğin marjinal fiziksel ürün değeri (VMPLVMP_L), nominal ücret düzeyine (WW) eşittir.

Cevap

Denge noktasında emeğin marjinal fiziksel ürün değeri (VMPLVMP_L) nominal ücret düzeyine (WW) eşittir.
Hem mal hem de emek piyasasında tam rekabetin geçerli olduğu durumda, firma için P=MRP = MR ve W=MFCW = MFC eşitlikleri geçerlidir. Firmanın kâr maksimizasyonu koşulu olan MRPL=MFCMRP_L = MFC, bu piyasa yapısında doğrudan VMPL=WVMP_L = W haline dönüşür. Bu durumda firma, son işçinin üretime kattığı değer piyasadaki cari ücrete eşit olana kadar istihdam yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapılarının analiz edilmesi
Mal piyasası tam rekabetçi olduğu için fiyat (PP) marjinal gelire (MRMR) eşittir. Emek piyasası tam rekabetçi olduğu için marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) ücrete (WW) eşittir.
Tam rekabetçi piyasalarda firmalar fiyat ve ücret üzerinde etkili olamayan 'fiyat kabullenici' birimlerdir.
2
Emek talebi kavramlarının (VMPLVMP_L ve MRPLMRP_L) karşılaştırılması
VMPL=MPL×PVMP_L = MP_L \times P ve MRPL=MPL×MRMRP_L = MP_L \times MR formülleri üzerinden, P=MRP = MR olduğu için VMPL=MRPLVMP_L = MRP_L sonucuna ulaşılır.
Tam rekabetçi mal piyasasında ürünün her biriminin satışından elde edilen ek gelir (MR), ürünün satış fiyatına (P) eşittir.
3
Kâr maksimizasyonu denge koşulunun uygulanması
Genel denge koşulu MRPL=MFCMRP_L = MFC şeklindedir. Tam rekabet varsayımları altında bu eşitlik VMPL=WVMP_L = W halini alır.
Firma kârını maksimize etmek için istihdam ettiği son işçinin kendisine sağladığı getiriyi (VMPLVMP_L), o işçinin kendisine maliyetine (WW) eşitleyene kadar işçi alır.

Anahtar Kavram

Tam rekabetçi piyasada kısa dönem emek dengesi koşulu: VMPL=WVMP_L = W

Daha Fazla Pratik

Ürün piyasasının monopol olduğu durumda emek dengesinin nasıl değişeceğini ve 'sömürü' kavramının nasıl ortaya çıktığını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 272Soru

Ürün piyasasında monopol gücüne sahip olan ve emek piyasasında tam rekabet koşullarında (ücreti veri kabul ederek) faaliyet gösteren bir firmanın karşı karşıya olduğu ters talep fonksiyonu P=2002QP = 200 - 2Q ve kısa dönem üretim fonksiyonu Q=5LQ = 5L olarak belirlenmiştir. Piyasa denge ücret düzeyinin W=100W = 100 TL olduğu bir durumda, firmanın kâr maksimizasyonunu sağlayan denge noktasındaki monopolcü sömürü (monopolistic exploitation) miktarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 450

Cevap

Denge noktasındaki monopolcü sömürü miktarı 450 TL'dir.
Denge noktasında firmanın istihdam ettiği 99 birim emek için emeğin marjinal fiziksel ürün değeri (VMPL=550VMP_L = 550) iken, ödenen ücret (W=100W = 100) düzeyindedir. Monopolcü sömürü tanımı gereği VMPLWVMP_L - W farkı olan 450450 TL, işçinin ürettiği değer ile aldığı ücret arasındaki monopol gücünden kaynaklanan farkı ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal fiziksel ürün (MPLMP_L) ve marjinal hasılat (MRMR) fonksiyonlarını türetiniz.
MPL=dQdL=5MP_L = \frac{dQ}{dL} = 5 ve TR=P×Q=(2002Q)Q=200Q2Q2TR = P \times Q = (200 - 2Q)Q = 200Q - 2Q^2 olduğundan MR=dTRdQ=2004QMR = \frac{dTR}{dQ} = 200 - 4Q bulunur.
Monopolcü firmanın emek talebi MRPLMRP_L fonksiyonuna dayanır.
2
Emeğin marjinal ürün geliri (MRPLMRP_L) fonksiyonunu oluşturarak denge istihdam düzeyini bulunuz.
MRPL=MR×MPL=(2004Q)×5=100020QMRP_L = MR \times MP_L = (200 - 4Q) \times 5 = 1000 - 20Q. Q=5LQ = 5L yazılarak; MRPL=1000100LMRP_L = 1000 - 100L elde edilir. MRPL=W1000100L=100MRP_L = W \Rightarrow 1000 - 100L = 100 ise L=9L = 9 bulunur.
Emek piyasasında tam rekabet varsa denge MRPL=WMRP_L = W noktasında oluşur.
3
Dengede emeğin marjinal fiziksel ürün değerini (VMPLVMP_L) hesaplayınız.
L=9L = 9 için Q=45Q = 45 ve P=2002(45)=110P = 200 - 2(45) = 110 olur. VMPL=P×MPL=110×5=550VMP_L = P \times MP_L = 110 \times 5 = 550 TL bulunur.
Sömürü miktarını belirlemek için emeğin topluma sağladığı katkının parasal değeri (VMPLVMP_L) gereklidir.
4
Monopolcü sömürü miktarını hesaplayınız.
So¨mu¨ru¨=VMPLW=550100=450Sömürü = VMP_L - W = 550 - 100 = 450 TL.
Ürün piyasası monopolcü olduğunda P>MRP > MR olduğu için VMPL>MRPLVMP_L > MRP_L olur ve bu fark işçinin yarattığı değerin bir kısmına el konulduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Monopolcü Sömürü: Ürün piyasasında monopol gücü olan bir firmanın, işçiye emeğinin değerinden (VMPLVMP_L) daha az ücret (WW) ödemesi durumudur.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 273Soru

İşgücü piyasasında tek alıcı (monopsoncu) konumunda olan ve çalışanlarına farklı ücret ödeme (ücret ayrımcılığı) imkanı bulunmayan bir firma, istihdam ettiği işçi sayısını bir birim artırmak istediğinde katlandığı Marjinal Faktör Maliyeti (MFCMFC) ile işçiye ödenen cari ücret (WW) arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: MFC>WMFC > W

Cevap

Monopsoncu bir piyasada marjinal faktör maliyeti, her zaman ödenen cari ücretten büyüktür (MFC>WMFC > W).
Monopsoncu firma, piyasada tek alıcı olduğu için piyasa emek arz eğrisiyle karşı karşıyadır. Pozitif eğimli olan bu eğriye göre, firma daha fazla işçi çalıştırmak istediğinde daha yüksek bir ücret teklif etmek zorundadır. Ücret ayrımcılığı yapmayan bir firma, bu yüksek ücreti sadece işe aldığı son işçiye değil, halihazırda çalışan tüm işçilere de ödemek zorunda kalır. Bu nedenle, son işçinin firmaya getirdiği ek maliyet (MFC), o işçiye ödenen ücretten (W) daha fazladır.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısını analiz etme
Firmanın işgücü piyasasında tek alıcı (monopsoncu) olduğu ve pozitif eğimli bir emek arz eğrisiyle karşılaştığı belirlenir.
Monopsoncu firmanın piyasa gücünü anlamak için arz eğrisinin eğimi kritiktir.
2
İstihdam artışının maliyet etkisini inceleme
Firma ek bir işçi çalıştırmak için ücreti artırmak zorundadır ve ücret ayrımcılığı yapamadığı için bu artışı eski işçilerine de yansıtır.
Ücret ayrımcılığı olmaması, ek maliyetin sadece yeni işçinin ücretiyle sınırlı kalmamasını sağlar.
3
Matematiksel ilişkiyi kurma
MFC=W+L(ΔW/ΔL)MFC = W + L \cdot (\Delta W / \Delta L) formülü gereği, arz eğrisi pozitif eğimli (ΔW/ΔL>0 \Delta W / \Delta L > 0) olduğu için MFC>WMFC > W sonucuna ulaşılır.
Marjinal faktör maliyetinin hem yeni işçinin ücretini hem de mevcut işçilerin ücret artışını kapsadığını kanıtlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Monopsonda Marjinal Faktör Maliyeti
Soru 274Soru

Gelecekteki iş gücü ihtiyaçlarını bugünden planlayan ve 'Büyük Veri Analisti' gibi yüksek teknik beceri ile uzun süreli ihtisas gerektiren bir emek piyasasında, bireylerin eğitim kararlarını cari ücret düzeyine göre verdiği ancak iş gücüne katılımın uzun eğitim süreleri nedeniyle bir dönem sonra gerçekleştiği (St=f(Wt1)S_t = f(W_{t-1})) varsayılmaktadır. Örümcek Ağı (Cobweb) Modeli uyarınca, bu piyasada denge ücretinden sapmaya yol açan geçici bir talep şoku sonrasında, ücret ve istihdam düzeylerinin her dönem dengeden daha fazla uzaklaştığı 'açılan (divergent)' bir salınım sergilemesi için aşağıdaki esneklik koşullarından hangisi sağlanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emek arz esnekliğinin mutlak değerce emek talep esnekliğinden daha büyük olması (eS>eD|e_S| > |e_D|)

Cevap

Emek arz esnekliğinin mutlak değerce emek talep esnekliğinden daha büyük olması (eS>eD|e_S| > |e_D|)
Emek Piyasasında Örümcek Ağı (Cobweb) Modeli'nde, piyasanın dengeye mi döneceği yoksa dengeden mi uzaklaşacağı emek arz ve talep eğrilerinin esnekliklerine bağlıdır. Eğer emek arz esnekliği, emek talep esnekliğinden mutlak değerce daha büyükse (eS>eD|e_S| > |e_D|), başlangıçtaki bir sapma giderek büyür ve ücret dalgalanmaları 'açılan (divergent)' bir karakter kazanır. Bu durum, arzın ücrete olan duyarlılığının, talebin ücrete olan duyarlılığından fazla olması nedeniyle fiyat mekanizmasının dengeyi sağlayamaması sonucunu doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
Model varsayımını belirle
Emek arzı zaman gecikmeli (t1t-1), emek talebi ise cari (tt) ücret düzeyine bağlıdır.
Cobweb modelinin temelini eğitim veya üretim süresi nedeniyle oluşan zaman gecikmesi (time lag) oluşturur.
2
Dalgalanma türünü analiz et
'Açılan (divergent)' dalgalanma istenmektedir; bu, her dönemde ücret ve miktar değişiminin bir önceki dönemden daha büyük olması demektir.
Dengeden uzaklaşan bir yapı, arzın fiyata tepkisinin talepten daha şiddetli olduğunu gösterir.
3
Esneklik koşulunu uygula
Dengeden uzaklaşma için eS>eD|e_S| > |e_D| (veya arz eğrisinin eğiminin talep eğrisinden daha küçük olması) gerekir.
Arz esnekliği daha büyükse, bir dönemdeki küçük ücret değişimi sonraki dönemde çok daha büyük bir arz değişimine, bu da daha şiddetli bir ücret tepkisine yol açar.

Anahtar Kavram

Örümcek Ağı Modelinde Kararlılık Koşulları

Alternatif Yöntem

Geometrik olarak; miktar (QQ) eksenindeki arz eğrisinin talep eğrisinden daha yatık (daha esnek) olduğu durumda dalgalanmaların dışa doğru açıldığını gözlemleyerek de sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 275Soru

Ücret ayrımcılığı yapmayan monopsoncu bir firmanın kâr maksimizasyonunu sağladığı mevcut dengede; istihdam edilen son birimin firmaya sağladığı gelir (MRPMRP) 120120 TL, işçiye ödenen ücret (WW) ise 8080 TL'dir. Hükümetin bu piyasaya müdahale ederek asgari ücreti 100100 TL olarak belirlemesi durumunda, firmanın kısa dönemdeki istihdam kararıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firmanın marjinal faktör maliyeti (MFCMFC), eski denge noktasındaki düzeyinden (120120 TL) asgari ücret düzeyine (100100 TL) düşeceği için firma istihdamını artıracaktır.

Cevap

Firmanın marjinal faktör maliyeti, eski denge noktasındaki düzeyinden (120120 TL) asgari ücret düzeyine (100100 TL) düşeceği için firma istihdamını artıracaktır.
Monopsoncu piyasada firma, ek bir işçi çalıştırmak istediğinde sadece o işçiye değil, mevcut tüm işçilere de daha yüksek ücret ödemek zorunda olduğu için marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) her zaman ücretin üzerindedir (120>80120 > 80). Hükümet asgari ücreti 100100 TL olarak belirlediğinde, firma 100100 TL'lik arz düzeyine kadar her ek işçiyi sadece 100100 TL maliyetle alabilir hale gelir. Başlangıçtaki 120120 TL olan marjinal maliyetin 100100 TL'ye düşmesi, firmanın istihdamını artırması için ekonomik bir teşvik yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç denge koşullarını analiz etme
MFC=MRP=120MFC = MRP = 120 TL ve W=80W = 80 TL
Monopsoncu firma kârını MRP=MFCMRP = MFC noktasında maksimize eder. Marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) her zaman ücretin (WW) üzerindedir.
2
Asgari ücretin MFC üzerindeki etkisini belirleme
Yeni MFC=100MFC = 100 TL (Asgari ücret çizgisi boyunca)
Asgari ücret, firmanın ek bir işçi almak için tüm işçilerin ücretini artırma zorunluluğunu (marjinal maliyet artışını) belirli bir aralıkta ortadan kaldırır. Artık ek bir işçinin maliyeti sadece ona ödenen asgari ücrettir.
3
Yeni dengeyi karşılaştırma
Yeni MFCMFC (100100 TL) < Eski MRPMRP (120120 TL)
Ek işçi almanın maliyeti (100100 TL), bu işçinin getirisinden (120120 TL) düşük olduğu için firma istihdamını artırmaya devam eder.

Anahtar Kavram

Monopsoncu Piyasada Asgari Ücretin İstihdam Artırıcı Etkisi
Soru 276Soru

Tam rekabetçi bir mal ve emek piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın marjinal fiziki ürün fonksiyonu MPL=1002LMP_L = 100 - 2L olarak verilmiştir. Üretilen malın piyasa fiyatı P=40P = 40 TL ve piyasa denge ücret haddi W=800W = 800 TL'dir. Hükümetin, üretilen her bir birim mal için işletmeye 1010 TL tutarında bir üretim sübvansiyonu sağladığı varsayıldığında; firmanın kâr maksimizasyonunu sağlayan yeni denge noktasındaki istihdam düzeyi ve emeğin marjinal fiziki ürününün piyasa fiyatı ile çarpımı (P×MPLP \times MP_L) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstihdam edilen emek miktarı 42 birime çıkar ve bu noktada emeğin piyasa fiyatı üzerinden hesaplanan marjinal ürün değeri (VMPLVMP_L) 640 TL olur.

Cevap

İstihdam edilen emek miktarının 42 birime çıkması ve bu noktada malın piyasa fiyatı üzerinden hesaplanan marjinal ürün değerinin 640 TL olmasıdır.
Üretim sübvansiyonu, firmanın marjinal ürün değeri eğrisini (emek talep eğrisi) yukarı doğru kaydırır. Firma artık her ek işçiyle sadece malın fiyatını değil, aynı zamanda hükümetten gelen sübvansiyonu da kazandığı için istihdamı 40 birimden 42 birime çıkarır. L=42 noktasında emeğin marjinal fiziki ürünü 16 birime düşer. Bu fiziksel verimliliğin malın orijinal piyasa fiyatı (40 TL) ile çarpımı 640 TL sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1
Sübvansiyon öncesi denge istihdam düzeyini hesaplayın.
P * MPL = W => 40 * (100 - 2L) = 800 => 100 - 2L = 20 => 2L = 80 => L = 40.
Tam rekabetçi bir firmada kâr maksimizasyonu emeğin marjinal ürün değerinin ücrete eşit olduğu noktada sağlanır.
2
Sübvansiyon sonrası firmanın eline geçen etkin birim fiyatı belirleyin.
P' = P + s = 40 + 10 = 50 TL.
Üretim sübvansiyonu, firmanın her birim satıştan elde ettiği marjinal geliri doğrudan artırır.
3
Yeni denge istihdam düzeyini (L) hesaplayın.
50 * (100 - 2L) = 800 => 100 - 2L = 16 => 2L = 84 => L = 42.
Firma, etkin marjinal ürün değerini (sübvansiyonlu fiyat) piyasa ücretine eşitleyene kadar istihdamı artırır.
4
Yeni denge noktasındaki (L=42) piyasa bazlı marjinal ürün değerini (VMPL) bulun.
VMPL = P * MPL = 40 * (100 - 2 * 42) = 40 * 16 = 640 TL.
Soru, sübvansiyon dahil toplam getiriyi değil, emeğin piyasa fiyatı (P=40P=40) üzerinden hesaplanan marjinal değerini sormaktadır.

Anahtar Kavram

Tam rekabetçi bir firmada emek talebi ve sübvansiyonun denge üzerindeki etkisi.

Daha Fazla Pratik

Mal piyasasının monopol olduğu bir durumda aynı sübvansiyonun istihdam üzerindeki etkisini inceleyen bir soru çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Sübvansiyonu ücret maliyetinden düşerek (W - s*MPL) de hesaplama yapılabilir ancak MPL değişkene bağlı olduğu için doğrudan fiyata eklemek daha rasyonel bir yoldur.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 277Soru

Ücret ayrımcılığı yapmayan bir monopsoncu firmanın karşı karşıya olduğu emek arz eğrisi pozitif eğimlidir ve belirli bir denge noktasında emek arzının ücret esnekliği EsE_s olarak hesaplanmıştır. Firmanın kâr maksimizasyonunu sağladığı denge düzeyinde marjinal ürün geliri (MRPMRP) ile marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) birbirine eşittir.

Buna göre, bu denge noktasında işçilere ödenen ücret (WW) ile marjinal ürün geliri (MRPMRP) arasındaki matematiksel ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: W=MRP×Es1+EsW = MRP \times \frac{E_s}{1 + E_s}

Cevap

Ücret ile marjinal ürün geliri arasındaki doğru ilişki W=MRP×Es1+EsW = MRP \times \frac{E_s}{1 + E_s} şeklindedir.
Ücret ayrımcılığı yapmayan bir monopsoncu firmanın karşı karşıya olduğu emek arz eğrisi yukarı doğru eğimli olduğundan, marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) her zaman ücretten (WW) yüksektir. Bu ilişki MFC=W(1+1/Es)MFC = W(1 + 1/E_s) formülüyle ifade edilir. Firmanın kâr maksimizasyonu noktasında MRP=MFCMRP = MFC olduğu için, MRP=W(1+1/Es)MRP = W(1 + 1/E_s) eşitliği kurulur. Bu denklemde parantez içi payda eşitlemesiyle (Es+1)/Es(E_s + 1) / E_s halini alır. Ücreti bulmak için ifadeyi karşıya attığımızda W=MRP×[Es/(1+Es)]W = MRP \times [E_s / (1 + E_s)] sonucuna ulaşırız. Bu formül aynı zamanda esneklik sonsuz olduğunda (tam rekabet) W=MRPW = MRP olacağını, esneklik düşük olduğunda ise sömürünün artacağını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr maksimizasyonu koşulunun belirlenmesi
MRP=MFCMRP = MFC
Monopsoncu firma, son işçinin maliyeti (MFCMFC) ona sağladığı gelire (MRPMRP) eşit olana kadar istihdam yapar.
2
MFCMFC ile ücret (WW) arasındaki ilişkinin esneklik cinsinden yazılması
MFC=W×(1+1Es)MFC = W \times (1 + \frac{1}{E_s})
Toplam faktör maliyetinin (TFC=W×LTFC = W \times L) işgücüne (LL) göre türevi alındığında, ücretin de LL'ye bağlı olduğu (W=f(L)W=f(L)) düşünülürse bu esneklik bağlantılı formül elde edilir.
3
Eşitliklerin birleştirilmesi
MRP=W×(Es+1Es)MRP = W \times (\frac{E_s + 1}{E_s})
Denge koşulunda MFCMFC yerine esneklik cinsinden karşılığı yazılarak MRPMRP ve WW arasındaki köprü kurulur.
4
Ücret (WW) değişkeninin yalnız bırakılması
W=MRP×(Es1+Es)W = MRP \times (\frac{E_s}{1 + E_s})
Eşitliğin her iki tarafı ters çevrilip çarpılarak denge ücretinin marjinal ürün gelirine ve arz esnekliğine bağlı değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Monopsoncu Sömürü Oranı ve Esneklik İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Bu formülü kullanarak, emek arz esnekliği Es=2E_s = 2 ve MRP=150MRP = 150 TL olan bir monopsoncu firmanın ödeyeceği denge ücretini hesaplayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 278Soru

Üretim yaptığı ürün piyasasında monopol (tekel) gücüne sahip olan ve emek girdisini tam rekabetçi bir piyasadan temin eden bir işletmenin karşılaştığı veriler aşağıda sunulmuştur:

- Ürün talep fonksiyonu: P=140QP = 140 - Q
- İşletmenin kısa dönem üretim fonksiyonu: Q=4LQ = 4L
- Emek piyasasında geçerli olan denge ücreti: W=160W = 160 TL

Bu bilgilere göre, işletmenin kârını maksimize eden istihdam düzeyinde ortaya çıkan toplam "monopolcü sömürü" (monopolistic exploitation) miktarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2500

Cevap

İşletmenin kâr maksimizasyonunu sağladığı istihdam düzeyinde toplam monopolcü sömürü miktarı 2500 TL'dir.
Kâr maksimizasyonu noktasında (L=12,5L = 12,5), işçinin üretime kattığı değer olan VMPLVMP_L (360360 TL), işçiye ödenen ücretten (160160 TL) daha fazladır. Aradaki 200 TL'lik birim farkın toplam istihdam ile çarpımı 2500 TL toplam sömürüyü verir.

Adım Adım Çözüm

1
Emeğin marjinal fiziksel ürününü (MPLMP_L) hesapla.
MPL=dQdL=4MP_L = \frac{dQ}{dL} = 4
Marjinal ürün, üretim fonksiyonunun emeğe göre türevidir.
2
Marjinal hasılat (MRMR) fonksiyonunu türet.
TR=P×Q=(140Q)Q=140QQ2MR=1402QTR = P \times Q = (140 - Q)Q = 140Q - Q^2 \Rightarrow MR = 140 - 2Q
Monopolcü firma için marjinal hasılat, toplam hasılatın çıktıya göre türevidir.
3
Emeğin marjinal ürün geliri (MRPLMRP_L) fonksiyonunu oluştur ve denge istihdamını bul.
MRPL=MR×MPL=(1402(4L))×4=56032LMRP_L = MR \times MP_L = (140 - 2(4L)) \times 4 = 560 - 32L. 56032L=160L=12,5560 - 32L = 160 \Rightarrow L = 12,5
Tam rekabetçi emek piyasasında denge koşulu MRPL=WMRP_L = W eşitliğidir.
4
Denge noktasındaki ürün fiyatını (PP) ve emeğin marjinal ürün değerini (VMPLVMP_L) hesapla.
Q=4×12,5=50P=14050=90Q = 4 \times 12,5 = 50 \Rightarrow P = 140 - 50 = 90 TL. VMPL=P×MPL=90×4=360VMP_L = P \times MP_L = 90 \times 4 = 360 TL.
Monopolcü sömürüyü hesaplamak için fiyata dayalı marjinal değer gereklidir.
5
Toplam monopolcü sömürü miktarını hesapla.
(VMPLW)×L=(360160)×12,5=200×12,5=2500(VMP_L - W) \times L = (360 - 160) \times 12,5 = 200 \times 12,5 = 2500 TL.
Monopolcü sömürü, emeğe yarattığı değerden (VMPLVMP_L) daha az ödeme yapılmasıdır.

Anahtar Kavram

Monopolcü sömürü, ürün piyasasında monopol gücüne sahip firmanın, marjinal hasılatın fiyattan düşük olması (MR<PMR < P) nedeniyle işçiye emeğinin değerinden (VMPLVMP_L) daha düşük bir ücret (W=MRPLW = MRP_L) ödemesidir.

Daha Fazla Pratik

Monopsoncu bir emek piyasasında sömürü miktarının nasıl değişeceğini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 279Soru

Monopsoncu (tek alıcılı) bir emek piyasasında, piyasada oluşan denge ücretinin (WmW_m) üzerinde ancak marjinal faktör maliyetinin emeğin marjinal ürün gelirine (MFC=MRPMFC = MRP) eşit olduğu noktadaki ücret düzeyinin altında bir asgari ücret (WminW_{min}) belirlenmiştir. Bu kurumsal müdahalenin firmanın karşılaştığı marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) üzerindeki etkisi ve istihdam seviyesinde yaratacağı değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: MFCMFC eğrisi asgari ücret düzeyinde tam esnek (yatay) bir hal alır ve firmanın ek işçi çalıştırma maliyeti düştüğü için istihdam artar.

Cevap

Asgari ücretin marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) eğrisini yataylaştırması sonucunda firmanın ek birim emek kiralama maliyetinin düşmesi ve istihdamın artmasıdır.
Monopson piyasasında firma, emek arz eğrisi yukarı eğimli olduğu için her yeni işçi kiraladığında mevcut tüm işçilerin de ücretini artırmak zorundadır. Bu durum marjinal faktör maliyetinin (MFCMFC) ücretten (WW) büyük olmasına yol açar. Hükümet denge ücretinin (WmW_m) üzerinde bir asgari ücret belirlediğinde, firma artık bu asgari ücret seviyesine kadar olan işçiler için ek ücret artış maliyetine katlanmaz. Dolayısıyla MFCMFC eğrisi asgari ücret seviyesinde tam esnek (yatay) bir seyir izler. Marjinal maliyetin düşmesi, firmanın istihdam miktarını artırmasına olanak tanır.

Adım Adım Çözüm

1
Monopsoncu firmanın müdahale öncesi durumunu analiz edin.
Firma MFC=MRPMFC = MRP (veya VMPLVMPL) noktasında istihdam miktarını (LmL_m) belirler ancak ücreti emek arz eğrisi üzerindeki karşılığı olan WmW_m düzeyinde (daha düşük) öder.
Monopsoncu firma emek piyasasında fiyat belirleyici olduğu için piyasa ücretinden daha azını ödeme gücüne sahiptir.
2
Asgari ücret (WminW_{min}) müdahalesinin marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) üzerindeki etkisini belirleyin.
Asgari ücret belirlendiğinde, firma arz eğrisinin o noktaya kadar olan kısmında artık ek her işçi için ücret artırmak zorunda kalmaz. Bu nedenle MFCMFC eğrisi asgari ücret seviyesinde yatay bir hal alır.
Önceden bir ek işçi almak için tüm işçilerin ücretini artırmak gerekiyordu, bu da MFCMFC'yi ücretten büyük yapıyordu; asgari ücret bu gerekliliği o seviyeye kadar ortadan kaldırır.
3
Yeni denge noktasını ve istihdam değişimini tespit edin.
Yeni MFCMFC (yatay çizgi) ile MRPMRP eğrisinin kesiştiği noktada yeni istihdam seviyesi (LnewL_{new}) oluşur. Lnew>LmL_{new} > L_m olduğu görülür.
Firmanın marjinal maliyeti düştüğü için rasyonel bir üretici olarak daha fazla işçi istihdam etmek kârlı hale gelir.

Anahtar Kavram

Monopsoncu Piyasada Asgari Ücret Paradoksu
Soru 280Soru

Emek piyasasında, belirli bir coğrafi bölgede uzmanlaşmış tek bir firmanın (monopson) karşısında, o bölgedeki iş gücü arzını bütünüyle kontrol eden tek bir sendikanın (monopol) yer aldığı bir piyasa yapısı söz konusudur. Neoklasik analizde "İki Taraflı Monopol" olarak tanımlanan bu modelde, nihai ücret düzeyinin belirlenme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nihai ücret düzeyi teorik olarak belirsiz olup tarafların pazarlık gücüne bağlı olarak belirli bir aralıkta gerçekleşir.

Cevap

Nihai ücret düzeyi teorik olarak belirsizdir ve tarafların karşılıklı pazarlık gücüyle belirlenen bir aralıkta oluşur.
Doğru yanıt, nihai ücret düzeyinin teorik olarak belirsiz olduğunu ve tarafların pazarlık gücüne göre şekilleneceğini belirtmektedir. İki taraflı monopol piyasasında işveren (monopson) mümkün olan en düşük ücreti (WmW_m) ödemek isterken, sendika (monopol) çok daha yüksek bir ücret (WuW_u) talep eder. Ekonomik analiz, ücretin bu iki uç nokta arasında bir yerde oluşacağını söyler ancak tam noktayı pazarlık gücü belirler.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısının tanımlanması
Piyasada tek bir işveren (monopson) ve tek bir işçi temsilcisi (sendika/monopol) bulunmaktadır.
İki taraflı monopol modelinin temel varsayımı her iki tarafın da piyasa gücüne sahip olmasıdır.
2
Tarafların hedeflerinin belirlenmesi
İşveren MFC=MRPMFC = MRP noktasında daha düşük bir ücret teklif ederken, sendika kendi marjinal gelirinin maliyetine eşit olduğu noktada daha yüksek bir ücret talep eder.
Çıkar çatışması, üzerinde anlaşılması gereken bir fiyat (ücret) aralığı yaratır.
3
Denge analizinin yapılması
Ücretin tam olarak nerede oluşacağı ekonomik modellerle kesin olarak hesaplanamaz (teorik belirsizlik).
Sonuç, tarafların direnme gücü, pazarlık kabiliyeti ve ikame olanakları gibi dışsal faktörlere bağlıdır.

Anahtar Kavram

İki taraflı monopolde 'belirsizlik aralığı' ve 'pazarlık gücü' kavramları.

Daha Fazla Pratik

Bu konuyu pekiştirmek için sendikanın monopson piyasasında istihdamı artırabildiği aralığı gösteren grafikleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 14 / 21Sonraki
Emek Piyasası Dengesi Alıştırma Soruları — KPSS Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri — Sayfa 14 | Examkin