Soru

Zorluk: ZorI. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinin ardından Osmanlı Devleti; genel seferberlik ilan etmiş, Boğazları ulaşıma kapatmış ve 9 Eylül 1914 tarihinde tek taraflı bir kararla adli, mali ve idari kapitülasyonları kaldırdığını duyurmuştur. Ancak Osmanlı Devleti'nin bu kararına yalnızca İtilaf Devletleri değil, 2 Ağustos 1914'te gizli ittifak antlaşması imzaladığı müttefikleri Almanya ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu da ortak bir protesto notası vererek karşı çıkmıştır.

Buna göre, müttefik devletlerin de kapitülasyonların kaldırılmasına karşı ortak diplomatik tepki göstermesi aşağıdakilerden hangisinin açık bir göstergesidir?

  1. A
    İttihat ve Terakki Hükûmeti'nin bu kararla Osmanlıcılık fikrini canlandırarak savaşa girmekten kaçınmaya çalıştığının
  2. B
    Kapitülasyonların kaldırılmasının yalnızca İtilaf Devletleri'nin Osmanlı üzerindeki haklarını sona erdirmeyi amaçladığının
  3. Büyük güçlerin ekonomik ve hukuki çıkarlarını koruma refleksinin, savaş dönemindeki askeri ve siyasi bloklaşmaların dahi önüne geçtiğininCevap
  4. D
    İttifak Devletleri'nin bu protestoyla birlikte Osmanlı Devleti ile yaptıkları gizli ittifak sözleşmesini tamamen feshettiğinin
  5. E
    Osmanlı Devleti'nin kapitülasyonları kaldırma kararının ancak savaşa fiilen girdikten sonra uluslararası alanda kabul gördüğünün

Cevap

Büyük güçlerin ekonomik ve hukuki çıkarlarını koruma refleksinin, savaş dönemindeki askeri ve siyasi bloklaşmaların dahi önüne geçtiğinin göstergesidir.
I. Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı Devleti üzerinde asırlardır uygulanan kapitülasyonlar Avrupalı devletlere büyük ekonomik ve adli imtiyazlar sağlıyordu. Osmanlı Devleti savaşa fiilen girmeden önce tam bağımsızlık hedefiyle kapitülasyonları kaldırdığında, karşı bloktaki İtilaf Devletleri kadar aynı blokta yer aldığı Almanya ve Avusturya-Macaristan da bu kararı çıkarlarına aykırı bulmuş ve ortak protesto notası vermiştir. Bu tarihi gelişme, büyük devletlerin ekonomik ve hukuki çıkarlarını koruma refleksinin askeri bloklaşmaların dahi üzerinde olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel olayın ve aktörlerin analiz edilmesi
Osmanlı Devleti 9 Eylül 1914'te kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırmış, bu karara hem hasım olduğu İtilaf Devletleri hem de müttefiki olduğu İttifak Devletleri (Almanya ve Avusturya-Macaristan) ortak nota ile karşı çıkmıştır.
Olayın taraflarını ve aldıkları tutumu doğru tespit etmek çıkarım yapmanın ilk adımıdır.
2
Devletler arası çıkar ve bloklaşma ilişkisinin değerlendirilmesi
Almanya ve Avusturya-Macaristan Osmanlı ile askeri ittifak içinde olmalarına rağmen, Osmanlı topraklarındaki ekonomik imtiyaz ve kapitülasyon haklarını kaybetmek istememişlerdir.
Bloklaşmaların askeri hedefler taşısa da emperyalist devletlerin ekonomik çıkarlarından taviz vermediğini anlamak gerekir.
3
Sonuca ve tarihsel ilkeye ulaşılması
Büyük devletlerin ekonomik ve hukuki menfaatleri, savaş konjonktüründeki askeri müttefiklik ilişkilerinin dahi önüne geçmiştir.
Verilen öncülden çıkarılabilecek en kapsamlı ve doğrudan yargı budur.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Giriş Sürecinde Egemenlik Adımları ve İttifak Çıkarları İlişkisi

İpuçları

1
Birbirine düşman olan iki bloğun (İtilaf ve İttifak) aynı konuda ortak tepki vermesinin arkasındaki temel ortak paydayı düşününüz.
2
Almanya ve Avusturya-Macaristan Osmanlı'nın müttefiki olmasına rağmen neden Osmanlı'nın ekonomik bağımsızlık adımını engellemek istemiş olabilir?
3
Uluslararası ilişkilerde ekonomik ayrıcalıkların ve devlet çıkarlarının, dönemsel askeri dostluk ve paktların dahi önüne geçtiğine odaklanınız.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesinde etkili olan Yavuz ve Midilli gemilerinin Karadeniz'e açılarak Rus limanlarını bombalaması sürecindeki komuta kademesi ve diplomasi gelişmelerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Öncüldeki çelişkiyi yakalama yöntemi: Normalde savaş halinde birbirine zıt olan tarafların aynı diplomatik notada buluşması, sorunun askeri bloklaşmanın ötesinde ortak bir çıkar (ekonomik imtiyaz) çatışmasından kaynaklandığını gösterir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla