Soru

Zorluk: Çok zorSeçim Dönemi ve Seçim Türleri

1982 Anayasası’nın 7878. maddesinde düzenlenen seçimlerin ertelenmesi ve ara seçim hükümleri uyarınca; genel seçimlere sadece 66 ay kalmış olan bir yasama döneminde, bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde hiç üyesinin kalmadığı tespit edilmiştir. Bu hukuki senaryoda, söz konusu boşalmanın ardından işleyecek süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Genel seçimlere bir yıldan az süre kaldığı için anayasal kısıtlamalar gereği hiçbir koşulda ara seçim yapılamaz; boşalan üyelik ancak yapılacak olan genel seçimlerle doldurulur.
  2. Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur ve bu durum için otuz ay veya son bir yıl kısıtlaması uygulanmaz.Cevap
  3. C
    Söz konusu ilin temsilcisiz kalması durumunda dahi ara seçim yapılabilmesi için Meclis üye tam sayısının yüzde beşinin (3030 milletvekili) boşalmış olması ve Meclisin karar alması şarttır.
  4. D
    TBMM Başkanlık Divanı'nın teklifi ve Genel Kurul'un salt çoğunluk kararı ile üç ay içerisinde ara seçim yapılmasına karar verilir.
  5. E
    Cumhurbaşkanının 'seçimlerin yenilenmesi' yetkisini kullanması durumunda, bu ara seçim süreci genel seçimlerle birleştirilerek Yüksek Seçim Kurulu tarafından ilan edilir.

Cevap

Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur ve süre kısıtlamalarına tabi değildir.
1982 Anayasası'nın 7878. maddesine göre; normal şartlarda ara seçim genel seçimden 3030 ay geçmedikçe yapılamaz ve genel seçime 11 yıl kala ara seçim kararı alınamaz. Ancak bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumu bu yasakların tek istisnasıdır. Bu durumda boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur ve son bir yıl yasağına tabi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim kısıtlamalarını belirle
Genel kural: Seçimden sonra 3030 ay geçmedikçe ve seçime 11 yıl kala yapılamaz.
Anayasa'nın 7878. maddesindeki genel sınırlamaları analiz etmek gerekir.
2
İstisnai durumları değerlendir
İstisna: Bir ilin veya seçim çevresinin üyesiz kalması durumu.
Senaryoda belirtilen 'ilin hiç üyesinin kalmaması' durumunun özel rejimini tespit etmek gerekir.
3
Süre kısıtlamalarının uygulanabilirliğini kontrol et
Bu özel durumda 3030 ay ve son 11 yıl kısıtlamaları uygulanmaz.
Anayasa metni bu durumu 'Yukarıda yazılı şartlardan istisna olarak' ifadesiyle doğrudan belirtmiştir.
4
Uygulama takvimini netleştir
Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır.
Bu durumun gerçekleşmesi bir Meclis kararına değil, doğrudan anayasal zorunluluğa bağlıdır.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları
Bu soruyu puanla