Hafta Tatili

11 soru

$4857$ sayılı İş Kanunu’na tabi bir tekstil atölyesinde haftalık çalışma süresi $6$ iş gününe bölünerek uygulanmaktadır. İşçi Melis, çalışma haftasının Salı ve Çarşamba günlerinde hekim raporuyla istirahatli olduğu için işe gidememiş; haftanın geri kalan $4$ gününde ise tam zamanlı çalışmıştır. İşveren, Melis'in o haftaki hafta tatili ücretini, fiilen $6$ gün çalışmadığı gerekçesiyle ödemekten kaçınmaktadır.

Bu hukuki uyuşmazlık hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hekim raporuyla verilen istirahat sürelerinin bir haftaya kadar olan kısmı çalışılmış gibi sayılan sürelerden olduğu için işçi hafta tatili ücretine tam olarak hak kazanır.

İşçinin hafta tatili ücretine hak kazanabilmesi için haftalık çalışma süresini fiilen çalışarak tamamlaması zorunludur; bu nedenle ödeme yapılmaması hukuka uygundur.

İstirahatli olunan süreler sadece iş kazası veya meslek hastalığına dayanıyorsa çalışılmış sayılır; normal hastalık raporları hafta tatili hesabına dahil edilmez.

İşçi Melis, sadece fiilen çalıştığı

4

günün hafta tatili ücretine orantılı kısmına hak kazanır; tam gün ücreti talep edemez.

Raporlu olunan günler hafta tatili hakkını ortadan kaldırmaz ancak işveren bu günler için ödeyeceği hafta tatili ücretinde

50

oranında kesinti yapabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hekim raporuyla verilen istirahat sürelerinin bir haftaya kadar olan kısmı çalışılmış gibi sayılan sürelerden olduğu için işçi hafta tatili ücretine tam olarak hak kazanır.

Cevap

Hekim raporuyla verilen istirahat sürelerinin bir haftaya kadar olan kısmı çalışılmış gibi sayılan sürelerden olduğu için işçi hafta tatili ücretine tam olarak hak kazanır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 46. maddesine göre, hafta tatili ücretine hak kazanmak için gereken çalışma günlerinin hesabında hekim raporuyla verilen istirahat sürelerinin bir haftaya kadar olan kısmı 'fiilen çalışılmış gibi' kabul edilir. Melis'in 2 günlük raporu bu kapsamda kaldığından, haftalık çalışma şartını yerine getirmiş sayılır ve hafta tatili ücretine tam olarak hak kazanır.

Adım Adım Çözüm

Hafta tatili ücretine hak kazanma şartlarını incelemek.

İşçinin hafta tatilinden önceki çalışma günlerinde çalışmış olması gerekir.

4857 sayılı İş Kanunu madde 46 uyarınca hafta tatili hakkı, bir haftalık zaman dilimi içindeki çalışma günlerinde çalışmış olma şartına bağlıdır.

İstirahatin çalışma süresinden sayılıp sayılmadığını kontrol etmek.

Hekim raporuyla verilen istirahatlerin bir haftalık kısmı 'çalışılmış sayılan süre' kapsamındadır.

İş Kanunu madde 46/c bendi, hekim raporlarını açıkça bu kapsama almıştır.

Olaydaki rapor süresini kanuni sınırla karşılaştırmak.

Melis'in

2

günlük raporu,

7

günlük sınırın altındadır.

Kanun, bir haftaya (7 güne) kadar olan raporların hafta tatili hesabında çalışma süresinden sayılacağını belirtir.

Hukuki sonucu belirlemek.

İşçi Melis hafta tatili ücretinin tamamına hak kazanır.

Şartlar (çalışılmış sayılan süreler dahil) gerçekleştiği için işverenin ödeme yapmama gerekçesi hukuken geçersizdir.

Anahtar Kavram

Hafta Tatili ve Çalışılmış Sayılan Süreler

Soru 2Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu’na tabi bir işletmede, bölgede meydana gelen şiddetli sel felaketi nedeniyle işveren tarafından iş $1$ hafta süreyle durdurulmuştur. Bu sürenin ilk $3$ gününde işçilere Kanun’un $40.$ maddesi uyarınca yarım ücret ödenmiş, haftanın kalan $3$ gününde ise suların çekilmesiyle birlikte fiilen tam zamanlı çalışmaya dönülmüştür.

Buna göre, söz konusu haftanın sonunda işçinin hak kazanacağı hafta tatili izni ve ücretiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Zorlayıcı sebeple işin durduğu ve yarım ücret ödenen günler çalışılmış sayılan hallerden kabul edildiği için işçi hafta tatiline hak kazanır ve bu günün ücretini tam alır.

Hafta tatili ücretine hak kazanabilmek için

45

saatlik fiili çalışma şartı arandığından, zorlayıcı sebeple çalışılmayan günler nedeniyle tatil ücreti ödenmez.

İşin durduğu günlerde işçiye yarım ücret ödendiği için, hafta tatili günü için de hak edilen ücret tam ücretin yarısı üzerinden hesaplanır.

Zorlayıcı sebep nedeniyle çalışılmayan süreler için hafta tatili hakkı doğmaz; bu süreler ancak telafi çalışmasıyla tamamlandığında tatil ücretine hak kazanılır.

İşçinin hafta tatili izni kullanma hakkı saklı kalmakla birlikte, doğal afet gibi mücbir sebeplerle işin durduğu haftalarda işverenin tatil ücreti ödeme yükümlülüğü askıya alınır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zorlayıcı sebeple işin durduğu ve yarım ücret ödenen günler çalışılmış sayılan hallerden kabul edildiği için işçi hafta tatiline hak kazanır ve bu günün ücretini tam alır.

Cevap

Zorlayıcı sebeple işin durduğu ve yarım ücret ödenen günler çalışılmış sayıldığı için işçi hafta tatiline hak kazanır ve bu günün ücretini tam alır.

Doğru seçenek,

4857

sayılı İş Kanunu’nun

46/c

40.

maddeleri arasındaki ilişkiyi doğru kurmaktadır. Kanun, sel veya deprem gibi zorlayıcı sebeplerle işin durması halinde ilk

1

haftalık süreyi (yarım ücret ödenen süreyi) hafta tatili hesabında 'çalışılmış gün' olarak kabul eder. Ayrıca hafta tatili ücretinin, çalışılmayan diğer günler yarım ödense dahi, tatil günü için tam olarak ödeneceğini hükme bağlar.

Adım Adım Çözüm

Zorlayıcı sebeplerin hafta tatili üzerindeki etkisini incelemek.

4857

sayılı İş Kanunu’nun

46/c

bendi uyarınca, zorlayıcı sebeplerle işin durması halinde bir haftaya kadar olan süre içinde işçilere ödenen yarım ücretli günler, çalışılmış günler gibi hesaba katılır.

İşçinin hafta tatiline hak kazanabilmesi için tatil gününden önceki iş günlerinde çalışmış olması gerekir.

Hafta tatili ücretinin miktarını belirlemek.

İş Kanunu’nun

46.

maddesinin birinci fıkrasına göre, hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.

Yarım ücret uygulaması sadece çalışılmayan bekleme süresi içindir; hafta tatili ücretinin 'tam' ödenmesi emredici bir hükümdür.

Anahtar Kavram

Zorlayıcı sebeplerle (force majeure) işin durması durumunda hafta tatili hakkı ve tam ücret güvencesi.

Alternatif Yöntem

Öncelikle 'çalışılmış sayılan haller' listesini hatırlayın (

Md. 46

). Eğer durum bu listede varsa, ücretin 'tam' olması gerektiğini kural olarak uygulayın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 3Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu’na göre, hafta tatiline hak kazanan bir işçiye, tatil gününde çalışmaması kaydıyla işveren tarafından yapılacak ödeme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.

İşçi o gün fiilen çalışmadığı için herhangi bir ücret ödemesi yapılmaz.

İşçiye sadece çıplak ücretinin yarısı kadar bir ödeme yapılır.

Hafta tatili ücreti, fazla çalışma ücreti gibi %50 zamlı olarak hesaplanır.

Ücret ödemesi ancak işçinin kıdemi bir yılı doldurmuşsa zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.

Cevap

Hafta tatiline hak kazanan işçiye, çalışmadığı tatil günü için bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 46. maddesine göre, hafta tatiline hak kazanan işçilere, çalışmadıkları hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir. Bu, işçinin anayasal dinlenme hakkının ekonomik olarak desteklenmesi amacını taşır.

Adım Adım Çözüm

Kanuni dayanağın belirlenmesi

4857 Sayılı İş Kanunu Madde 46 incelenir.

Hafta tatili hakkı ve ücretlendirme esasları bu maddede düzenlenmiştir.

Hafta tatili ücretinin niteliğinin analizi

İşçinin tatil gününden önceki iş günlerinde çalışmış olması kaydıyla, 7 günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme hakkı olduğu ve bu sürenin ücretli olduğu saptanır.

Sosyal politika gereği işçinin dinlenirken ekonomik kayba uğramaması amaçlanır.

Ödeme miktarının tespiti

Ödemenin 'bir iş karşılığı olmaksızın' ve 'tam' olması gerektiği sonucuna varılır.

Kanun metninde açıkça 'çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir' ifadesi yer almaktadır.

Anahtar Kavram

Hafta tatili ücretinin asıl ücret niteliğinde olup, çalışma şartına bağlı olmadan (dinlenme karşılığı) tam ödenmesi esası.

Daha Fazla Pratik

Hafta tatiline hak kazanmak için 'çalışılmış sayılan süreleri' (rapor, evlilik izni vb.) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:45s

Soru 4Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu’na göre, hafta tatili ücretinin hesaplanması ve bu ücretin kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hafta tatili ücreti, işçinin çalışmadığı tatil günü için bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenerek karşılanır.

Hafta tatili ücretinin hesabında; fazla çalışma karşılığı alınan ücretler, primler ve hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde alınan ek ücretler dikkate alınmaz.

Hafta tatili ücreti; işçinin asıl (çıplak) ücretine, o dönemde yapılan her türlü sosyal yardım ve ek ödemelerin eklenmesiyle bulunan giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır.

Zorlayıcı sebeplerle işyerinde işin bir haftadan fazla süreyle tatil edilmesi durumunda, bu süre içindeki hafta tatili günü için işçiye yarım ücret ödenir.

Haftalık çalışma süresinin hesabında, haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinler ile hekim raporuyla kanıtlanan hastalık izinleri çalışılmış günler gibi hesaba katılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hafta tatili ücreti; işçinin asıl (çıplak) ücretine, o dönemde yapılan her türlü sosyal yardım ve ek ödemelerin eklenmesiyle bulunan giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır.

Cevap

Hafta tatili ücreti, giydirilmiş ücret üzerinden değil; işçinin sadece çıplak (asıl) ücreti üzerinden hesaplanmaktadır.

Hafta tatili ücreti, işçinin o gün çalışmaması karşılığında hak kazandığı bir sosyal haktır ve

4857

sayılı İş Kanunu'nun

50

. maddesine göre; fazla çalışma ücretleri, primler ve hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde alınan ek ücretler bu hesabın dışında tutulur. Dolayısıyla hafta tatili ücreti, işçinin 'giydirilmiş' (sosyal yardımlarla artırılmış) ücreti üzerinden değil, 'çıplak' (asıl) ücreti üzerinden hesaplanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

4857

sayılı İş Kanunu'nun

46

50

. maddelerini inceleyin.

Hafta tatili ücretinin niteliği ve hesaplanma esasları belirlenmiştir.

Yasal dayanağı belirleyerek hangi ödeme türlerinin hesaba katılacağını anlamak için.

Hafta tatili ücretinin hesabına nelerin dahil edilmeyeceğini tespit edin.

Fazla çalışma ücretleri, primler ve hazırlama-tamamlama-temizleme ücretleri hesap dışı bırakılır.

Maddede açıkça belirtilen istisnaları ayıklamak için.

Hesaplama bazını (asıl ücret vs. giydirilmiş ücret) kontrol edin.

Hafta tatili ücretinin çıplak ücret üzerinden ödendiği sonucuna ulaşılır.

Sosyal yardımların (yemek, yol vb.) hafta tatili ücretine dahil edilemeyeceğini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Hafta Tatili Ücretinin Hesaplanma Esasları

Daha Fazla Pratik

Hafta tatili hesabında 'çalışılmış sayılan süreler' konusunu pekiştirmek için evlenme, ölüm ve rapor sürelerinin limitlerini inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 5Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu’na göre, hafta tatili ücretine hak kazanılması için gereken altı günlük çalışma süresinin hesaplanmasında, aşağıdakilerden hangisi fiilen çalışılmadığı halde çalışılmış gibi sayılan süreler arasında yer almaz?

İşçinin evlenmesi veya ana-babasının, eşinin, kardeşinin veya çocuğunun ölümü halinde verilen izin süreleri

Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinler ile hekim raporuyla kanıtlanan hastalık ve zorlanma izinleri

Grev veya lokavt süresince iş sözleşmesinin askıda kalması nedeniyle çalışılmayan günler

Çalışılmayan ulusal bayram ve genel tatil günleri

Zorlayıcı bir sebep olmaksızın işyerindeki çalışmanın işveren tarafından haftanın bir veya birkaç gününde tatil edilmesi durumunda çalışılmayan günler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Grev veya lokavt süresince iş sözleşmesinin askıda kalması nedeniyle çalışılmayan günler

Cevap

Grev veya lokavt nedeniyle iş sözleşmesinin askıda kaldığı süreler, hafta tatili ücretine hak kazanmak için gereken çalışma süresinin hesabında çalışılmış gibi sayılan hallerden biri değildir.

Doğru cevap, grev ve lokavt durumunu içeren seçenektir.

4857

sayılı İş Kanunu’nun

46

. maddesine göre, işçinin hafta tatili ücretine hak kazanabilmesi için tatil gününden önceki iş günlerinde çalışmış olması gerekir. Kanun koyucu bazı hallerde işçi fiilen çalışmasa bile o günleri çalışılmış gibi kabul etmiştir (evlenme/ölüm izni, raporlu hastalık, genel tatiller vb.). Ancak grev ve lokavt süreleri iş sözleşmesini askıya alan hallerdir ve kanunda hafta tatili hesabında çalışılmış sayılan süreler arasında açıkça belirtilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

4857

sayılı İş Kanunu’nun

46

. maddesinde yer alan hafta tatili hak kazanma koşullarını analiz et.

İşçinin, tatil gününden önceki çalışma günlerinde çalışmış olması veya çalışmış sayılması gerektiğini tespit et.

Hafta tatili ücretli bir dinlenme hakkıdır ve önceki günlerin çalışılmış olması şartına bağlıdır.

Kanunun

46/a, b, c

d

bentlerinde sayılan "çalışılmış gibi sayılan" süreleri grev/lokavt durumu ile karşılaştır.

Mazeret izinleri, genel tatiller ve raporlu sürelerin listede olduğunu, ancak grev ve lokavtın bu listede yer almadığını belirle.

Grev ve lokavt süresince iş sözleşmesi askıdadır ve kanun bu süreyi hafta tatili kıdeminden saymamıştır.

Anahtar Kavram

Hafta Tatili Hak Kazanma Koşulları (Çalışılmış Sayılan Süreler)

Daha Fazla Pratik

Zorlayıcı sebeplerle (sel, deprem vb.) işin durması halinde hafta tatili ücretinin nasıl ödeneceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 6Soru →

4857 sayılı İş Kanunu’na tabi bir işyerinde haftalık $45$ saatlik çalışma süresi, haftanın altı gününe eşit şekilde bölünerek uygulanmaktadır. Bir işçinin ilgili çalışma haftasındaki durumu şu şekildedir:

Gün	Çalışma / İzin Durumu
Pazartesi	Kanuni greve katılım
Salı	Kanuni greve katılım
Çarşamba	İşveren tarafından başka bir şehre görevli gönderilme (yolda geçen süreler dahil)
Perşembe	İşçinin kendisinin evlenmesi nedeniyle mazeret izni
Cuma	İşyerinde fiili çalışma ( $7,5$ saat)
Cumartesi	İşyerinde fiili çalışma ( $7,5$ saat)

Bu tabloya göre, söz konusu işçinin Pazar günü gerçekleşecek olan hafta tatili hak edişi ve ücretlendirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İş Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca kanuni grevde geçen süreler hafta tatiline hak kazanmada çalışılmış sayılan sürelerden biri olmadığı için işçi hafta tatili ücretine hak kazanamaz.

Kanuni grev anayasal bir hak olduğu ve iş sözleşmesini feshetmediği için bu süreler çalışılmış gibi kabul edilir ve işçiye Pazar günü için tam ücret ödenir.

İşçi haftanın 3 günü izinli ve görevli sayıldığı, 2 günü de fiilen çalıştığı için toplamda 5 günü doldurmuştur; eksik kalan 1 gün orantılı olarak kesilerek hafta tatili ücreti ödenir.

Evlenme izni ve görevlendirme süreleri Kanun gereği fiili çalışmadan sayıldığı için grevde geçen süreler dikkate alınmaksızın işçiye hafta tatili ücreti ödenmelidir.

Hafta tatiline hak kazanmak için sadece fiili çalışma esas alındığından, işçi sadece çalıştığı Cuma ve Cumartesi günleri için ücret alır, Pazar günü ise ücretsiz izinli sayılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İş Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca kanuni grevde geçen süreler hafta tatiline hak kazanmada çalışılmış sayılan sürelerden biri olmadığı için işçi hafta tatili ücretine hak kazanamaz.

Cevap

İşçi, kanuni grevde geçen sürelerin İş Kanunu'nun 46. maddesi uyarınca hafta tatiline hak kazanmada 'çalışılmış sayılan süreler' arasında yer almaması nedeniyle hafta tatili ücretine hak kazanamaz.

Doğru cevapta belirtildiği üzere, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 46. maddesinin son fıkrası uyarınca 'Grev ve lokavt süresince iş sözleşmeleri askıda kalan işçilerin bu süreleri hafta tatiline hak kazanmada dikkate alınmaz'. Bu nedenle, haftanın ilk iki günü grevde olan işçi, o haftaki iş günlerini tamamlayamamış sayılır ve Pazar günü için bir iş karşılığı olmaksızın ödenen hafta tatili ücretine hak kazanamaz.

Adım Adım Çözüm

Hafta tatili ücretine hak kazanma şartlarını değerlendir.

İşçinin hafta tatilinden önceki iş günlerinde (bu işyerinde 6 gün) çalışmış veya çalışılmış sayılması gerekir.

4857 Sayılı İş Kanunu Madde 46 gereği ücretli hafta tatili bir devamlılık şartına bağlıdır.

Tablodaki sürelerin hukuki niteliğini analiz et.

Görevlendirme (Md. 66/e) ve Evlilik İzni (Md. 46/b) çalışılmış sayılır; ancak kanuni grev süresi (Md. 46/son) bu hesabın dışındadır.

Kanun koyucu, grev ve lokavt süresince askıda kalan sözleşmelerde hafta tatili yükümlülüğünü işverene yüklememiştir.

Toplam çalışılmış sayılan gün sayısını hesapla.

Grev (

0

) + Görevlendirme (

1

) + Evlilik (

1

) + Fiili Çalışma (

2

) =

4

gün.

Haftalık 6 iş gününün tamamı doldurulamamıştır.

Anahtar Kavram

Hafta Tatili Ücretine Hak Kazanmada Çalışılmış Sayılan Süreler ve Grev İstisnası

Daha Fazla Pratik

Hafta tatili ücretine hak kazanmada 'çalışılmış sayılan süreler' ile 'fazla çalışma' hesabındaki süre farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 7Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu’na göre, hafta tatiline hak kazanılması için gereken çalışma süresinin hesaplanması ve hafta tatili ücretinin niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hafta tatili ücretinin hesaplanmasında fazla çalışma karşılığı alınan ücretler, primler ve sosyal yardımlar dikkate alınmaz.

İşçinin evlenmesi veya ana-babasının ölümü gibi durumlarda verilen üçer günlük mazeret izni süreleri, hafta tatili hesabı bakımından fiilen çalışılmış gibi kabul edilir.

İşveren tarafından verilen diğer izinler ile hekim raporuyla tevsik edilen hastalık izinlerinin bir takvim yılı içinde toplam

14

güne kadar olan kısmı, hafta tatiline hak kazanma süresinin hesabında dikkate alınır.

Zorlayıcı sebeplerle işyerinde işin bir haftadan fazla süreyle durması halinde, işçiye ödenen yarım ücretli günler hafta tatili ücreti bakımından tam çalışılmış gün sayılır.

Hafta tatili ücreti, işçinin tatil gününde fiilen çalışması şartına bağlı olmaksızın, bir iş karşılığı olmadan ödenmesi gereken bir günlük çıplak ücrettir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşveren tarafından verilen diğer izinler ile hekim raporuyla tevsik edilen hastalık izinlerinin bir takvim yılı içinde toplam $14$ güne kadar olan kısmı, hafta tatiline hak kazanma süresinin hesabında dikkate alınır.

Cevap

İşveren tarafından verilen diğer izinler ile hekim raporuyla tevsik edilen hastalık izinlerinin bir takvim yılı içinde toplam 14 güne kadar olan kısmının çalışılmış sayılacağı ifadesi yanlıştır; kanuni sınır 7 gündür.

Doğru yanıt olan seçenek, hekim raporlarının ve işveren izinlerinin hafta tatili hesabında çalışılmış sayılma sınırını

14

gün olarak belirttiği için yanlıştır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 46. maddesinin (c) fıkrasına göre bu sürelerin üst sınırı yılda toplam

7

gündür.

Adım Adım Çözüm

Hafta tatiline hak kazanmak için gereken 'çalışılmış sayılan süreleri' (Md. 46) belirle.

Kanun; mazeret izinlerini, zorlayıcı sebepleri ve belirli sınırlardaki raporları çalışılmış kabul eder.

İşçinin haftalık 45 saatlik çalışma yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğini tespit etmek için bu sürelerin niteliği önemlidir.

Hekim raporları ve işveren tarafından verilen 'diğer izinlerin' sınırını kontrol et.

4857 sayılı İş Kanunu Md. 46/c uyarınca bu sürelerin yıllık toplam sınırı

7

gündür.

Kanun koyucu, uzun süreli hastalık veya keyfi izinlerin hafta tatili hakkını haksız yere kazandırmasını önlemek için bir tavan süre belirlemiştir.

Hafta tatili ücretine nelerin dahil edilmeyeceğini (Md. 50) teyit et.

Fazla çalışma ücreti, primler, hazırlama-tamamlama-temizleme ücretleri ve sosyal yardımlar hafta tatili ücreti hesabına katılmaz.

Hafta tatili ücreti sadece çıplak (asıl) ücret üzerinden hesaplanmalıdır.

Anahtar Kavram

4857 Sayılı İş Kanunu kapsamında Hafta Tatiline Hak Kazanma ve Çalışılmış Sayılan Süreler (Md. 46-50)

Daha Fazla Pratik

Yıllık ücretli izin hakkının hesaplanmasında çalışılmış sayılan süreler ile hafta tatilindekileri kıyaslayarak aradaki farkları (özellikle rapor süreleri) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 8Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu'na tabi bir işyerinde çalışan işçinin bir haftalık çalışma programı ve gerçekleşen durumlar aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Gün	Durum
$1$ . Gün	Normal çalışma ( $7,5$ saat)
$2$ . Gün	İşveren tarafından verilen ücretli mazeret izni
$3$ . Gün	İşçinin babasının ölümü nedeniyle verilen izin
$4$ . Gün	Ölüm izni (devamı)
$5$ . Gün	Ölüm izni (devamı)
$6$ . Gün	Hekim raporuyla verilen istirahat günü
$7$ . Gün	Hafta tatili (İşçi bugün $7,5$ saat çalışmıştır)

İş sözleşmesinde daha lehine bir hüküm bulunmadığı ve haftalık çalışma süresinin $45$ saat olduğu varsayıldığında; bu işçinin ilgili hafta için işverenden alacağı toplam ücret kaç günlük yevmiye tutarındadır?

(Not: Hafta tatili çalışması fazla çalışma olarak değerlendirilmekte olup zamlı ücret % $50$ üzerinden hesaplanmaktadır.)

6,0

6,5

7,0

7,5

8,5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $7,5$

Cevap

İşçinin hafta tatili hak edişi ve çalışma karşılığı toplam ücreti

7,5

günlük yevmiye tutarındadır.

Doğru cevap olan yedi buçuk yevmiye tutarı; işçinin hafta içi ücretli izinleri ve çalışması karşılığı hak ettiği

5

yevmiye ile hafta tatili günü hak ettiği

1

yevmiye ve o gün çalışması karşılığı aldığı

1,5

yevmiyelik fazla çalışma ücretinin toplamıdır.

Adım Adım Çözüm

Hafta tatiline hak kazanma (çalışılmış sayılan süreler) kontrolü

6

gün tamamlanmıştır.

4857

sayılı Kanun m.

46

uyarınca; mazeret izni, ölüm izni (Ek m.

2

gereği

3

gün) ve

1

haftaya kadar olan hekim raporları çalışılmış gibi sayılır. İşçi toplamda

1+1+3+1 = 6

gün çalışmış sayıldığı için hafta tatiline hak kazanır.

Hafta içi günler için ödenecek yevmiye hesabı

5

yevmiye.

1

. gün (çalışma),

2

. gün (ücretli mazeret izni) ve

3, 4, 5

. günler (ücretli ölüm izni) için işveren tam ücret öder. Ancak

6

. gün (raporlu gün) için işverenin ücret ödeme yükümlülüğü yoktur; bu sürenin ücreti SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği olarak karşılanır.

Hafta tatili (7. Gün) için ödenecek yevmiye hesabı

2,5

yevmiye.

İşçi tatil gününde çalışmasa bile

1

günlük hafta tatili ücretine hak kazanır. Tatil gününde çalıştığı için, bu çalışma fazla çalışma sayılır ve karşılığında

1,5

yevmiye (

1

normal + %

50

zam) daha alır. Toplamda

1 + 1,5 = 2,5

yevmiye eder.

Genel toplamın hesaplanması

7,5

yevmiye.

Hafta içi ücretli günler (

5

yevmiye) + Hafta tatili toplam alacağı (

2,5

yevmiye) =

7,5

yevmiye.

Anahtar Kavram

Hafta Tatili Ücreti ve Çalışılmış Sayılan Süreler

Daha Fazla Pratik

İşçinin hafta tatilinde çalışması durumunda, bu çalışmanın 'serbest zaman' olarak kullandırılıp kullandırılamayacağını araştırınız.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 9Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu kapsamındaki bir işletmede, hafta içerisinde yaşanan teknik bir arıza sebebiyle üretimin $3$ gün boyunca durdurulması üzerine işçilere bu günler için yarım ücret ödemesi yapılmıştır. Bu durumda, ilgili haftanın sonunda hafta tatili ücretine hak kazanılıp kazanılmadığının tespitinde kullanılan $6$ günlük çalışma süresinin hesaplanmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Söz konusu

3

günlük sürenin tamamı, işçi fiilen çalışmamış olsa dahi çalışılmış gibi hesaba katılır.

Sadece yarım ücret ödemesi yapıldığı için bu sürenin yalnızca yarısı (

1,5

gün) çalışma süresinden sayılır.

İşçi bu süre zarfında fiilen iş görme borcunu yerine getirmediği için bu günler hesaplamaya dâhil edilmez.

Bu sürenin çalışılmış sayılabilmesi için iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde bu yönde açık bir hüküm bulunmalıdır.

Zorlayıcı sebebin işçinin kusurundan kaynaklanmadığı noter huzurunda ispat edilirse bu sürenin yarısı çalışma süresine eklenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu $3$ günlük sürenin tamamı, işçi fiilen çalışmamış olsa dahi çalışılmış gibi hesaba katılır.

Cevap

Teknik arıza gibi zorlayıcı sebeplerle işin durduğu ve yarım ücret ödenen 3 günlük sürenin tamamı, hafta tatiline hak kazanmak için gereken 6 günlük çalışma süresinin hesabında çalışılmış gibi kabul edilir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendine göre; işyerinde işin bir haftadan fazla süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığında, çalışılmayan ve yarım ücret ödenen günler (bir haftaya kadar) çalışılmış gibi sayılır. Bu nedenle, teknik arıza sebebiyle çalışılmayan 3 günlük sürenin tamamı 6 günlük çalışma süresi hesabına dâhil edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

Hafta tatili ücretine hak kazanma koşulunu tespit et.

İşçinin hafta tatilinden önceki çalışma günlerinde çalışmış olması gerekir (

4857

sayılı Kanun md.

46

Yasal olarak yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme hakkı için ön koşul altı günlük çalışma süresinin tamamlanmasıdır.

Kanun'un 46. maddesindeki 'çalışılmış gibi sayılan haller' listesini incele.

46

. maddenin (d) bendi uyarınca, zorlayıcı sebepler dolayısıyla çalışılmayan günlerin bu süreye dâhil edildiği görülür.

İşçinin elinde olmayan nedenlerle işin durması durumunda sosyal koruma ilkesi gereği hak kaybı önlenir.

Yarım ücret ödenen günlerin statüsünü belirle.

İş Kanunu md.

40

uyarınca zorlayıcı sebeplerle çalışamayan işçiye ilk bir hafta için ödenen yarım ücretli günler, hafta tatili hesabında tam gün olarak sayılır.

Ücretin miktarı ile günün hukuki niteliği (çalışılmış sayılma) birbirinden farklı kavramlardır.

Anahtar Kavram

Hafta Tatiline Hak Kazanmada Çalışılmış Sayılan Haller (Zorlayıcı Sebepler)

İpuçları

İş Kanunu'nda bazı durumlar işçi fiilen çalışmasa bile çalışmış gibi kabul edilir.

Zorlayıcı sebeplerle (arıza gibi) işin durması ve bu sürede yarım ücret ödenmesi durumunun hafta tatili hesabındaki yerini düşünün.

İş Kanunu madde 46/3-d bendine göre, bir haftaya kadar olan zorlayıcı sebep süreleri hafta tatili hesabında tam gün olarak dikkate alınır.

Daha Fazla Pratik

İşçinin evlenmesi veya ana-babasının ölümü gibi hallerde verilen mazeret izinlerinin hafta tatili hesabına etkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 10Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu'na tabi olan ve ücretin müşterilerden toplanan "yüzde usulü" ile belirlendiği bir işletmede, hafta tatilinde de çalıştırılan bir işçi için yapılacak ödemelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hafta tatili ücreti müşterilerden toplanan yüzde havuzundan karşılanır, tatil günü yapılan çalışma için ise ek bir ödeme yapılmaz.

İşveren, hem çalışmadan hak edilen hafta tatili ücretini hem de hafta tatilinde yapılan çalışma karşılığı zamlı ücreti işçiye ayrıca ödemekle yükümlüdür.

Yüzde usulü ile çalışan işçiler kanunen sadece servis payı aldıkları için, hafta tatilinde çalışsalar dahi ayrıca bir hafta tatili ücretine hak kazanamazlar.

Hafta tatili ücreti işveren tarafından ödenir ancak yüzde usulü sisteminde tatil günü yapılan çalışma için zamlı ücret (fazla çalışma) hesaplanmaz.

Hafta tatilinde yaptırılan bu çalışma sadece "telafi çalışması" olarak değerlendirilir ve işçiye sadece normal günlük ücreti ödenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşveren, hem çalışmadan hak edilen hafta tatili ücretini hem de hafta tatilinde yapılan çalışma karşılığı zamlı ücreti işçiye ayrıca ödemekle yükümlüdür.

Cevap

İşveren, hem çalışmadan hak edilen hafta tatili ücretini hem de hafta tatilinde yapılan çalışma karşılığı zamlı ücreti işçiye ayrıca ödemekle yükümlüdür.

Doğru cevap, işverenin hem çalışılmayan hafta tatili gününün ücretini ödemesi hem de o gün yapılan çalışma için zamlı ücret vermesi gerektiğini belirten ifadedir.

4857

sayılı İş Kanunu'nun

51

. maddesine göre yüzde usulü uygulanan yerlerde hafta tatili ücreti işveren tarafından karşılanır. Ayrıca, işçinin hafta tatilinde çalıştırılması durumunda, çalışmasa da alacağı

1

günlük ücretine ek olarak, çalıştığı sürenin karşılığını zamlı (fazla çalışma) olarak alması yasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Yüzde usulünde hafta tatili ücretinin kaynağını belirlemek.

4857

sayılı İş Kanunu Md.

51

gereği, tatil ücreti işveren tarafından ödenir.

Müşterilerden toplanan yüzdeler sadece fiili çalışma karşılığıdır, sosyal haklar işveren borcudur.

Tatilde yapılan çalışmanın hukuki niteliğini analiz etmek.

Hafta tatili çalışması, haftalık

45

saat dolmuşsa "fazla çalışma" olarak değerlendirilir.

Dinlenme hakkının ihlali ve haftalık süre sınırının aşılması nedeniyle zamlı ödeme gerekir.

Toplam ödeme kalemlerini birleştirmek.

1

günlük tatil ücreti + çalışma karşılığı zamlı ücret.

İşçinin çalışmadan hak ettiği ücret ile fiilen çalışarak harcadığı emeğin ücreti birbirinden bağımsızdır.

Anahtar Kavram

Yüzde Usulünde Hafta Tatili Ücreti ve Çalışma Karşılığı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 11Soru →

$4857$ sayılı İş Kanunu’na tabi bir tekstil işletmesinde akort (parça başı) ücret sistemiyle çalışan bir işçi, gerekli çalışma süresini tamamlayarak hafta tatiline hak kazanmıştır. İşçinin tatil gününden önceki altı günlük çalışmasına ilişkin veriler şu şekildedir:

Ödeme Kalemi	Tutar
Altı günlük toplam akort (asıl) kazancı	$6.000$ TL
Bu süre zarfındaki fazla çalışma ücreti	$1.200$ TL
Hafta içinde aldığı performans primi	$300$ TL

Buna göre, bu işçinin hak edeceği hafta tatili ücreti kaç TL'dir?

857

1.000

1.200

1.250

1.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.000$

Cevap

İşçinin hafta tatili ücreti

1.000

TL olarak hesaplanır.

İş Kanunu'nun

46

. maddesine göre akort veya parça başı gibi değişken ücret sistemlerinde hafta tatili ücreti, işçinin tatil gününden önceki bir hafta içinde kazandığı toplam asıl ücretin, çalışılan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Hesaplamada fazla çalışma ücretleri ve primler dikkate alınmadığından,

6.000

TL tutarındaki asıl kazanç

6

iş gününe bölünerek

1.000

TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

Hafta tatili ücretine esas alınacak kazanç tutarının belirlenmesi.

6.000

4857

sayılı İş Kanunu madde

46/4

uyarınca; fazla çalışma ücretleri ve primler hafta tatili ücretinin hesabında dikkate alınmaz.

Belirlenen asıl kazancın, tatil gününden önceki çalışma gün sayısına bölünmesi.

6.000 / 6 = 1.000

Değişken ücretli işçilerde hafta tatili ücreti, bir hafta içinde kazanılan asıl ücretin çalışılan gün sayısına bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Değişken ücretli işçilerde hafta tatili ücreti hesabı ve hariç tutulan kalemler

Tahmini Süre:1m 30s

Hafta Tatili

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar