Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorI. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi üzerine Osmanlı Devleti başlangıçta genel seferberlik ve silahlı tarafsızlık ilan etmiş; ancak kısa süre sonra yaşanan askeri ve diplomatik gelişmeler devleti fiilen ve hukuken savaşın içerisine çekmiştir.

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na giriş süreci ve bu sürecin iç ile dış siyasetteki yansımalarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Almanya, Osmanlı Devleti'nin İttifak safında savaşa girmesini sağlayarak İtilaf Devletleri'nin Doğu ve Batı cephelerindeki askeri baskısını hafifletmeyi ve Süveyş üzerinden İngiltere'nin sömürge bağlantısını kesmeyi amaçlamıştır.
  2. B
    İngiltere'nin bedeli peşin ödenmiş Sultan Osman ve Reşadiye zırhlılarına el koyması, kamuoyunda tepki yaratmış ve Akdeniz'den kaçan Goeben ile Breslau gemilerinin satın alındığının ilan edilmesine hukuki bir zemin hazırlamıştır.
  3. İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin tarafsızlığını koruması karşılığında kapitülasyonların tek taraflı feshini resmen onaylamış ve Mısır üzerindeki Osmanlı hukuki haklarını güvence altına almıştır.Cevap
  4. D
    Amiral Souchon komutasındaki filonun Karadeniz'deki Rus limanlarını bombalaması neticesinde meydana gelen oldubitti, hükûmet içinde ciddi bir krize yol açmış; Maliye Nazırı Cavit Bey gibi bazı nazırlar görevlerinden istifa etmiştir.
  5. E
    Rusya, İngiltere ve Fransa'nın art arda savaş ilan etmesi üzerine Osmanlı yönetimi 11 Kasım 1914'te resmen savaşa girmiş ve ardından İtilaf sömürgelerindeki Müslümanları harekete geçirmek amacıyla Cihad-ı Ekber ilan edilmiştir.

Cevap

İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'nin tarafsızlığı karşılığında kapitülasyonların tek taraflı feshini onayladığı ve Mısır üzerindeki haklarını güvence altına aldığı bilgisi yanlıştır.
Osmanlı Devleti, 9 Eylül 1914 tarihinde ekonomik bağımsızlığını kazanmak amacıyla kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığını dünyaya duyurmuştur. Ancak bu karara yalnızca savaşta karşı karşıya gelinecek İtilaf Devletleri değil, Osmanlı'nın gizli ittifak yaptığı Almanya ve Avusturya-Macaristan dahi sert tepki göstermiş ve ortak protesto metni yayımlamışlardır. İtilaf Devletleri kapitülasyonların feshini asla tanımamış; İngiltere ise Osmanlı savaşa dahil olur olmaz Mısır'ı resmen ilhak ettiğini açıklamıştır. Dolayısıyla İtilaf Devletleri'nin bu talepleri onayladığı ve Mısır üzerindeki hakları teyit ettiği yönündeki ifade tarihsel gerçeklerle bağdaşmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Almanya ve İttifak Bloğu'nun Osmanlı Devleti'ne yönelik askeri-stratejik beklentilerini analiz etmek
Almanya'nın; savaşı geniş alanlara yayarak Avrupa cephelerindeki baskıyı hafifletmek, Rusya'nın güney bağlantısını kesmek ve İngiltere'nin Süveyş/Hint sömürge hatlarını tehdit etmek istediği doğrulanır.
Almanya'nın Osmanlı Devleti ile 2 Ağustos 1914'te gizli ittifak yapmasının ana gerekçesi jeopolitik konum ve cephe genişletme avantajıdır.
2
Savaşa giriş sürecindeki diplomatik ve askeri kamuflaj manevralarını değerlendirmek
İngiltere'nin peşin parası ödenen Sultan Osman ve Reşadiye gemilerine el koymasının ardından, Goeben ve Breslau gemilerinin satın alındığı bildirilerek Yavuz ve Midilli adlarının verilmesi tarihsel gerçeklikle örtüşür.
Uluslararası tarafsızlık hukukunu aşmak için satın alma kamuflajına başvurulmuştur.
3
Kapitülasyonlar ve Mısır meselesinde İtilaf Devletleri'nin tutumunu sorgulamak
Osmanlı Devleti 9 Eylül 1914'te kapitülasyonları tek taraflı kaldırdığını ilan ettiğinde, başta İngiltere ve Fransa olmak üzere İtilaf Devletleri (ve hatta müttefik Almanya ve Avusturya) bu kararı şiddetle protesto etmiştir. İtilaf Devletleri hiçbir zaman kapitülasyonların feshini resmen onaylamamış ve Mısır'ı da savaşın başında doğrudan kendi himayesine/ilhakına almıştır.
İtilaf Devletleri Osmanlı'ya yalnızca borçların ertelenmesi ve toprak bütünlüğünün savaş sonuna kadar korunacağı yönünde muğlak tekliflerde bulunmuş, kapitülasyonların feshini kabul etmemiştir.
4
Savaşa fiili girişin Osmanlı iç siyasetine ve uluslararası alana etkilerini tespit etmek
Karadeniz baskını kabinede fikir ayrılıklarına yol açarak Cavit Bey gibi nazırların istifasını getirmiş; ardından İtilaf'ın savaş ilanlarına karşılık Padişah tarafından Cihad-ı Ekber ilan edilmiştir.
Savaşa giriş Enver Paşa ve dar bir kadronun yönlendirmesiyle gerçekleştiği için Meclis ve hükûmet içinde ciddi siyasi sarsıntılar yaşanmıştır.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na giriş sürecindeki askeri, diplomatik dengeler, kapitülasyonlar politikası ve kabine içi siyasi gelişmeler

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nin savaşa girmeden hemen önce tek taraflı olarak feshettiği ekonomik ayrıcalıklara karşı Avrupalı büyük güçlerin (hem İtilaf hem İttifak) ortak tepkisini hatırlayınız.
2
İtilaf Devletleri Osmanlı Devleti'nin tarafsızlığını istemiş olsa da kapitülasyonların kaldırılması ve Mısır'ın geleceği gibi stratejik ve mali konularda Osmanlı lehine resmi tavizler vermemiştir.

Daha Fazla Pratik

I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri'nin Osmanlı topraklarını kendi aralarında paylaştıkları gizli antlaşmaların (Sykes-Picot, Londra, Saint-Jean de Maurienne vb.) maddelerini ve hedeflerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Şıklarda yer alan hükûmet istifaları, satın alma kamuflajı, Almanya'nın stratejik hedefleri ve Cihad-ı Ekber ilanı gibi olgusal gelişmeleri doğrulayarak; İtilaf Devletleri'nin kapitülasyonları tanıdığı ve Mısır'daki egemenliği kabul ettiği yönündeki mantıksal ve tarihsel çelişkiyi tespit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

I. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

Bu konudan daha fazla soru