Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Dağları

Yerkabuğunu oluşturan tortul tabakalar, sahip oldukları esneklik derecelerine göre tektonik hareketlere farklı tepkiler verir. Esnekliğini kaybetmiş sert yapıdaki araziler, yan basınçların etkisiyle kıvrılamaz ve belirli kırık hatları (faylar) boyunca dikey yönlü yer değiştirmeye uğrar. Bu süreç sonucunda bloklardan bazılarının yüksekte kalmasıyla dağlar meydana gelirken, bazı bloklar çökerek çukur alanları oluşturur.

Buna göre, parçada ifade edilen oluşum sürecinde faylanma ile yüksekte kalarak dağları meydana getiren jeomorfolojik birime verilen ad ve bu duruma Türkiye'den verilebilecek en uygun örnek aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. Horst – Yunt DağıCevap
  2. B
    Horst – Kaçkar Dağları
  3. C
    Graben – Menteşe Dağları
  4. D
    Antiklinal – Aydın Dağları
  5. E
    Volkan Konisi – Karacadağ

Cevap

Sert kütlelerin kırılmasıyla yüksekte kalan yapıya 'Horst' adı verilir ve Ege Bölgesi'ndeki Yunt Dağı bu duruma uygun bir örnektir.
Metinde anlatılan olay, esnek olmayan tabakaların yan basınçlarla kırılması (faylanma) sürecidir. Bu kırılma sisteminde yüksekte kalan dağlık kütlelere 'horst', çöken alanlara ise 'graben' adı verilir. Türkiye'de Batı Anadolu'da (Ege Bölgesi) bu tür kırık dağlar oldukça yaygındır ve Yunt Dağı tipik bir horst örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki oluşum sürecini jeomorfolojik olarak tanımlama.
Sert kütlelerin kırılarak (faylanarak) yükselen kısımlarının 'horst', çöken kısımlarının 'graben' olduğunu belirleme.
Soruda kıvrılma değil, fay hatları boyunca kırılma ve yüksekte kalma durumu sorulmaktadır.
2
Seçeneklerdeki dağların oluşum türlerini analiz etme.
Yunt Dağı'nın kırıklı, Kaçkar'ın kıvrımlı, Karacadağ'ın ise volkanik olduğunu tespit etme.
Doğru eşleştirmeyi bulmak için Türkiye'nin dağlarının oluşum mekanizmalarının bilinmesi gerekir.
3
Kavram ve örnek eşleştirmesi yapma.
Horst kavramı ile Yunt Dağı'nın aynı seçenekte verildiği eşleştirmeyi seçme.
Soru bizden hem terimi hem de o terime uyan doğru dağı bulmamızı istemektedir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Kırık Dağların Oluşumu (Horst ve Graben Sistemi)

İpuçları

1
Metinde geçen 'sert yapıdaki arazilerin kırılarak yükselmesi' ifadesine dikkat ediniz. Bu tür oluşumlar Türkiye'de en çok Ege Bölgesi'nde görülür.
2
Fay hatları boyunca yükselen dağlık kütlelere 'horst', çöken çukur alanlara ise 'graben' adı verilir.
3
Ege Bölgesi'nde kuzeyden güneye doğru sıralanan Kaz, Madra, Yunt, Bozdağlar, Aydın ve Menteşe Dağları kırılma (horst) ile oluşmuş kütlelerdir.

Daha Fazla Pratik

Ege Bölgesi'ndeki horst dağlarının arasına yerleşmiş olan graben ovalarını (Bakırçay, Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes) harita üzerinden inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Türkiye haritasını zihninizde canlandırıp Ege Bölgesindeki dağların kıyeye dik uzanan kırıklı yapısını (horst-graben sistemini) hatırlayarak soruyu çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Dağları

Bu konudan daha fazla soru