Examkin

Soru

Zorluk: OrtaEkonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Cumhuriyet’in ilk yıllarında sanayileşmeyi özel teşebbüs eliyle gerçekleştirme çabaları (Teşvik-i Sanayi Kanunu gibi) istenilen sonucu vermemiş; bu durum 19301930’lu yıllardan itibaren devletin ekonomiye bizzat müdahale ettiği yeni bir sürecin başlamasına neden olmuştur. Türkiye'de sanayileşme stratejisinin değişimine ve 'Devletçilik' ilkesinin uygulanmasına zemin hazırlayan etkenler düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu değişimin nedenlerinden biri değildir?

  1. A
    Özel sektörün elinde büyük sanayi tesislerini kuracak birikmiş sermayenin bulunmaması
  2. B
    19291929 yılında başlayan ve tüm dünyayı etkisi altına alan ekonomik krizin Türkiye'yi de sarsması
  3. C
    Sanayi faaliyetlerini yürütecek teknik bilgi ve yetişmiş iş gücü kapasitesinin yetersiz kalması
  4. Devletin, özel mülkiyeti tamamen kaldırarak tüm üretim araçlarını kamulaştırmayı hedeflemesiCevap
  5. E
    Lozan Antlaşması gereği 19291929 yılına kadar gümrük tarifelerinin artırılamamasının yerli sanayiyi korumayı zorlaştırması

Cevap

Devletin özel mülkiyeti tamamen kaldırarak tüm üretim araçlarını kamulaştırmayı hedeflemesi, Atatürk dönemi Devletçilik ilkesinin bir amacı değildir.
Türkiye'de uygulanan Devletçilik modeli, liberalizm ile sosyalizm arasında 'karma ekonomi'ye yakın özgün bir yoldur. Bu modelde özel mülkiyet korunur ve teşvik edilir; devlet sadece özel sektörün yapamadığı büyük yatırımları (şeker fabrikaları, demir-çelik vb.) üstlenir. Dolayısıyla tüm üretim araçlarının kamulaştırılması gibi bir hedef söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin ekonomik koşullarını analiz etme
1923−19291923-1929 arası liberal çabaların (Teşvik-i Sanayi) sermaye ve teknik bilgi yetersizliği nedeniyle başarısız olduğu görülür.
Devletçiliğe geçişin içsel nedenlerini anlamak için gereklidir.
2
Dış etkenleri değerlendirme
19291929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın Türkiye'yi korumacı önlemler almaya zorladığı saptanır.
Uluslararası konjonktürün yerel politikalara etkisini belirlemek için gereklidir.
3
Devletçilik ilkesinin niteliğini ayırt etme
Türkiye'deki Devletçilik modelinin sosyalist/komünist modellerden farklı olarak özel mülkiyeti tanıdığı ve karma ekonomiyi benimsediği anlaşılır.
Kavramsal yanılgıları elemek ve doğru cevaba ulaşmak için kritiktir.

Anahtar Kavram

Atatürk Dönemi Devletçilik İlkesi ve Sanayileşme Stratejisi

İpuçları

1
Türkiye'nin 19301930'lu yıllardaki ekonomi modelinin, Sovyet tipi bir mülkiyet anlayışından farkını düşünün.
2
Devletçilik, özel sektörün 'rakibi' değil, sermaye eksikliği nedeniyle 'tamamlayıcısı' olarak uygulanmıştır.
3
Atatürk, 'şahsi mülkiyeti esas tutmakla beraber kamu menfaatini ön planda tutan bir iktisadi nizam' kurmayı hedeflemiştir.

Daha Fazla Pratik

Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı kapsamında açılan fabrikalar ile Sümerbank ve Etibank'ın kuruluş amaçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Bu konudan daha fazla soru