Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorI. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinin ardından Osmanlı Devleti başlangıçta tarafsızlığını ilan ederek genel seferberlik başlatmış; bu süreçte tarafların stratejik tutumlarını tartmak amacıyla hem İtilaf hem de İttifak devletleriyle diplomatik temaslar yürütmüştür. İtilaf Devletleri (özellikle İngiltere ve Fransa), Osmanlı Devleti'nin İttifak safında savaşa dahil olmasını engellemek ve onu savaş boyunca tarafsız tutabilmek adına diplomatik girişimlerde bulunmuştur.

İtilaf Devletleri'nin, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda tarafsız kalmasını sağlamaya yönelik bu stratejilerinde aşağıdakilerden hangisi bir gerekçe veya tutum olarak gösterilemez?

  1. A
    Savaşın Akdeniz, Orta Doğu ve Kafkaslara yayılarak Avrupa ana cephelerindeki İtilaf askeri yoğunlaşmasının bölünmesini önlemek
  2. B
    Müttefikleri Çarlık Rusyası ile Akdeniz arasındaki Boğazlar merkezli stratejik deniz ikmal ve irtibat hattını açık tutmak
  3. Osmanlı Devleti'nin tek taraflı olarak kaldırdığı kapitülasyonları ve mali imtiyazların ilgasını resmen kabul edip onaylamakCevap
  4. D
    İngiltere ve Fransa sömürgelerinde bulunan kalabalık Müslüman toplulukların halifelik makamının cihat çağrısıyla isyan etmesi tehlikesini bertaraf etmek
  5. E
    İngiltere'nin Hindistan ve Uzak Doğu sömürgelerine ulaşan en kritik deniz arteri konumundaki Süveyş Kanalı ve Mısır güzergâhını güvenceye almak

Cevap

Osmanlı Devleti'nin tek taraflı olarak kaldırdığı kapitülasyonları ve mali imtiyazların ilgasını resmen kabul edip onaylamak
I. Dünya Savaşı'nın başlangıcında İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin tarafsız kalmasını sağlayarak Boğazları açık tutmak, Süveyş ve Mısır'ı korumak, sömürgelerindeki Müslümanların kışkırtılmasını engellemek ve savaşın genişleyip cephelerinin dağılmasını önlemek istemiştir. Ancak Osmanlı Devleti'nin 9 Eylül 1914'te kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığını açıklaması üzerine, İtilaf Devletleri bu kararı asla tanımamış; ortak bir diplomatik nota ile kararı şiddetle protesto etmiştir. Dolayısıyla kapitülasyonların feshinin İtilaf Devletleri tarafından onaylanması söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
İtilaf Devletleri'nin I. Dünya Savaşı başındaki Osmanlı politikasını analiz etmek
İngiltere ve Fransa; Boğazların açık kalması, Rusya'ya yardım ulaştırılabilmesi, sömürgelerindeki Müslümanların cihat çağrısıyla ayaklanmaması, Süveyş Kanalı'nın korunması ve savaşın geniş coğrafyalara yayılarak askeri güçlerinin bölünmemesi amacıyla Osmanlı'nın tarafsız kalmasını istemiştir.
Savaş bloklarının stratejik hedeflerinin doğru tespiti için İtilaf çıkarlarının incelenmesi gerekir.
2
Osmanlı Devleti'nin savaşa girmeden önceki egemenlik ve kapitülasyon hamlelerini değerlendirmek
Osmanlı Devleti, tarafsızlığını koruma karşılığında kapitülasyonların kaldırılması, Ege adaları ve Mısır meselesinin lehine çözülmesi gibi şartlar öne sürmüş; ardından 9 Eylül 1914'te kapitülasyonları tek taraflı kaldırdığını ilan etmiştir.
Diplomatik süreçte tarafların birbirine sunduğu taleplerin ve verilen tepkilerin kronolojik/hukuki yapısını belirlemek gerekir.
3
İtilaf Devletleri'nin kapitülasyonların kaldırılmasına verdiği tepkiyi incelemek
İngiltere, Fransa, Rusya ve hatta Osmanlı'nın müttefiki olan Almanya ve Avusturya-Macaristan, elçileri aracılığıyla ortak bir nota vererek kapitülasyonların tek taraflı feshini kesinlikle tanımadıklarını ve reddettiklerini bildirmişlerdir.
İtilaf Devletleri Osmanlı'yı tarafsız tutmak isterken dahi ekonomik ve hukuki ayrıcalıklarından taviz vermemiştir.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı'nın Başında İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Politikası ve Kapitülasyon Krizi

İpuçları

1
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı'nın tarafsızlığından sağladığı stratejik, jeopolitik ve lojistik menfaatleri düşününüz.
2
Osmanlı Devleti'nin savaş öncesinde bağımsızlık ve mali egemenlik adına attığı tek taraflı adımlara Avrupalı büyük devletlerin (hem İtilaf hem İttifak) nasıl tepki verdiğini hatırlayınız.
3
9 Eylül 1914'te tek taraflı olarak kaldırılan adli, mali ve idari ayrıcalıkların (kapitülasyonlar) yabancı devletlerce kabul edilip edilmediğini değerlendiriniz.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmeden önce İngiltere ve Fransa'ya yaptığı ittifak tekliflerinin reddedilme gerekçeleri ve Almanya ile 2 Ağustos 1914'te imzalanan gizli ittifak antlaşmasının maddeleri incelenebilir.

Alternatif Yöntem

Soruya jeopolitik-askeri çıkarlar ile hukuki-ekonomik imtiyazlar ayrımı üzerinden yaklaşılabilir: Askeri ve jeopolitik maddeler (Boğazlar, Süveyş, Cihat, Cephe genişlemesi) İtilaf'ın lehine olan tarafsızlık sebepleri iken, kapitülasyonların kaldırılması İtilaf'ın ekonomik sömürü düzenine aykırı olduğu için reddettikleri bir durumdur.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

I. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

Bu konudan daha fazla soru